Thuở trước, viết chữ là một việc lớn, chiếm một vị trí rất quan trọng trong hệ thống giáo dục "niệm, bối, đả" (đọc, nhớ, đánh). Từ những nét ngang nét sổ khi tập tô chữ mẫu, cho đến việc viết những bài khảo khóa bằng mực đen bóng tròn trịa, không biết đã phải chịu bao nhiêu cơ cực. Nhớ hồi nhỏ tập viết chữ, thầy giáo bất ngờ rút chiếc bút lông từ sau gáy bạn đi, khiến cả bàn tay bạn dính đầy mực, điều này chứng tỏ bạn cầm bút không chắc, thế nào cũng bị phạt. Trò ác ý này vẫn chưa đủ, có nơi còn lồng những đồng tiền đồng lớn vào quản bút, một, hai, thậm chí ba bốn đồng, lúc lắc quản bút chỉ thấy đầu nặng chân nhẹ. Nguyên tắc này đại khái cũng giống như các võ sư buộc bao cát ở chân vậy, hễ tháo bỏ gánh nặng thì thân hình nhẹ tựa én nhỏ, có thể phát huy tối đa công phu bay lượn trên tường. Nếu lúc luyện chữ mà trên quản bút mang theo mấy lạng kim loại, thì đến khi cầm những chiếc quản trúc không gắn thêm phụ kiện, đương nhiên sẽ bay rồng múa rắn, ứng tay hay tay.

Viết chữ đại tự cỡ một thốn, cũng có người chủ trương dùng huyền uyển pháp (treo cổ tay), thậm chí huyền chủu pháp (treo khuỷu tay). Viết chữ giống như đứng tấn, ngẩng cao eo, nghiến chặt răng, đoan trang nghiêm cẩn, ra điều đạo mạo. Chữ viết ra trong tư thế ấy, nghe nói có khả năng thấu lực qua mặt giấy.

Người hiện đại không cần phải chịu đựng sự hành hạ này. "Khoa học" đã sớm bãi bỏ nó rồi, chỉ cần biết viết mấy chữ "hành", "duyệt", "như nịnh", "chiếu biện", là có thể làm quan. Bút máy đã thay thế bút lông, viết ngang viết dọc cũng có thể đối phó với đời. Môn viết chữ, dần dần sắp trở thành "quốc túy" rồi.

Xem xét như một loại nghệ thuật, thư pháp Trung Hoa rất độc đáo. Bởi vì chữ là nghệ thuật, thế nên những thuyết như "Vĩnh tự bát pháp" và loại tương tự, hiệu quả của nó cũng không khác gì mấy so với "phương pháp làm thơ mới" hay "phương pháp viết tiểu thuyết". Quy củ thì đương nhiên có thể dạy được, còn sự khéo léo thì mỗi người mỗi khác, mấu chốt nằm ở cá nhân.

Viết chữ rất dễ làm lộ cá tính của một người, cái gọi là "nét chữ nết người" đại khái không sai sự thật. Nếu mỗi chữ đều vuông vức ngay ngắn, người đó đại khái là cẩn trọng; nếu vươn tay duỗi chân vượt ra ngoài khuôn khổ, người đó nhất định là hào phóng; chữ gầy như củi, người đó chắc chắn giống như xương sườn; chữ béo như heo mực, người đó ắt hẳn gần giống như "năm trăm cân dầu". Cho nên chữ của Trịnh Bản Kiều, ắt phải nghiêng lệch kỳ quái như thế, mới xứng với cái khí phách ăn thịt chó coi thường công khanh của ông; chữ của Nhan Lục Công ắt phải đoan trang trầm tĩnh như thế, mới phù hợp với phẩm cách không nao núng trước hiểm nguy của ông, hoàn toàn không có chút gì miễn cưỡng.

Trong "vương quốc chữ viết", nơi cần dùng đến chữ viết đặc biệt nhiều, từ những đại tự lớn bằng chậu rửa cho đến tiểu khải nhỏ như đầu ruồi, đều có dụng cả. Chỉ tiếc là, người viết chữ thường không phát huy hết sở trường của mình, lại hay dùng sai chỗ. Ví dụ như, chữ lớn đục đá khắc vách, nếu không thể làm cho núi sông thêm rạng rỡ, chi bằng đi viết biển hiệu cho tiệm cầm đồ hay tiệm tương giấm, tệ nhất cũng có thể viết biển "Nam Sơn cao mẻ" cho kho than. Chữ của một số người không thích hợp để đề thơ trên vách, đổi thành viết câu đối xuân hoặc "đài đầu kiến hỉ" thì thích hợp hơn nhiều.

Kỹ thuật viết chữ của một số người vô cùng thuần thục, viết bốn chữ "nhất phiến băng tâm" lên nắp ấm trà thì có thể đảm đương nổi, thế nhưng lại cứ thích đi đề bút tích tranh chữ cho người khác. Trung đường, hoành phi, câu đối, kỳ thực ai cũng có thể viết được, chỉ có điều địa điểm treo nên có sự phân biệt, có loại thích hợp treo ở phòng sách phòng khách, có loại thích hợp treo ở quán cơm tiệm hớt tóc, cốt sao cho cảnh trí phối hợp, hợpạ ý tình, thế là được rồi.

“Người khéo viết chữ không kén bút”, câu nói này chưa chắc đã hoàn toàn đúng. Bút chột mà viết thiết tuyến triện, chưa hẳn là không được,Lâm Triệu Mạnh Trung Xuy Mỗi lần đọc đến đây đều thấy kỳ lạ, bút lông loại nào cũng được sao? Bút dùng để viết chắc chắn là đầu nhọn. Bút, mực, giấy, nghiên, đối với ảnh hưởng của chữ viết là vô cùng to lớn.

Có đôi khi người viết chữ ngoài công cụ ra còn chú trọng đến một chút kỹ thuật đặc biệt nào đó. Tuyệt vời nhất không gì bằng chữ "hổ" một nét của một vị nọ, tờ giấy tuyên thành tám thước, lấp đầy bởi một chữ hổ, khí thế bàng bạc, nhất khí hất thành, đặc biệt là nét sổ thẳng đứng ấy, giống như một cây gỗ sam cắm thẳng đứng giữa trời đất, trông vô cùng đáng sợ. Nghe nói, cách này có phương pháp đặc biệt, dùng một tên lính hầu, kéo lấy một đầu giấy, lúc viết đến nét sổ đó thì dừng bút lại, hô lên một tiếng "kéo", lính hầu kéo giấy giật mạnh về phía sau, nét sổ thẳng tắp tự nhiên sẽ hoàn thành.

Người viết chữ thường có "cơn ghiền", ghiền quá rồi thì thế nào cũng phải viết chữ cho người khác bằng được. Nhìn thấy mặt quạt trắng của nhà người ta, liền cảm thấy trên đó thiếu mất cái gì, ít nhất cũng phải có ba chữ "tinh khí thần". Tương truyền có người thích viết chữ, đặc biệt là thích viết quạt, sau này chân bị hỏng, đến mức không còn quạt để viết nữa; có người hỏi nguyên nhân vì sao, hóa ra là mọi người cứ nhìn thấy ông là cắm cổ chạy, ông đuổi theo không kịp nữa rồi. Nếu chữ thực sự đạt đến trình độ cao, đương nhiên không cần chân khỏe, nhưng xét cho cùng thì những người viết chữ có chân khỏe vẫn chiếm đa số.