Translated by L. W. Garnham, B.A.

Tôi chẳng rõ vì điều gì

Lòng tôi lại đỗi sầu bi thế này?

Chuyện xưa tích cũ đâu đây,

Khiến hồn suy tưởng đắng cay muôn phần.

Trời chiều se lạnh dần buông,

Dòng Rhine phẳng lặng cuốn tuôn bóng hình;

Đỉnh non rực rỡ lung linh,

Nắng chiều nhuộm thắm bóng hình đỉnh cao.

Thiếu nữ kiều diễm tuyệt trào,

Ngồi trên chót vót xiết bao tuyệt vời;

Áo vàng rực rỡ lả lơi,

Đang chải mái tóc rối bời sắc vàng.

Lược vàng óng ánh ngời sang,

Cất lời caº tiếng dịu dàng vang vang;

Âm vang kỳ diệu chứa chan,

Giai điệu mãnh liệt muôn vàn bủa vây.

Lữ khách trên chiếc thuyền gầy,

Nghe buồn đau ập phủ vây cõi lòng;

Chẳng màng ghềnh đá quanh sông,

Chỉ ngước nhìn đỉnh ngóng trông hiểm nghèo.

Tôi tin sóng nước cuồn trèo,

Sẽ nuốt chửng cả thuyền theo lái chèo;

Bởi nàng cất tiếng bám theo,

Dụ người vào chốn hiểm nghèo động sâu.

Chẳng bản dịch nào có thể sát nghĩa hơn thế này. Ông ấy đã tóm trọn mọi chi tiết; và cả thứ tự trước sau của chúng nữa. Không thiếu một số liệu nào. Nó gọn gàng chẳng khác nào một tờ hóa đơn. Đó mới chính là điều mà một bản dịch nên có; nó phải phản ánh chính xác tư tưởng của nguyên tác. Bạn không thể cất cao tiếng hát câu “Above wonderfully there,” vì nó hoàn toàn không khớp với giai điệu, nếu ép hát sẽ hại cả giọng người ca; nhưng đây lại là một bản dịch bám sát đến từng chi tiết của câu *Dort Oben Wunderbar*—khít khao như một vết bỏng rộp. Bản dịch của ông Garnham còn có những ưu điểm khác nữa—hàng trăm ưu điểm ấy chứ—nhưng chẳng cần thiết phải chỉ ra làm gì. Người ta tự khắc sẽ nhận ra thôi.

Chẳng ai có thể độc quyền mãi một sở trường. Ngay cả Garnham cũng có đối thủ. Ông X có mang theo một tập sách nhỏ mua được trong chuyến ghé thăm Munich. Sách có tựa đề là *A Catalogue of Pictures in the Old Pinacotek*, và được viết bằng một thứ tiếng Anh kỳ lạ. Dưới đây là một vài trích đoạn:

“Không được phép sử dụng tác phẩm đang bàn đến cho một ấn phẩm có cùng nội dung cũng như cho bản in lậu của nó.”

“Một phong cảnh buổi chiều. Ở tiền cảnh gần một cái ao và một cụm cây dẻ trắng là một lối mòn tấp nập khách qua lại.”

“Một bậc học giả trong bộ y phục rách rưới và mang vẻ bất cần, tay cầm một cuốn sách mở.”

“Thánh Bartholomew và Đao phủ cùng con dao để hoàn thành cuộc tử đạo.”

“Chân dung một thanh niên. Bức tranh này từng có một thời gian dài bị tưởng lầm là chân dung Bindi Altoviti; giờ đây người ta lại muốn coi nó là chân dung tự họa của Raphael.”

“Tắm suối Susana, bị hai lão già quấy rầy. Hậu cảnh là cảnh ném đá kẻ tội đồ.”

(Từ “Lapidation” dùng rất hay; nó tao nhã hơn từ “stoning” rất nhiều.)

“Thánh Rochus ngồi giữa khung cảnh thiên nhiên cùng một thiên thần đang nhìn vết thương lở loét của ngài, trong khi con chó ngậm chiếc bánh mì trong miệng đang hầu hạ ngài.”

“Mùa Xuân. Nữ thần Flora đang ngồi. Phía sau ngài là một thung lũng màu mỡ bị dòng sông tưới tắm.”

“Một bó hoa tươi thắm nhộn nhịp những con bọ tháng Năm, v.v.”

“Một chiến binh mặc giáp tay cầm chiếc tẩu thạch cao tựa vào bàn và thổi làn khói bay đi xa thân mình.”

“Một phong cảnh Hà Lan dọc theo con sông có thể đi thuyền được, dòng sông tưới đẫm cảnh vật cho đến tận hậu cảnh.”

“Mấy người nông dân đang hát trong một ngôi nhà tranh. Một người phụ nữ đang cho đứa trẻ uống nước từ một chiếc cốc.”

“Cái đầu của Thánh Gio-an khi còn là một cậu bé—được vẽ bích họa trên một viên gạch.”

(Ý chỉ một tấm ngói.)

“Một thanh niên thuộc dòng họ Riccio, tóc cắt cụt ngay đuôi, mặc đồ đen với chiếc mũ y hệt. Được quy cho là của Raphael, nhưng chữ ký là giả.”

“Đức Mẹ bồng Chúa Hài Đồng. Tranh được vẽ rất ra phong cách của Sassoferrato.”

“Một căn phòng trữ thức ăn với rau củ và thịt thú rừng chết nhộn nhịp một cô hầu bếp và hai cậu bếp.”

Tuy nhiên, tiếng Anh trong cuốn catalogue này ít ra cũng vui tai không kém gì câu chữ làm nên điểm nhấn cho tấm biển đề trên một bức tranh nào đó ở Rome—cụ thể là:

“Khải-Huyền-Cảnh. Thánh Gio-an trên Đảo Patterson.”

Nhưng trong lúc đó chiếc bè vẫn đang tiếp tục trôi đi.