Động lực của máy tuốt lúa cỡ nhỏ liên quan đến hai bộ bánh răng và bốn thanh liên kết dạng răng cưa.

Chiếu theo yêu cầu thiết kế, bàn đạp cần duy trì cứ bốn giây về vị trí ban đầu một lần, tức là tốc độ hai giây chuyển động một lần, ống quay là có thể đạt tới ba mươi đến ba mươi sáu vòng mỗi phút. Tốc độ quay này đối với việc tuốt lúa là đã đủ, đồng thời sự hao mòn của các linh kiện cũng không quá nghiêm trọng.

Nói cách khác, nhóm bánh răng này chỉ cần khuếch đại tốc độ quay lên gấp đôi là có thể đạt được yêu cầu thiết kế. Như vậy cấu trúc của linh kiện sẽ không quá phức tạp, nhu cầu về độ tinh xảo cũng thấp, rất thích hợp để làm thủ công.

Mặc dù chỉ là cấu trúc nhóm bánh răng đơn giản nhất, nhưng để có thể giúp Long Triển nhìn lướt qua là hiểu ngay, Lý Khác vẫn bỏ ra rất nhiều tâm sức để tạo ra bản vẽ chi tiết này, thậm chí còn tỉ mỉ đến mức vẽ riêng cho từng quy cách bánh răng và thanh liên kết, có thể nói là không quản phiền hà.

Hắn dồn hết tâm huyết vào đó, không biết mệt mỏi, quên cả thời gian. Đợi đến khi hoàn thành sáu bản vẽ linh kiện và một bản vẽ cấu trúc bộ phận động lực, thời gian đã qua hoàng hôn, bước vào canh hai.

Quỳ liên tục ba canh giờ, vào khoảnh khắc ngẩng đầu lên, Lý Khác cảm thấy trước mắt tối sầm, suýt chút nữa chúi đầu ngã lăn xuống đất.

Phản ứng đầu tiên của hắn là bảo vệ những tấm mộc giản trên kỷ!

Vung tay lên một cái, bút, nghiên, dao khắc, thẻ tre bày trên kỷ bị hắn quét một mạch xuống chiếu, lả tả văng khắp nơi. Hắn càng thêm mất thăng bằng, một khuôn mặt giáng mạnh lên kỷ.

Cốp!

– Công tử? Công tử! Ngươi không sao chứ? – Ngoài cửa truyền đến tiếng gọi đầy số ruột của Long Triển.

– Triển thúc? – Cú này Lý Khác đâm đến hoa mắt chóng mặt, mặt cọ vào chiếc kỷ thô ráp, đau đến mức nước mắt hắn sắp trào ra. – Triển thúc, cứu mạng!

– Kẻ tặc tử dám làm càn!

Cửa phòng "bịch" một tiếng bị người ta xô mở, Long Triển chống gậy lao nhanh vào nhà, bánh xe chèn lên chiếc nghiên lật úp ở gần cửa, suýt chút nữa lật xe.

Trước mắt là một mảnh hỗn độn, Long Triển nhìn đến mức ngẩn người ngơ ngác: – Công tử... đây là?

– Triển thúc, cẩn thận thẻ tre, mộc giản trên đất, ngàn vạn lần đừng giẫm phải, bằng không ta ngã uổng công rồi.

Đúng lúc này, Nghiêm Thị mặc bạch y tóc tai bù xù, đi chân trần từ gian đông xông xược lao vào cửa, trên tay còn cầm một cây gậy không biết nhặt từ chỗ nào.

– Đại huynh, tặc tử đâu! Khác nhi không sao chứ?

– Tặc tử...

– Sao... khụ khụ... sao thế! – Nghiêm Thị theo tầm mắt của Long Triển, quay sang nhìn Lý Khác.

Dưới ánh trăng, Lý Khác đang phủ phục trên án thấp với một tư thế kỳ lạ, mắt đượm lệ, nghe có vẻ như đang nức nở.

Khuôn mặt Nghiêm Thị bỗng chốc tái mét: – Khác nhi? Con ta...

– U, con không sao... – Lý Khác vặn vặn mông, lại một lần nữa thử đứng dậy nhưng bất thành, đành bất đắc dĩ nói. – Không có tặc tử nào cả, con chỉ là lúc đọc sách thì ngủ quên, lại bị ác mộng giật mình tỉnh giấc, cái đó... tê chân rồi.

---❊ ❖ ❊---

Duy trì tư thế kỳ lạ tiễn Nghiêm Thị đi, Lý Khác bảo Long Triển lật hắn lại, đặt nằm ngửa trên chiếu, mặc kệ trên đó giờ phút này vương vãi tạp vật, chỗ nào cũng cấn người.

– Công tử, việc xem xét cổ tịch không vội, giữ gìn thân thể mới là quan trọng. – Long Triển cười tủm tỉm, cây gậy ngắn trên tay từng chút từng chút gõ vào chân Lý Khác, đi đến đâu là từng trận tê rần đến đó.

– Nhất thời chìm đắm... – Lý Khác đỏ mặt chống nửa người dậy, mò mẫm tìm cho đủ bản vẽ cấu trúc vừa vẽ đêm nay. – Triển thúc, vật này ngài làm được không?

– Không ngờ đêm nay công tử lại có thu hoạch lớn. – Long Triển buông gậy ngắn xuống, nhận lấy tấm bản vẽ để xem. Nương theo ánh trăng, thứ đầu tiên hắn nhìn thấy là bản vẽ cấu trúc của bộ phận động lực. – Vật này rất kỳ lạ, dáng vẻ yếu ớt thế kia, làm sao có thể dựng lên được?

– Đây chỉ là một phần, nếu Triển thúc có thể làm, ta liền vẽ nốt phần còn lại.

– Một phần? – Long Triển tặc lưỡi kinh ngạc. – Bản vẽ trước mắt này còn phức tạp hơn Liệt Sơn liêm rất nhiều, vậy mà vẫn chỉ là một phần...

Hắn hết tờ này đến tờ khác xem tiếp. Sau bản vẽ cục bộ là bản vẽ linh kiện, bàn đạp, trục, thanh liên kết dạng răng cưa, ánh sáng trong mắt hắn càng lúc càng rực rỡ, miệng thì thốt ra những lời có ý nghĩa sâu xa.

– Ý tưởng cấu trúc của những bộ phận này khiến người ta mở rộng tầm mắt, chỉ là sao lại cảm thấy quen thuộc thế nhỉ?

Cho đến khi hắn lật xem đến phần bánh răng...

– Triển thúc, sao thế?

– Công tử, vật này... ngài từ đâu mà biết được Cự Tử?

– Cự Tử? – Lý Khác nhíu mày, cố gắng hồi tưởng lại từ có phần hơi xa lạ này, cuối cùng xác định, hắn chưa từng nghe thấy bao giờ, những từ tương tự thì có một số, ví dụ như "Mặc gia cự tử".

– Chính là vật này! – Hắn tách riêng bản vẽ bánh răng, đặt phẳng trước mặt Lý Khác.

– Ngài nói bánh răng sao?

– Công tử gọi vật này là bánh răng ư? – Ngữ khí của Long Triển rất kỳ lạ, có chút tang thương, có chút hoài niệm, lại có thêm một chút... dường như mang theo mùi vị trút được gánh nặng.

– Đương nhiên gọi là bánh răng rồi, ngài xem, hình dáng nó giống chiếc bánh xe, mép có răng cưa, không gọi là bánh răng thì gọi là gì?

– Công tử nói tự nhiên không sai. – Long Triển cười nhạt, thản nhiên nhẹ nhàng, không nhìn ra chút khác thường nào. – Chỉ là theo những gì nô tài biết thì vật này còn có tên gọi khác, gọi là Cự Tử. Cắn khít vào nhau là cự, hình dáng như con, Cự Tử.

Lý Khác trừng lớn mắt, nhất thời có chút khó tiếp thu.

Cắn khít vào nhau là cự, rõ ràng là đang miêu tả phương thức truyền động của nhóm bánh răng, chứ không phải miêu tả một chiếc bánh răng đơn lẻ. Miêu tả này cho thấy người Tần đối với bánh răng đã có sự thấu hiểu, hơn nữa còn đạt đến một độ cao nhất định, điều này rõ ràng là xung đột với kiến thức mà Lý Khác học được trên lớp.

Chiếu theo lịch sử mà hắn biết, ở phương Tây, vào năm 300 trước Công nguyên, triết học gia Hy Lạp cổ đại Aristotle trong cuốn "Vấn đề cơ học" đã trình bày vấn đề sử dụng bánh răng bằng đồng thau hoặc gang để truyền chuyển động quay, đây là lời giải thích sớm nhất thế giới về truyền động bánh răng.

Còn ở Hoa Hạ, thời kỳ cuối Chiến Quốc quả thực từng khai quật được bánh răng thời kỳ đầu, nhưng cấu trúc truyền động của nhóm bánh răng cho đến tận thời Tam Quốc mới bắt đầu được sử dụng trong Chỉ Nam xa và Ký Lí cổ xa.

Ghi chép trong sách lịch sử về cấu trúc truyền động còn muộn hơn nữa, mãi cho đến đời Đường, trong miêu tả năm 725 về việc Nhất Hành, Lương Lệnh Tự chế tạo Thủy vận Hồn nghi mới có thể nhìn thấy.

Nếu như thời Tiên Tần mà đã thấu hiểu được cấu trúc truyền động...

Lý Khác hung hăng lắc mạnh đầu, muốn vứt hết những ý nghĩ lộn xộn trong đầu đó đi, dùng hết khả năng của mình để duy trì sự lý trí.

Đã thế kỷ chiến quốc xuất hiện bánh răng, vậy người Tần có hiểu được cấu trúc truyền động cũng không có gì kỳ lạ, dù sao sử liệu thời Tiên Tần vốn dĩ đã thất lạc nghiêm trọng, huống chi sách lịch sử cũng không thể ghi lại tất cả mọi thứ.

Hắn càng nghĩ càng thấy có lý, ma xui quỷ khiến thế nào lại hỏi: – Triển thúc, bánh răng... Cự Tử này là do ai chế tạo đầu tiên, lại dùng để làm gì vậy?

– Cự Tử sớm nhất... tương truyền là do Hoàng Đế Hiên Viên thị làm ra, nhưng kỳ thực đã không thể khảo chứng được nữa. Cự Tử mà nô tài biết xuất phát từ tay Mặc Tử và Công Thâu tử, ngay cả danh hiệu Cự Tử cũng là do Mặc Tử định ra. Tử Mặc Tử viết: "Có kẻ Cự Tử, hình trạng như con, cắn khít là cự, một cự không thể dùng, trăm cự lực vô cùng, cho nên lấy Cự Tử mà gọi", nhờ thế mới có tên gọi Cự Tử.

Lý Khác như rơi vào chốn mây mù.

Từ lời của Long Triển, Lý Khác phát hiện người Tần không chỉ biết tác dụng truyền lực của nhóm bánh răng, mà còn biết cả tác dụng khuếch đại lực của nó.

Nhưng chẳng phải thảo luận về việc khuếch đại lực chỉ nên bắt đầu từ giai đoạn đầu của văn minh công nghiệp hay sao?

Lịch sử nhóm bánh răng bị đẩy lùi về trước hai nghìn năm?

Hắn cảm thấy mình sắp phát điên rồi, vội vàng chặn đầu câu chuyện của Long Triển, ngang ngược gần như thất lễ.

– Triển thúc, không lôi thôi chuyện khác nữa, bản vẽ cấu trúc này ngài làm được không?

– Bản vẽ này tuy không hoàn toàn giống với những gì nô tài biết, nhưng chế tạo thì không khó. Nô tài cần một ít thời gian thu thập nguyên liệu, có lẽ còn phải tìm thêm vài người bạn, đem gỗ chế tạo Cự Tử gia công một phen, tăng độ dẻo dai của nó...

– Mấy ngày?

– Năm ngày... muộn nhất là bảy ngày!

– Trời đã khuya, Triển thúc nghỉ ngơi sớm một chút đi, ta cũng buồn ngủ rồi...

Lý Khác mang theo tâm sự ngẩng đầu lên, nhìn bầu trời đêm ngoài cửa sổ.

Trăng lên giữa trời, bộ dáng kia giống như một chiếc bánh mì lúa mạch bị cắn mất một miếng.

Nhưng hắn biết rõ mồn một, mặt trăng đang lơ lửng trên quỹ đạo cách trái đất ba mươi tám vạn cây số, vĩnh viễn vẫn luôn tròn vo.

Trên thế gian này không có thiên cẩu, không có Hằng Nga, mặt trăng từ trước tới nay chưa từng bớt đi một miếng, cũng chưa từng nhiều lên một miếng.

Trăng vốn không có chuyện mây mưa tan hợp, trăng tròn trăng khuyết, nhưng mắt nhìn lại có thật có giả, thứ thoạt nhìn không giống nhau có lẽ lại giống nhau, mà thứ thoạt nhìn giống nhau... nói không chừng căn bản vốn dĩ không hề giống nhau!