Một vị giáo sư nước ngoài đi nghỉ mát du lịch, ghé qua Đài Loan, trước đó đã vòng vo nhờ người gửi thư ngỏ ý nhờ tôi chiếu cố. Làm hướng dẫn viên không phải là nghề tay trái của tôi, nhưng tình khó từ chối. Thực tế chứng minh "phiên dịch viên vỉa hè" cũng không dễ làm, bởi vì cặp vợ chồng già này muốn tôi dẫn họ đến một nơi có tên gọi là Hagglers Alley để tham quan một chuyến. Lúc ấy tôi liền chần chừ, không biết đó là con đường nào mà lại có vinh dự sở hữu một cái tên độc đáo như vậy.

Cái gọi là Haggler's Alley chính là "phố mặc cả". Họ chưa từng thấy cảnh tượng này bao giờ, muốn tận mắt chứng kiến một chút cũng là chuyện tình cảm bình thường. Thời nhà Hán của chúng tôi từng có một vị Hàn Khang, bán thuốc ở Trường An, nói thách một giá, tên tuổi lưu danh sử sách, được truyền tụng là giai thoại. Nếu ông ấy mà bàn với tôi về câu chuyện này, tôi đương nhiên sẽ cảm thấy trên mặt có chút nở mày nở mặt hơn. Nhưng nghĩ lại, Hàn Khang là một bậc dật sĩ, trong lịch sử vốn không nhiều, đến nay đương nhiên lại càng khó tìm. Không nhắc đến ông ấy thì hơn. Một con đường lấy "mặc cả" làm tên, đủ để chứng minh những con đường khác đều không cần mặc cả, đây cũng xem như là chuyện khá thể diện rồi. Thôi được, cứ dẫn họ vào thành phố đi dạo một vòng.

Vị khách đến nhận ra tôi có chút do dự, bèn lục trong va li ra một cuốn cẩm nang du lịch nhỏ, chỉ cho tôi xem, một trong tám cảnh đẹp của Đài Bắc là "phố mặc cả" chình ình ở đó. May mắn là trong đó không chú thích tên đường bằng tiếng Trung, cũng không chỉ rõ là ở nơi nào. Ở gần như bất kỳ con đường nào cũng có thể tiến hành trải nghiệm mặc cả đầy phấn khích.

Theo cẩm nang du lịch, họ còn muốn xem thổ dân múa. Nhắc đến khiêu vũ, cổ nhân chúng ta từ lâu đã có, chỉ tiếc là tình cảnh "Vũ Vu quy vịnh" chỉ có thể mơ hồ cảm nhận trong các bức tranh cuộn, cho dù là những điệu như Nghê thường vũ y, Kiếm khí hoàn thoát đại loại thế, chúng ta cũng chỉ còn biết mỗi cái tên. Thứ mà khách du lịch muốn xem là những di tích nguyên thủy cổ xưa hơn! Càng thô sơ càng tốt! "Cắt tóc ngắn, xăm mình, tay áo đan chéo, vạt áo bên trái", đều rất thú vị. Tôi bảo họ rằng điệu múa thổ dân loại này cần phải lên miền núi mới có thể xem được, điều này khiến họ vô cùng thất vọng.

(Trong lòng tôi hiểu rõ, mặc dù ngoài miệng họ không nói ra, nhưng họ nhất định cũng rất muốn xem cảnh tượng hoành tráng "săn đầu người" chứ nhỉ? Những ai từng đọc tác phẩm "Một đề xuất khiêm nhường" của Swift, ai mà không muốn tham quan phong tục ăn thịt người sống ở Formosa cơ chứ?) Sau đó, khi đến nơi bày bán "thủ công mỹ nghệ", họ nhìn thấy những chiếc "mặt nạ Kinh kịch" cỡ thu nhỏ, liền mừng rỡ khôn xiết, cho rằng đây nhất định là di tích của phong tục cổ xưa từ hàng ngàn hàng vạn năm trước. Mặc dù tôi đã hết sức giải thích rằng đây chỉ là "mặt nạ" của "Kinh kịch", không giống với những mô hình thổ dân mà họ nhìn thấy ở sâu trong lục địa châu Phi hay các hòn đảo Nam Hải, nhưng họ vẫn rất cố chấp bày tỏ sự vui mừng từ tận đáy lòng, khóe miệng lộ ra cái gọi là một nụ cười như vớ được vàng (aserendipy smile), rộng mở hầu bao mua mấy phần, chuẩn bị đem về nước chia cho họ hàng bạn bè, tỏ ý rằng họ đã nhìn thấy những thứ đáng xem.

Tôi có một người bạn, nhà anh ấy từng tiếp đãi một nữ du khách, sau khi cô ấy thưởng thức no nê những món ăn nổi tiếng thế giới của chúng tôi, bỗng dưng nổi hứng muốn lấy ơn báo oán, kiên quyết đòi xuống bếp tự tay nấu một bữa cơm quê nhà để khoản đãi gia chủ. Hơn nữa còn bày tỏ là phải tự mình ra chợ mua sắm. Đi ra chợ của chúng ta để tham quan! Hàng hóa ngập tràn trong chợ của chúng ta có thể thể hiện sự sung túc trong đời sống của chúng ta, không cần phiếu phân phối, ai nấy đều có thể mua sắm thỏa thuê ra về. Mỗi chiếc giỏ đựng thức ăn đều có thể "xanh hơn màu xanh từ lá", hơn nữa còn biểu diễn cắt tiết gà mổ xẻ cá ngay tại chỗ vô cùng đặc sắc mà không thu thêm phí.

Mặc dù trong chợ khách hàng chen chúc nối tiếp nhau, người ta vẫn có thể giương ô đi, mặc cho nước mưa nhỏ lên đầu người khác, vẫn có thể đạp xe đạp đâm thẳng vào giữa đám đông, quẹt nước bùn lên người kẻ khác, nhưng vì sự tương hỗ lẫn nhau cho nên vẫn có thể an ổn sống chung. Một vị phu nhân đánh phấn nhẹ nhàng tiện tay nhét thêm một dải thịt ba chỉ vào chiếc giỏ tre của mình, người hàng thịt mắt tinh tay nhanh liền nhanh chóng rút dải thịt đó ra lại, ban đầu là đôi bên trừng mắt nhìn nhau, sau đó không hiểu sao lại nhìn nhau cười xòa, dừng lại đúng mức, không tổn hại hòa khí. Muôn hình vạn trạng trong chợ thực sự rất đáng xem, khiến cho khách du lịch của chúng tôi không chỉ há hốc mồm kinh ngạc mà còn say sưa ngây ngất. Chủ nhà rất ngây thơ, sau sự việc bèn hỏi cô ấy chợ rau của chúng tôi có gì khác biệt so với chợ rau nước họ, cô ấy liền đáp gọn lỏn một câu rằng: "Chợ rau nước chúng tôi dưới mặt đất không có nước bùn."

Vị du khách này lại được mời đến Nhật Nguyệt Đàm, hạ ngách tại phòng VIP trong một tòa cao ốc mới xây không lâu, mọi thứ đều rất thuận lợi, cho dù là người chèo thuyền đeo bám hay người chụp ảnh chèo kéo cũng không khiến cô ta hoảng sợ, thế nhưng đến nửa đêm canh ba, một con gián lớn bóng nhẫy nhảy múa hai chiếc râu dài bò lên tấm ra giường, cô ta liền hét lên một tiếng kinh động đến toàn bộ hành khách trên lầu. Sau khi điều tra rõ sự việc, hình như mọi sự đồng tình đều nghiêng về phía con gián. Gián phân bố khắp nơi trên thế giới, lịch sử của nó còn lâu đời hơn cả loài người, sinh vật đáng ghét này cực kỳ yêu hòa bình, đánh nó giết nó, vĩnh viễn không chống cự, vũ khí duy nhất của nó là phản đối kế hoạch hóa gia đình và nỗ lực sinh sản. Phụ nữ nước ngoài nhìn thấy một con chuột là có thể ngất xỉu, thấy gián mà thét lên kinh hãi thì có gì là lạ? Múa rồng múa lân có thể giải trí cho khách quý, một con gián nhỏ bé thì chút lòng thành này không đáng kể.

Đến Đài Loan du lịch mà không đi xem cổ vật Cung Cổ, chẳng phải bằng cách nào đó giống như thọc tay vào hàm rồng mà để sổng mất viên ngọc ly châu hay sao? Thế nhưng tôi thực sự hy vọng khách du lịch không đụng phải đám học sinh tiểu học mang bình nước cầm bánh mỳ đậu đỏ xếp hàng dài dằng dặc đó, nếu không họ sẽ hiểu lầm rằng học sinh tiểu học của chúng ta đã ôn luyện cật lực đến mức có thể thưởng thức được đỉnh vạc thời Chu Hán rồi. Non sông dù có tú mỹ tráng lệ đến đâu, đó cũng là "trời mở bức tranh", không liên quan gì đến con người. Còn nói đến văn hóa, thì đều là do con người tạo nên. Văn hóa Trung Hoa của chúng ta, có thể tìm thấy bằng chứng thực tế ở giữa các cổ vật Cung Cổ. Cũng có thể nói văn hóa Trung Hoa hầu như tinh túy đều tập trung ở đây. Triển lãm văn vật như vậy, đương nhiên ngạo thị toàn cầu, điều đáng tiếc duy nhất là vinh quang của tổ tiên không giúp ích được gì cho cảnh đời trôi nổi bấp bênh của con cháu đời sau! Hơn nữa cho dù chúng ta có biết phấn đấu đi chăng nữa, cũng không thể chế tạo lại chiếc "Vũ Đinh sủng" để nấu cơm được, vẫn phải cầu cứu nồi cơm điện mà thôi.