Luân Lý Học

Lượt đọc: 797 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
XI

❊ ❊ ❊

Về dục vọng và ham muốn một vài được cho là phổ quát, một số thì khác thường và đạt được thông qua trải nghiệm; ham muốn đồ ăn là tự nhiên bởi mọi người đều cần thức ăn, dù là ở dạng lỏng hay dạng rắn, hoặc cả hai (và, như Homer nói, con người ở tuổi trẻ cần và ham muốn tình dục với giới tính khác); nhưng khi chúng ta bàn về loại cụ thể này hoặc kia, thì cả hai đều không phải là ham muốn phổ quát hoặc đối với tất cả mọi người thì chúng cũng không hướng tới cùng đối tượng. Và do đó những ham muốn như vậy gán cho chúng ta theo các cá nhân. Tuy nhiên, cần thừa nhận rằng có một cái gì đó tự nhiên trong nó: bởi vì những điều khác nhau tạo ra vui thú đối với những người khác nhau và sự ưa thích một số đối tượng cụ thể đối với những đối tượng ngẫu nhiên thì là phổ quát. Do đó, trong trường hợp các ham muốn tự nhiên một cách hợp lý và nghiêm túc thì chỉ một vài người mới làm sai và tất cả đều chung một định hướng, đó là về phía thái quá. Ý tôi là, ăn và uống những đồ ăn đó xảy ra trên bàn cho tới khi no căng là quá mức về số lượng của giới hạn tự nhiên, bởi vì ham muốn tự nhiên là cung cấp một sự đủ thực sự. Vì lý do này những người đó được gọi là cuồng ăn, bởi họ lấp đầy quá mức, và mù quáng là phẩm cấp họ biến thành.

Nhưng khi xem xét các vui thú khác thường nhiều người đã đi sai và theo nhiều cách khác nhau; trong khi khái niệm “thích thú cái này cái kia” hàm ý rằng hoặc là tìm vui thú ở các đối tượng sai trái, hoặc tìm kiếm quá nhiều vui thú, hoặc như đám đông vẫn làm, hoặc làm sai cách, họ thiếu vắng mọi sự tự chủ và quá mức trong mọi cách này; tức là nói họ kiếm tìm vui thú ở một vài thứ mà họ không nên làm (bởi vì chúng là những đối tượng nên ghét bỏ), và họ lấy vui thú nhiều hơn họ nên và giống như đám đông vẫn làm.

Thế thì, vui thú quá mức, chính là sự thiếu vắng sự tự chủ, và đáng bị trách, dễ hiểu rồi. Nhưng xem xét những thói quen về phía đau đớn, chúng ta thấy rằng người không có phẩm hạnh để kháng cự lại chúng (như trong trường hợp của Can Đảm), và sự hèn nhát vì không kháng cự chúng; nhưng người thiếu vắng sự tự chủ là những người như vậy, bởi vì anh ta bị đau nhiều hơn anh ta nên chỉ vì không chiếm được những thứ vui thú (và do đó sự vui thú tạo ra đau đớn cho anh ta), và người Hoàn Toàn Tự Chủ là người có phẩm hạnh không đau đớn khi thiếu vắng vui thú, tức là kiềm chế được khỏi những thứ mang lại thích thú.

[1119a] Người thiếu vắng tự chủ ham muốn mọi thứ vui thú không hề có sự phân biệt hoặc những thứ đặc biệt vui thú, và anh ta bị thôi thúc bởi ham muốn lựa chọn những thứ này hơn hết thảy; và điều này chứa đựng đau đớn, không chỉ khi anh ta không thể sở hữu được những đối tượng của anh ta, mà còn chính vì sự ham muốn chúng, bởi toàn bộ ham muốn được đi kèm bởi đau đớn. Chắc chắn đây là một trường hợp kỳ lạ, bị đau đớn bởi chính lý do mang tới vui thú.

Đối với những người có khuyết điểm về phía vui thú, những người có ít vui thú hơn lẽ ra họ nên, họ gần như là những nhân cách mang tính tưởng tượng, bởi vì sự thiếu vắng cảm nhận không tự nhiên đối với con người: thậm chí đối với động vật khác cũng phân biệt các loại thực phẩm khác nhau, thích một số loại này và ghét một số loại kia. Trên thực tế, nếu tìm được một người không có vui thú trong bất kỳ điều gì và mọi thứ đối với anh ta đều giống nhau, anh ta có lẽ chẳng có chút nào giống con người: không có một tên gọi nào cho nhân cách đó bởi vì nó đơn thuần là tưởng tượng.

Nhưng người Hoàn Toàn Tự Chủ là người Trung Đạo khi xem xét những đối tượng này: nghĩa là, anh ta không có vui thú trong những thứ gây hứng thú cho những kẻ tồi tệ, và trên thực tế anh ta còn ghét chúng, và anh ta càng không có vui thú một chút nào đối với những đối tượng không hợp lý; và anh ta cũng không đau khổ khi thiếu vắng chúng; và anh ta cũng không ham muốn chúng; hoặc nếu anh ta ham muốn, thì cũng chỉ vừa phải và không nhiều hơn mức anh ta cần, cũng không vào những thời điểm bất hợp lý…; những thứ có ích cho sức khỏe và điều kiện tốt cho cơ thể, cũng đầy hấp dẫn, những thứ này anh ta sẽ nắm lấy ở mức độ vừa phải và đúng mực, và anh ta cũng nắm lấy những thứ dễ chịu khác nếu không đối lập với những đối tượng này và không bất hợp lý đối với phương tiện của anh ta; bởi vì nếu anh ta chiếm đoạt ở mức độ đó thì sẽ là ham muốn vui thú nhiều hơn mức hợp lý; nhưng người Hoàn Toàn Tự Chủ thì không phải nhân cách này, và điều phối ham muốn bằng lý trí thích đáng.

Người dịch: Lê Duy Nam, Nguyễn Thế Anh Lê Thúy Ái, Minh Hùng, Nguyễn Minh Tuấn
Nguồn: tve-4u
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 12 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.