Khi đã xác định được những điều này, chúng ta hãy xem xét liệu Hạnh Phúc có thuộc nhóm những điều đáng ca ngợi hay những điều quý báu khi rõ ràng nó không thuộc vào nhóm các năng lực.
Giờ thì rõ ràng là mọi đối tượng của sự ca ngợi đều được ngợi ca vì mang đặc tính và mối liên hệ với một điều gì đó khác. Ví dụ, những người công bằng và anh hùng, cũng như những người tốt nói chung, và bản thân Phẩm hạnh, chúng ta ca ngợi vì những hành vi và kết quả: người khỏe mạnh, người chạy nhanh vv..., chúng ta ca ngợi vì một phẩm chất nhất định và có mối liên hệ đến điều gì đó tốt đẹp cũng như Phẩm hạnh (và điều này được lý giải bằng những cố gắng ca ngợi thánh thần; bởi họ được thể hiện ở một khía cạnh điên rồ khi tham chiếu đến chuẩn mực của chúng ta, và điều này là kết quả từ thực tế rằng tất cả mọi ngợi ca, như chúng ta đã nói, đều mang ngụ ý hướng đến một tiêu chuẩn). Nếu sự ngợi ca dành cho những đối tượng như vậy, thì rõ ràng rằng cái thích hợp cho những đối tượng tốt đẹp nhất không phải là sự ngợi ca, mà là điều gì đó cao hơn và hay ho hơn: điều là một sự hiển nhiên, vì chúng ta không chỉ nói đến phúc lạc và hạnh phúc của thần thánh, mà chúng ta cũng dùng từ phúc lạc cho cả những con người gần giống với thần thánh nhất. Và bằng sự tôn trọng tương tự đối với những điều tốt; không ai nghĩ đến việc ca ngợi Hạnh Phúc khi anh ta làm điều ngay thẳng, nhưng lại gọi nó là phúc lành, vì ở mức độ nào đó điều này thần thánh và phẩm hạnh hơn.
Eudoxus[1] cũng được cho là có một lập luận hợp lý nhằm ủng hộ cho khẳng định về Vui Thú đối với phần thưởng cao nhất. Bởi thực tế rằng cho dù phần thưởng đó là một trong số những điều tốt đẹp, thì nó cũng không được ca ngợi, ông đã chỉ ra sự vượt trội của nó so với những đối tượng được ca ngợi: một sự vượt trội mà ông gán cho một vị thần cũng như Điều Tốt Nhất, bởi cả hai tạo ra chuẩn mực mà mọi thứ xung quanh được quy về. Dành lời ca ngợi cho Phẩm hạnh, bởi nó khiến con người có khuynh hướng làm những điều cao quý; nhưng những lời tán dương thì dành cho các hoạt động cụ thể của thân thể hoặc trí óc.
Tuy nhiên, để nghiên cứu chuẩn xác về vấn đề này thì một chuyên luận bài bản bàn về sự ca ngợi có lẽ thích hợp hơn: còn chúng ta đã đạt được mục đích của mình đó là làm rõ rằng Hạnh Phúc thuộc về nhóm những điều quý giá và được xem như mục đích cuối cùng. Và điều này bắt nguồn từ việc Hạnh Phúc là xuất phát điểm mà chúng ta nhìn vào khi làm tất thảy những điều khác; lúc ấy chúng ta cho rằng xuất phát điểm và nguồn gốc của những điều tốt đẹp là một điều gì đó quý giá và thần thánh.
❀ ❀ ❀
[1] Eudoxus (sinh khoảng năm 390 TCN - mất khoảng năm 337 TCN) là một nhà thiên văn học, toán học thời Hy Lạp cổ đại. Ông cũng là học trò của Archytas và Plato. Cho đến nay, hầu như tất cả các tác phẩm của ông đều không còn, trừ một số đoạn được nhắc đến trong các bình luận của nhà thiên văn học, địa lý, toán học Hipparchus.
