KHÔNG gì bộc lộ tính cách của cha tôi và chú Toby rõ nét và thú vị hơn là cách hành xử khác biệt của hai người khi gặp cùng một tai nạn——bởi tôi không gọi tình yêu là một sự bất hạnh, vì tôi tin rằng trái tim con người nhờ đó mà trở nên tốt đẹp hơn——Lạy Chúa! Thế thì trái tim của chú Toby hẳn phải tốt đẹp đến nhường nào, khi mà ngay cả khi không có tình yêu, nó đã tràn đầy lòng nhân ái rồi.

Cha tôi, như thể hiện qua nhiều văn bản của ông, rất dễ vướng vào mối tình này trước khi kết hôn——nhưng do bản tính có phần thiếu kiên nhẫn, hơi chua chát và khôi hài, nên bất cứ khi nào tình yêu ập đến, ông chẳng bao giờ cam chịu như một tín đồ Cơ đốc; mà thường xuýt xoa, càu nhàu, hậm hực, vùng vằng, làm mình làm mẩy, và viết những bài chỉ trích cay nghiệt nhất mà một người từng viết nhắm vào đôi mắt——có một bài thơ viết về đôi mắt của ai đó đã khiến ông mất ăn mất ngủ suốt hai, ba đêm liền; và trong cơn giận dữ ban đầu, ông bắt đầu như thế này:

“Đúng là ác quỷ——gieo rắc nỗi đau kinh hoàng

Chẳng người ngoại đạo, Do Thái hay Thổ Nhĩ Kỳ nào làm thế bao giờ.”[41]

Tóm lại, trong suốt cơn bộc phát ấy, cha tôi chỉ toàn buông lời nhục mạ và ngôn từ tục tĩu, gần như là nguyền rủa——chỉ là ông không làm điều đó có hệ thống như Ernulphus——ông quá nóng nảy; cũng chẳng có chiến thuật như Ernulphus——bởi dù cha tôi, với tinh thần không khoan nhượng nhất, có nguyền rủa thứ này thứ kia, và mọi thứ dưới gầm trời này, bất cứ thứ gì hỗ trợ hoặc tiếp tay cho tình yêu của ông——nhưng ông chẳng bao giờ kết thúc chương nguyền rủa của mình mà không tự nguyền rủa chính bản thân, tự nhận mình là một trong những kẻ ngốc nghếch và phù phiếm nhất, như ông thường nói, từng được thả ra trên thế gian này.

Trái lại, chú Toby đón nhận nó như một chú cừu non——ngồi yên lặng và để chất độc ngấm vào huyết quản mà không hề kháng cự——ngay cả trong những cơn đau nhức nhối nhất của vết thương (giống như vết thương ở háng của chú) chú cũng chẳng thốt ra một lời than vãn hay bất mãn nào——chú chẳng trách trời chẳng trách đất——cũng chẳng nghĩ hay nói một lời cay nghiệt nào về bất cứ ai, hay bất cứ phần nào của sự việc; chú cứ ngồi đó, trầm tư, cô độc với chiếc tẩu thuốc——nhìn xuống cái chân khập khiễng của mình——rồi thở dài một tiếng "heigh ho!" đầy cảm xúc, hòa lẫn vào làn khói, chẳng gây phiền hà đến một linh hồn nào.

Tôi đã nói rồi đấy, chú đón nhận nó như một chú cừu non.

Sự thật là ban đầu chú đã hiểu lầm; bởi sáng hôm đó, sau khi đi cưỡi ngựa cùng cha tôi để cứu, nếu có thể, một cánh rừng xinh đẹp mà vị trưởng tu viện và các giáo sĩ đang đốn hạ để lấy tiền cho người nghèo;[42] cánh rừng ấy nằm ngay trong tầm mắt của ngôi nhà chú Toby và rất hữu ích cho chú trong việc mô tả trận chiến Wynnendale——vì mải mê phi nước đại quá vội vàng để cứu lấy nó——trên một cái yên ngựa khó chịu——cộng thêm con ngựa tồi, vân vân và vân vân... thế là phần huyết tương đã len lỏi vào giữa hai lớp da ở phần dưới cơ thể chú Toby——những cơn đau nhói đầu tiên đó (vì chú Toby chẳng có kinh nghiệm gì về tình yêu) đã bị chú lầm tưởng là một phần của cơn say đắm——cho đến khi cái mụn nước vỡ ra trong trường hợp này——còn cái kia vẫn nguyên vẹn——chú Toby mới lập tức tin chắc rằng, vết thương của mình không chỉ là vết thương ngoài da——mà nó đã ăn sâu vào tận tim gan.