Ngày 9 tháng Hai, [Abbotsford].— Tuyết bắt đầu tan rất mạnh và trên diện rộng. Tôi về đến nhà vào khoảng năm giờ chiều và thấy cánh đồng ven sông đã ngập chìm trong nước. Chó, lợn, bò, chưa kể đến con người, tất cả những ai ngủ lại ở khu nhà phụ đều có nguy cơ bị đuổi trôi. Vào khoảng nửa đêm, họ kéo lên khu nhà chính náo loạn đến mức Anne tưởng đâu nhà mình đang bị Thuyền trưởng Swing cùng toàn bộ phe Cấp tiến tấn công.
Ngày 10 tháng Hai.— Tôi bắt tay vào việc với ông Laidlaw, sau đó có một buổi cưỡi ngựa vô cùng khoan khoái; con ngựa lùn của tôi ít khi sử dụng nên có phần tăng động, nhưng tôi vẫn cưỡi nó đến tận Huntly Burn. Bắt đầu chế độ ăn uống theo phác đồ mới và tôi rất thích, đặc biệt là món cháo yến mạch vào buổi tối. Thật kinh ngạc khi thấy những sở thích thời xưa lại trỗi dậy.
Ngày 11 tháng Hai.— Hôm nay lại tiếp tục làm việc, John Swanston đi dạo cùng tôi. Viết nhiều thư từ và gửi bản thảo cho Ballantyne. Cưỡi ngựa như thường lệ. Ngày nào cũng cưỡi ngựa thì cũng tốt thôi, nhưng việc phải ghi chép lại điều đó hằng ngày thì phiền phức đến phát chán.
Ngày 13 tháng Hai.— Tôi không gọi ông Laidlaw xuống vì nghĩ nên để ông ấy nghỉ ngơi ngày Chủ nhật. Tôi dành cả ngày để sắp xếp lại mọi thứ, một công việc chẳng mấy dễ chịu nhưng bắt buộc phải làm. Tôi nhân cơ hội này bảo với ông Cadell rằng Malachi sẽ lại bùng nổ; nhưng tôi sẽ không quá gượng ép ông ấy về điều đó. Tôi chẳng lo việc người ta phản đối nhiều hơn ủng hộ, và tôi có một niềm tin mạnh mẽ rằng chúng ta có thể giành chiến thắng. Tôi nhận được thư của Nữ công tước xứ Wellington ngỏ ý xin một bản Hồi ký của Melville. Dù đây có là cuốn cuối cùng của tôi thì bà ấy cũng sẽ có được nó.
Ngày 14 tháng Hai.— Vừa mới bắt đầu viết thư cho ông Cadell thì tôi lại bắt đầu "chột bụng nao núng."[428] Tôi ngẫm thấy mình chẳng còn đường lui; và trong những lúc tỉnh táo nhất, tức là những lúc không bị cảm xúc chi phối — vì bác sĩ đã tước mất của tôi phương thức mượn rượu làm liều — tôi luôn coi việc viết lách chính trị là một bước đi sai lầm, nhất là vào lúc này khi tôi đang có quá nhiều thứ để mất. Cho nên, suy cho cùng, tôi đã hủy bỏ bức thư thông báo việc xuất bản. Nếu điều này thực sự là hèn nhát thì đó cũng là một điểm yếu chẳng ai hay biết. Anne lên đường đi Edinburgh sau bữa sáng. Tội nghiệp cô con gái tôi, nó rất dễ bị căng thẳng. Tôi làm việc với ông L. đến một giờ — sau đó đi dạo đến ba giờ — rồi viết cuốn nhật ký này đến bốn giờ. Phải cố kiếm việc gì đó cho ông Laidlaw làm, vì tôi e rằng mình đang bắt đầu nói năng lảm nhảm. Tôi không nghĩ đầu óc mình đã yếu đi, nhưng sự do dự kỳ lạ này khiến tôi không khỏi nghi ngờ. Chẳng phải con người ta vẫn bắt đầu suy sụp như thế sao, khi mục đích trở nên lung lay, "... nẻo ấy dẫn tới điên cuồng; hãy tránh xa nẻo ấy:
Đừng nhắc tới nữa ..." [429]
Nhưng mà, việc gì phải như trẻ con thế? Điều gì đến rồi sẽ phải đến.
Ngày 15 tháng Hai.— Tôi viết và sửa bản thảo suốt một ngày dài đến tận một giờ chiều; sau đó cưỡi ngựa ra ngoài tới tận nhà Bác sĩ Scott và vào thăm ông. Nhận một xấp bản in thử mới tại nhà Mathieson rồi trở về nhà. Lúc chín giờ tối, nhận được một tấm thiệp từ Cô Bell [Maclachlan], muốn trao đổi với tôi về một vài điệu nhạc vùng Highland. Tôi viết thư trả lời rằng mình chẳng biết gì về chuyện đó, nhưng rất hân hạnh được đón tiếp Bà và Cô Bell đến dùng bữa sáng. Tôi có một thư giới thiệu do Robert Chambers gửi, lúc đó tôi đã từ chối vì đang mệt. Nhưng đúng như Trotter xứ Braid từng nói: "Các quý cô đã đến thì phải tiếp thôi."
Ngày 16 tháng Hai.— Bà và Cô Bell Maclachlan đến từ Tây Highland, hai mẹ con họ, đã tìm đến nhà tôi dùng bữa sáng. Tôi vốn chẳng muốn tiếp họ vì là người lạ; nhưng cô con gái lại rất xinh đẹp và đầy nhiệt huyết, mà điều đó thì luôn làm hài lòng một ông lão. Cô ấy muốn có lời cho các điệu nhạc Celtic, và tôi đã hứa sẽ cho cô ấy một ít lời theo điệu Crochallan, đồng thời có ý muốn giúp cô ấy nhiều hơn, có lẽ bằng cách xin lời bài hát cho cô từ Lãnh chủ Francis Leveson Gower, Lockhart và một vài người khác. Chúng tôi chia tay, cô ấy hài lòng vì sự bảo trợ nhiệt thành của tôi, còn tôi thì hân hoan trước một gương mặt xinh đẹp hiếm có mà cô ấy dành cho mình.
Chuyện này đã khiến ông Laidlaw phải chờ đợi mà chẳng giải quyết được việc gì, và trước khi tôi kịp viết xong một trang thì con ngựa lùn đã được dắt đến cửa; nhưng sau bữa tối tôi cũng viết thêm được đôi chút.
Ngày 17 và 18 tháng Hai.— Chúng tôi duy trì sinh hoạt thường lệ gồm ăn uống, nghiên cứu và tập thể dục vào buổi sáng. Buổi chiều tôi cực kỳ buồn ngủ, khiến công việc e là chẳng đi đến đâu. Dù vậy chúng tôi vẫn tiến triển. Lúc cưỡi ngựa tôi gặp Ngài Adam Ferguson, liền mời ông ấy cùng em trai là Đại tá đến dùng bữa tối vào ngày mai. Trong thời gian đó tôi vẫn viết lách như thường lệ.
Ngày 19 tháng Hai.— Bị làm phiền vì cái nẹp chân bị tuột một ốc vít, vô cùng bất tiện. Sáng nay đã gửi đi các bản in thử cho đến hết tập một, cùng 20 trang bản thảo, tương đương khoảng một phần tư tập hai. Có hay hay không? Tôi chịu, không nói được. Tôi nghĩ càng về sau nó càng hay hơn; và như thế là tốt rồi. Tôi chắc chắn mình từng viết những thứ tồi tệ hơn nhiều, như John Ballantyne tội nghiệp ngày xưa vẫn thường nói.
Ngày 20 tháng Hai.— Sáng nay viết được năm trang; sau đó cưỡi ngựa lên đồi ngắm nghía vài cái cây mới trồng, chính xác hơn là mới bứng về trồng lại. Ông Laidlaw nghỉ việc hôm nay. Tôi hy vọng sẽ có bản in thử để sửa. Trong lúc chờ đợi, tôi có thể ngồi khoanh tay ngẫm nghĩ và chuẩn bị một số bản thảo, hay đúng hơn là gom góp nguyên liệu thô.
Ngày 21 tháng Hai.— Tôi đóng gói các kiện hàng gửi bằng xe bưu chính và xe Blucher để chuyển đi vào ngày mai — tập hai của Redgauntlet. Lúc một giờ, tôi đi dạo qua những chỗ lầy lội lẫn khô ráo để xem xét những tổn thất do trận lụt vừa qua gây ra. Sau khi vào nhà, tôi bận rộn với các hồ sơ của Tòa án Tòa Hạt cho đến hai tiếng sau giờ trà, và gần như đã hoàn thành. Sau việc này tôi sẽ thong thả làm chú thích. Tiếp theo sẽ là Chuyện kể thời Thập tự chinh.
Ngày 22 tháng Hai.— Làm việc với ông L. từ mười giờ đến ba giờ, sau đó đi xe ngựa lùn với ý định đến Chiefswood, nhưng một trận dông tuyết dữ dội ập đến nên chúng tôi phải quay đầu xe trở về. Đọc cuốn Lịch sử nước Anh của Lyttelton để lấy một số ghi chú cho tập 1 Chuyện kể thời Thập tự chinh. Sau bữa tối làm việc với ông Laidlaw từ sáu đến tám giờ. Gửi đi được sáu trang.
Ngày 23, 24, 25 tháng Hai.— Ba ngày này coi như chẳng có gì thay đổi so với sinh hoạt thường nhật của tôi.
Thức dậy lúc bảy giờ, sửa soạn xong trước tám giờ, viết thư hoặc giải quyết vài việc vặt đến chín giờ mười lăm. Sau đó ăn sáng. Ông Laidlaw đến từ mười giờ đến một giờ. Sau đó cưỡi ngựa lùn đi dạo hai hoặc ba dặm trong tình cảnh thay đổi thảm hại, có John Swanston đi bên cạnh dắt dây cương vì sợ tôi ngã. Về đến nhà khoảng ba hoặc bốn giờ. Sau đó ăn tối với một món ăn đơn giản duy nhất và nửa ly, hoặc nói theo kiểu ngoan đạo là ba phần tư ly rượu whisky pha nước. Rồi ngồi chơi đến sáu giờ, lúc ông Laidlaw lại vào và làm việc thường đến tám giờ. Sau đó tôi tự làm việc một mình đến chín giờ rưỡi, rồi ăn tối bằng một bát cháo yến mạch với sữa và đi ngủ. Công việc đã xong một nửa. Nếu có ai hỏi tôi dành thời gian nào để suy nghĩ về bố cục tác phẩm, thì theo một khía cạnh nào đó, tôi có thể nói nó hiếm khi rời khỏi đầu tôi quá năm phút trong suốt cả ngày. Nhưng ở một góc độ khác, nó chưa bao giờ là đối tượng được cân nhắc nghiêm túc, bởi nó chưa từng chiếm trọn tâm trí tôi quá năm phút liên tục, ngoại trừ những lúc tôi đọc cho ông Laidlaw chép.
Ngày 26 tháng Hai.— Vẫn theo lộ trình cũ, chỉ có điều vì là Thứ Bảy nên ông Laidlaw không đến vào buổi tối. Tôi nghĩ câu ngạn ngữ quen thuộc "Rạng đông là bạn của thi ca" quả không sai. Tôi luôn có những luồng ý tưởng sáng tạo vào khoảng sáu đến bảy giờ sáng — nghĩa là nếu có điều gì làm tôi trăn trở về cách diễn giải, tôi sẽ tìm thấy câu trả lời ngay khi thức dậy. Đêm nay tôi thật sự cần đến điều đó.
Ngày 27 tháng Hai.— Vì là Thứ Bảy nên ông Laidlaw đã không đến tối qua, và hôm nay là Chủ nhật ông ấy cũng không đến. Sự thật là tôi bắt đầu e rằng mình đã làm việc quá sức, nên tôi tự cho phép mình sắp xếp lại đồ đạc, làm việc với dự án Magnum, và đọc mấy cuốn tiểu thuyết Đức ngớ ngẩn với hy vọng một ý tưởng nào đó sẽ lóe lên khi tâm trí tôi đang dở dang với những việc khác. Thực ra, tôi chẳng khác nào anh đầy tớ trong kịch Cuộc hôn nhân lén lút[430], kẻ đã quả quyết với cô chủ rằng mình luôn nhắm mắt canh chừng là tốt nhất.
Ngày 28 tháng Hai.— Đã hơn mười giờ mà ông Laidlaw, người vốn là một thư ký kiểu mẫu về mọi phương diện khác, vẫn chưa đến. Ông ấy chưa bao giờ hiểu được giá trị của thời gian nên không được chuẩn xác về giờ giấc cho lắm; nhưng tôi hy vọng điều đó sẽ cải thiện nếu tôi có thể rèn giũa ông ấy mà không làm tổn thương ông. Tôi hình như nghe thấy tiếng ông ấy đang đến. Tôi giống như gã phù thủy tội nghiệp, ban đầu thì lúng túng không biết làm sao để gọi quỷ dữ lên, rồi sau đó lại bối rối không biết dùng nó vào việc gì. Nhưng thôi, tới đâu hay tới đó. Làm việc đến một giờ, sau đó đi dạo cực kỳ khó khăn và đau đớn cho đến hai giờ rưỡi. Tôi e rằng mình khó mà nhúc nhích nổi nếu không có con ngựa lùn, thật là một nỗi tủi thân. Ông Laidlaw dùng bữa tối tại đây.
