Giờ chúng ta phải xét đến Hạnh Phúc, không phải chỉ từ kết luận và dữ kiện mà từ những quá trình lập luận của chúng ta, mà còn từ những gì thường được thảo luận về nó: bởi với cái đúng đắn thì mọi thứ đều thực sự hài hòa, nhưng với cái sai thì chân lý chẳng mấy chốc lại sẽ tới gõ cửa.

Lúc này, những điều tốt thường được phân chia thành ba nhóm: một nhóm được gọi là bên ngoài, hai cái khác theo thứ tự là linh hồn và thể xác, và nhóm thuộc về linh hồn thì chúng ta gọi là điều tốt đúng đắn cũng như đặc biệt nhất. Bằng định nghĩa, chúng ta giả sử rằng những hành động và hoạt động tâm hồn tạo ra Hạnh Phúc, và những điều này dĩ nhiên thuộc về tâm hồn. Vì vậy định nghĩa của chúng ta là một định nghĩa hợp lý, chí ít là theo quan điểm này, vào thời xưa và đã được những triết gia tự xưng thừa nhận. Những hành động và hoạt động được cho là mục đích hướng đến cũng đúng, bởi nhờ vậy mà nó được xếp vào nhóm những điều tốt trong tâm hồn thay vì bên ngoài. Định nghĩa của chúng ta cũng thống nhất với khái niệm thông thường, đó là người hạnh phúc thì sống tốt và làm việc tốt, bởi chúng ta đã khẳng định khá chắc chắn rằng hạnh phúc là một kiểu sinh sống và làm việc tốt.

Tuy nhiên, những điều cần có trong Hạnh Phúc cũng được nhận ra là thống nhất với định nghĩa của chúng ta về nó.

Một vài người nghĩ Hạnh Phúc là Phẩm hạnh, một vài người khác cho là tri thức thực tiễn, một vài người khác nữa nghĩ là một kiểu tri kiến khoa học; cũng có những người cho rằng những điều này, hoặc một vài trong số chúng, đồng nhất với Vui Thú, hay chí ít là không tách rời khỏi Vui Thú; trong khi đó, số khác lại xếp nó vào thành công bề ngoài.

Trong những quan điểm này, một số lại dựa trên quyền lực của số đông hay của tập tục, số khác dựa vào thiểu số, những người nổi trội: và có vẻ như không nhóm nào trong hai nhóm này sẽ sai hoàn toàn trên mọi điểm, nhưng chắc chắn rằng họ sẽ sai ít nhất là trên một, hoặc thậm chí là trong hầu hết các điểm.

Giờ đây với những người quả quyết hạnh phúc là Phẩm hạnh, hoặc là một kiểu Phẩm hạnh nào đó, thì cách lý giải của chúng ta phù hợp: vì làm việc theo Phẩm hạnh chắc chắn thuộc về Phẩm hạnh.

[1099a] Dường như có điểm khác biệt lớn giữa ý niệm về Điều Tốt Nhất khi hiểu và khi áp dụng. Nói cách khác, khi thì là một trạng thái đơn thuần và khi thì là một hoạt động. Đối với trạng thái hay thói quen có thể tồn tại trong một chủ thể mà không tác động đến bất kỳ điều tốt nào, giống như, ví dụ, khi một người đang ngủ, hoặc trong bất kỳ trạng thái bất động nào khác; nhưng hoạt động không thể như vậy, bởi nó sẽ cần hành động, và hành động tốt. Và như trong các môn thể thao Olympic, không chỉ những người giỏi nhất và khỏe nhất được trao vòng nguyệt quế, mà cả những người tham gia nói chung nữa; vậy nên trong cuộc sống cũng thế, đối với danh dự và điều tốt, thì người hành động mới là người xứng đáng nhận phần thưởng.

Cuộc sống của họ tự nhiên cũng đầy Vui Thú: vì sự cảm nhận Vui Thú là cảm xúc về mặt tinh thần, và cảm xúc đó dành cho mỗi thứ mà người ta yêu thích: một con ngựa, chẳng hạn, với người yêu ngựa, và cảnh đẹp đối với người yêu cảnh đẹp, và tương tự như vậy, những hành động đúng đắn với người yêu công lý, và khái quát hơn nữa là những điều phẩm hạnh với người yêu phẩm hạnh. Trong khi với số đông người, những điều đem lại vui thú cho họ mâu thuẫn nhau, bởi về bản chất họ không được như vậy, thì đối với những người yêu thích sự cao quý, những Vui Thú luôn tới từ bản chất: không gì ngoài những hành động tuân theo Phẩm hạnh thuộc vào loại này, do đó mà họ Vui Thú với từng điều và cả với chính bản thân họ.

Vậy thì cuộc đời họ không cần đến Vui Thú như một phần bổ sung vào, mà bao gồm cả Vui Thú vì chính nó. Bên cạnh những gì mà tôi vừa đề cập đến, một người không phải là người tốt trên mọi nhẽ nếu người đó không tìm kiếm Vui Thú trong những hành động cao quý, cũng không phải là kẻ hào phóng nếu không hào phóng trong những hành động, và tương tự đối với những phẩm hạnh có thể được kể đến: và nếu điều này là vậy, thì tự thân những hành động tuân theo Phẩm hạnh phải mang lại Vui Thú. Khi đó, chắc chắn chúng tốt đẹp và cao quý, và mỗi hành động đều đạt đến tột bậc; chúng ta thừa nhận phán xét của một người tốt là đúng đắn, bởi người đó phán xét chúng ta đúng như những gì chúng ta đã nói.

Do đó, Hạnh Phúc đồng thời là điều Phẩm hạnh, cao quý nhất cũng như vui thú nhất, và những thuộc tính này đều không bị tách rời như trong câu khắc nổi tiếng của dân Delos:

“Điều công bằng nhất là điều cao quý nhất, nhưng tốt đẹp nhất lại là sức khỏe; và dĩ nhiên điều vui thú nhất là một người đạt được những khát khao của mình.”

Tất cả điều này cùng tồn tại trong những hành động tốt đẹp nhất. Hạnh Phúc là những điều này, hoặc một điều, tức là cái tốt đẹp nhất trong số chúng.

Tuy nhiên, cũng khá rõ ràng là nó đòi hỏi bổ sung thêm những điều tốt từ bên ngoài, như chúng ta đã nói: bởi không có các phương tiện, thì việc thực hiện những hành động cao quý là bất khả thi, hoặc ít nhất là không dễ dàng gì: bạn bè, tiền bạc và ảnh hưởng chính trị đều là những phương tiện mà nhờ đó người ta thực hiện được nhiều điều: thiếu đi một vài trong số đó sẽ tổn hại đến Hạnh Phúc; suôn sẻ chào đời, chẳng hạn, hay đứa con khỏe mạnh, hoặc thậm chí có vẻ đẹp riêng: bởi một người sẽ hoàn toàn không có khả năng hạnh phúc khi người đó quá xấu xí, hoặc ốm yếu bẩm sinh, hay côi cút và không con cái; và có lẽ sẽ còn ít hơn nếu người đó có những đứa con hư hỏng hay những người bạn tồi tệ, hoặc người đó mất đi bạn tốt con ngoan khi họ qua đời. Như chúng ta đã nói, sự bổ sung kiểu giàu có này dường như cần thiết để hoàn thiện ý niệm về Hạnh Phúc; do đó mà một số người xem vận may, và một số khác là Phẩm hạnh, như Hạnh Phúc.