Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mặc dù Can Đảm có nội hàm là dũng cảm và sợ hãi nhưng chúng không bằng nhau, mà các đối tượng sợ hãi có nhiều hơn rất nhiều so với dũng cảm; bởi vì kẻ ở dưới áp lực của những thứ này mà không lung lạc và đứng vững thì được xem là xứng đáng với danh hiệu người Dũng Cảm hơn là kẻ bị ảnh hưởng một cách hợp lý đối với sự tự tin. Do đó những người được xem là Dũng Cảm khi đương đầu với những thứ đau đớn.

Theo đó Can Đảm liên quan tới nỗi đau và được ca ngợi một cách phù hợp, bởi vì đương đầu với những đối tượng đau đớn khó khăn hơn so với tiết chế những thứ lạc khoái.

[1117b] Không được cho rằng Mục Đích và đối tượng của Can Đảm là vui thú, mà nó bị che mờ bởi những hoàn cảnh xung quanh: điều xảy ra tương tự trong các môn thể thao; đối với võ sĩ đấm bốc thì Mục Đích là vui thú khi họ hướng đến vương miện và danh dự; nhưng kẻ nhận phải cú đấm thì đau đớn và khó chịu đối với da thịt và máu, và do đó mọi khổ cực họ phải trải qua; và khi những trở ngại rất nhiều, đối tượng nhỏ bé này có vẻ như chẳng mang lại vui thú gì cả.

Thế thì chúng ta cũng nói được điều tương tự đối với Can Đảm, tất nhiên cái chết và thương tích rất đau đớn đối với người Dũng Cảm và đi ngược lại mong muốn của anh ta; vậy mà anh ta vẫn chịu đựng những thứ này vì làm như vậy đáng kính trọng và không làm thì nhục nhã. Và phẩm hạnh và hạnh phúc của anh ta càng đầy đủ thì anh ta càng đau đớn nhiều hơn trước suy nghĩ về cái chết; bởi vì đối với một người như anh ta thì sống sót đáng giá hơn nhiều, và anh ta nhận thức rõ ràng rằng mọi điều tốt vĩ đại nhất sẽ bị tước đi bởi cái chết, và đây thực sự là một ý tưởng đau đớn. Nhưng anh ta không hề kém Dũng Cảm hơn khi cảm thấy như vậy, và anh ta thà được chỉ rõ hơn bởi vì anh ta lựa chọn danh dự mà anh ta có thể thu hoạch được trong chiến tranh thay vì bám víu vào những cái tốt đẹp khác. Thực tế là hành động một cách vui thú không thuộc về mọi phẩm hạnh, ngoại trừ khi một người nhận thức được Mục Đích của hành động của anh ta.

Nhưng có lẽ chẳng có lý do gì để ngăn cản những kẻ như thế này trở thành những binh si giỏi nhất, họ là những kẻ không thực sự Dũng Cảm nhưng lại chẳng có điều gì tốt đẹp để quan tâm: những người này sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy và đánh đổi cuộc sống của họ với một cái lợi nhỏ.

Hãy xem như vậy là đã đủ về chủ đề Can Đảm; bản chất thực sự của nó không khó để thu thập, ít nhất là về mặt đại cương, từ những điều chúng ta đã trình bày ở trên.

X

Tiếp theo chúng ta hãy nói về Hoàn Toàn Tự Chủ, một điều nắm giữ điểm tiếp theo đối với Can Đảm, bởi vì hai điều này là Sở trường của phần Phi Lý của Tâm Hồn.

Nó là một trạng thái trung bình, có nội hàm là Vui thú, chúng ta đã bàn ở trước (Khổ Đau thực ra là nội hàm ở mức độ thấp hơn và ở một cách thức khác), trạng thái thiếu vắng hoàn toàn sự tự chủ có chung một nội hàm; điều tiếp theo là cần xác định loại Vui thú.

Hãy hiểu Vui thú được chia làm vui thú thể xác và vui thú tinh thần; ví dụ về vui thú tinh thần là tình yêu danh dự hoặc học tập, rõ ràng là mỗi người có được khoái lại từ hai đối tượng này với xu hướng thích thú, trong khi thể xác anh ta không bị ảnh hưởng mà chỉ có tâm trí của anh ta thôi. Con người không được xem là tự chủ một cách hoàn hảo hay hoàn toàn không có một chút tự chủ nào khi xem xét tới vui thú kiểu này, hoặc thậm chí cả khi xem xét bất kỳ vui thú không liên quan tới thể xác nào; ví dụ những người yêu thích kể truyện dài, và nhạt nhẽo, và dành cả ngày về những thứ tầm thường, chúng ta gọi là tán gẫu nhưng không có một chút tự chủ nào, và cả những kẻ đau đớn vì mất tiền hoặc mất bạn bè.

[1118a] Vui thú mang tính thể xác là nội hàm của Hoàn Toàn Tự Chủ, nhưng thậm chí không phải tất cả chúng một cách thờ ơ: ý tôi là, những người tìm kiếm vui thú qua những vật được cảm nhận bởi Thị giác, ví dụ như màu sắc, hình dáng, tranh vẽ, thì không được xem là những người Tự chủ Hoàn hảo; thế nhưng có vẻ như một người có thể có được vui thú ngay cả ở những đối tượng như vậy một cách hoặc hợp lý, hoặc rất nhiều, hoặc rất ít.

Và tương tự các đối tượng được cảm nhận với Thính giác; không ai áp dụng khái niệm Hoàn Toàn Tự Chủ đối với những người cảm thấy vui thú một cách quá mức đối với âm nhạc hoặc diễn kịch, hoặc đối với những người tìm kiếm vui thú mỗi khi họ muốn.

Và cũng không có Hoàn Toàn Tự Chủ đối với những người vui thú của họ đến từ Khứu giác, ngoại trừ một cách ngẫu nhiên: ý tôi là, chúng ta không nói một người không có tự chủ bởi vì họ tìm kiếm vui thú từ mùi hoa quả, hoặc hương trầm, mà thay vào đó họ tìm kiếm vui thú từ mùi của món ăn ngon hoặc nước hoa; bởi vì người thiếu vắng sự tự chủ tìm kiếm vui thú ở trong đó, bởi vì bằng các đối tượng của ham muốn của họ mà chúng được kêu gọi tới trí tưởng tượng của họ (bạn có thể cũng thấy những người khác có được vui thú từ mùi đồ ăn khi họ đói): nhưng có vui thú từ những điều này đánh dấu phẩm cấp của người không có tự chủ bởi vì chúng là những đối tượng ham muốn của anh ta.

Thậm chí cả những thú vật cũng có được vui thú từ chính những giác quan này, ngoại trừ ngẫu nhiên. Ý tôi là, không phải mùi của thịt thỏ mà là việc ăn nó mới là điều chó có được vui thú, nhận thức khiến cho vui thú có được tới từ Khứu giác. Hoặc tương tự, không phải tiếng rống của con bò mà là việc ăn thịt nó mới khiến con sư tử thích thú; nhưng vì việc ở gần con mồi được con sư tử nhận thức được bằng tiếng rống, và do đó có vẻ như nó có khoái cảm từ việc này. Tương tự, nó không hề có vui thú chỉ bằng việc nhìn hoặc tìm thấy một con dê hay nai, mà trong việc ăn thịt chúng ở tương lai gần.

Thói quen của Hoàn Toàn Tự Chủ và toàn bộ sự thiếu vắng sự tự chủ do đó có nội hàm là vui thú mà súc vật cũng chia sẻ, bởi vì lý do này chúng hoàn toàn là đê tiện và hung tàn: chúng là Sờ và Nếm.

Nhưng thậm chí đối với Nếm con người cũng chẳng mảy may hoặc sử dụng rất ít; vì Nếm liên quan tới phân biệt vị; điều con người làm, trong thực tế, là nếm chất lượng của rượu hoặc nước sốt khi làm các món ăn.

Nhưng con người hiếm khi có được vui thú trong những điều này, ít nhất là những người thiếu vắng tự chủ không có, nhưng chỉ trong sự thích thú thực sự xuất hiện hoàn toàn từ Xúc giác, trong việc ăn hoặc uống, hoặc ở những ham muốn tục tĩu hơn. Những minh chứng cho ham muốn đã được biểu hiện bởi một kẻ tham lam vô cùng, “rằng cổ họng của hắn ta dài hơn cả cổ họng của cần cẩu,” hàm ý rằng vui thú của hắn tới từ Xúc giác.

[1118b] Giác quan do đó liên hệ với thói quen thiếu vắng sự tự chủ

là phổ biến nhất trong toàn bộ giác quan, và thói quen này có vẻ tương tự như điều sỉ nhục, bởi vì nó gán với chúng ta không phải vì chúng ta là người mà bởi vì chúng ta là động vật. Thực vậy, thật là ngu độn khi có được vui thú từ những thứ như vậy và thích thú chúng hơn hết thảy; bởi những điều vui thú đáng được tôn tôn trọng nhất tới từ xúc giác đã bị đặt sang một bên; những vui thú, ví dụ, xuất hiện trong luyện tập thể thao từ việc cọ xát và bồn tắm ấm áp: bởi vì cái chạm của một người thiếu vắng sự tự chủ không thờ ơ ở bất kỳ bộ phận nào của cơ thể mà chỉ ở một số bộ phận nhất định mà thôi.