Có ba chức năng trong Linh Hồn phụ thuộc vào hành động đạo đức và sự thật: Cảm nhận, Hiểu biết và Sở nguyện (hoặc ở dạng Ý chí rõ ràng hoặc ở dạng Ham muốn mơ hồ). Trong số ba chức năng này, Cảm nhận không phải là nguyên nhân gốc của hành động đạo đức, bởi chúng ta có thể thấy một sự thật hiển nhiên rằng động vật có Cảm nhận nhưng chúng không hề có hành động đạo đức.

[Trí Tuệ và Ý chí có liên hệ với nhau] nằm trong hoạt động Trí Tuệ là Khẳng định và Phủ định, còn trong Ý chí thì là Mưu cầu hoặc Tránh né. Do đó, bởi Phẩm hạnh Đạo đức là một Trạng Thái có thiên hướng thực hiện các Lựa chọn Đạo đức và Lựa chọn Đạo đức thì là Ý chí dựa trên suy tính cẩn thận, Lý trí phải thật và Ý chí phải đúng để cấu thành nên Lựa chọn Đạo đức tốt, và điều gì Lý Trí khẳng định thì Ý chí phải theo đuổi. Hoạt động Hiểu biết và Sự thật này chi phối Hành động Đạo đức.

Trong trường hợp mà Hiểu biết mang tính chất lý thuyết, không thực tiễn cũng không khởi tạo, trạng thái tốt và trạng thái xấu lần lượt là sự thật và giả dối (bởi đây là sản phẩm của mọi thứ mang tính tri thức); nhưng trong trường hợp suy nghĩ có tính thực tiễn thì trạng thái tốt là sự thật đồng điệu với ham muốn đúng đắn.

Nguồn gốc của hành động – tức là cái gây ra hành động chứ không phải mục đích của nó – là lựa chọn được suy tính cẩn thận, và nguồn gốc của lựa chọn thì là ham muốn và lý trí vì một mục đích nào đó. Đây là lý do tại sao lựa chọn được suy tính cẩn thận không thể tồn tại mà thiếu lý trí và hiểu biết hoặc thiếu đi một trạng thái đạo đức; bởi hành động tốt và đối lập của nó không thể tồn tại mà thiếu đi sự kết hợp của hiểu biết và phẩm hạnh. Tuy nhiên, chỉ hiểu biết thì không gây ra được hành động nào, mà chỉ có hiểu biết với một mục đích cụ thể mới làm được điều đó và có tính thực tiễn; và nó đồng thời quyết định hiểu biết mang tính kiến tạo, bởi mọi người khởi tạo thì đều vì một mục đích nào đó, và những thứ là mục đích một cách vô điều kiện (ngược lại với những thứ, trong các quan hệ cụ thể, là mục đích trong hoặc vì một điều gì khác) thì không được tạo ra mà được làm một cách đơn thuần; vì hành động tốt là một mục đích, và ham muốn hướng tới nó. Do đó lựa chọn được suy tính cẩn thận là hiểu biết mang tính ham muốn hoặc ham muốn có hiểu biết, và dạng nguồn gốc của hành động này chính là một người. (Cần lưu ý rằng không có gì đã xảy ra trong quá khứ là đối tượng của lựa chọn, ví dụ không ai lựa chọn đốt phá Troy; bởi không ai suy tính cẩn thận về quá khứ, mà là về những cái ở tương lai và có thể thay đổi, trong khi những thứ đã xảy ra trong quá khứ thì không thể có chuyện chưa xảy ra được; vì thế Agathon[1] đã đúng khi nói rằng:

“Chỉ có một điều Chúa cũng chẳng làm được,

Đó là biến quá khứ trở thành chưa xảy ra.”)

Chức năng của cả hai phần mang tính hiểu biết, do đó, đều là sự thật. Vậy nên trạng thái tương ứng với mỗi phần nắm bắt được sự thật một cách nghiêm ngặt nhất thì là phẩm hạnh của chúng.

❀ ❀ ❀

[1] Agathon (khoảng 445 TCN - 400 TCN, Macedonia), là một nhà thơ bi kịch Hy Lạp nổi tiếng, với chiến thắng đầu tiên trong lễ hội kịch nghệ có tên Great Dionysia nhằm tôn vinh thần Dionysus vào năm 416 TCN. Ông có nhiều bài thơ nổi tiếng như chỉ còn khoảng 40 dòng còn sót lại.