Trải xuyên qua các thời đại tiền sử—tiếp nối từ đó bước vào buổi rạng đông của sử sách chúng ta, đặt nền móng cho thần học, thấm đẫm vào văn chương, rồi cứ thế được mang tiếp tới trước—(như một thứ xương sống và tủy sống cho tất cả các giống nòi và xứ sở cổ đại, từ Ai Cập, Ấn Độ, Grecia, Roma, cho đến Trung Hoa, người Do Thái, v.v., đồng thời định hình sắc thái lẫn diện mạo cho nghệ thuật, thi ca, cũng như chính trị và giáo hội của họ, mà tất cả chúng ta ít nhiều đều thừa hưởng,) xuất hiện những tuyên bố đáng kính ấy về nguồn gốc từ chính Thiên Chúa, hoặc từ các vị thần nam nữ—tổ tiên xuất thân từ những thực thể thần thánh có vẻ đẹp, vóc dáng và quyền năng lớn lao hơn chúng ta. Thế nhưng trong thời đại hiện tại và tân thời này, học thuyết về nguồn gốc loài người dường như để lại dấu ấn sâu đậm nhất (một cách đầy kỳ lạ khi đảo ngược lại thời cổ đại), lại cho rằng chúng ta tiến hóa, xuất thân và phát triển từ loài khỉ, khỉ đầu chó—một học thuyết có lẽ mang ý nghĩa sâu xa hơn ở những hệ lụy gián tiếp của nó, hay những điều nó tất yếu dẫn đến, thậm chí còn hơn cả bản thân nó nữa. (Giữa hai học thuyết ấy, dẫu thoạt nhìn thì xa vời cách trở, và dẫu những người ủng hộ hai phía đang gay gắt chống đối nhau đến nhường nào trong ngày hôm nay, thì há cả hai học thuyết ấy lại không thể hòa giải, thậm chí hòa quyện với nhau hay sao? Liệu chúng ta có thực sự bỏ đi được học thuyết nào trong hai học thuyết ấy chăng? Hay tuyệt vời hơn nữa, liệu từ trong số đó sẽ không nảy sinh một học thuyết thứ ba, chính là học thuyết thực sự, hoặc gợi mở về học thuyết thực sự hay sao?)

Về học thuyết cũ này, tức thuyết tiến hóa dưới hình thức được khơi nguồn lại, được nhân lên gấp ba lần với những tuyên bố có sức nuốt chửng vạn vật của Darwin, nó chứa đựng biết bao điều sâu sắc, và vô cùng cần thiết như một đối trọng để chống lại những thứ mê tín dị đoan làm suy kiệt tinh thần vốn vẫn đang thịnh hành rộng rãi và bám rễ dai dẳng đến không ngờ—lại được con người mới ấy hòa quyện vào trong những đi kèm thật vĩ đại, khiêm nhường và mang đậm tinh thần khoa học—khiến cho giới uyên bác, cả về luân lý lẫn tự nhiên học, cuối cùng không thể không trở nên tốt đẹp hơn và rộng mở hơn trong những suy ngẫm của họ kể từ sự xuất hiện của chủ thuyết Darwin. Mặc dù vậy, bài toán về nguồn gốc, của con người cũng như vạn vật, chẳng hề tiến gần hơn dù chỉ một chút tới lời giải đáp của nó. Đến thời điểm thích hợp, học thuyết Tiến hóa sẽ phải hạ bớt sự cuồng nhiệt của mình, không thể được phép thống trị mọi thứ khác, và sẽ phải chiếm lấy vị trí của mình như một phân đoạn trong cả vòng tròn, trong cả chùm hợp thể—như chỉ là một trong số vô vàn học thuyết, vô vàn tư tưởng mang giá trị sâu sắc khôn cùng—vừa điều chỉnh lại và phân hóa nhiều thứ, nhưng đồng thời vẫn để mặc những bí ẩn thiêng liêng ở trạng thái khôn lường và không thể với tới y như trước—thậm chí có lẽ còn hơn thế nữa.

Rồi hơn thế nữa—Điều mà rốt cuộc các vị tư tế hay nhà thơ phải làm—và chỉ có tư tế hoặc nhà thơ mới làm được—giữa muôn vàn điều mới lạ kinh ngạc và chói lóa của thế kỷ chúng ta, với sự xuất hiện của nước Mỹ, của khoa học và nền dân chủ—vẫn cứ mãi thiết yếu như thế, sau tất cả công trình của những nhà thiên văn học vĩ đại, các nhà hóa học, ngôn ngữ học, sử gia, và những nhà thám hiểm trong suốt một trăm năm qua—cùng với những triết gia siêu hình học kỳ diệu người Đức và các nước khác trong thời kỳ đó—và sẽ vẫn tiếp tục cần thiết, ngay tại nước Mỹ và ở đây, cũng y như trong thế giới châu Âu, châu Á, của một trăm, một nghìn, hay vài nghìn năm trước. Quả thực, tôi nghĩ rằng nó còn cần thiết hơn nữa, để đưa ra những tuyên ngôn từ các điểm tựa hiện tại, từ khoảng lùi quá khứ được bồi đắp thêm, và từ những viễn cảnh bao la khôn tả của ngày nay. Chỉ là, những bậc tư tế và nhà thơ thời hiện đại, chí ít cũng phải cao cả như bất kỳ ai trong quá khứ, khi đã hoàn toàn hấp thụ và thấu hiểu những thành quả của quá khứ trong cộng đồng của toàn nhân loại, của mọi thời đại (những thành quả chính yếu đã hiển hiện, bởi vì có lẽ chẳng còn gì hơn, hoặc ít ra là không có gì quá mới mẻ về mặt bản chất, mà chỉ là những sự kết hợp hiện đại trọng đại hơn, cùng những sự điều chỉnh tương quan mới), quả thực phải đúc lại thứ kim loại cũ, thứ nguyên liệu đã thành hình ấy, vào bên trong và qua những chiếc khuôn mới, những hình thái đương thời.

Trong lúc ấy, những chân lý cao cả nhất, tinh tế nhất và bao quát nhất của khoa học hiện đại vẫn đang chờ đợi sự định vị đích thực cùng những tia chớp sáng chói cuối cùng của chúng—giống như cách mà nền Dân chủ đang chờ đợi điều đó—thông qua những nhà siêu hình học lỗi lạc và các triết gia biện luận—những người đặt nền móng và nền tảng cho những vần thơ Mỹ mới mẻ ấy, bao la hơn, hài hòa hơn, du dương hơn và tự do hơn.