Lực lượng của chúng ta sau khi đã đổ bộ và đóng quân như tôi đã đề cập, liền bắt tay vào việc dựng một trạm pháo bó để oanh tạc pháo đài chính của quân địch; và chỉ hơn ba tuần một chút, nó đã sẵn sàng để khai hỏa. Để tỏ lòng tôn trọng đối với người Tây Ban Nha hết mức có thể, người ta đã quyết định trong một hội đồng chiến tranh rằng năm chiến hạm lớn nhất của chúng ta sẽ tấn công pháo đài ở một mặt, trong khi trạm pháo, được tăng cường thêm hai cối đá và hai mươi tư súng cối nhỏ, sẽ liên tục nã đạn vào mặt kia.
Theo đó, hiệu lệnh cho chiến hạm của chúng ta tham chiến, cùng với những chiếc khác, đã được kéo lên, sau khi chúng tôi đã được thông báo từ đêm hôm trước phải thu xếp mọi thứ gọn gàng cho mục đích đó; và trong lúc làm việc ấy, một sự bất hòa đã nảy sinh giữa Đại úy Oakum và người anh em họ kiêm cố vấn rất mực yêu quý của hắn là Mackshane, suýt chút nữa đã dẫn đến một cuộc rạn nứt công khai. Viên bác sĩ, kẻ từng đinh ninh rằng ở hầm tàu thì chẳng có nguy cơ bị đạn địch sát thương nào lớn hơn so với ở tận tâm trái đất, gần đây mới được thông báo rằng một phụ tá y tuấn đã thiệt mạng tại khu vực đó của con tàu bởi một quả đại bác bắn ra từ hai đồn lũy nhỏ vốn đã bị phá hủy trước khi binh lính của chúng ta đổ bộ; và vì thế hắn khăng khăng đòi dựng một sàn nền dành riêng cho sự tiện lợi của những người ốm đau và bị thương ở phần hầm phía đuôi tàu, nơi hắn cho là an toàn hơn so với boong tàu phía trên. Viên đại thuyền trưởng, cảm thấy bị xúc phạm trước lời đề nghị kỳ quặc này, đã cáo buộc hắn là kẻ nhát gan, và bảo rằng dưới hầm chẳng có chỗ nào cho một mục đích như vậy cả; hoặc nếu có đi chăng nữa, hắn cũng chẳng thể mong đợi được nuông chiều hơn những y sĩ khác trong hải quân, những kẻ vốn vẫn dùng hầm tàu cho việc đó. Nỗi sợ hãi khiến Mackshane trở nên bướng bỉnh, hắn vẫn khăng khăng giữ nguyên yêu sách của mình và trưng ra những chỉ thị chứng minh điều đó được phép làm; viên thuyền trưởng thề thốt rằng những chỉ thị ấy là do một đám lười biếng hèn nhát chưa từng ra khơi đặt bút viết ra; dẫu vậy hắn vẫn buộc phải nhượng bộ và cho gọi bác sĩ mộc tới để giao việc. Thế nhưng, trước khi bất kỳ biện pháp nào như vậy có thể được thực hiện, hiệu lệnh của chúng ta đã được phát đi, và viên bác sĩ buộc phải phó mặc cái thân xác hắn vào hầm tàu, nơi Morgan và tôi đang bận rộn sắp xếp các dụng cụ và băng bó cho gọn gàng.
Chiến hạm của chúng ta, cùng với những chiếc khác được định đoạt cho nhiệm vụ này, lập tức nhổ neo, và chưa đầy nửa giờ sau đã thả neo trước lâu đài Bocca Chica, với một dây cáp kéo căng, và những loạt đại bác (thực sự khủng khiếp) bắt đầu vang lên. Viên bác sĩ sau khi làm dấu thánh liền ngãhự xuống sàn tàu; còn viên tuyên úy và viên quản kho, những kẻ được bố trí cùng với chúng tôi với tư cách là người phụ tá, liền bắt chước hành động đó, trong khi chàng trai xứ Wales và tôi ngồi trên một chiếc rương nhìn nhau với vẻ đầy bấn loạn, suýt chút nữa không thể kìm ném được việc ngã quỳ xuống như họ. Và để bạn đọc biết rằng đây không phải là một dịp thông thường có thể khiến chúng tôi hoảng sợ đến thế, tôi phải tường thuật chi tiết về thứ âm thanh ầm ĩ kinh hoàng đã khiến chúng tôi chết trân này. Hỏa lực của người Tây Ban Nha xuất phát từ tám mươi tư đại bác lớn, bên cạnh một cối đá và súng cá nhân, đặt tại Bocca Chica; ba mươi sáu khẩu tại Pháo đài St. Joseph; hai mươi khẩu tại hai trạm pháo bó, và bốn chiến hạm, mỗi chiếc mang suáu mươi tư đại bác. Điều này được đáp lại bởi trạm pháo trên cạn của chúng ta với hai mươi mốt đại bác, hai cối đá và hai mươi tư súng cối nhỏ, cùng năm chiến hạm lớn mang bảy mươi hoặc tám mươi đại bác, liên tục nã đạn không ngớt.
Chúng ta giao chiến chưa được bao nhiêu phút thì một thủy thủ cõng theo một người khác bước vào hầm tàu, nơi hắn quăng phịch người kia xuống như một bao yến mạch, rồi rút túi tiền ra, nhét một miếng thuốc lá lớn vào miệng mà chẳng thốt lấy một lời. Morgan lập tức kiểm tra tình trạng của người bị thương, và kêu lên: “Có trời chứng giám, gã này đã chết cứng như ông cố nội tôi rồi.” “Chết á,” đồng đội của hắn nói; “giờ hắn có chết hay không thì tôi chẳng biết, nhưng có quỷ mới tin là hắn không còn sống lúc tôi vừa vác lên.” Nói đoạn, hắn toan quay trở lại vị trí chiến đấu của mình, thì tôi bảo hắn hãy mang theo cái xác ấy cùng với mình và ném nó xuống biển. “Mặc xác cái thây ma chứ!” hắn đáp, “tôi nghĩ lo được cho cái thân mình lúc này là công bằng lắm rồi.” Bạn đồng nghiệp của tôi, chộp lấy con dao phẫu thuật, rượt theo hắn nửa đoạn thang hầm tàu, la lớn: “Đồ khốn nạn bẩn thỉu, đây là nghĩa địa, hay nhà quàn, hay lăng mộ, hay bãi sọ người của chiến hạm hả?”—nhưng bỗng bị chặn đứng giữa chừng bởi một tiếng gọi: “Ê này, tránh ra—nước sôi đấy!” “Nước sôi!” Morgan đáp lại; “Chúa biết là nóng bỏng thật đấy: ngươi là ai nào?” “Có tôi đây!” giọng nói cất lên; và tôi lập tức nhận ra đó chính là người bạn chân chất của tôi, Jack Rattlin, anh tiến về phía tôi với vẻ hết sức bình thản, báo rằng cuối cùng anh cũng đến để được ‘cắt gọt’, đồng thời hé lộ phần còn lại của một bàn tay đã bị đạn chùm nghiền nát thành từng mảnh. Tôi vô cùng đau xót bày tỏ sự tiếc thương trước tai nạn của anh, nhưng anh lại đón nhận nó với lòng dũng cảm hiên ngang, nhận xét rằng mỗi viên đạn đều mang theo một sứ mệnh riêng: “Thật may là nó không trúng vào đầu tôi! Hoặc nếu có trúng thì sao chứ? Tôi cũng sẽ chết một cách anh dũng vì vua và đất nước của mình. Cái chết là món nợ mà mọi con người đều nợ và thế nào cũng phải trả; và thời điểm này cũng tốt chẳng kém gì lúc khác.” Tôi vô cùng hài lòng và được truyền cảm hứng sâu sắc bởi những triết lý của triết gia biển cả này, người đã chịu đựng cuộc phẫu thuật cắt cụt bàn tay trái mà không hề chớp mắt, ca phẫu thuật do chính tôi thực hiện (theo yêu cầu của anh), sau khi Mackshane—với biết bao nỗ lực mới chịu nhấc nổi cái đầu lên khỏi sàn tàu—đã tuyên bố rằng bắt buộc phải bỏ đi chi thể ấy.
Trong lúc tôi đang bận rộn băng bó phần mỏm cụt, tôi bèn hỏi ý kiến của Jack về trận chiến, anh lắc đầu, thẳng thắn thổ lộ rằng anh tin chúng ta chẳng làm nên tích sự gì đâu: “Tại sao ư? Bởi vì thay vì thả neo sát ngay dưới chân bờ, nơi chúng ta chỉ phải đương đầu với một góc của Bocca Chica mà thôi, chúng ta lại di chuyển ra vịnh hở, tự bày mình ra trước toàn bộ hỏa lực của kẻ thù từ các chiến hạm và Pháo đài St. Joseph, cũng như từ lâu đài mà ta định oanh tạc; rằng thêm vào đó, chúng ta nằm ở khoảng cách quá xa để có thể gây tổn hại cho những bức tường thành, và ba phần tư số đạn phas của chúng ta chẳng bắn trúng đích; vì trên tàu hầu như chẳng có ai hiểu biết gì về cách nhắm bắn cả. Ái chà, xin Chúa phù hộ chúng ta!” anh tiếp lời, “giá như người anh em họ của cậu, Trung úy Bowling, có mặt ở đây, thì chúng ta đã có những cách đánh khác hẳn rồi.” Đến lúc này, số lượng bệnh nhân của chúng tôi đã tăng lên nhiều đến mức chúng tôi chẳng biết nên bắt đầu từ ai trước; và viên phụ tá cả thẳng thừng bảo với viên bác sĩ rằng nếu hắn không chịu đứng dậy ngay lập tức và làm tròn bổn phận của mình, hắn sẽ khiếu nại hành vi của Mackshane lên đô đốc và làm đơn xin thu hồi giấy phép hành nghề của hắn. Lời quở trách này đã đánh thức Mackshane một cách vô cùng hiệu quả, một kẻ chưa bao giờ điếc tai trước những lý lẽ liên quan đến lợi ích của bản thân; thế nên hắn đã đứng dậy, và để củng cố thêm ý chí, hắn đã phải viện đến chiếc bình đựng rum không chỉ một lần, thứ rượu mà hắn hào phóng chia sẻ cho cả viên tuyên úy và viên quản kho, những kẻ cũng đang cần đến nguồn cảm hứng kỳ lạ đó chẳng kém gì hắn. Được tiếp sức như vậy, hắn xắn tay vào việc, và những cánh tay cùng cẳng chân cứ thế bị chặt phăng không thương tiếc. Hơi men ngấm lên đại não của vị mục sư, kết hợp với trạng thái kích động tinh thần trước đó, khiến hắn hoàn toàn trở nên mê sảng; hắn lột sạch quần áo trên người, rồi tự bôi bẩn thân thể bằng máu, suýt nữa thì không thể ngăn nổi việc chạy lên boong tàu trong cái bộ dạng ấy. Jack Rattlin, cảm thấy bị xúc phạm trước phong thái này, bèn cố gắng xoa dịu những cơn phấn khích của hắn bằng lý trí; nhưng thấy mọi lời mình nói đều vô ích, lại thêm sự hỗn loạn lớn do những trò hề của hắn gây ra, anh liền đấm gối hạ gục hắn bằng bàn tay phải của mình, và dùng những lời đe dọa để giữ hắn nằm yên trong trạng thái nhục nhã đó. Nhưng hơi rượu lại chẳng có chút quyền năng nào trong việc vực dậy tinh thần của viên quản kho, kẻ cứ ngồi bệt dưới sàn, hai tay vặn xoắn vào nhau và nguyền rủa cái giờ phút hắn rời bỏ nghề nghiệp làm bia bình yên ở Rochester để dấn thân vào một cuộc đời đầy rẫy sự kinh hoàng và bất an này.
Trong lúc chúng tôi đang tự giải trí bằng cách chế nhạo gã khốn khổ này, một quả đạn phu bỗng trúng ngay vào mạn tàu ngang mực nước, và (với đường đạn đi xuyên qua phòng kho của viên quản kho) đã gây ra sự tàn phá và tiếng động khủng khiếp giữa những chiếc chum lọ và chai lọ dọc đường đi, làm cho Mackshane bấn loạn đến độ hắn đánh rơi cả con dao mổ, quỵ xuống đầu gối và lớn tiếng đọc kinh Lạy Cha; viên quản kho ngả ngửa ra đằng sau, nằm bất động không còn biết trời đất là gì; còn viên tuyên úy thì trở nên hung hăng đến mức dù chỉ dùng một tay, Rattlin cũng không thể kiềm chế được hắn; thế là chúng tôi buộc phải nhốt hắn vào cabin của bác sĩ, nơi mà chắc chắn hắn đã gây ra hàng ngàn trò điên rồ quá khốn.
Vào khoảng thời gian này, đối thủ cũ của tôi, Crampley, bước xuống với mệnh lệnh rõ mười mươi, như hắn nói, là đưa tôi lên boong chỉ huy để băng bó một vết thương nhẹ mà đại úy vừa phải chịu do một mảnh gỗ văng ra; lý do khiến hắn đặc biệt ban vinh dự này cho tôi chính là để lỡ may tôi bị giết hoặc bị tàn phế dọc đường, cái chết hay thương tật của tôi sẽ ít gây tổn hại hơn đối với đoàn thủy thủ so với vị bác sĩ hoặc viên phụ tá cả của hắn. Vào lúc khác, có lẽ tôi đã tranh cãi về mệnh lệnh này, thứ mà tôi chẳng buộc phải bận tâm dù chỉ một chút; nhưng vì nghĩ rằng danh tiếng của mình phụ thuộc vào việc tuân thủ, tôi quyết định chứng minh cho đối thủ thấy rằng tôi chẳng hề sợ hãi việc phơi mình trước hiểm nguy hơn hắn. Với ý định đó, tôi chuẩn bị sẵn đồ băng bó và lập tức đi theo hắn lên boong chỉ huy, băng qua một khung cảnh tàn sát, lửa khói và náo loạn vô cùng tận địa ngục. Đại úy Oakum, người đang tựa lưng vào cột buông mizzen, vừa thấy tôi bước đến trong chiếc áo sơ mi với hai tay áo xắn cao đến nách, đôi bàn tay đẫm máu, liền biểu lộ sự khó chịu bằng cách cau mày và hỏi tại sao chính viên bác sĩ lại không ra mặt? Tôi bảo rằng Crampley đã chọn đích danh tôi, cứ như thể có lệnh truyền riêng; nghe câu trả lời đó, hắn có vẻ ngạc nhiên và đe dọa sẽ trừng phạt tên chuẩn úy vì sự cả gan của hắn sau khi trận chiến kết thúc. Trong lúc đó, tôi được phái trở lại vị trí của mình và nhận lệnh bảo Mackshane rằng đại thuyền trưởng đang mong đợi sự hiện diện của hắn ngay lập tức. Tôi quay về an toàn và chuyển sứ mệnh đó cho viên bác sĩ, kẻ dứt khoát từ chối rời bỏ vị trí được chỉ định theo chỉ thị của hắn; điều này khiến Morgan, kẻ mà tôi tin là đang ganh tị với danh tiếng dũng cảm của tôi, đã đứng ra gánh vác việc đó và dũng mãnh bước lên trên. Viên thuyền trưởng, thấy viên bác sĩ cứng đầu, đành chịu để người ta băng bó cho mình và thề sẽ tống giam Mackshane ngay khi nhiệm vụ hoàn tất.