Tịch mịch là một thứ phúc thanh tao. Tôi ở trong thư trai nhỏ, đốt một lò hương, một lượn khói mỏng manh bay thẳng lên, chọc thẳng đến trần nhà, dường như không khí trong phòng hoàn toàn tĩnh lặng, đến hơi thở của tôi cũng không khuấy động lên được một chút gợn sóng nào. Tôi thẫn thờ ngắm nhìn làn khói ấy trong vô thức.

Ngoài sân, những khóm tử đinh hương vẫn còn vương lại không ít chiếc lá đỏ thía vàng khô úa, tiếng lá khô cành mục vang lên vô cùng rõ ràng, thoạt đầu là một tiếng gãy giòn tan nhỏ, tiếp đến là tiếng va đập lục cục vào thân cành, cuối cùng là tiếng rơi bộp xuống bậc thềm trống trải. Lúc này đây, tôi cảm nhận được sự tịch mịch.

Trong sự tịch mịch này, tôi ý thức được sự tồn tại của chính mình－－sự tồn tại cô lập trong chốc lát. Cảnh giới này không phải dễ gì có được, nó có liên quan đến ngoại cảnh, nhưng càng liên quan nhiều hơn đến tâm cảnh.

Tịch mịch không nhất thiết phải tìm đến chốn thâm sơn cùng cốc, chỉ cần nội tâm thanh tịnh, dẫu ở chốn thị tứ hay ngõ hẻm nghèo nàn đi nữa, đều có thể cảm nhận được một cảnh giới trống trải, thơ thúng và u nhàn, đúng như câu nói "tâm xa đất tự yên".

Trong cảnh giới ấy, chúng ta có thể tung hoành trong trí tưởng tượng, vượt thoát khỏi những cặn bã của cõi trần, cùng dạo chơi với người xưa. Thế nên tôi mới nói, tịch mịch là một thứ phúc thanh tao.

Ở nhà thờ, tôi cũng từng có trải nghiệm tương tự. Trong ngôi thánh đường vĩ đại và trang nghiêm, xuyên qua khung cửa sổ kính màu là một luồng ánh sáng không mấy rực rỡ, tiếng đàn trầm đục dường như đã gột rửa tâm can con người một phen, tôi cảm thấy sự nhỏ bé của bản thân.

Cảm giác nhỏ bé ấy chính là minh chứng rõ ràng cho việc tôi ý thức được sự tồn tại của chính mình! Bởi vì bình thường, đến một chút cảm giác nhỏ bé thế này cũng chẳng thể có được!

Người bạn của tôi, tiên sinh Tiêu Lệ, chọn cách ẩn cư ở chùa Quảng Tế. Theo lời anh ấy kể lại với tôi, vào một đêm nọ, trăng sáng như gương, bầu trời tựa như được gột rửa, anh một mình bước ra khỏi phòng tăng, đứng trên bậc thềm của Đại Hùng Bảo Điện, ngẩng đầu nhìn tứ phía.

Ánh trăng sáng ngời làm sao, những tán cây xanh tươi tĩnh lặng làm sao, ngôi chùa trang nghiêm thành kính làm sao, anh bỗng nhiên chợt ngộ ra, ngộ ra sự vĩnh hằng, ngộ ra sự nhỏ bé của bản ngã, ngộ ra cảnh giới tứ đại giai không.

Tôi tin rằng một người nếu thường xuyên có những trải nghiệm như thế, lồng ngực và tâm hồn tự khắc sẽ phóng khoáng và khoáng đạt.

Thế nhưng, cái phúc thanh tao của tịch mịch không dễ gì hưởng thụ lâu dài. Nó chỉ là sự tồn tại trong tích tắc. Thế gian có quá nhiều thứ luôn nhắc nhở chúng ta, nhắc nhở chúng ta một sự thật phá hỏng cảnh quan: Hai bàn chân của chúng ta đang đạp trên mặt đất đấy!

Một con ruồi đâm vào cửa sổ kính giãy giụa không thoát ra được, một tiếng "Lão gia thái thái thương xót cho kẻ mù lót này với", đều có thể khiến chúng ta từ giữa chốn tịch mịch rơi tõm ra ngoài, rơi vào vũng lầy phiền muộn cáu kỉnh.

Còn như những thứ đại loại như "quan đòi nợ thuê" kéo đến tận cửa, hay những kẻ kiểu như "lại lính Thạch Hào" nửa đêm bắt người, thì việc khiến người ta cụt hứng nổi giận lại càng không cần phải bàn tới.

Đây vẫn chỉ là cảm xúc từ thế giới bên ngoài, nếu nội tâm bản thân vốn dĩ chưa tịnh sáu căn, lúc nào cũng tâm viên ý mã, thì dẫu có ở trong cảnh giới tịch mịch nhất đi nữa, anh ta vẫn sẽ hoảng loạn một mảng, bận rộn một bồn, mất hồn mất vía, giận dữ lôi đình, muôn đời không thể hưởng thụ được cái phúc thanh tao của tịch mịch.

Nói như vậy, cái gọi là tịch mịch há chẳng phải là một thứ duy tâm luận, một hiện tượng trốn chạy hiện thực hay sao? Cũng có thể nói là như thế.

Một kẻ cao ngạo ẩn dật, trong xã hội ngày trước thì vẫn có thể tồn tại, lại còn rất được người đời kính trọng, nhưng ở xã hội hiện nay thì tuyệt đối là điều không thể.

Bây giờ dường như chỉ có hai kiểu người, một là kẻ quay cuồng trong vũng bùn hiện thực, hai là kẻ thỉnh thoảng ngóc đầu lên từ vũng bùn để thở vài hơi. Tịch mịch chính là dăm ngụm không khí mới mẻ dành cho người ta thở dốc.

Hít thở vài hơi xong thì vẫn phải nhẫn nại cúi đầu chui lại vào vũng bùn mà thôi. Thế nên đối với hành động có thể ngẩng đầu vượt ra ngoài vật chất, tôi không muốn soi mói khắt khe thêm nữa.

Trốn chạy hiện thực, nếu hiện thực quả thực có thể trốn chạy được, thì đêm ngày nằm mộng tôi cũng mong cầu điều đó!

Những ai từng có kinh nghiệm tĩnh tọa hẳn phải biết rằng, khoảng khắc ban đầu nỗ lực nắm bắt tâm trí mình, bảo nó không được nghĩ ngợi bất cứ thứ gì, là một việc khó khăn đến nhường nào!

Đó là thủ đoạn ép buộc bản thân bước vào cõi tịch mịch, cái gọi là tham thiền nhập định hoàn toàn thuộc về loại này.

Sự tịch mịch mà tôi ca ngợi, có hơi khác một chút so với điều này. Tịch mịch trong tôi là duyên gặp ngẫu nhiên, chẳng cần cưỡng cầu, sự ngộ đạo diệu kỳ trong một tích tắc dẫu ngắn ngủi cũng chẳng chê, lỡ mất rồi cũng không cần phải tiếc nuối thở than.

Thế nhưng, hễ tôi có được một khoảnh khắc tịch mịch, tôi sẽ tận hưởng nó thật trọn vẹn.