Thực ra Lý Khác biết vì sao mình lại kích động.

Bởi vì Trịnh thị đã nói cho hắn biết, Tần luật xử trí tội trốn thuế, thiếu thuế là phạt làm nô lệ...

Hắn có chút thất thần, sau khi đuổi khách liền vịn vào cánh cửa, ngơ ngác dõi theo Trịnh thị tức tối xông ra ngoài rồi đứng sững lại ở ngoài sân.

Người phụ nữ này xem chừng tức giận không hề nhẹ, đứng ở ngoài phòng, như một ấm trà chĩa thẳng vào Lý Khác, một tay chống nạnh một tay chỉ trỏ, vòi ấm lắc lư lên xuống, áo hoa lắc lư qua lại, đại để là đã thực sự lĩnh hội được ý cảnh sâu xa, rộng lớn bao hàm trong câu phát âm kỳ quái kia.

"Thằng nhãi vô lễ, không biết trên dưới! Ngươi làm ra cái thói này, thật đúng là loài súc sinh! Là đồ chuột bọ!"

Ồn ào quá...

Lý Khác khẽ nhíu mày, theo bản năng vung tay dùng sức, cánh cửa rung lên rồi ầm một tiếng khép lại, kẽo kẹt, cạch!

Một hồi im lặng...

"Ngươi dám đóng cửa?"

Tiếng của Trịnh thị xuyên qua cánh cửa truyền vào trong, nghe nghẹn ứ, đầy vẻ khó tin và cảm giác bị sỉ nhục nặng nề, mụ nổi giận lôi đình!

"Nghiêm thị, đây chính là đứa con ngoan do ngươi nuôi dạy đấy! Đồ chuột bọ kia nhục mạ ta quá đáng, chuyện hôm nay chưa xong đâu, chưa xong đâu!"

Tiếng chửi bới lên đến đỉnh điểm rồi đột ngột ngưng bặt, vang vọng trong phòng hồi lâu không dứt. Lý Khác tựa bên cửa, loáng thoáng nghe thấy tiếng cười làm lành gượng gạo của Lung Triển và tiếng bước chân ngày một xa dần của Trịnh thị.

Cuối cùng cũng tống khứ được mụ đi...

Hắn cười khổ xoay người, ngẩng đầu nhìn về phía Nghiêm thị.

Đông sương trống trơn, trên đất trải chiếu, góc tường đắp chiếc giường đất, trên giường có một người phụ nữ đang quỳ ngồi, trên mặt mang vẻ mệt mỏi tiều tụy, mày mắt có ba phần tương tự Lý Khác. Bà chính là thân mẫu kiếp này của hắn, Nghiêm thị.

Tuổi tác của Nghiêm thị chưa lớn, tính đến nay cũng chỉ chừng hai mươi bảy hai mươi tám, những năm tháng gian truân không để lại quá nhiều vết hằn trên gương mặt bà, sự tiều tụy do bệnh tật cũng không thể che lấp hoàn toàn nét đoan trang tú lệ trời sinh.

Chỉ khi nhìn vào đôi bàn tay gầy guộc nổi rõ khớp xương, vết nứt nẻ in sâu cùng những lớp chai sạn dày đặc mọc chồng lên nhau, người ta mới cảm nhận được nỗi đắng cay của một người phụ nữ trẻ tuổi một mình nuôi nấng con thơ khôn lớn.

"Mẹ, làm mẹ phải chịu uất ức rồi."

Nghiêm thị khẽ ho vài tiếng, che ngực cất giọng nhỏ nhẹ: "Khác, Trịnh thị nói năng cay nghiệt, con tiễn bà ta đi là được, làm ra điệu bộ này... thật có mất lễ nghi."

Lý Khác đảo mắt một vòng, thầm nghĩ giờ này mà còn bận tâm đến lễ nghi sao? Hắn mang vẻ hậm hực, bĩu môi gượng cãi: "Khổng Tử có câu, có qua có lại mới toại lòng nhau!"

Lời vừa thốt ra Lý Khác liền hối hận...

Câu nói này đã chạm vào vảy ngược của Nghiêm thị. Đôi mày bà nhíu chặt, ngay cả ngữ khí cũng trở nên nghiêm khắc: "Quân tử không vì ngoại vật mà dao động, dù có bất bình đến đâu cũng không được tùy tiện sửa đổi lời của bậc tiền hiền! Khác, con học văn chưa thông, phạt chép một lần thiên 'Khúc Lễ' trong Kinh Lễ để làm răn."

Lý Khác trong lòng kêu khổ không thôi, vội vàng cầu xin: "Liệu có thể chỉ chép một câu 'Lễ thượng vãng lai' thôi được không ạ?"

"Phải chép toàn bộ thiên!"

"Dạ..."

---❊ ❖ ❊---

Cáo tội, vái lạy rồi dỗ dành Nghiêm thị nằm nghỉ xong xuôi, Lý Khác bước ra khỏi đông sương, nhìn thẳng vào vầng thái dương chói chang, mắt híp lại thành một đường rãnh.

Những lời thốt ra từ miệng Trịnh thị cứ như mũi gai cắm thẳng vào tim, quấy rầy tâm can khiến hắn phiền muộn không yên.

Nộp không đủ tô thuế liền bị phạt làm nô lệ... Thời Tần chưa có khái niệm tù có thời hạn, một khi đã định tội, chẳng may chính là chuyện cả đời.

Lý Khác trong lòng than thở, ôi thôi ai tai, làm nông dân còn chưa thạo mà đã sắp phải thăng cấp thành nô lệ rồi!

Hắn bực bội gãi đầu, vắt óc suy nghĩ hòng tìm lấy chút may mắn cho bản thân.

Tại cơ cấu hành chính cấp lý, viên quan phụ trách việc canh tác, tô thuế gọi là Điền điển, cùng với Lý điển tạo thành tầng lớp quyền lực cao nhất trong lý, hai bên không phụ thuộc vào nhau. Nói trắng ra, việc thu tô giai đoạn đầu và truy thu giai đoạn sau đều do Điền điển quản hạt.

Thế nhưng xúi quẩy thay, Trịnh thị vừa bị hắn đuổi đi lại chính là vợ của Điền điển...

Duyên phận thay...

Lý Khác thở dài một tiếng thật sâu, lẳng lặng cất đi tia hy vọng may rủi cuối cùng ở đáy lòng.

Trong sân, Lung Triển đẩy xe, lọc cọc tiến lại gần: "Công tử, lão nô đã tiễn Trịnh thị đi rồi."

Lý Khác gượng gạo nở một nụ cười, nói: "Tuổi trẻ ngông cuồng, làm Triển thúc phải khó xử rồi."

"Lão nô thì có gì phải khó xử chứ, bà ta tự cho mình cao quý, chưa đến mức trút giận lên một tên lệ thần." Lung Triển vuốt chòm râu dài cười lớn, "Công tử, Trịnh thị rốt cuộc đã nói gì với phu nhân mà ngài lại làm nhục bà ta như thế?"

"Còn có thể là gì nữa? Mụ ta mách với mẹ ta, bảo ta bất học vô thuật, thu gom không nổi cỏ lúa lại còn làm hỏng liềm. Nhai đi nhai lại chuyện bôi nhọ ta như thế, ta há có thể để mụ được yên thân?" Lý Khác vung vẩy cánh tay, "Triển thúc, trong nhà còn liềm không? Trời hãy còn sớm, ta muốn xuống ruộng thêm một chuyến."

Lung Triển nhìn hắn đăm đăm, bỗng nhiên nở nụ cười đầy an ủi: "Công tử trưởng thành rồi. Để lão nô múc nước cho công tử rửa mặt chải đầu một phen, rồi hẵng lấy liềm xuống ruộng."

Lý Khác sượng sùng đứng trơ ra đó, lẩm bẩm một mình: "Quên mất là thúc cũng nghe thấy..."

Nụ cười của Lung Triển càng thêm rạng rỡ, ông chống gậy đẩy chiếc xe con đến bên bờ giếng múc nước.

Chiếc xe chầm chậm lăn bánh, khẽ va vào thành giếng rồi dừng lại. Ông dùng thanh gỗ chèn giữ bánh xe, nhấc chiếc thùng thả xuống lòng giếng, đợi nghe thấy tiếng "ùm" một cái mới kéo dây thừng lên, từ đầu đến cuối không hề liếc nhìn chiếc cần vọt bên miệng giếng lấy một lần.

Ông kéo lên nửa thùng nước, rào một tiếng đổ vào chậu gỗ bên tay, Lý Khác cũng không đợi ông mang tới mà chủ động bước qua vốc nước rửa mặt.

"Triển thúc, sao thúc không dùng cần vọt để múc nước?"

"Cần vọt sao?" Lung Triển ngẩng đầu nhìn cỗ máy gỗ khổng lồ bên cạnh, lắc đầu nói, "Hạ bàn của lão nô không vững, không dùng nổi thứ này."

"Sao lại không dùng nổi?"

Cần vọt là một loại công cụ múc nước đòn bẩy nguyên sơ, một đầu buộc thùng, đầu kia treo tảng đá, nhờ vào động lực đòn bẩy, chỉ cần dùng một lực không lớn là có thể nhấc bổng thùng nước đầy ắp lên.

Theo những gì Lý Khác biết, loại công cụ này bắt đầu xuất hiện từ thời nhà Thương, nhưng vì chế tạo đơn giản nên ở các vùng nông thôn hẻo lánh đời sau vẫn rất phổ biến, người già trẻ nhỏ đều có thể nhờ nó mà múc nước một cách dễ dàng. Lẽ ra dẫu Lung Triển có tàn tật một chân thì sức lực kiểu gì cũng phải lớn hơn người già và con trẻ chứ?

Chẳng lẽ cần vọt này lại không phải là cần vọt kia?

Lý Khác nảy sinh hứng thú, lập tức quẳng chuyện phiền lòng ra sau đầu, cẩn thận quan sát cỗ máy lớn trước mắt.

Thanh đòn bẩy to bằng bắp tay dài chừng hai trượng, điểm tựa làm bằng cọc gỗ hình chữ Y dựng đứng ở chính giữa. Một đầu đòn bẩy vểnh lên thật cao, sợi dây thừng buông thõng xuống chắc là dùng để buộc thùng, còn đầu kia... buộc một tảng đá to như cối xay, e là nặng đến hai ba trăm cân...

Một thanh đòn bẩy hai cánh tay đòn bằng nhau, một đầu buộc vật nặng hai ba trăm cân, đầu kia đương nhiên phải dùng một lực lớn hơn mới bẩy nổi nó lên.

Tính đến việc cân thời Tần chỉ bằng khoảng một nửa thị cân, vậy tức là... cần một lực từ năm mươi đến bảy mươi lăm ki-lô-gam?

Lý Khác toát cả mồ hôi hột.

Thiết kế kiểu này đừng nói là Lung Triển của hiện tại không dùng nổi, mà dẫu ông có mọc lại chân thì dùng cũng cực kỳ tốn sức.

Thời Tiên Tần mà nơi nào cũng dùng loại cần vọt này thì cái gọi là ngày tưới trăm luống ắt hẳn là trò lừa bịp rồi chứ gì?

Lý Khác dở khóc dở cười: "Triển thúc, thúc xem thiết kế của vật này có chỗ nào không ổn chăng?"

"Vật này... không ổn sao?" Lung Triển ngẩn người, ánh mắt lộ vẻ mờ mịt, "Cần vọt nhà nào cũng thế này cả, hình dạng lại khớp với điển tịch, theo lão nô thấy thì chẳng có gì không ổn."

"Chẳng có gì không ổn ư?" Lý Khác định giải thích, nhưng nghĩ lại liền thôi.

Hắn định tự tay cải tiến chiếc cần vọt này, bởi vì việc này chẳng hề phức tạp, chỉ là một bài toán ứng dụng cân bằng đòn bẩy tiêu chuẩn mà thôi.

Thế là hắn vươn vai vận động gân cốt, cúi đầu hỏi: "Cuốc trong nhà để ở đâu?"

Nói là làm ngay!

Lung Triển bảo thùng múc đầy nước nặng chừng ba mươi cân, Lý Khác bèn chọn một tảng đá hơn hai mươi cân để thay thế cho "chiếc cối xay".

Kế đó hắn dùng cuốc đào hố, dời điểm tựa về phía miệng giếng bốn thước, xấp xỉ tỉ lệ cánh tay đòn động và trở là một trên hai. Cứ như vậy, đòn bẩy cánh tay bằng nhau đã biến thành đòn bẩy tốn lực.

Làm xong những việc này, hắn lại buộc thêm một sợi dây thừng kéo ở đầu cánh tay đòn động, khi sử dụng kéo xuống dưới, đòn bẩy sẽ hạ xuống, chủ động đưa thùng chìm vào lòng giếng.

Theo chỉ số thiết kế, thao tác cỗ cần vọt này tốn khoảng bốn mươi cân lực, thế nhưng nhờ vào việc dùng lực hướng xuống dưới nên không tính là gánh nặng quá lớn.

Còn sau khi đã múc đầy nước, người dùng chỉ việc nới lỏng dây thừng, thùng nước đầy sẽ được sức nặng của cánh tay đòn trở tự nhiên kéo bổng lên, không cần phải tốn thêm nửa phần sức lực.

Cứ như thế chưa đầy nửa canh giờ, công việc cải tiến dưới sự trợ giúp của Lung Triển đã hoàn tất. Lấp nốt nắm đất cuối cùng, Lý Khác ra sức lay mạnh cọc gỗ, xác nhận điểm tựa đã vững chắc, liền tuyên bố đại công cáo thành.

Lung Triển dời thanh đòn bẩy gác lại lên điểm tựa, vẻ mặt vẫn có chút không dám tin: "Công tử, đối trọng nhẹ như thế này, thực sự có thể múc nước sao?"

"Được hay không, thử khắc biết?"

Người ta thường nói thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất để kiểm nghiệm chân lý, nhìn thùng nước đầy ắp từ từ dâng lên từ đáy giếng, Lung Triển không kìm được mà ngâm nga kinh thư, nào là gia trọng ư kỳ nhất bàng, lại còn cái gì mà bản đoản tiêu trường, tiêu đắc quyền dã...

"Triển thúc, thúc đang lẩm bẩm cái gì thế?"

"Đây là lời của Tử Mặc Tử bàn về cái cân. Công tử, trên đạo luận hành này, ngài có lẽ còn giỏi hơn cả Mặc Tử đấy!"

Lý Khác thẹn đến đỏ bừng cả mặt. Đây nào phải tài cán của hắn, mượn câu nói của Newton thì hắn có thể nhìn một cái là nhận ra vấn đề của cần vọt, chẳng qua là vì hắn luôn đứng trên vai của những người khổng lồ mà thôi.

Khoan đã! Ta đứng trên...

Một tia linh quang lóe lên, Lý Khác trợn tròn mắt, mừng rỡ kêu to: "Chuyện thu hoạch lúa miến, có cách rồi!"