Thường nghe người ta nói: "Muốn một ngày không được yên, mời khách; muốn một năm không được yên, cất nhà; muốn cả đời không được yên, lấy thiếp." Mời khách chỉ một ngày không được yên, tai hại tính ra không quá lớn, cho nên ai nấy đều cảm thấy thỉnh thoảng làm một lần cũng không sao.

Cái gọi là mời khách, ý chỉ trong nhà mình tụ họp bạn bè bữa cơm thân mật uống chút rượu nhỏ, còn như ở lầu các tửu quán "bày tiệc rượu, giăng chén đũa", gọi bạn bè kéo bè kéo cánh, vung chén say trăng, hưởng thụ là rượu thanh chén vàng, mâm ngọc đồ quý, cuối cùng ồn ào giải tán, do người phụ trách lập sổ thanh toán, loại yến tiệc đó chỉ có thể coi là một thứ cuồng loạn hoặc tội lỗi, không nhắc đến cũng được.

Vợ nắm giữ việc bếp núc, cho nên muốn mời khách thì trước tiên phải quay về bàn bạc với vợ. Bàn bạc thế này, có giảng giải đây, không mất mười ngày nửa tháng thì không thể đạt được kết luận, bởi vì vấn đề liên quan quá rộng, không thể quyết định trong một câu nói.

Điều cần cân nhắc đầu tiên là mời những ai. Khách chính đương nhiên sớm đã được định ngầm, việc lựa chọn khách bồi rất tốn công suy tính. Người làm quan có mắt mọc trên lông mày, thầy đồ ăn không đủ đói không chết, kẻ trọc phú đầy mùi đồng tiền, thiếu niên phù phi hoa hòe đầu nhọn mặt bén... nếu mà tụ tập trên một bàn ăn, thì có vẻ giống như gà và thỏ nhốt chung một chuồng, rất là miễn cưỡng. Bắt những người chưa từng quen mặt dồn ép lại với nhau, muốn họ nói nói cười cười, đồng thời thức ăn đều có thể thuận lợi trôi qua cổ họng, cũng coi như là làm khó người khác. Chủ nhà ở giữa điều giải, ân cần người này, lạnh nhạt người nọ, muốn tìm một vài chủ đề mà mọi người đều có hứng thú cũng không phải chuyện dễ dàng. Cho nên khách cần phải phân loại, không thể cá rồng lẫn lộn. Số lượng khách tùy thuộc vào thiết bị, nếu như có thể gom hết tất cả những vị khách nên mời vào một mẻ, tự nhiên là tính toán kinh tế, nhưng tính toán cũng không thể tính quá kỹ. Bàn tròn dù lớn đến đâu cũng chỉ có thể ngồi mười ba mười bốn người thân hình vừa phải. Nói ra thì lạ, khách đi một mình thì ít, đại khái đều có phu nhân, hễ mời là mời một cặp, một bàn đành phải coi như nửa bàn mà dùng. Có người mời khách phát thiệp rộng, thối chí nghĩ rằng thế nào cũng có vài vị hiểu ý nói lời cảm ơn, vạn ngờ đâu ai nấy đều vui vẻ nhận lời đến dự, hơn nữa lại còn có một vị đặc biệt thân thiết dẫn theo một đứa bé tầm bảy tám tuổi! Chủ nhà vội vàng thêm chỗ ngồi, khách khiêm nhường "Con ngồi lên đùi tôi!", mọi người chen chúc xô đẩy, trong đó còn không thiếu những bậc trung niên phát phúc, vây bàn tròn kín mít không lọt gió, dọn món phải bay qua đầu người, rót rượu phải rót từ bên tai xuống, hàng ghế đầu đã kín chỗ, chủ nhà đành ngồi hàng thứ hai bồi tiếp.

Lên thực đơn cũng không đơn giản. Bất kỳ gia đình nào cũng có món tủ của mình, ngặt nỗi rất ít người chịu phát huy sở trường, đại khái là lấy cục diện yến tiệc quán xá thường thấy làm bản vẽ thiết kế. Trong nhà có đầu bếp nam nữ, tự nhiên chỉ cần phân phó một tiếng, không cần nhọc lòng nữa, bằng không chủ nhà tất sẽ phải tự mình vào bếp cầm dao thớt. Chủ nhà phần lớn là giỏi lý thuyết, bảo anh ta thực sự cắt hành bóc tỏi chưa chắc đã đảm đương nổi. Cho nên việc lập thực đơn, cần phải có sự tự lượng sức mình, lúc nước sôi lửa bỏng "chui vào bếp" lật xem sách dạy nấu ăn chưa chắc đã giải quyết được việc gì. Bốn món nguội, bốn món xào nóng, bốn món chặn bàn, bên cạnh đó là hai món điểm tâm, hình như là không thể bớt được nữa, cá lớn thịt thưa, trên rừng dưới biển bày la liệt, nếu không thể khiến khách ợ no liên tục, thì không thể tính là thỏa mãn. Nguyên tắc lập thực đơn là nhét khách từng người một đến mức khóe miệng rướm mỡ. Mà điều khách hy vọng cũng thường là một bữa cải cải thiện thiện. Có người dùng sủi cảo đãi khách, nhân là thịt lợn rau cải bó xôi, khách cắn một miếng, liền kêu lớn: "Á chà, sao bên trong toàn là rau xanh thế!" Mọi người bình thường vẫn chuộng thịt mỡ rượu nặng, quản gì nó có phải là món ăn nát ruột hay không!

Ngày lành yến tiệc đã đến gần, chủ nhà bận rộn đi chợ, chọn tới chọn lui, lựa lựa chọn chọn, vừa muốn hàng tốt vừa muốn giá rẻ, chất đầy hai giỏ, nghỉ dọc đường mấy lần mới thở hổn hển mồ hôi đầm đìa về đến nhà. Ngâm, rửa, bóc, thái, náo nhiệt một hai ngày, sau đó dâu xấu sợ gặp bố mẹ chồng cũng không được, ngày lành đã đến. Khách sớm đã gửi thiệp mời từ lâu, chẳng lẽ lại không chịu hạ giá quang lâm ư? Không, đúng giờ không phải là truyền thống của chúng ta. Đến đúng giờ, há chẳng giống như con quỷ đói "đầu như mái vòm họng nhỏ như kim" hay sao? Phải để chủ nhà sốt ruột khô cổ, đợi anh ta giục mời giục lại giục, rồi mới thong thả lên đường, chập chạp đến muộn, thế mới giống phong thái của bậc đại gia. Đương nhiên bạn bè cũng có người cực kỳ nôn nóng mà đến sớm, điều đó cũng khiến chủ nhà trở tay không kịp hoảng hốt thành một cục. Tính cách của khách không giống nhau, có người vừa vào cửa liền chọn một chỗ ngồi tương đối tốt nhất, hai chân gác cao lên án thư, đúng là cảm giác như ở nhà; có người hàn huyên hai câu liền cắm đầu lao thẳng vào bếp, tuyên bố là muốn đến phụ giúp chủ nhà, người chủ nhà đeo tạp dề dang rộng hai đôi tay vội vàng khiêm nhường từ chối hồi lâu. Đợi đến khi khách đến đông đủ, ai nấy đều bụng đói cồn cào.

Trước khi ngồi xuống lại thiếu đi một màn ngươi nhường ta đẩy. Chủ nhà chỉ định chỗ ngồi, thường là không có hiệu quả, trừ phi bày sẵn biển tên từ trước, hơn nữa còn ghi rõ chức quan, sắp xếp theo tầng lớp, trật tự rành mạch. Chúc rượu theo lẽ là trách nhiệm của chủ nhà, nhưng cũng thường có những người nhiệt tình cầm bình hộ, hơn nữa thấy chén liền rót, hễ rót là phải đầy. Chẳng biết là từ thời nào người nào sinh ra cái thói hư tật xấu này, hầu như mỗi một vị khách đều hai tay nâng chén cao ngang mày, hướng về mỗi một vị khách có mặt tại đó mà chúc rượu, trong chớp mắt chúc xong một vòng, chỉ thấy chén nâng chén hạ, giống như "thỏ gia giã cối". Người không uống rượu cũng phải nâng cao cốc nước ngọt lên, ứng phó cho qua chuyện, người uống rượu thì phần lớn cũng nhíu mày nhăn mặt nhấp một ngụm nhỏ xíu. Một đĩa lớn đồ ăn nóng hổi bưng lên rồi, giống như canh vi cá, lại giống như hồ dính, mỗi người một chiếc muỗng, hoa văn đáy đĩa thấp thoáng có thể nhìn thấy, một lớp rau mùi rắc ở phía trên không biết đã bị vị nào giống như nhổ cỏ độc gạt phắt xuống dưới đĩa, rồi lại không biết bị vị nào kẹp từ dưới đĩa lên miệng ăn mất. Lại có người kiên quyết cho rằng hải vị thì nhất định phải chấm giấm, lớn tiếng gọi đòi giấm, đợi đến khi một đĩa "kiêng kỵ" được bưng lên mặt bàn, hải vị sớm đã biến mất từ lâu. Món ăn được dọn lên từng món một, món vừa dọn lên khách liền hô một tiếng "Quá phong phú, quá phong phú", rồi lại cắm đầu ăn ngấu nghiến, không dám thua kém người sau. Chủ nhà theo lệ khiêm nhường gọi là: "Chút lòng thành, bữa cơm đạm bạc." Vị khách tính tình thẳng thắn bèn đưa ra thắc mắc: "Bữa cơm đạm bạc thế này, sợ là không ăn đến mức sạt nghiệp đấy chứ?" Chủ nhà cũng đành phì cười một tiếng rồi thôi. Gần đến lúc vãn tuồng, đại khái thế nào cũng có một vị xin phép đi trước một bước, bởi vì còn có mấy nơi xã giao đang đợi. Lúc này chủ nhà bước thong thả vào, mặt đỏ bừng bừng, trên trán vẫn còn mấy hạt mồ hôi chưa kịp lau sạch, khách nâng chén không bày tỏ ý thăm hỏi cô ấy, cô ấy ngồi xuống ăn bừa mấy món thừa canh cặn.

Tiệc tàn, trà thơm hoa quả được mang lên, khách tựa lưng vào ghế xỉa răng, lúc này lẽ ra phải là khách đi chủ an rồi. Nhưng không, mọi người hứng thú nhã nhặn không kém, khẩu chiến vẫn còn hăng, sau bữa ăn buôn chuyện, trời đất bao la, ai nấy đều không muốn cất lời trước, làm mất đi nhã ý của người ta. Cuối cùng đại khái là chủ nhà ngáp một cái mà quên che miệng, lúc này mới có người đề nghị giải tán. Thiên hạ không có bữa tiệc nào là không tàn, biết làm sao đây, biết làm sao đây? Đừng tưởng rằng tiệc tàn người tan, lập tức công đức viên mãn, dưới đất có vô số vỏ hạt dưa, tàn thuốc lá, trên bàn chén đĩa ngổn ngang, trong bếp có đống chén đĩa nồi niêu chất cao như núi, đang chờ anh giải quyết hậu sự đấy!