Ngày xửa ngày xưa, có hai vợ chồng nghèo sống trong một túp lều rách nát, nằm sâu trong rừng và cách biệt với tất cả mọi người. Họ chỉ kiếm đủ ăn qua ngày, và ngay cả việc đó cũng vô cùng khó khăn, nhưng họ có ba người con trai. Cậu con út thường được gọi là Cinderlad, bởi vì cậu chẳng làm gì ngoài việc nằm lì và cời than trong đống cho tàn.

Một ngày nọ, người anh cả ngỏ ý muốn ra đi kiếm sống; chẳng mấy chốc anh được cha mẹ đồng ý và lên đường bước vào đời. Anh cứ đi mãi suốt cả ngày, và khi trời bắt đầu chập tối thì tới một hoàng cung. Đức Vua đang đứng bên ngoài bậc thềm và hỏi anh đang đi đâu.

– Dạ thưa cha, con đang đi tìm việc làm ạ, – chàng trai trẻ đáp.

– Ngươi có muốn phục vụ ta và chăn dắt bảy con ngựa non của ta không? – Đức Vua hỏi. – Nếu ngươi có thể chăn chúng suốt cả ngày và tối đến nói cho ta biết chúng ăn gì uống gì, ngươi sẽ được lấy Công chúa và nửa giang sơn của ta. Còn nếu không làm được, ta sẽ rạch ba đường roi đỏ trên lưng ngươi.

Chàng trai nghĩ rằng việc chăn lũ ngựa non rất ư dễ dàng và mình thừa sức làm được.

Sáng hôm sau, khi trời vừa rạng sáng, quan quản khố của nhà vua thả bảy con ngựa non ra; chúng liền phóng vụt đi, và chàng trai cắm cổ đuổi theo mặc số phận đưa đẩy, băng qua đồi núi, thung lũng, qua cả những khu rừng và đầm lầy. Khi chàng trai chạy như vậy được một lúc lâu thì bắt đầu thấy mệt, và khi ráng chịu đựng thêm chút nữa thì cậu đâm ra chán ngấy cái công việc canh chừng này. Đúng lúc ấy, cậu đi đến một kẽ đá nơi có một bà lão đang ngồi kéo sợi bằng chiếc trục quay trên tay.

Vừa thoáng thấy chàng trai đang chạy theo đàn ngựa đến mức mồ hôi nhễ nhại đầm đìa khắp mặt, bà ta liền gọi lớn:

– Lại đây, lại đây nào con trai khôi ngô của ta, để ta chải tóc cho ngươi.

Chàng trai hào hứng nhận lời, liền ngồi xuống khe đá bên cạnh mụ phù thủy già, gối đầu lên đùi mụ. Thế là mụ chải tóc cho cậu suốt cả ngày trong khi cậu nằm đó thả mình vào sự lười biếng.

Khi chiều tối đang đến gần, chàng trai muốn đứng dậy ra về.

– Ta cứ đi thẳng về nhà luôn thì hơn, – cậu ta nói, – vì có đến cung điện của Nhà vua cũng chẳng ích gì.

– Hãy đợi đến lúc chập tối đã, – mụ phù thủy già bảo, – rồi đàn ngựa non của Nhà vua sẽ chạy qua đây lần nữa, và ngươi có thể chạy về cùng chúng; sẽ chẳng ai biết được rằng ngươi đã nằm dài ở đây cả ngày thay vì đi chăn ngựa đâu.

Thế là khi lũ ngựa chạy tới, mụ đưa cho chàng trai một chai nước cùng một nhúm rêu, bảo cậu hãy mang những thứ này ra trình diện Nhà vua và nói rằng đó chính là thức ăn thức uống của bảy con ngựa non.

– Ngươi đã chăn dắt chúng thật trung thành và chu đáo suốt cả ngày hôm nay chứ? – Đức Vua hỏi khi chàng trai bước vào chầu vào buổi tối.

– Vâng, thưa ngài, con có ạ! – chàng trai đáp.

– Thế thì ngươi có thể nói cho ta biết bảy con ngựa non của ta ăn gì và uống gì rồi chứ, – Đức Vua phán.

Thế là chàng trai chìa ra chai nước và nhúm rêu xin được từ mụ đàn bà nọ, rồi thưa rằng:

– Ở đây, bệ hạ thấy thức ăn của chúng, còn đây là thức uống của chúng ạ.

Nghe vậy, Đức Vua liền biết việc chăn dắt đã được thực hiện ra sao, và nổi giận lôi đình ra lệnh cho quân lính tống cổ chàng trai về nhà ngay lập tức; nhưng trước tiên họ phải rạch ba đường roi đỏ trên lưng cậu và xát muối vào đó.

Khi chàng trai lết được về đến nhà, ai nấy đều có thể tưởng tượng được tâm trạng lúc bấy giờ của cậu tồi tệ đến nhường nào. Cậu bảo rằng mình đã ra đi tìm việc một lần, nhưng đời nào cậu còn dám làm thế lần thứ hai.

Hôm sau, người con thứ hai nói rằng giờ đây anh sẽ lên đường đi phiêu lưu tìm vận may. Cha mẹ ngăn cản và bảo anh hãy nhìn tấm lưng của người anh trai, nhưng chàng trai nhất quyết không chịu từ bỏ ý định. Sau một thời gian dài dằng dặc, cuối cùng anh cũng xin được phép đi và lên đường. Khi đi bộ suốt cả ngày, anh cũng đến được hoàng cung của Nhà vua. Đức Vua đang đứng bên ngoài bậc thềm, hỏi anh đang đi đâu; và khi chàng trai đáp rằng mình đang đi tìm việc làm, Nhà vua liền bảo anh có thể vào hầu hạ và chăn dắt bảy con ngựa non của ngài. Sau đó, Nhà vua hứa với anh hình phạt và phần thưởng y như đã hứa với người anh.

Chàng trai liền đồng ý ngay và bước vào phục vụ Nhà vua, vì cậu nghĩ mình có thể dễ dàng chăn dắt bầy ngựa và báo cho Nhà vua biết chúng ăn gì uống gì.

Trong ánh sáng mờ ảo của buổi bình minh, quan quản khố thả bảy con ngựa non ra, và chúng lại phi nước đại băng qua đồi qua núi, chàng trai cũng cắm cổ đuổi theo sau. Nhưng mọi chuyện diễn ra với anh cũng y hệt như người anh trai. Khi đã chạy theo bầy ngựa một khoảng rất dài, người nóng ran và mệt lả, anh đi ngang qua kẽ đá nơi mụ đàn bà già đang ngồi kéo sợi bên chiếc trục quay. Mụ cất tiếng gọi:

– Lại đây, lại đây nào con trai khôi ngô của ta, để ta chải tóc cho ngươi.

Chàng trai vô cùng thích thú ý nghĩ đó, liền mặc cho bầy ngựa chạy đi đâu thì chạy, rồi ngồi phịch xuống khe đá bên cạnh mụ phù thủy. Thế là anh cứ ngồi đó với cái đầu gối lên đùi mụ, tận hưởng sự thảnh thơi suốt cả ngày dài.

Đàn ngựa quay về vào buổi chiều tối, và rồi anh ta cũng nhận được một nhúm rêu và một chai nước từ mụ phù thủy già để đem ra trình diện Nhà vua. Nhưng khi Nhà vua hỏi chàng trai: “Ngươi có nói cho ta biết bảy con ngựa non của ta ăn gì uống gì không?” và chàng trai giơ nhúm rêu cùng chai nước ra, thưa rằng: “Dạ, ở đây bệ hạ có thể ngắm thức ăn của chúng, còn đây là thức uống,” thì Đức Vua lại nổi giận lôi đình. Ngài truyền lệnh rạch ba đường roi đỏ trên lưng chàng trai, xát muối vào đó và tống cổ cậu về nhà ngay tức khắc. Thế nên khi về đến nhà, anh ta cũng kể lại mọi chuyện đã xảy ra với mình, và cũng thuyên bố rằng mình đã đi tìm việc một lần, nhưng sẽ không bao giờ có lần thứ hai.

Đến ngày thứ ba, Cinderlad muốn lên đường. Cậu nói rằng mình muốn thử tự tay chăn dắt bảy con ngựa non xem sao.

Hai người anh bật cười chế giễu cậu. “Cái gì! Khi bọn ta đã thất bại thảm hại như thế, mà mày lại tưởng là mày sẽ thành công chắc? Trông mày có vẻ thành công lắm đấy—kém tắm đến mức chưa từng làm gì ngoài việc nằm lì và cời than trong đống tro tàn!” bọn họ nói.

– Vâng, con cũng sẽ đi, – Cinderlad đáp, – bởi vì con đã thích thế rồi.

Hai người anh tiếp tục chế nhạo cậu, còn cha mẹ thì hết lời can ngăn nhưng chẳng ích gì, và Cinderlad cứ thế lên đường. Đi bộ suốt cả ngày trời, cuối cùng cậu cũng tới hoàng cung của Nhà vua khi màn đêm bắt đầu buông xuống.

Đức Vua đứng ở bậc thềm bên ngoài và hỏi cậu đang định đi đâu.

– Con đang lang thang tìm việc làm ạ, – Cinderlad đáp.

– Thế ngươi từ đâu đến? – Nhà vua gặng hỏi, bởi lúc này ngài muốn tìm hiểu kỹ hơn về những kẻ đến xin việc trước khi nhận ai vào hầu hạ.

Thế là Cinderlad kể cho ngài nghe mình xuất thân từ đâu, rằng cậu là em ruột của hai kẻ từng chăn bảy con ngựa non cho nhà vua, rồi ngỏ ý xin phép được thử sức chăn dắt chúng vào ngày hôm sau.

– Ồ, thật đáng xấu hổ cho bọn chúng! – Đức Vua thốt lên, bởi ngài chỉ cần nghĩ đến hai kẻ đó thôi là đã sôi máu lên rồi. – Nếu ngươi là em của hai tên kia thì chắc chắn ngươi cũng chẳng tích sự gì. Ta chán ngấy những kẻ như thế lắm rồi.

– Vâng, nhưng đằng nào con cũng đã đến đây rồi, ngài cứ cho con xin phép thử một phen xem sao, – Cinderlad nói.

– Ồ, được thôi, nếu ngươi đã nhất quyết muốn lột da lưng thì cứ làm theo ý mình đi nếu muốn, – Nhà vua phán.

– Con thà lấy Công chúa còn hơn, – Cinderlad đáp.

Sáng hôm sau, trong ánh bình minh mờ sương, quan quản khố lại thả bảy con ngựa non ra. Chúng liền phóng vụt qua đồi qua núi, qua rừng rậm đầm lầy, và Cinderlad cắm cổ đuổi theo sau. Khi chạy được một lúc lâu, cậu cũng tới khe đá nọ. Mụ phù thủy già lại đang ngồi kéo sợi từ chiếc trục quay của mình, và mụ gọi Cinderlad:

– Lại đây, lại đây nào con trai khôi ngô của ta, để ta chải tóc cho ngươi.

– Lại đây mà bắt tao này, lại đây! – Cinderlad vừa vừa nhảy vừa chạy vụt qua, đồng thời nắm chặt lấy đuôi một con ngựa non.

Khi đã vượt qua khe đá một cách an toàn, chú ngựa non nhỏ nhất liền bảo:

– Hãy trèo lên lưng tôi đi, vì chúng ta vẫn còn phải đi một đoạn đường dài nữa.

Thế là chàng trai làm theo.

Và cứ thế, họ tiếp tục hành trình một quãng đường dài dằng dặc.

– Ngươi có thấy gì nữa không? – Ngựa Non hỏi.

– Không, – Cinderlad đáp.

Thế là chúng lại tiếp tục tiến bước thêm một đoạn khá xa.

– Bây giờ ngươi có thấy gì không? – Ngựa Non hỏi.

– Ồ, không, – chàng trai đáp.

Khi họ đã đi được một quãng đường rất rất dài như thế, Ngựa Non lại hỏi:

– Bây giờ ngươi có thấy gì không?

– Có, bây giờ tôi thấy một vật gì đó có màu trắng, – Cinderlad đáp. – Trông giống như thân của một cây bạch dương lớn và dày.

– Đúng rồi, đó chính là nơi chúng ta sẽ chui vào, – Ngựa Non bảo.

Khi đến gốc cây, con ngựa non cả đã phá tung một phía của nó, và rồi họ nhìn thấy một cánh cửa nằm ngay chỗ thân cây vừa đứng. Bên trong là một căn phòng nhỏ, chẳng có gì ngoài một lò sưởi nhỏ và vài chiếc ghế dài, nhưng đằng sau cửa treo một thanh gươm rỉ sét lớn và một chiếc bình nhỏ.

– Ngươi có nhấc nổi thanh gươm ấy không? – Ngựa Non hỏi.

Cinderlad thử nhưng không tài nào làm nổi; thế là cậu đành uống một ngụm từ chiếc bình, rồi uống thêm ngụm nữa, rồi lại uống thêm cái nữa, và sau đó cậu đã có thể vung thanh gươm một cách vô cùng dễ dàng.

– Tốt lắm, – Ngựa Non nói. – Và giờ ngươi phải mang theo thanh gươm đó, đến ngày cưới của ngươi, ngươi sẽ dùng nó để chặt đầu tất cả bảy anh em chúng tôi. Khi ấy, chúng tôi sẽ lại được biến thành hoàng tử như xưa. Bởi vì chúng tôi chính là những người anh em của nàng Công chúa mà ngươi sẽ được kết hôn khi nói cho Nhà vua biết chúng tôi ăn gì uống gì, nhưng có một tên Troll hùng mạnh đã yểm bùa chúng tôi. Khi ngươi đã chặt đầu chúng tôi xong, phải hết sức cẩn thận đặt mỗi cái đầu về đúng chiếc đuôi của thân thể thuộc về nó trước đó, và khi ấy bùa chú của tên Troll sẽ mất hết hiệu lực.

Cinderlad hứa sẽ làm đúng như vậy, rồi họ lại tiếp tục lên đường.

Khi họ đã đi qua một chặng đường dài dằng dặc, Ngựa Non hỏi:

– Ngươi có thấy gì không?

– Không, – Cinderlad đáp.

Thế là họ lại đi tiếp một khoảng cách rất xa nữa.

– Còn bây giờ? – Ngựa Non hỏi. – Ngươi chẳng thấy gì nữa sao?

– Khổ nỗi! Không ạ, – Cinderlad đáp.

Thế là họ lại tiếp tục hành trình qua hàng dặm đường, vượt qua bao đồi núi thung lũng.

– Nào, thế bây giờ ngươi có thấy gì không? – Ngựa Non hỏi.

– Có, – Cinderlad đáp. – Bây giờ tôi thấy một vệt gì đó như màu xanh lam, ở đằng xa tít tắp.

– Đó là một con sông, – Ngựa Non bảo, – và chúng ta phải băng qua nó.

Có một cây cầu dài và đẹp bắc qua sông, và khi đã sang đến bờ bên kia, họ lại tiếp tục đi một quãng đường dài nữa. Rồi một lần nữa, Ngựa Non hỏi xem Cinderlad có thấy gì không. Lần này, cậu thấy một vật gì đó có màu đen, ở tận đằng xa, trông khá giống một ngọn tháp nhà thờ.

– Đúng vậy, – Ngựa Non nói, – chúng ta sẽ vào trong đó.

Khi bầy ngựa non bước vào nghĩa trang, chúng liền biến thành con người và trông giống như những vị vương tử. Trang phục của họ vô cùng lộng lẫy đến mức tỏa sáng rực rỡ. Họ bước vào nhà thờ và nhận bánh thánh cùng rượu vang từ vị linh mục đang đứng trước bệ thờ, và Cinderlad cũng bước vào theo. Nhưng khi vị linh mục đặt tay lên các hoàng tử và đọc lời chúc phúc, họ liền bước ra khỏi nhà thờ, Cinderlad cũng bước ra theo, nhưng cậu mang theo một bình rượu vang và một ít bánh thánh vừa được làm phép. Ngay khi bảy vị hoàng tử bước ra nghĩa trang, họ lại biến thành ngựa non, và Cinderlad trèo lên lưng con ngựa út. Họ quay về theo con đường cũ, chỉ có điều di chuyển nhanh hơn rất nhiều.

Đầu tiên họ vượt qua cây cầu, rồi lướt qua thân cây bạch dương, rồi qua mụ phù thủy già đang ngồi kéo sợi trong kẽ đá. Họ phóng nhanh đến mức Cinderlad chẳng thể nghe rõ mụ mụ hét với theo mình những gì, mà chỉ kịp nhận ra rằng mụ ta đang nổi giận lôi đình.

Trời suýt tối hẳn khi họ quay về đến chỗ Nhà vua vào lúc chập tối, và chính ngài đang đứng ngoài sân để chờ đón họ.

– Ngươi đã chăn dắt trung thành và chu đáo suốt cả ngày chứ? – Nhà vua hỏi Cinderlad.

– Con đã làm hết sức mình rồi ạ, – Cinderlad đáp.

– Thế thì ngươi có thể nói cho ta biết bảy con ngựa non của ta ăn gì và uống gì chứ? – Nhà vua hỏi.

Thế là Cinderlad lôi bánh thánh và bình rượu ra, giơ cho Nhà vua xem. “Ở đây, bệ hạ có thể ngắm thức ăn của chúng, còn đây là thức uống của chúng,” cậu thưa.

– Quả là ngươi đã chăn dắt vô cùng tận tụy và trung thành, – Nhà vua phán, – và ngươi sẽ được lấy Công chúa cùng một nửa vương quốc.

Thế là mọi chuẩn bị cho lễ cưới được hoàn tất. Nhà vua tuyên bố đám cưới sẽ thật uy nghi và lộng lẫy đến mức ai ai cũng phải nghe danh và trầm trồ hỏi han.

Nhưng khi họ ngồi vào tiệc cưới, chú rể bỗng đứng dậy đi xuống chuồng ngựa, viện cớ là mình quên một thứ phải ra xem lại. Khi đến nơi, cậu làm đúng theo những gì bầy ngựa đã dặn, chặt đầu cả bảy con. Trước tiên là con cả, rồi đến con thứ hai, và cứ thế theo thứ tự tuổi tác. Cậu hết sức cẩn thận đặt từng chiếc đầu về đúng với cái đuôi của con ngựa mà nó thuộc về. Vừa làm xong, tất cả lũ ngựa liền biến thành các hoàng tử trở lại. Khi cậu quay trở lại tiệc cưới cùng bảy vị hoàng tử, Nhà vua vui mừng đến mức vừa ôm hôn vừa vỗ lưng Cinderlad, còn cô dâu thì càng thêm say đắm cậu hơn trước.

– Một nửa vương quốc của ta đã thuộc về ngươi rồi, – Nhà vua nói, – và nửa còn lại sẽ là của ngươi sau khi ta qua đời, vì các con trai ta có thể tự kiếm cho mình những giang sơn bờ cõi riêng giờ đây khi chúng đã trở lại thành hoàng tử.

Do đó, như mọi người đều có thể tin tưởng, đã có biết bao niềm vui và tiếng cười hân hoan tràn ngập trong đám cưới đó.[31]

[31] Theo J. Moe.