Bầu trời tiết trọng thu, có mây, có nhạn, có điệu sơn ca.
"Kính thính hề! U!" Điệu hát lệch cung lạc nhịp, phối cùng ca từ đoan chính tề chỉnh, vang vọng khắp chốn ngõ xóm, xông thẳng lên chín tầng mây.
"Gặt chi xoèn xoẹt hề, tích chi chất ngất. Cao tựa như thành hề, xếp dày tựa lược..."
Lý Khác lặng lẽ lắng nghe, tay cầm cành cây, vẽ quẩn vẽ quanh trên mặt đất.
Dưới đất dần hiện ra một bức họa kỳ lạ.
Trong họa có một trục chính to lớn, cách đều nhau là bảy tám bánh răng đặt nằm ngang song song. Những cánh răng uốn lượn sắc bén vươn ra, cắn khớp với nhiều bánh răng khác bất đồng về số lượng, kích thước cùng phương hướng góc độ, cùng nhau tạo nên một kết cấu truyền động chỉnh tề mỹ lệ, trông sống động như thật.
Có người trong hương đi ngang qua, nhìn thấy hình vẽ liền tò mò hỏi: "Khác, ngươi đang vẽ cái gì thế?"
"Không có gì..."
Lý Khác thở dài đứng dậy, nhìn đôi chim nhạn bay dạt về phương xa, nhấc chân xóa sạch dấu vết.
"Toàn là nét vẽ nguệch ngoạc tùy hứng, chẳng có tác dụng gì lớn, dù sao... ta cũng không thể chế tạo ra được."
Năm Thủy Hoàng Đế thứ hai mươi bảy, tức năm 220 trước Công nguyên, tiết trọng thu, ngày mười chín tháng tám.
Nơi đây là biên thùy phía bắc đế quốc, quận Nhạn Môn, huyện Lâu Phiền, hương Cú Chú, lý Khổ Tửu. Cửa ải Nhạn Môn Quan lừng danh thiên hạ cách nơi này chưa đầy trăm dặm, chỉ là lúc này, tên của nó vẫn còn là Cú Chú Tắc.
Tính ra tới Đại Tần đã tròn hai mươi bảy ngày, còn như thoát khỏi trạng thái u mê mờ mịt, thì mới là ngày thứ tư.
Hơn một tháng qua, trải nghiệm kiếp trước dung hòa cùng ký ức mới, nhào nặn, cuộn trào. Hắn hãm mình trong đó, chẳng phân rõ đâu là chính đâu là phụ, mãi tới sau một giấc ngủ dài tỉnh lại, trời đất mới sáng tỏ.
Kể từ đó, Lý Khác liền biến thành Khác.
Một kiềm thủ Khác của Đại Tần đế quốc, hộ nhân lý Khổ Tửu, con trai của Nghiêm thị.
Năm nay hắn mười ba tuổi, không sản nghiệp, không tước vị, trong nhà chỉ có người mẹ góa cùng tên đầy tớ tàn tật bầu bạn sớm hôm, đúng nghĩa gia cảnh bần hàn bốn bức tường xiêu, hình bóng quạnh quẽ.
Thế nhưng nỗi khổ ải của hiện thực vốn không đánh gục được Lý Khác, bởi vì kể từ khi hiểu rõ hoàn cảnh của bản thân, hắn trước giờ chưa từng gượng dậy nổi...
Đại Tần có quá nhiều điểm khác biệt so với hậu thế.
Ở hậu thế, mười ba tuổi chính là lứa tuổi ngây thơ hồn nhiên, yêu đương gọi là yêu sớm, bàn luận nhân sinh gọi là chín sớm.
Còn ở Đại Tần, thiếu niên mười ba tuổi đã là nửa trụ cột trong nhà, nửa lao lực tráng kiện trên đồng, nửa rường cột của xã hội.
Có những tấm gương sáng như Cam La và Tần Vũ Dương đi trước, ngoại trừ chưa phải gánh vác việc lao dịch của quan phủ, bọn họ so với nam tử trưởng thành cũng chỉ khác nhau ở mỗi chữ "tiểu" trên sổ hộ tịch mà thôi.
Tiểu nam tử Khác mười ba tuổi, trong cuộc sống không có mộng tưởng viển vông, chẳng có chí hướng xa xôi.
Hắn ăn không đủ no, mặc không đủ ấm, mỗi ngày đều phải cắn chặt răng, kéo xe vung liềm xuống đồng làm lụng.
Trọng thu kê chín, kiềm thủ thu hoạch vụ thu...
Lý Khác kéo chiếc xe bò nửa cũ nửa mới bước đi trên con ngõ dài.
Xe rất lớn, mới chỉ đầy một nửa. Phía trên chất đống những bó rơm rạ vàng óng, số lượng không nhiều, vết cắt nham nhở, sức nặng cũng chẳng tính là bao, vậy mà đã khiến hắn không kham nổi gánh nặng.
Hắn mệt tới mức mồ hôi đầm đìa, thân hình gầy gò không ngừng lảo đảo, mỗi bước vung chân đều tựa ngàn cân, như thể lúc nào cũng có thể ngã gục.
Lau mồ hôi, thở dốc, hắn buông càng xe, ngẩng đầu nhìn quanh bốn phía.
Xung quanh khắp nơi đều là những người nông dân đang kéo xe bò. Họ búi tóc cố định bên trái đỉnh đầu, trùm khăn đen, vận áo vải thô, dưới chân xỏ giày vải mũi tròn, cách ăn mặc chẳng khác Lý Khác là bao.
Thế nhưng thân hình của họ cường tráng hơn Lý Khác rất nhiều, rơm rạ trên xe cũng chất cao hơn, đầy đặn hơn, và không một ngoại lệ, ai nấy đều nở nụ cười thỏa mãn tự đáy lòng.
Toàn bộ trong lý đều chìm đắm trong niềm vui mùa gặt, Lý Khác có lẽ là trường hợp ngoại lệ duy nhất.
Lần đầu tiên trong đời làm việc đồng áng, trước sau bận rộn ba canh giờ, hắn gặt được bảy phần đất, làm gãy hai lưỡi liềm, ngoài ra còn ngã bốn bận.
Ngã hay gãy liềm đều không phải chuyện lớn, chỉ là thành tích một ngày bảy phần đất...
Thời vụ trước sau chỉ chừng mười mấy ngày, mà ruộng kê trong nhà lại có tới hơn ba mươi mẫu.
Lỡ mất thời vụ, kê chín rục sẽ đổ rạp xuống đất đâm chồi nảy mầm, tiếp đó là sương giá phủ đầy, hắn sẽ trắng tay không thu hoạch được hạt nào.
Nếu như không còn lương thực, hắn biết lấy gì để ứng phó với thuế ruộng?
Tần luật nổi danh nghiêm khắc tỉ mỉ, ắt hẳn sẽ có hình phạt đối với kẻ trốn thuế nợ thuế chứ?
Phạt tiền, khắc chữ lên mặt, đày ải, tống giam, chôn sống... trốn thuế nợ thuế, sẽ phải chịu điều nào?
Lý Khác tự dọa chính mình sợ hãi. Hắn rùng mình một cái thật mạnh, chỉnh lại đai vai, tiếp tục kéo xe.
Quyết định rồi! Thừa dịp trời chưa tối lại ra đồng một chuyến, tranh thủ thời gian, thu thêm được một phần thì hay một phần!
Ai bảo người nghèo thì chí ngắn cơ chứ?
---❊ ❖ ❊---
Ất thập, bát ngũ, tam hộ, đây là "số nhà" của Lý Khác, dịch ra chính là từ cửa xóm rẽ phải, hàng thứ tám, hộ thứ ba.
Khu "lý" mà người Tần cư trú là kết cấu tiểu khu khép kín. Bức tường bao quanh bên ngoài gọi là "viên", cao chừng bảy thước, tường phía đông có cửa gọi là "lư", là lối ra vào duy nhất của cả lý.
Từ cửa lư đi vào trong, có một con "lư hạng" phân chia tả hữu, tạo thành hai "thập" độc lập. Giáp thập ở bên trái cửa lư, là nơi ở của giai cấp đặc quyền được miễn trừ lao dịch; Ất thập ở bên phải cửa lư, là nơi cư ngụ của tầng lớp kiềm thủ dưới đáy cùng đế quốc.
Giữa các thập, những dãy nhà hình chữ nhật xếp dọc theo hướng đông tây, ngăn cách bởi ngõ xóm, đó chính là "ngũ".
Lại bởi năm hộ thành một ngũ, nên mỗi ngũ đều có năm khoảng sân rộng rãi bằng nhau, dài rộng chừng ba mươi bước (khoảng 42 mét hậu thế), gọi là "trạch".
Giữa các trạch có tường ngăn cách, cao năm thước, dày một thước, trên đỉnh lợp ngói đen xếp lớp như vảy cá, đó chính là tường viện của mỗi nhà.
Đại Tần ban cho mỗi hộ quốc dân một trạch, dẫu nghèo đến mấy cũng có nơi an cư, vậy nên dẫu nhà Lý Khác có nghèo xơ xác, cũng có thể tìm thấy khoảng sân thuộc về mình giữa những bức tường vàng ngói đen này.
Vừa nhắc đã tới nơi...
Lý Khác nhìn biển số nhà bên vách tường, đẩy cửa, nặng nhọc kéo xe bước vào.
Hiện ra trước mắt là một khoảng sân trống trải quạnh hiu.
Khác với những nhà khác ngói san sát, gà vịt thành đàn, nhà Lý Khác ngoài mấy gian chái dựng tạm bằng gỗ vụn như bếp núc, hố xí, thì chỉ vỏn vẹn có hai gian nhà tranh đơn độc.
Gian lớn hơn có hai chái đối diện nhau, tọa bắc hướng nam, còn gian nhỏ thì cất ngay bên cạnh cổng, tựa như phòng gác cổng.
Thứ trang trí duy nhất trong viện là giếng nước, bên miệng giếng gác một chiếc cần múc nước khổng lồ, rõ ràng là công cụ lấy nước có lịch sử lâu đời, thế nhưng hắn chưa từng thấy người nhà dùng qua bao giờ.
"Công tử cuối cùng đã về rồi."
Theo tiếng gọi, Lý Khác ngẩng đầu nhìn sang.
Cách đó không xa, một người đàn ông trung niên đang tiến lại, tầm ngoài ba mươi, nước da ngăm đen, ngũ quan đoan chính, chòm râu dài rủ trước ngực.
Y mặc áo vải thô màu đen, dẫu chắp vá chằng chịt nhưng giặt giũ vô cùng sạch sẽ.
Người này là lệ thần Điền Triển, từ nhỏ đã ở bên hầu hạ Lý Khác lớn lên, do chân trái bị cụt từ đầu gối trở xuống, thân thể mang tật, nên hàng xóm láng giềng phần lớn đều gọi y là Lung Triển.
Lý Khác rất mực kính trọng Lung Triển, đặc biệt là khi nhìn thấy y quỳ ngồi trên chiếc xe nhỏ bốn bánh, chống hai thanh gậy ngắn xuống đất thay chân di chuyển, quán xuyến mọi việc thường nhật trong nhà, sự kính trọng ấy lại càng sâu sắc hơn.
Tháo đai xe tiến lên đón, Lý Khác khom mình hành lễ: "Triển thúc, con đã về."
"Lao động một ngày, công tử vất vả rồi."
"Chưa tính là khổ, chỉ là..." Lý Khác cười khổ thở dài, "Thôi không nói chuyện này. Triển thúc, mẫu thân đã đỡ hơn chút nào chưa?"
"Tiếng khóc trong phòng suốt nửa ngày trời không dứt, sao mà đỡ cho được..." Lung Triển cũng cười khổ.
"Lại than khóc chuyện đồng áng sao?"
"Còn chuyện gì khác nữa chứ?" Lung Triển bất đắc dĩ nói: "Hết than việc đồng áng, lại sầu nỗi bệnh tật, tóm lại là khóc than, ầm ĩ mãi tới chính ngọ mới chợp mắt được một lát."
"Chợp mắt được âu cũng là chuyện tốt..."
"Nô tài còn chưa nói hết đâu." Lung Triển căm tức nhổ toẹt một bãi, nói: "Phu nhân vừa mới ngủ yên, thì mụ vợ của Điền Điển Dư lại mò tới, lải nhải mãi không dứt, chẳng rõ to nhỏ những gì với phu nhân."
"Vợ của Điền Điển Dư? Trịnh thị?" Lý Khác cau mày hồi tưởng, loáng thoáng nhớ ra người đàn bà kia dường như là bà mối trong lý, rất thích cài hoa trên đầu.
Bà ta tới làm gì?
Hai nhà xưa nay ít qua lại, Trịnh thị tới đây dĩ nhiên không phải để chuyện trò dông dài, còn như đến cửa làm mối...
Phong tục thời Tần cởi mở, phụ nữ tái giá, bỏ chồng đều là chuyện thường, mà mẫu thân hắn góa bụa nhiều năm, có người tới mai mối theo lý cũng phải.
Vấn đề là mẫu thân Nghiêm thị của hắn một lòng tin theo Nho gia, thủ tiết kiên trinh, những năm tháng thanh xuân đẹp nhất còn chưa từng nghĩ tới chuyện tái giá, nay chẳng phải dịp lễ tết gì, cớ sao lại nhắc tới chuyện gả chồng?
Lý Khác lờ mờ cảm thấy có điều khuất tất, vừa định mở miệng hỏi thì nghe thấy trong phòng truyền ra tiếng nói.
Giọng điệu kia the thé, kẻ cả bề trên, sặc mùi hống hách sai bảo.
"Nghiêm thị, Giám Môn vóc dáng hùng dũng anh tuấn, tước vị tới bậc Tàm Niểu, trong thôn xóm này có biết bao nhiêu kẻ mong được gả vào nhà ngài ấy? Nay ngài ấy hạ mình chủ động tới tìm ngươi, rốt cuộc ngươi còn do dự nỗi gì?"
Người cất lời chính là Trịnh thị, còn mẹ của Lý Khác chính là Nghiêm thị trong lời bà ta.
Hai người dường như đã nảy sinh tranh chấp, nên âm lượng đều không hề thấp.
Nghiêm thị nói: "Hảo ý của a tỷ ta xin ghi nhận. Chỉ là hiện nay ta chỉ mong Khác nhi sớm ngày thành tài, còn về chuyện cưới gả... xin người về cho."
"Về cho ư?" Trịnh thị cười khẩy, giọng điệu càng thêm the thé gay gắt: "Kỳ hạn nộp thuế đã cận kề, ngươi nằm liệt giường bệnh thì xuống đồng bằng cách nào? Kê lúa ngoài ruộng không ai thu hoạch, ngươi định lấy gì nộp lương? Không nộp nổi lương, bị phạt làm lệ nhân, con trai ngươi từ nay về sau đừng hòng bước chân vào học thất, hết cửa được phong làm tá lại, ngươi còn mong ước gì nó thành tài?"
Ba câu hỏi dồn dập, câu nào cũng đâm chọc nhức tai. Giọng của Nghiêm thị yếu ớt đi trông thấy, tựa như ngọn nến tàn lay lắt trước gió: "Thành hay bại, đều có số trời..."
Sau câu nói ấy, trong phòng bặt vô âm tín. Lý Khác đứng chết trân ngoài sân, sắc mặt lúc xanh lúc trắng.
Thanh thiên bạch nhật, mẹ đẻ nhà mình lại bị người ta tới tận cửa ép hôn... Cái thế đạo này khi ức hiếp người nghèo, đã đến mức chẳng thèm nói lý lẽ gì nữa rồi sao?
Ép hôn ép hôn, phải ép ta mới đúng chứ!
Lý Khác nổi giận!
Cơn uất ức kìm nén bấy lâu bộc phát, hắn sải bước lao nhanh, "rầm" một tiếng, xông thẳng vào vòng chiến nơi chái đông.
"Bác quản chuyện nhà người khác rộng quá rồi đấy! Thu lương nộp thuế đều có ta lo, chẳng phiền bác phải bận tâm. Còn về việc chung thân đại sự của mẫu thân..."
Hắn trừng mắt dữ dằn nhìn thẳng vào Trịnh thị, Trịnh thị cũng ngơ ngác nhìn trừng trừng lại hắn, ánh mắt kia đờ đẫn, mờ mịt, tựa như bị dọa cho chết khiếp.
Một mụ mối, mình chấp nhặt với bà ta làm cái thê thảm gì?
Lý Khác đột nhiên cảm thấy mất hết hứng thú, phẩy tay chỉ thẳng ra ngoài cửa: "Cút!"
Lời này, hắn nói bằng tiếng phổ thông.
