Sự đồi bại khi thiếu vắng Tự chủ có vẻ như thực sự là tự nguyện hơn là Hèn nhát, bởi vì vui thú là nguyên nhân của cái trước còn đau đớn là nguyên nhân của cái sau, và vui thú là đối tượng của lựa chọn, còn đau đớn là vấn đề trốn tránh. Và một lần nữa, đau đớn làm xáo trộn và phá hỏng thiên hướng tự nhiên của nạn nhân của nó trong khi vui thú không hề có hiệu ứng như vậy là mang tính tự nguyện hơn, do đó đáng bị trách phạt hơn.

Đồng thời vì một nguyên nhân sau; đó là dễ bị chấn thương bởi thói quen khi chống lại các vui thú, có rất nhiều thứ thuộc thể loại này trong cuộc sống và quá trình thói quen hóa thì không đi kèm với nguy hiểm; trong khi đó, xem xét nỗi sợ ta sẽ thấy một chiều hướng ngược lại.

Một lần nữa, Hèn nhát khi là một thói quen được xác lập sẽ mang tính tự nguyện theo một cách khác so với các ví dụ cụ thể hình thành nên thói quen; bởi vì nó không có đau đớn, nhưng những điều này xáo trộn con người bởi nỗi đau đến nỗi anh ta ném bỏ vũ khí và hành xử không thích đáng, vì lý do này chúng còn được một vài người ví như là một hành động ép buộc.

Nhưng đối với người Tự chủ các ví dụ cụ thể ngược lại mang tính hoàn toàn tự nguyện, được thực hiện bằng ham muốn và sự vận hành trực tiếp từ lý trí, nhưng kết quả nói chung thì ít mang tính tự nguyện, bởi chẳng một ai ham muốn hình thành thói quen này cả.

[1119b] Tên gọi cho sự đồi bại này (biểu hiện sự không bị trừng phạt về mặt từ nguyên) chúng ta cũng áp dụng cho tội lỗi của trẻ em, có những sự tương đồng cụ thể giữa các trường hợp và được đặt tên đầu tiên. Điều được gọi tên theo sau một điều khác thì không tạo ra khác biệt nào đối với những mục đích hiện tại, mặc dù rõ ràng thứ theo sau thì phải được đặt tên theo thứ xuất hiện trước đó.

Và phép ẩn dụ này có vẻ rất tốt; bởi vì bất cứ điều gì theo đuổi những thứ đê tiện, và chịu trách nhiệm đối với một sự gia tăng lớn, thì đều nên bị trừng phạt; và mô tả này phản ánh chính xác ham muốn và đứa trẻ, ở chỗ trẻ em cũng sống bởi ham muốn và theo đuổi bất cứ điều gì dễ chịu.

Trừ phi ham muốn tuân thủ và chấp nhận các nguyên lý cai trị thì nó sẽ trở nên rất vĩ đại. Bởi một kẻ ngốc luôn chiếm lấy những gì dễ chịu thì tham lam vô độ và cẩu thả; và mọi hành vi xuất phát từ ham muốn luôn tăng cường thói quen bẩm sinh này, và nếu những ham muốn quá lớn và bạo lực về mặt mức độ thì chúng còn bỏ qua Lý Trí một cách hoàn toàn; do đó ham muốn nên vừa phải và ít, và không được phép ngược lại với Lý Trí. Khi ham muốn ở trạng thái này thì chúng ta gọi là ngoan ngoãn và biết tự kiềm chế.

Tóm lại, khi đứa trẻ sống trong khuôn khổ thường trực của người hướng dẫn của nó, nguyên lý ham muốn sẽ tương xứng với nguyên lý Lý Trí.

Do đó trong người Hoàn Toàn Tự Chủ, nguyên lý ham muốn phải phù hợp với Lý Trí: bởi vì điều gì đúng chính là cột mốc mà cả hai nguyên lý phải hướng đến, nghĩa là người có Hoàn Toàn Tự Chủham muốn thứ anh ta có thể có được ở cách thức đúng và thời điểm đúng, chính xác như Lý Trí chỉ dẫn. Hãy nhớ lấy điều này khi xem xét khái niệm của chúng ta về Hoàn Toàn Tự Chủ.

Lê Duy Nam dịch