Một chuyên gia văn học thời Elizabeth nổi tiếng đã phát biểu trên tờ Times ở Luân Đôn rằng: "Shakespeare là đại văn hào tiếng Anh giàu có nhất về những miêu tả về tình dục. Ông ấy một cách cực kỳ thoải mái và tự nhiên, từ mỗi lỗ chân lông đều rỉ ra tình dục." Học giả người Anh sáu mươi bảy tuổi Rowse này lại nói thêm: "Trong các tác phẩm của Shakespeare, có thể thấy rõ ràng rằng ông tập trung sự chú ý vào phụ nữ. Thế nên ông mới tạo ra một loạt những nữ nhân vật vô cùng lay động lòng người trong văn học. Đồng thời có người đinh ninh rằng các tác phẩm của Shakespeare là do Bacon, hoặc Marlowe, hoặc Bá tước Oxford sáng tác, luận điệu đó hiển nhiên là cuồng vọng, bởi vì mấy người này đều là người đồng tính." "Điểm này rất quan trọng trong nghiên cứu về Shakespeare, ông là một người dị tính vô cùng nhiệt liệt – xét theo thân phận một người Anh thì có lẽ đã vượt quá mức độ bình thường."

Tờ Seattle Times vào ngày hăm tư tháng tư cùng năm cũng từng đăng một đoạn điện tín tương tự:

Tình dục và nhà thơ

Các nhà văn khiêu dâm hiện đại sẽ khiến Shakespeare phải chán ghét

Tin từ AP tại Luân Đôn — Muốn tìm một cuốn sách khiêu dâm ư? Không cần để ý đến những cuốn sách đồi trụy đang tràn ngập thị trường hiện nay, hãy đi đọc các tác phẩm của Shakespeare đi.

Đây là lời khuyên của hai nhân vật có thẩm quyền trong giới văn học, họ nói rằng tập thơ Sonnet của nhà thơ này có không ít những miêu tả suy đồi.

Tờ Times ở Luân Đôn hôm nay đã công bố ý kiến của hai chuyên gia kịch nghệ này, tuyên bố Shakespeare là nhà văn giàu tính khiêu dâm nhất trong văn học Anh.

Tiến sĩ Rowse thuộc Đại học Oxford, tác giả viết tiểu sử Shakespeare, cho biết Shakespeare "từ mỗi lỗ chân lông đều rỉ ra sắc tình".

Rowse dẫn lời của Eric Partridge, tác giả cuốn "Những ngôn từ đồi trụy của Shakespeare", nói rằng Shakespeare là "một nhà chủ nghĩa sắc tình cực kỳ uyên bác, một bậc thầy uyên thâm, một cao thủ rất giỏi chuyện tình ái, hoàn toàn có thể dạy dỗ Ovid đấy chứ."

Nhưng các chuyên gia cho biết, việc đào bới những phần dâm uế ra không phải là chuyện dễ dàng.

Những miêu tả sắc tình của Shakespeare thường là mơ hồ ẩn hiện, sử dụng trò chơi chữ để biểu đạt, cần phải có những học giả tinh thông tiếng Anh thời Elizabeth mới có thể thưởng thức nổi.

Rowse nói, Shakespeare là "một người yêu khác giới vô cùng nhiệt liệt – xét theo thân phận một người Anh thì có lẽ đã vượt quá mức bình thường chung."

Bài viết của Rowse được viết nhân dịp kỷ niệm ngày sinh của nhà thơ vào năm 1564, lập tức đã châm ngòi cho tranh luận.

"Đại thi hào là kẻ cuồng sắc tình ư?" Một tiêu đề của tờ Sun đã đặt câu hỏi như vậy. Thư ký Hội Shakespeare Gwyneth Bowen nói: "Hồ đồ! Phần lớn những nhà văn thời Elizabeth khác còn có thành phần sắc tình nhiều hơn ông ấy rất nhiều."

Xem xong hai đoạn văn báo chí trên, không khỏi kinh ngạc khi nhận thức của người đời đối với Shakespeare lại nông cạn đến thế. Kịch bản chứa đựng thành phần đồi trụy là một chuyện rất bình thường, Trung Quốc và nước ngoài đều vậy. Nhất là vào thời xưa, người soạn kịch không được tính là nhà văn, kịch bản không được tính là tác phẩm văn học, kịch bản là một thứ tài sản thuộc về đoàn kịch; kịch bản không phải để đọc, mà là để diễn; kịch bản thường xuyên bị người ta sửa đổi thêm bớt; nội dung kịch bản phải chịu ảnh hưởng của khán giả. Cho nên, trong kịch bản có chứa đựng chỗ đồi trụy thì không có gì là lạ. Người xem kịch ngày trước đều giới hạn trong nam giới, hơn nữa là nam giới ở đủ mọi tầng lớp. Có chuyện gì có thể đổi lấy một nụ cười thấu hiểu của đủ mọi hạng người hơn là sắc tình chứ? Đừng tưởng rằng chỉ có bọn phu phen giáp sĩ mới thưởng thức những câu nói đùa tục tĩu, người tầng lớp sĩ phu cũng hoan nghênh không kém cái chuyện ai cũng có thể làm mà không thể nói ra đó. Những người bình nhật vốn chịu sự câu thúc của lễ pháp đạo đức, kiêng dè đủ điều, một khi ở trong rạp hát mà nghe được những miêu tả sắc tình bình nhật không nghe thấy, sao lại không có được một sự thỏa mãn được giải phóng mà cười ồ lên chứ? Kinh kịch của Trung Quốc chúng ta, vào thời xưa khi khán giả không có phụ nữ tham gia, có mấy vở kịch mà trong phần trò hề pha trò, thành phần đồi trụy cực kỳ nhiều, lúc bấy giờ gọi là "phấn hí" (kịch phấn son), sau này dần dần dưới đề lớn "phong hóa" mà lược bỏ những điểm chấm phá sắc tình bạo dạn hơn. Toàn tập Shakespeare, vào năm 1818 Thomas Bowdler cũng từng đem ra "thanh lọc", cắt gọt tất cả những từ ngữ mà ông ta cho là dâm uế, trở thành một phiên bản "thích hợp cho mọi gia đình đọc". Thế nhưng cho tới nay tôi vẫn không khỏi nghĩ đến những vở "phấn hí" đã nói kia. Dường như cho tới nay không có ai chịu mua một bộ toàn tập Shakespeare do Bowdler biên soạn để đặt trong nhà mình (trên thực tế phiên bản này từ lâu đã tuyệt bản).

Nếu nói tác phẩm của Shakespeare giàu tính sắc tình nhất thì hình như cũng chưa chắc. Bài Sonnet thứ một trăm hai mươi chín là một bài nổi tiếng, lấy dục vọng làm chủ đề, thể hiện sự chán ghét mãnh liệt của nhà thơ đối với việc giao hợp, bản dịch của tôi như sau:

Sự thỏa mãn nhục dục vốn là sự lãng phí đáng hổ thẹn của tinh lực;

Trước khi được thỏa mãn, nhục dục là xảo trá và mang tai họa,

Đẫm máu, lại tràn ngập tội lỗi,

Thô lỗ vô lễ, hung ác tột độ, không thể tin cậy,

Vừa mới được thỏa mãn, lập tức cảm thấy đáng khinh;

Lúc săn lùng thì say sưa cuồng loạn; một khi đã đạt được,

Lại còn hối vừa hận, giống như có kẻ cố tình,

Giăng sẵn mồi câu để ngươi nuốt lấy:

Lúc theo đuổi thì như điên cuồng, lúc đạt được cũng y như vậy;

Đã đạt, đang đạt, chưa đạt, đều quá cực đoan;

Lúc tận hưởng tựa như thiên đường; sau sự việc là não nề;

Tất cả những điều này không ai không biết; nhưng không ai hiểu cho triệt để,

Mà né tránh thiên đường dẫn xuống địa ngục này.

Bài thơ viết rất rõ ràng, trong đó không có trò chơi chữ, cũng không dùng lời lẽ mơ hồ, nhưng tuyệt không đồi trụy. Tôi nhớ Dante G. Rossetti có một bài "Đêm tân hôn" (Nuptial Night), cũng không thể xem là tác phẩm sắc tình.

Những từ ngữ dâm uế trong kịch của Shakespeare, tuyệt đại đa số là mượn trò chơi chữ, đặc biệt là cái gọi là chơi chữ hai nghĩa. Tiên sinh Chu Sinh Hào dịch "Toàn tập Shakespeare" đã cắt bỏ gần như hoàn toàn những phần này. Phần ông đã cắt, cùng với những chỗ khó hiểu khác, theo tôi ước chừng sơ lược, mỗi vở kịch là từ hai trăm dòng trở lên, tôi cảm thấy rất đáng tiếc. Tôi cho rằng chỗ đồi trụy trong nguyên tác của Shakespeare vẫn nên được giữ lại, để bảo tồn chân diện mục của nó.

Mặt khác cũng không cần phải tô vẽ thêm thắt, làm ầm ĩ lên.