[1125b] Người có Tâm Tư Vĩ Đại quan tâm tới Danh Dự vĩ đại, như chúng ta đã nói, và có vẻ như có một phẩm hạnh liên quan tới Danh Dự (giống như chúng ta đã tuyên bố ở Quyển trước), mà đóng vai trò đối với Tâm Tư Vĩ Đại tương tự như Hào Phóng đóng vai trò với Kỳ vĩ: tức là, cả hai phẩm hạnh này đều tách biệt khỏi điều vĩ đại nhưng sắp đặt chúng ta theo cách chúng ta nên cư xử đối với những vấn đề tầm thường và nhỏ nhặt. Thêm nữa, giống như trong cho đi và nhận lấy tài sản có một trạng thái trung đạo, một sự thái quá, và một sự thiếu sót, theo đuổi Danh Dự cũng có nhiều hoặc ít hơn mức độ đúng đắn, hoặc từ những nguồn chính đáng hay bằng cách đúng đắn.

Chúng ta khiển trách kẻ yêu quý Danh Dự vì mong muốn Danh Dự nhiều hơn anh ta nên có, và từ những nguồn sai trái; và kẻ thiếu đi sự yêu quý Danh Dự thì bị khiển trách vì không lựa chọn được kính trọng thậm chí trước những điều cao quý. Thi thoảng chúng ta ca ngợi kẻ yêu quý Danh Dự một cách mạnh mẽ vì yêu quý những điều cao quý, và với kẻ không yêu quý Danh Dự thì chúng ta đánh giá là khiêm tốn và ôn hòa (như chúng ta đã nhận thấy trong thảo luận ở trước về các phẩm hạnh này).

Rõ ràng rằng bởi “Kẻ yêu quý cái này cái kia” là một khái niệm phù hợp cho nhiều nghĩa, nên chúng ta không luôn luôn giải thích cùng một nghĩa cho khái niệm “Yêu quý Danh Dự”; nhưng khi chúng ta sử dụng nó như một khái niệm để ca ngợi thì chúng ta dùng với nghĩa yêu quý nó nhiều hơn đám đông con người yêu nó; khi dùng để khiển trách chúng ta dùng với nghĩa một kẻ yêu nó nhiều hơn chúng ta nên.

Trạng thái trung đạo không có tên gọi phù hợp và hai thái cực mâu thuẫn với nó không tồn tại, nhưng tất nhiên ở đâu có thừa và thiếu thì ở đó có trung đạo. Và trong thực tế, con người theo đuổi Danh dự nhiều hơn, hoặc ít hơn hoặc thi thoảng vừa đúng như họ nên làm; vậy chính trạng thái này mới được ca ngợi, chính là trạng thái trung đạo khi xét tới Danh Dự, nhưng nó không có tên gọi phù hợp. So sánh với Tham vọng nó thể hiện như một dạng ham muốn tình yêu Danh Dự, còn khi so sánh với tình yêu Danh Dự thì nó giống như một dạng Tham vọng, còn khi so sánh với cả hai thì nó giống cả hai. Đây cũng không phải là trường hợp dị thường trong các phẩm hạnh. Ở đây các thái cực có vẻ như trái ngược nhau, bởi trạng thái trung đạo không có tên gọi phù hợp cho nó.

V

Nhu mì là trạng thái trung đạo, có nội hàm là Giận dữ; và bởi nhân cách ở trạng thái trung đạo không có tên gọi, chúng ta có thể nói điều tương tự với các thái cực, chúng ta gọi Nhu mì (khá nghiêng về phía thiếu sót, một trạng thái cũng ko có tên gọi) cho nhân cách ở trung đạo.

Quá thừa có thể được gọi là Nóng nảy, bởi cảm xúc ở đây là giận dữ và nguồn gốc sản sinh ra nó có thể nhiều và đa dạng. Kẻ giận dữ với cái gì và với ai anh ta nên giận dữ, xa thêm nữa, một cách thích đáng và đúng lúc, và trong khoảng thời gian hợp lý, thì được ngợi ca, và Người này sẽ được gọi là Nhu mì bởi Nhu mì thì được ca ngợi. Ý nghĩa mà khái niệm Nhu mì biểu hiện là sự bình tĩnh, và không bị cảm xúc dẫn dắt, thay vào đó giận dữ đúng cách, đúng đối tượng, và trong khoảng thời gian hợp lý theo Lý Trí chỉ dẫn. Nhân cách này, tuy nhiên, được cho là dễ mắc sai lầm về phía thiếu sót [1126a], khi anh ta không sẵn sàng trả thù mà thay vào đó chiếu cố và tha thứ. Và sự thiếu sót, hãy gọi nó là Tính không giận dữ hoặc bạn có thể tự nghĩ ra một cái tên khác, thì bị trách phạt. Ý tôi là, những kẻ không giận dữ khi họ nên giận dữ thì được cho là ngu ngốc, và họ giận dữ không đúng cách, hoặc không đúng lúc, hoặc không đúng người; bởi một người bị mắc phải sự thiếu sót này thì được cho là không có nhận thức, cũng không cảm thấy đau đớn, và không có xu hướng bảo vệ bản thân, bởi anh ta không cảm thấy giận dữ. Nhưng một kẻ chịu đựng nhục nhã hoặc đứng nhìn không làm gì khi bạn bè của hắn chịu đựng điều đó thì thật mù quáng.

Đối với sự thừa thãi, nó có thể biểu hiện ở mọi hình thái; con người giận dữ với những thứ, những người mà họ không nên, và nhiều hơn cần thiết, và quá vội vã, và trong thời gian quá dài. Tuy nhiên, tôi không có ý rằng tất cả những điều này đều xuất hiện trong bất cứ một người nào: điều đó bất khả thi, bởi sự xấu xa này tự phá hủy nó và nếu nó được phát triển tới mức tròn đầy thì nó sẽ trở nên không thể kham nổi.

Những người chúng ta áp dụng khái niệm Nóng nảy thì giận dữ quá sớm, với những người hay những thứ họ không nên, và ở mức độ thái quá, nhưng họ nhanh chóng bình thường trở lại, một điểm tốt nhất ở họ. Và điều này đến từ việc họ không kiềm chế giận dữ của họ, và trả đũa kẻ thù của họ (tức là họ biểu hiện cảm xúc của họ bằng sự mãnh liệt của họ) và thế là xong.

Người Cáu gắt thì mãnh liệt nóng tính một cách thái quá, và do đó giận dữ với mọi thứ và trong mọi trường hợp; khi bàn tới tên gọi Hi Lạp của nó (akrocholoi) thì đã thể hiện rằng sự giận dữ (cholos) của họ luôn cao ngất.

Những người Khổ Đau thì khó hòa giải và duy trì sự giận dữ của họ lâu dài, bởi vì họ kiềm chế cảm xúc: nhưng khi họ trả thù xong thì họ trở nên yên bình bởi sự trả thù hủy diệt sự giận dữ của họ bằng cách tạo ra vui thú thay vì đau đớn. Nhưng nếu điều này không diễn ra thì tâm trí họ sẽ luôn nặng gánh, bởi vì nó không được biểu hiện ra ngoài, không ai có thể tranh luận mà đuổi được nó đi và tiêu hóa nó cần thời gian. Những người này là nỗi phiền toái lớn đối với bản thân họ cũng như đối với bạn bè của họ.

Chúng ta gọi những kẻ Hay cáu gắt là những người giận dữ sai đối tượng, và ở mức độ thái quá, và trong thời gian quá dài, và họ không hạ nhiệt khi chưa trả thù hoặc ít nhất là trừng phạt được kẻ khiến họ cáu.

Với Nhu mì chúng ta phản đối trạng thái quá thừa thay vì trạng thái thiếu sót, bởi vì nó xảy ra thường xuyên hơn; bản chất con người có xu hướng trả thù hơn là bỏ qua thù hận. Và những kẻ Hay cáu gắt tồi tệ nhất khi phải sống cùng [nhiều hơn so những người quá lạnh lùng].

Những gì đã nói ở trước thì cũng rõ ràng từ những cái vừa nói ở đây. Ý tôi là, không hề dễ dàng khi phải định nghĩa cách thức, với ai và với loại gì, và trong bao lâu thì một người nên giận dữ, và tới mức nào thì một người đúng hoặc sai. Bởi một người chỉ cần vi phạm quy tắc nghiêm ngặt này một chút thôi, dù là về phía quá thừa hay quá thiếu, thì đều không đáng khiển trách: thỉnh thoảng chúng ta ca ngợi những người thiếu sót [1126b] trong cảm xúc và gọi họ Nhu mì, thỉnh thoảng chúng ta gọi những người dễ Cáu gắt là Mạnh mẽ vì bọn họ phù hợp làm việc cho chính quyền. Do đó thật chẳng dễ dàng gì để xác định, bằng quá nhiều ngôn từ, mức độ hoặc loại vi phạm nào thì một kẻ nên bị khiển trách: bởi vì quyết định như vậy mang tính đặc trưng và do đó lệ thuộc vào Cảm quan Đạo đứcTuy nhiên, phần lớn đã rõ ràng rằng trạng thái trung đạo đáng được ca ngợi, với phẩm hạnh rằng chúng ta chỉ giận dữ với những người và những thứ chúng ta nên giận dữ, và bằng cách thích đáng, và tương tự; trong khi sự thừa hoặc thiếu thì bị khiển trách, và ít hơn thì thiếu, nhiều hơn thì thừa, và khi thái quá thì đáng trách.

Do đó, rõ ràng trạng thái trung đạo là điều chúng ta nên bám vào.

Những điều này chính là những gì chúng ta bàn về trạng các thái đạo đức lấy Giận dữ làm nội hàm.