Trong số bốn người bạn, d'Artagnan có lẽ là người lo lắng hơn cả, dẫu cho với tư cách là lính ngự lâm, việc sắm sửa trang bị cho anh sẽ dễ dàng hơn nhiều so với các vị ngự lâm quân vốn đều thuộc bậc quyền quý. Thế nhưng, chàng thanh niên xứ Gascon của chúng ta, như mọi người đã thấy, vốn có tính lo xa đến mức gần như hà tiện, lại thêm cái thói kiêu căng chẳng kém gì Porthos. Giờ đây, bên cạnh nỗi lo về thể diện ấy, d'Artagnan còn vướng bận một mối bận tâm khác ít ích kỷ hơn nhiều. Bất chấp mọi nỗ lực dò la tin tức về bà Bonacieux, anh vẫn chẳng hề thu thập được chút thông tin nào. M. de Tréville đã từng nói chuyện về nàng với hoàng hậu. Hoàng hậu không hề hay biết người vợ trẻ của tay thợ buôn vải đang ở đâu, nhưng đã hứa sẽ cho người tìm kiếm; thế nhưng lời hứa hẹn ấy quá mơ hồ và chẳng thể làm d'Artagnan yên lòng chút nào.

Athos thì chẳng buồn bước chân ra khỏi phòng; anh đã định bụng không thèm nhấc một ngón tay để súng ống, ngựa xe.

— Chúng ta hãy còn mười lăm ngày trước mắt, — anh nói với các bạn mình, — ừ thì, nếu đến hết hai tuần mà ta vẫn chẳng tìm được gì, hay đúng hơn là chẳng có gì tự tìm đến với ta, thì vốn là một tín đạo tốt không muốn tự sát bằng một phát súng lục, ta sẽ kiếm cớ gây sự với bốn tên lính của Đức Hồng Y hoặc tám tên người Anh, rồi ta sẽ chiến đấu cho đến khi một trong số chúng hạ sát được ta; xét theo số đông thì chuyện đó chắc chắn sẽ xảy ra thôi. Khi ấy người ta sẽ bảo rằng ta đã hy sinh vì nhà vua; thế là ta hoàn toàn làm tròn bổn phận mà chẳng tốn chút xu nào cho việc sắm sửa trang bị.

Porthos vẫn tiếp tục đi qua đi lại với hai tay giấu đằng sau, hất cằm và lặp đi lặp lại rằng: — Ta sẽ theo đuổi ý định của mình đến cùng.

Aramis, vẻ mặt đầy ưu tư và y phục xộc xệch, chẳng nói một lời.

Chỉ qua những chi tiết ảm đạm ấy cũng đủ thấy bầu không khí tang tóc đang bao trùm cả hội.

Về phần đám tôi tớ, chúng cũng hệt như những cỗ chiến xa của Hippolytus, cùng chia sẻ nỗi buồn với chủ nhân. Mousqueton gom góp một kho mẩu bánh mì khô; Bazin, kẻ vốn mang bản tính sùng đạo, chẳng bao giờ rời khỏi các nhà thờ; Planchet thì ngồi đếm ruồi bay; còn Grimaud, dẫu cơn khốn khó chung có lớn thế nào cũng chẳng thể khiến hắn phá vỡ sự im lặng mà chủ nhân đã áp đặt, chỉ biết thở dài những tiếng đủ làm tan chảy cả đá.

Ba người bạn — bởi vì, như chúng ta đã nói, Athos đã thề sẽ không nhấc chân sắm sửa gì hết — đều ra khỏi nhà từ sáng sớm và tận đêm muộn mới về. Họ lang thang khắp các con phố, dán mắt xuống mặt đường như thể tìm xem có ai đánh rơi chiếc túi đựng tiền nào không. Trông họ chẳng khác gì những kẻ đang dò dấu vết, cẩn trọng quan sát từng ngóc ngách trên đường đi. Khi gặp nhau, họ nhìn đối phương đầy vẻ thê lương, như muốn nói rằng: "Các cậu tìm được gì chưa?"

Tuy nhiên, vì Porthos là người nghĩ ra ý định đầu tiên và đã suy tính về nó một cách nghiêm túc sau đó, nên anh chính là người hành động trước. Quả là một con người quyết đoán, chàng Porthos đáng kính ấy. Một ngày nọ, d'Artagnan bắt gặp Porthos đang rảo bước hướng về nhà thờ St. Leu, bèn bản năng đi theo sau. Sau khi xoắn bộ râu mép và vuốt nhọn chòm râu dưới cằm — những hành động luôn báo hiệu các quyết định hào hứng nhất của hắn — Porthos bước vào trong. D'Artagnan liền cẩn thận nấp để không bị phát hiện rồi theo chân bước vào. Porthos tiến đến tựa người vào một thân cột. D'Artagnan, vẫn chưa bị nhìn thấy, nấp ở thân cột bên kia.

Hôm đó có buổi thuyết giáo nên nhà thờ vô cùng đông đúc. Porthos nhân cơ hội này để liếc mắt đưa tình với các quý cô. Nhờ sự chăm sóc của Mousqueton, vẻ bề ngoài của hắn trông còn lâu mới tố cáo được sự túng quẫn bên trong. Chiếc mũ hơi sờn lông, chiếc lông vũ hơi phai màu, viền vàng hơi xỉn, dải đăng ten cũng hơi rách tua rua; nhưng trong khung cảnh mờ ảo của nhà thờ, những điều ấy chẳng ai thấy được, và Porthos vẫn cứ là một chàng Porthos bảnh bao.

D'Artagnan quan sát thấy trên hàng ghế gần chiếc cột mà Porthos đang tựa có một người phụ nữ trạc tuổi trung niên, da dẻ hơi ngăm và gầy guộc, nhưng dáng điệu vẫn thẳng thắn và kiêu kỳ dưới chiếc khăn trùm đầu màu đen. Ánh mắt Porthos lén lút hướng về người phụ nữ này, rồi lại đảo khắp gian giữa nhà thờ.

Về phần người phụ nữ kia, chốc chốc lại đỏ mặt, phóng một cái nhìn nhanh như chớp về phía kẻ đa tình Porthos; để rồi ngay lập tức Porthos lại lo lắng đảo mắt đi nơi khác. Rõ ràng cách hành xử này đã khiến người phụ nữ trùm khăn đen nổi giận, bởi nàng ta cắn môi đến mức rớm máu, cào cào chóp mũi và không thể nào ngồi yên nổi trên ghế.

Thấy vậy, Porthos lại xoắn râu mép lần nữa, vuốt nhọn chòm râu cằm thêm lần nữa, rồi bắt đầu phát tín hiệu làm quen với một quý cô xinh đẹp đang ngồi gần cung thánh. Người phụ nữ này không chỉ xinh đẹp, mà chắc chắn còn là một bậc quyền quý — bởi vì sau lưng nàng có một chú tiểu nô lệ da đen mang chiếc đệm quỳ, và một nữ tì tay cầm chiếc túi thêu gia huy đựng cuốn sách kinh thánh.

Người phụ nữ trùm khăn đen dõi theo mọi đường đi nước bước của ánh mắt Porthos, và nhận ra chúng đang dừng lại ở người phụ nữ có chiếc đệm nhung, chú bé da đen cùng cô hầu gái.

Suốt thời gian đó, Porthos chơi một thứ chiến thuật rất kín kẽ. Đó chỉ là những cử động mắt gần như không thể nhận thấy, ngón tay đặt hờ lên môi, những nụ cười sắc sảo thực sự hạ gục người đẹp đang bị phớt lờ kia.

Rồi nàng ta húng hắng ho "Ahem!", nấp sau câu thú tội mea culpa, đấm ngực mạnh đến mức tất cả mọi người, thậm chí cả quý cô ghế nhung đỏ, cũng phải quay đầu lại nhìn. Porthos làm như không chú ý. Tuy nhiên, hắn hiểu rõ tất cả nhưng cứ vờ như điếc đặc.

Người phụ nữ ghế nhung đỏ tạo ra sức hút rất lớn — vì nàng vô cùng xinh đẹp — đối với người phụ nữ trùm khăn đen, kẻ coi nàng là một đối thủ thực sự đáng sợ; đồng thời tạo ra sức hút lớn với Porthos, kẻ thấy nàng xinh đẹp hơn hẳn người phụ nữ trùm khăn đen; và cũng tạo ra sức hút lớn với d'Artagnan, người nhận ra ở nàng chính là người phụ nữ ở Meung, Calais và Dover, kẻ từng được kẻ thù có vết sẹo của anh gọi bằng cái tên Milady.

D'Artagnan, không rời mắt khỏi quý cô ghế nhung đỏ, tiếp tục theo dõi các động tĩnh của Porthos, điều này khiến anh vô cùng thích thú. Anh đoán rằng người phụ nữ trùm khăn đen chính là vợ của viên chưởng lý ở phố Rue aux Ours, phỏng đoán này càng có cơ sở hơn khi nhà thờ St. Leu nằm không xa khu vực đó.

Anh cũng suy luận ra rằng Porthos đang trả thù cho thất bại ở Chantilly hồi trước, khi người vợ chưởng lý tỏ ra vô cùng cứng đầu về chuyện chiếc túi tiền.

Giữa lúc đó, d'Artagnan cũng nhận thấy chẳng có gương mặt nào đáp lại những lời tán tỉnh của Porthos cả. Tất cả chỉ là những ảo tưởng và mộng mị; nhưng đối với tình yêu đích thực, đối với sự ghen tuông chân chính, liệu có thực tế nào khác ngoài những ảo tưởng và mộng mị hay không?

Buổi thuyết giáo kết thúc, người vợ chưởng lý tiến về phía bồn nước thánh. Porthos bước lên trước nàng, thay vì dùng một ngón tay, hắn nhúng cả bàn tay vào nước. Người vợ chưởng lý mỉm cười, tưởng rằng Porthos làm vậy vì mình; nhưng nàng đã nhanh chóng vỡ mộng một cách cay đắng. Khi nàng chỉ còn cách hắn chừng ba bước chân, hắn quay đầu lại, đăm đăm nhìn thẳng vào người phụ nữ ghế nhung đỏ vừa đứng lên và đang tiến lại gần, theo sau là chú bé da đen và người hầu gái.

Khi quý cô ghế nhung đỏ đến sát bên Porthos, hắn rút bàn tay đang nhỏ giọt nước khỏi bồn. Người đẹp chạm những ngón tay thon thả vào bàn tay to lớn của Porthos, mỉm cười, làm dấu thánh rồi rời khỏi nhà thờ.

Chừng đó là quá sức chịu đựng đối với người vợ chưởng lý; nàng không còn hoài nghi gì về việc có tư tình giữa người phụ nữ kia và Porthos nữa. Nếu là một nữ quý tộc, hẳn nàng đã ngất xỉu; nhưng vì chỉ là vợ một viên chưởng lý, nàng đành tự kiềm chế bằng cách nói với chàng ngự lâm với vẻ giận dữ nén chặt:

— Ồ, ngài Porthos, ngài không định ban cho tôi chút nước thánh nào sao?

Nghe giọng nói ấy, Porthos giật nảy mình như một kẻ vừa tỉnh giấc sau giấc ngủ trăm năm.

— Thưa... thưa phu nhân! — hắn kêu lên. — Có phải nàng đấy không? Chồng nàng, ngài Coquenard đáng kính của chúng ta thế nào rồi? Lão vẫn keo kiệt như xưa chứ? Mắt mũi tôi để đi đâu mà lại không nhìn thấy nàng trong suốt hai tiếng thuyết giáo cơ chứ?

— Tôi đứng cách anh chỉ có hai bước chân thôi, thưa ngài, — người vợ chưởng lý đáp; — nhưng anh có nhận ra tôi đâu, vì trong mắt anh chỉ có mỗi người phụ nữ xinh đẹp mà anh vừa dâng nước thánh cho đấy thôi.

Porthos ra vẻ bối rối.

— À, — hắn nói, — nàng đã để ý thấy rồi sao...

— Chắc tôi phải mù rồi mới không thấy đấy.

— Phải, — Porthos nói, — đó là một nữ công tước quen biết của tôi, người mà tôi rất khó gặp mặt vì sự ghen tuông của chồng nàng, và nàng đã nhắn tin cho tôi rằng hôm nay sẽ đến ngôi nhà thờ nghèo nàn nằm trong khu xóm tồi tàn này, chỉ cốt để được gặp tôi mà thôi.

— Ngài Porthos, — người vợ chưởng lý nói, — ngài có làm ơn cho tôi vịện tay trong năm phút được không? Tôi có điều muốn nói với ngài.

— Chắc chắn rồi, thưa phu nhân, — Porthos đáp, thầm nháy mắt tự đắc giống như một tay cợt bạc đang cười thầm con mồi sắp bị hắn vặt lông.

Đúng lúc đó d'Artagnan đi lướt qua để truy đuổi Milady; anh thoáng liếc nhìn Porthos và bắt gặp cái nhìn đắc thắng ấy.

— Chà, chà! — anh thầm tự nhủ theo cái triết lý dễ dãi kỳ lạ của thời kỳ hào hoa ấy, — có kẻ sắp sửa được trang bị đúng lúc rồi đây!

Porthos, buông mình theo sức tỳ vào tay của người vợ chưởng lý giống như chiếc thuyền nhỏ vâng theo tay chèo, đi tới tu viện St. Magloire — một lối đi ít người qua lại, có rào chắn quay ở cả hai đầu. Ban ngày chẳng ai lui tới đây ngoài những kẻ ăn mày đang gặm nhấm mẩu bánh mì khô và lũ trẻ đang chơi đùa.

— Ôi, ngài Porthos, — người vợ chưởng lý cất lên khi chắc chắn không một kẻ lạ nào trong vùng có thể nhìn hay nghe thấy họ, — ôi, ngài Porthos, xem ra ngài là một kẻ chinh phục vĩ đại nhỉ!

— Tôi ư, thưa phu nhân? — Porthos ngẩng cao đầu kiêu hãnh đáp. — Sao lại thế?

— Những tín hiệu ban nãy, rồi cả nước thánh nữa! Nhưng người phụ nữ đi cùng chú bé da đen và cô hầu gái kia chí ít phải là một bà công tước!

— Chúa ơi! Thưa phu nhân, nàng nhầm rồi, — Porthos nói; — nàng ấy đơn giản chỉ là một nữ công tước thôi.

— Cả tên lính chạy trước mở đường đợi ở cửa, và chiếc xe ngựa có người đánh xe mặc đồng phục lộng lẫy đang ngồi chờ trên ghế nữa?

Porthos chẳng thấy tên lính hay chiếc xe ngựa nào cả, nhưng với đôi mắt của một người đàn bà ghen tuông, bà Coquenard đã quan sát thấy tất cả.

Porthos đâm ra hối tiếc vì lúc nãy đã không đẩy người phụ nữ ghế nhung đỏ lên hàng công chúa luôn cho rồi.

— Ôi, ngài đúng là cục cưng của các bà các cô, ngài Porthos! — người vợ chưởng lý tiếp lời kèm theo một tiếng thở dài.

— Chà, — Porthos đáp, — nàng cũng biết đấy, với vóc dáng mà tạo hóa đã ban cho tôi, tôi chẳng bao giờ thiếu vận may cả.

— Chúa tôi, sao đàn ông mau quên thế không biết! — người vợ chưởng lý kêu lên, ngước mắt nhìn lên trời.

— Hình như đàn bà còn mau quên hơn thì phải, — Porthos đáp; — bởi vì phần tôi, thưa phu nhân, tôi có thể nói rằng mình từng là nạn nhân của nàng, khi tôi bị thương, hấp hối và bị các y bác sĩ bỏ rơi. Tôi, dòng dõi của một gia đình quý tộc, kẻ đã đặt niềm tin vào tình bạn của nàng — suýt chút nữa đã chết vì vết thương lúc đầu và chết đói sau đó ở một quán trọ tồi tàn tại Chantilly, mà nàng chẳng thèm hạ cố lấy một lần trả lời những bức thư nồng cháy tôi gửi cho nàng.

— Nhưng, ngài Porthos, — người vợ chưởng lý lẩm bẩm, bắt đầu cảm thấy rằng, nếu xét theo cách cư xử của các quý bà thời bấy giờ, nàng đã sai.

— Tôi, kẻ đã hy sinh vì nàng nữ nam tước xứ...

— Tôi biết rõ chuyện đó mà.

— Nữ bá tước xứ...

— Ngài Porthos, xin hãy rộng lượng!

— Nàng nói đúng, thưa phu nhân, và tôi sẽ không nói hết câu nữa.

— Nhưng chính chồng tôi đã nhất quyết không chịu cho vay cơ mà.

— Bà Coquenard ạ, — Porthos nói, — hãy nhớ lại bức thư đầu tiên nàng viết cho tôi đi, bức thư mà tôi vẫn khắc ghi trong tâm trí.

Người vợ chưởng lý phát ra một tiếng rên rỉ.

— Hơn nữa, — nàng nói, — khoản tiền ngài đòi hỏi tôi mượn vốn là một số tiền khá lớn.

— Bà Coquenard, tôi đã dành cho nàng sự ưu tiên đấy. Tôi chỉ cần viết thư cho nữ công tước... nhưng tôi sẽ không nhắc lại tên nàng ấy, vì tôi không phải kẻ vạch áo cho người xem lưng để làm tổn hại danh tiết một người phụ nữ; chỉ biết rằng tôi chỉ cần viết thư là nàng ấy sẽ gửi cho tôi mười lăm trăm quan ngay.

Người vợ chưởng lý rơi một giọt nước mắt.

— Ngài Porthos, — nàng nói, — tôi có thể đảm bảo rằng ngài đã trừng phạt tôi quá nặng nề; và nếu sau này ngài rơi vào hoàn cảnh tương tự, ngài cứ việc tìm đến tôi.

— Thôi đi phu nhân, thôi đi! — Porthos nói như thể đang cảm thấy ghê tởm. — Xin đừng nói chuyện tiền bạc nữa; nghe thật nhục nhã.

— Thế ra ngài không còn yêu tôi nữa sao! — người vợ chưởng lý chậm rãi và buồn bã thốt lên.

Porthos duy trì một sự im lặng đầy uy nghi.

— Và đó là câu trả lời duy nhất của ngài sao? Than ôi, tôi hiểu rồi.

— Hãy nghĩ đến sự xúc phạm mà nàng đã gây ra cho tôi đi, thưa phu nhân! Nó vẫn còn nằm ở đây này! — Porthos nói, đặt tay lên ngực và ấn mạnh xuống.

— Tôi sẽ đền bù, thực sự tôi sẽ đền bù mà, Porthos yêu quý của tôi.

— Vả lại, tôi đã đòi hỏi gì ở nàng đâu? — Porthos tiếp lời với một cử động nhún vai đầy thân tình. — Một khoản cho vay, không hơn không kém! Rốt cuộc, tôi không phải là kẻ vô lý. Tôi biết nàng không giàu có, bà Coquenard ạ, và chồng nàng buộc phải vắt kiệt mồ hước xương máu của những khách hàng tội nghiệp mới moi ra được dăm ba đồng cắc rẻ mạt từ họ. Ồ! Nếu nàng là một nữ công tước, nữ hầu tước hay nữ bá tước thì lại là chuyện khác hẳn; khi ấy hành động đó mới là không thể dung tha.

Người vợ chưởng lý cảm thấy bị tự ái.

— Xin ngài hãy biết cho, ngài Porthos, — nàng nói, — rằng két sắt của tôi, dẫu có là két sắt của vợ một viên chưởng lý đi chăng nữa, còn chứa đầy hơn cả mấy ả đanh đá làm cao của ngài nhiều.

— Điều đó chỉ làm tăng thêm tội lỗi của nàng thôi, — Porthos nói, rút tay mình ra khỏi tay người vợ chưởng lý; — bởi vì nếu nàng giàu có, thưa bà Coquenard, thì nàng hoàn toàn chẳng có lý do gì để từ chối cả.

— Khi tôi nói là giàu, — người vợ chưởng lý đáp, nhận ra mình đã đi quá đà, — ngài không nên hiểu theo nghĩa đen. Tôi không hẳn là giàu, dẫu rằng gia cảnh cũng khá giả.

— Thôi nào phu nhân, — Porthos nói, — xin nàng đừng bàn thêm về vấn đề này nữa. Nàng đã hiểu lầm tôi, mọi sự đồng cảm giữa chúng ta đã chấm dứt rồi.

— Đồ vô ơn bạc nghĩa!

— A! Tôi khuyên nàng nên tự trách mình đi thì hơn! — Porthos nói.

— Cút đi, đi đến với nữ công tước xinh đẹp của ngài ấy; tôi không thèm giữ ngài lại nữa.

— Và theo tôi thấy thì nàng ấy cũng chẳng có gì đáng chê trách cả.

— Nào, ngài Porthos, một lần nữa thôi, và đây là lần cuối! Ngài còn yêu tôi không?

— Ôi thưa phu nhân, — Porthos nói với giọng điệu sầu thảm nhất có thể vắt ra, — khi chúng ta sắp bước vào một chiến dịch — một chiến dịch mà trực giác mách bảo tôi rằng tôi sẽ tử trận...

— Ồ, đừng nói những chuyện xui xẻo ấy chứ! — người vợ chưởng lý kêu lên, òa khóc nức nở.

— Có cái gì đó cứ thì thầm với tôi như thế, — Porthos tiếp lời, ra vẻ ngày càng sầu thảm hơn.

— Nói thế hay là ngài đã có bóng hồng nào khác rồi.

— Không đâu; tôi nói chuyện với nàng rất chân thành. Chẳng có đối tượng nào làm tôi bận tâm cả; và tôi thậm chí còn cảm thấy ở tận đáy lòng mình có điều gì đó đang lên tiếng vì nàng. Thế nhưng trong vòng mười五 ngày nữa, như nàng đã biết hoặc chưa biết, chiến dịch tử địa này sẽ mở màn. Tôi sẽ phải bận rộn đến phát hoảng vì chuyện sắm sửa trang bị. Rồi tôi còn phải làm một chuyến về thăm gia đình ở vùng hạ Brittany để gom số tiền cần thiết cho chuyến đi.

Porthos quan sát thấy một cuộc đấu tranh cuối cùng giữa tình yêu và lòng hà tiện.

— Và vì, — hắn nói tiếp, — vị nữ công tước mà nàng thấy ở nhà thờ có điền trang nằm gần điền trang của gia đình tôi, nên chúng tôi dự định sẽ đi chung đường. Những chuyến đi, nàng biết đấy, sẽ ngắn hơn rất nhiều khi có bạn đồng hành.

— Thế ra ngài không còn người bạn nào ở Paris nữa sao, ngài Porthos? — người vợ chưởng lý hỏi.

— Tôi cứ tưởng là mình có, — Porthos đáp, lại ra vẻ sầu thảm; — nhưng tôi đã nhận ra mình lầm.

— Ngài có chứ! — người vợ chưởng lý thốt lên với một niềm xúc động khiến chính nàng cũng phải ngạc nhiên. — Ngày mai hãy đến nhà chúng tôi đi. Ngài là con trai của dì tôi, suy ra ngài là họ hàng của tôi; ngài đến từ Noyon ở vùng Picardy; ngài đang vướng vào vài vụ kiện tụng mà không có luật sư đại diện. Ngài nhớ hết những điều đó chứ?

— Hoàn toàn nhớ rõ, thưa phu nhân.

— Hãy đến vào giờ ăn tối.

— Vâng rất sẵn lòng.

— Và hãy cẩn thận trước mặt chồng tôi, ông ấy khá tinh ranh đấy, dẫu đã ở tuổi bảy mươi sáu.

— Bảy mươi sáu tuổi! Peste! Thật là một cái tuổi đáng nể! — Porthos đáp.

— Ý tôi là một tuổi già lú lẫn rồi, ngài Porthos ạ. Phải, tội nghiệp ông ấy, có thể bỏ tôi mà thành góa phụ bất cứ lúc nào, — nàng tiếp tục, liếc nhìn Porthos một cách đầy ngụ ý. — May thay, theo hợp đồng hôn ước của chúng tôi, người sống sót sẽ được hưởng tất cả.

— Tất cả ư?

— Vâng, tất cả.

— Ra nàng là một người lo xa, bà Coquenard yêu quý của tôi ạ, — Porthos nói, dịu dàng siết chặt bàn tay người vợ chưởng lý.

— Thế là chúng ta đã làm hòa rồi nhé, ngài Porthos thân yêu? — nàng mỉm cười làm duyên hỏi.

— Trọn đời trọn kiếp, — Porthos đáp với giọng điệu tương tự.

— Hẹn gặp lại ngày mai nhé, tên phản bội đáng yêu!

— Hẹn gặp lại ngày mai, người tình hay quên của lòng anh!

— Ngày mai nhé, thiên thần của em!

— Ngày mai, ngọn lửa trong đời anh!