"Hương Lăng học thơ", Đại Ngọc bảo nàng ngâm vịnh về trăng, câu mở đầu bài thứ nhất là "Nguyệt quải trung thiên dạ sắc hàn" (Trăng treo giữa trời đêm lạnh lẽo), Đại Ngọc nhận xét "ý thì có, nhưng từ ngữ chưa được nhã"; câu kết bài thứ hai là "Dư dung do khả cách liêm khán" (Dáng vẻ còn lại vẫn có thể ngắm qua rèm), Bảo Thoa nhận xét "không giống ngâm trăng nữa... nhưng từng câu đều là ánh trăng"; bài thứ ba "tinh huyết thành tụ", trong mơ tìm được câu thơ, hai câu mở đầu là "Tinh hoa dục ẩn liệu ứng nan, ảnh tự quyên quyên phách tự hàn" (Tinh hoa muốn giấu liệu nên khó, bóng tự tha thướt hồn tự lạnh), các cô nương đều nhất loạt khen ngợi.

Tôi và ông Chu Nhữ Xương trong thư từ qua lại đã đạt được sự đồng thuận: Trong "Hồng Lâu Mộng", trăng ví như Thái tử. Thái tử này vừa chỉ "Nghĩa Trung Thân vương lão thiên tuế", vừa chỉ "người cháu vua" trong câu "Phạm đẩu yêu ngưu nữ, thừa tra đãi đế tôn" (Xâm phạm sao Đẩu tới sao Ngưu sao Nữ, cưỡi bè đợi cháu vua). ("Phạm đẩu" là một chòm sao xâm phạm sang chòm sao khác, "đế tôn" thời xưa vốn chỉ Chức Nữ, coi nàng là con gái của Thiên đế, ở đây rõ ràng đều là từ ngữ hai nghĩa.) "Nghĩa Trung Thân vương lão thiên tuế" "gặp chuyện không may" trong chính văn "Hồng Lâu Mộng", nguyên mẫu ngoài đời thực chính là Thái tử Nhị a ca Dận Nhưng từng hai lần được lập hai lần bị phế thời Khang Hi; còn nguyên mẫu của "đế tôn" là Hoằng Tích, con trai của Dận Nhưng (cháu đích tôn của Khang Hi), anh họ của Càn Long Hoằng Lịch. Càn Long từng nói Hoằng Tích "tự coi mình là con đích của Đông cung ngày trước, dã tâm rất đáng nghi ngờ", đây chính là chú giải tốt nhất. Trong "Kim Uyên Ương tam tuyên nha bài lệnh", Tương Vân thốt ra câu "Song huyền nhật nguyệt chiếu can khôn" (Hai vầng nhật nguyệt cùng treo chiếu đất trời), "Ngự viên khước bị điểu hàm xuất" (Vườn ngự lại bị chim tha mất), đã chỉ rõ cuộc tranh giành ngai vàng hai triều Khang, Ung đến những năm Càn Long thứ nhất đến thứ ba vẫn tiếp diễn và ngày càng gay gắt. "Tam xuân tranh cập sơ xuân cảnh" (Ba mùa xuân sao bằng cảnh đầu xuân), "Khám phá tam xuân cảnh bất trường" (Xem thấu ba mùa xuân cảnh chẳng dài), "Tương na tam xuân khán phá, đào hồng liễu lục đãi như hà?" (Xem thấu ba mùa xuân ấy rồi, đào hồng liễu xanh biết tính sao?), "Tam xuân khứ hậu chư phương tận, các tự tu tầm các tự môn" (Ba mùa xuân qua các loài hoa rụng hết, ai nấy phải tự tìm đường riêng), "Tam xuân sự nghiệp phụ đông phong, minh nguyệt mai hoa nhất mộng" (Sự nghiệp ba mùa xuân gửi theo gió đông, trăng sáng hoa mai một giấc mộng), Tào Tuyết Cần trong "Hồng Lâu Mộng" đã nhiều lần nhắc nhở người đọc, năm Càn Long thứ nhất là thời gian tươi đẹp nhất, sau đó một năm không bằng một năm, mà tai họa xảy ra ở "mùa xuân thứ tư" ngay sau khi "ba mùa xuân qua đi", tức là năm bùng nổ và bị dập tắt vụ án "Hoằng Tích nghịch án", đó lẽ ra là mốc thời gian bắt đầu của câu chuyện sau tám mươi hồi đã thất lạc.

Trong sách, Tiết gia là nhà buôn cho hoàng gia qua nhiều thế hệ, từng chuẩn bị gỗ tường làm quan tài sau khi qua đời cho "Nghĩa Trung Thân vương lão thiên tuế". Hồi thứ tư viết Tiết Bàn "hiện đang nhận tiền lương kho nội, thu mua tạp liệu", dẫn theo mẹ và em gái vào kinh, em gái Bảo Thoa dự định "để làm ứng viên tuyển làm bạn học hầu hạ Công chúa, Quận chúa, đảm nhận chức Tài nhân, Tán thiện". Điều đáng chú ý ở lối văn này là không đành lòng chỉ nói "Công chúa", mà đặc biệt nêu ra "Quận chúa". Quận chúa là con gái của Thái tử, Thân vương; "Tài nhân" tuy là tên nữ quan trong cung thời trước, nhưng thời Thanh lại không có chức quan này, còn "Tán thiện" mới chính là chức quan thực sự có trong phủ Thái tử thời Thanh. Có thể thấy "Công chúa", "Tài nhân" là văn kèm theo, còn "Quận chúa", "Tán thiện" mới là văn thực tế, xuất phát từ tồn tại thực tế trong cuộc sống. Nguyên mẫu của Tiết gia là nhà buôn hoàng gia có quan hệ vô cùng mật thiết với phe Phế Thái tử, sau khi Phế Thái tử qua đời thì đi theo phe Hoằng Tích - kẻ tự coi mình là cháu đích trưởng của Khang Hi. Phùng Đường cùng con trai Phùng Tử Anh, Trương Hữu Sĩ, Hàn Kỳ, Trần Dã Tuấn, Vệ Nhược Lan trong sách đều thuộc về tập đoàn chính trị này. Nguyên mẫu của Tiết Bàn lẽ ra là cựu thần Nội vụ phủ được Hoằng Tích mưu đồ khởi sự triệu vào kinh (năm xưa Khang Hi yêu quý Thái tử hết mực, để Thái tử lấy đồ tiện lợi nên đã bổ nhiệm Lăng Phổ, chồng của vú nuôi Thái tử, làm Tổng quản Nội vụ phủ). Hoằng Tích lúc bấy giờ tại Lý Thân vương phủ ở Trịnh Gia Trang phía bắc Bắc Kinh đã thiết lập bảy ty bao gồm cả Nội vụ phủ theo biên chế trong cung, "Tinh hoa dục ẩn liệu ứng nan", chễm chệ khí thế trước khi đăng cơ mà không ai cản nổi. Trong sách viết Tiết Bàn sau khi đánh chết người lại dửng dưng không hề lo sợ, chính là tâm thái của nguyên mẫu được "tiềm long" Hoằng Tích triệu vào kinh, chỉ chờ đợi lúc "Thiên thượng nhất luân tài bổng xuất, nhân gian vạn tính ngưỡng đầu khán" (Trên trời một vầng vừa mọc lên, muôn dân nhân gian ngước đầu nhìn). Còn nguyên mẫu của Bảo Thoa chính là một thiếu nữ trẻ tuổi sắp sửa được gia đình đưa đến chỗ Hoằng Tích ở Trịnh Gia Trang.

Từ hồi 1 đến hồi 16 (bao gồm một phần hồi 17, 18) của "Hồng Lâu Mộng" đều viết về những chuyện trước năm Càn Long thứ nhất, nhưng trình tự thời gian không quá rõ ràng. Đại thể mà nói, đó là viết về tình hình giai đoạn chuyển giao giữa triều Ung Chính và Càn Long, đồng thời dời một số trạng thái thực tế của Tào gia — nguyên mẫu đời thực của Giả gia — vào năm Càn Long thứ nhất về trước. Nghiên cứu "Tần học" của tôi chính là phân tích nguyên mẫu đối với những miêu tả về Tần Khả Khanh trong phần này. Phân tích nguyên mẫu không thể đánh đồng với "Sách ẩn" (tìm manh mối ẩn). Tôi cho rằng Sách ẩn cũng không thể phủ định toàn bộ. Nghiên cứu "Hồng Lâu Mộng" nên đa dạng, cởi mở và bao dung. Tuy tôi có sử dụng các từ ngữ như "giải mã", "phá án", "đáp án", nhưng phương thức tìm hiểu của tôi vẫn không phải là Sách ẩn mà là nghiên cứu nguyên mẫu. Nghiên cứu nguyên mẫu là một mô hình nghiên cứu văn học rất phổ biến trên thế giới. Nhượng như nghiên cứu tính tự thuật trong "David Copperfield" của Dickens (Anh), nguyên mẫu đời thực của Nekhludov và Maslova trong "Phục sinh" của Leo Tolstoy (Nga), nguyên mẫu đời thực của Giác Tân trong "Gia" của Ba Kim... đều là những ví dụ chúng ta đã quá quen thuộc. Kết quả nghiên cứu "Tần học" của tôi chính là phát hiện ra nguyên mẫu đời thực của hình tượng nghệ thuật Tần Khả Khanh là con gái của Phế Thái tử Dận Nhưng, em gái của Hoằng Tích.

Sự giải thích về xuất thân của Tần Khả Khanh ở cuối hồi 8 "Hồng Lâu Mộng" là thủ pháp "dục cái chương di" (càng giấu càng lộ) mà Tào Tuyết Cần cố ý sử dụng. Trong các bài viết trước đây, tôi chưa tận dụng triệt để lời phê của Chi Nghiễn Trai, nay xin bổ sung thêm. Đoạn văn ở hồi 8 mà tôi gọi là "miếng vá" đó được Chi Nghiễn Trai phê rất tỉ mỉ. Bản Giáp Tuất có lời phê kẹp dòng: "Xưng là Tần thị, rốt cuộc không biết thuộc về họ nào, chính là cái gọi là 'ngụ khen chê, phân thiện ác' vậy. Cầm ngọn bút rìu búa, mang tấm lòng Bồ Tát, thật cũng rất khó thay. Viết như thế này có thể thấy lai lịch cũng rất cay đắng. Lại biết tác giả là muốn người trong thiên hạ cùng đến khóc cho chữ Tình này." Sau câu chính văn tả Tần Khả Khanh "sinh ra dáng vẻ thướt tha, tính cách phong lưu", lời phê viết: "Bốn chữ đã có ẩn ý. Phép viết của sách Xuân Thu." Đáng chú ý hơn là ở hồi 13 bản Thích Tự có bài thơ trước hồi: "Sinh tử cùng thông hà xứ chân? Anh minh nan át thị tinh thần. Vi mật cửu tàng phiêu tự lộ, huyễn trung mộng lý ngữ kinh nhân." (Sống chết khốn cùng đâu là thực? Anh minh khó nén ấy tinh thần. Kín kẽ giấu lâu tự tiết lộ, trong ảo trong mơ lời kinh người). Cách giải mã của tôi là: Cha của Tần Khả Khanh là "Nghĩa Trung Thân vương lão thiên tuế" "gặp chuyện không may", nàng có thể vừa mới sinh ra chưa kịp được Tông Nhân phủ ghi vào sổ sách, thế là được Ninh Quốc phủ vì tình nghĩa giữa hai bên tổ tiên mà thu nhận cất giấu, Giả Kính sợ tai họa liền chạy ra đạo quán ngoài thành không bao giờ về phủ nữa. Tần Khả Khanh trên danh nghĩa là vợ của Giả Dung, nhưng lại yêu thương chân thành với Giả Trân, Tần Khả Khanh đồng âm với "Tình khả khinh", nghĩa là "tình cảm như thế này thật không nên xem trọng mà nên coi nhẹ", nhưng điều người ta chú ý thường chỉ là mối tình bất chính giữa Tần Khả Khanh với Giả Trân, Bảo Ngọc, chứ không chú ý đến việc đây thực chất là chỉ "tình nghĩa chính trị" sẽ mang lại đại họa cho gia tộc họ Giả, "Túc nghiệt tổng nhân tình" (Nghiệt cũ đều do tình), cho nên khúc "Hận vô thường" về Nguyên Xuân ở hồi 5 đã nhấn mạnh: "Luân thường ơi, nên lùi bước rút chân sớm!". Nhưng họ Giả đối với thế lực chính trị của "Nghĩa Trung Thân vương lão thiên tuế" luôn tiến hành đầu tư chính trị, Giả mẫu cũng rất coi trọng tình nghĩa với họ, coi Tần Khả Khanh là "người đắc ý nhất trong số các cháu dâu". Theo cấu tứ tổng thể của Tào Tuyết Cần, việc Ninh Quốc phủ nuôi dưỡng Tần Khả Khanh chính là nguyên nhân căn bản nhất dẫn đến sự sụp đổ của Giả phủ sau này, hồi 5 đã nhiều lần ám chỉ "Mạn ngôn bất tiếu giai Vinh xuất, tạo hấn khai đoan thực tại Ninh" (Đừng bảo đứa bất hiếu đều từ phủ Vinh ra, khởi đầu gây tai họa thực sự ở phủ Ninh), "Cơ cừu đồi đọa giai tòng Kính, gia sự tiêu vong thủ tội Ninh" (Cơ nghiệp sụp đổ đều từ Kính, việc nhà tan nát tội đầu ở Ninh).

"Vi mật cửu tàng phiêu tự lộ" (Kín kẽ giấu lâu tự tiết lộ) đã nói cho chúng ta biết quá rõ ràng rằng, cái gọi là đứa con nuôi nhặt từ "Dưỡng Sinh đường" vân vân, khi Tần Khả Khanh báo mộng cho Vương Hy Phượng với giọng điệu đè bẹp cả Giả phủ, thì đã "tự lòi đuôi", tuy rằng "kín kẽ giấu lâu", nhưng rốt cuộc vẫn không che giấu được thân phận thực sự của mình — con gái của Phế Thái tử. Nàng "lá rụng về nguồn" nằm vào chiếc quan tài làm bằng gỗ tường vốn được chuẩn bị cho cha nàng.

Nghiên cứu nguyên mẫu không chỉ nghiên cứu nguyên mẫu đời thực của hình tượng nghệ thuật, mà còn phải nghiên cứu nguyên mẫu sự kiện của tình tiết nghệ thuật. Việc Giả Nguyên Xuân được tuyển vào cung Phượng Tảo và việc Tần Khả Khanh chết được phong Long Cấm vệ là hai tình tiết tiểu thuyết có quan hệ mật thiết với nhau. Còn sự kiện ngoài đời thực là nguyên mẫu của Giả Nguyên Xuân — một người chị trong gia tộc của Tào Tuyết Cần, sau khi được tuyển vào phủ Hoằng Lịch, được Hoằng Lịch sủng ái, nàng tự nhiên đứng về lập trường của Hoằng Lịch, hy vọng Hoằng Lịch có thể thuận lợi đăng cơ. Sau khi Ung Chính đột ngột qua đời, Hoằng Lịch quả nhiên đăng cơ, lúc này người anh em họ của Hoằng Lịch là Hoằng Tích tự coi mình là cháu đích trưởng của Khang Hi, không phục việc cha mình bị phế, đặc biệt là việc chú Ung Chính nối ngôi, trong hoàng thất tông tộc có rất nhiều người không phục, thậm chí một vài vị Vương gia cùng con trai được Ung Chính ban ân coi trọng cũng cho rằng Hoằng Tích danh chính ngôn thuận hơn để làm hoàng đế. Trong tình thế này, nguyên mẫu của Nguyên Xuân đứng về phía Hoằng Lịch (tức Càn Long), phòng ngừa bất trắc cho ông là điều vô cùng tự nhiên. Thế là nàng nhớ lại chuyện hai mươi năm trước, khi đó nàng mới khoảng năm sáu tuổi nhưng đã biết chuyện, Ninh Quốc phủ bế về Tần Khả Khanh, bề ngoài nói là xuất thân thế này thế nọ, nhưng càng quan sát càng thấy không giống, nàng "Hai mươi năm qua phân biệt đúng sai", cuối cùng tìm ra sự thật "kín kẽ giấu lâu", bèn tố giác với Càn Long. Nhưng nàng nhất định đã cầu xin Càn Long sau khi xử quyết nguyên mẫu Tần Khả Khanh hãy tha thứ cho tội bao che của gia đình nhà mẹ đẻ nàng. Càn Long là một nhà chính trị lớn, cũng thực sự yêu thích nguyên mẫu Nguyên Xuân, nên một mặt làm cho nguyên mẫu Tần Khả Khanh chết, mặt khác cho phép nguyên mẫu Giả thị tổ chức tang lễ linh đình, lại cho phép các đường Thân vương đến tế lễ, thậm chí còn phái đại thái giám khua chiêng giương lọng đến tham gia tế lễ. Việc Tần Khả Khanh "Họa lương xuân tận lạc hương trần" (Trần nhà chạm vẽ hết xuân rụng bụi thơm) và việc Giả Nguyên Xuân "Tài tuyển Phượng Tảo cung" chính là biến cố liên tục của hai nguyên mẫu nữ giới trong thực tế cuộc sống (bản chất là một cuộc giao dịch chính trị). Nhưng trong cuộc sống thực tế xảy ra "Hoằng Tích nghịch án", Hoằng Tích sao có thể tha thứ cho việc nguyên mẫu Nguyên Xuân phản bội em gái mình? Nhất định là đã tìm cách hại chết nàng, và Tào Tuyết Cần cũng dựa vào nguyên mẫu sự kiện này để thiết kế số phận của hình tượng nghệ thuật Nguyên Xuân trong sách. Tuy bề ngoài nàng trông như "Năng sử yêu ma đảm tận thôi, thân như thúc bạch khí như lôi" (Có thể làm yêu ma khiếp vía, thân như cuộn lụa khí như sấm), nhưng kết cục cuối cùng lại là "Nhất thanh chấn đắc nhân phương khổng, hồi thủ tương khán dĩ thành khôi" (Một tiếng vang làm người ta kinh sợ, ngoảnh đầu nhìn lại đã thành tro). Trong hồi 5 càng ám chỉ cụ thể hơn việc nàng sẽ "Hổ xỉ tương phùng đại mộng quy" (Hùm tê gặp nhau về giấc mộng lớn), "Hỉ vinh hoa chính hảo, hận vô thường hựu đáo. Nhãn tranh tranh bả vạn sự toàn phao. Đãng du du, bả phương hồn tiêu hao" (Mừng vinh hoa vừa tới, giận vô thường lại đến. Trương mắt nhìn bỏ hết mọi sự. Thênh thang thay, làm hao tổn hương hồn). Hơn nữa là trút hơi thở cuối cùng ở nơi "Vọng gia hương, lộ viễn sơn cao" (Ngóng quê nhà, đường xa núi cao) chứ không phải ở trong hoàng cung. Cao Ngạc viết tiếp, tả Nguyên Xuân rất giàu sang qua đời trong cung vì "bệnh đờm", lại coi "Hổ xỉ tương phùng" thành "Hổ thỏ tương phùng", viết bậy bạ một hồi kiểu "Năm đó Giáp Dần ngày mười tám tháng chạp lập xuân, ngày Nguyên Phi mất là ngày mười chín tháng chạp, đã giao sang tháng Dần năm Mão" vân vân. Chúng ta đều biết người Trung Quốc chia năm theo 12 con giáp, không chia tháng theo 12 con giáp, cho dù có một số người bói toán xếp cả bát tự sinh thần theo 12 con giáp, thì ngày mà Cao Ngạc viết ra cũng rất khó nói là "Hổ thỏ tương phùng" gì cả.

Lưu Mộng Khê trong cuốn sách "Hồng Lâu Mộng và Trung Quốc một thế kỷ" có đưa ra mục "Nút thắt chết của Hồng học", trong đó bí ẩn đầu tiên trong "bốn bí ẩn chưa lời giải" chính là bài thơ phán về Nguyên Xuân ở hồi 5: "Nhị thập niên lai biện thị phi, lưu hoa khai xứ chiếu cung vi; Tam xuân tranh cập sơ xuân cảnh, hổ xỉ tương phùng đại mộng quy." (Hai mươi năm qua phân biệt đúng sai, hoa lựu nở rực chốn cung vi; Ba mùa xuân sao bằng cảnh đầu xuân, hùm tê gặp nhau về giấc mộng lớn). Ông cho rằng "câu 2, 3 không khó giải thích, chủ yếu là câu 1 và câu 4", thực ra câu thứ 2 cũng không đơn giản như vậy, người ta thường cho rằng "thạch lựu" là biểu tượng đông con lắm phúc, chốn cung vi trồng cây thạch lựu, hoa nở rực rỡ, có nghĩa là người phụ nữ được hoàng đế sủng ái đó có khả năng sinh con cho hoàng đế. Nhưng chúng ta không thể xem câu thứ hai này là một câu nói suông, với tư cách là nguyên mẫu của Nguyên Xuân, người phụ nữ đó rốt cuộc có mang thai sinh con cho người sủng ái mình hay không? Đây là điều đáng tìm hiểu. Mới đây ông Chu Nhữ Xương phát hiện trong các bài thơ còn sót lại của Phế Thái tử Dận Nhưng có bài thơ ngâm hoa lựu, cho rằng rất đáng suy ngẫm. Ông giả định nguyên mẫu của Nguyên Xuân có thể ban đầu được phân phối đến chỗ Dận Nhưng, lúc đó Hoằng Tích đã là thiếu niên, càng có khả năng là hầu hạ Hoằng Tích, vì vậy nàng mới có thể phát giác được những chuyện bí mật của phe Thái tử. Dận Nhưng bị phế, Hoằng Tích gặp họa theo, Nội vụ phủ cắt giảm đãi ngộ của Hoằng Tích, nguyên mẫu Nguyên Xuân lại được phân phối đi hầu hạ Hoằng Lịch (đều là cháu yêu của Khang Hi). Hướng tìm hiểu này của ông Chu rất đáng được coi trọng. Trong hồi 63 "Thọ Di Hồng quần phương khai dạ yến", Thám Xuân rút được quẻ "Tất đắc quý tế" (Chắc chắn lấy được rể quý), mọi người cười nói: "Nhà chúng ta đã có Vương phi rồi, chẳng lẽ cô cũng là Vương phi sao?". Có người đọc thắc mắc, Giả Nguyên Xuân nhà họ Giả là Hoàng phi chứ đâu phải Vương phi, sao lại nói như vậy? Từ chi tiết rất nhỏ này, có thể thấy nguyên mẫu của Nguyên Xuân chính là ban đầu trở thành Vương phi, nhưng vị hoàng đế già qua đời, vị Hoàng tử mà nàng đi theo lên nối ngôi, Vương phi chẳng phải biến thành Hoàng phi sao? Vương phi và Hoàng phi hoàn toàn có thể chỉ cùng một người, giống như "Thái phi", "Lão thái phi" trong sách thực chất là chỉ cùng một người vậy. Theo hướng tư duy này, tôi cho rằng nguyên mẫu Nguyên Xuân sau khi được tái phân phối đến chỗ Hoằng Lịch không lâu, thì vừa hay gặp lúc Ung Chính đột ngột qua đời, Hoằng Lịch lên ngôi. Năm đầu tiên tức "sơ xuân" (đầu xuân) nàng được Càn Long sủng ái nhất, về sau một năm không bằng một năm, đến năm thứ tư thì không được chết tử tế. Giải mã "Tam xuân tranh cập sơ xuân cảnh" như vậy mới thấu đáo. Người đời thường không chịu suy nghĩ mà hiểu "Tam xuân" thành Nghênh Xuân, Thám Xuân, Tích Xuân, hiểu "Sơ xuân" thành chính Nguyên Xuân, nhưng từ các tờ trong phán từ và các khúc ca liên quan đến từng người ở hồi 5 có thể thấy, kết cục của Nguyên Xuân cực kỳ thảm thương, ít nhất là thảm hơn nhiều so với Thám Xuân đi lấy chồng xa và Tích Xuân tự nguyện đi tu. Nàng là bỏ mạng chốn hoàng tuyền, còn Thám Xuân, Tích Xuân đều vẫn sống sót, cho nên nếu hiểu "xuân" là nhân vật, thì rất khó nói là số phận của Nguyên Xuân tốt hơn ba người em gái của nàng, nàng cùng lắm chỉ hơn được Nghênh Xuân mà thôi. Câu thứ nhất và câu thứ tư trong phán từ của Nguyên Xuân, trong nghiên cứu nguyên mẫu của tôi, đều đã được giải mã, ít nhất đã tuyệt đối không còn là "nút thắt chết" gì nữa.

Tôi đã sớm viết bài chỉ ra rằng, Hoàng đế trong "Hồng Lâu Mộng" là gộp chung cả ba vị Khang Hi, Ung Chính, Càn Long lại để viết. Hồi 16 viết Giả phủ nghe tin Hoàng đế hạ thánh chỉ, Giả Chính phụng chỉ vào triều, "Giả mẫu cùng cả nhà ai nấy trong lòng đều phập phồng lo sợ", chính là hình ảnh phản chiếu thực tế của Tào gia "bên vua như bên hùm". Hồi đó thông qua một câu của người nhà Lại Đại "Nay lão gia lại sang chỗ Đông cung rồi", càng viết lên trạng thái sinh tồn vi diệu mà gian nan của nguyên mẫu đời thực khi phải xoay xở giữa "Vạn tuế" và "Thiên tuế". Sự kiện nguyên mẫu đời thực là: Ung Chính đột ngột băng hà, Càn Long đăng cơ, nguyên mẫu Nguyên Xuân vốn dĩ đã được Hoằng Lịch sủng ái tự nhiên càng thêm đắc ý. Chính sách nhu hòa mà Càn Long thực hiện đã khiến Tào gia từng mắc tội thời Ung Chính được xóa sạch tội danh "thiếu hụt", lại được Nội vụ phủ trọng dụng trở lại. Tào gia từ năm Càn Long thứ nhất trở đi, thực sự lại giàu sang như "gấm thêm hoa, lửa thêm dầu" suốt ba năm liên tiếp. Chính văn tiểu thuyết từ hồi 18 đến hồi 53 đều viết về "cảnh đầu xuân", tức là những chuyện của năm Càn Long thứ nhất. Tất nhiên, Tào Tuyết Cần trên cơ sở dựa vào nguyên mẫu đời thực đã thêm vào những sự phóng đại, tô điểm, dời đổi, vay mượn, tưởng tượng, hư cấu cần thiết, nhưng nhìn chung là trình tự thời gian rất ngăn nắp, ngay cả việc ngày 26 tháng 4 năm đó chuyển sang tiết Mang Chủng cũng được viết vào, đây chính là nguyên mẫu chi tiết trong tiểu thuyết. Nghiên cứu những nguyên mẫu chi tiết như thế này cũng rất quan trọng. Ở hồi 3, bức biển vàng và đôi câu đối bạc mà Đại Ngọc nhìn thấy ở chính đường Vinh Quốc phủ, nguyên mẫu chi tiết của chúng lần lượt là bức biển lớn "Huyên Thụy đường" do Khang Hi đề cho Tào phủ khi đi tuần phương Nam tình cờ gặp lại vú nuôi thời thơ ấu là Tôn thị (mẹ Tào Dần, bà cố của Tào Tuyết Cần), cùng với câu đối nổi tiếng "Lâu trung ẩm hưng nhân minh nguyệt, giang thượng thi tình vi vãn hà" (Trong lầu hứng uống nhờ trăng sáng, trên sông thơ gợi bởi ráng chiều) do Thái tử đi theo cha tuần thú phương Nam đề tặng cho Tào gia.

Tào Tuyết Cần viết "Hồng Lâu Mộng", trong lòng có chính trị, nhưng ông đã nỗ lực thoát khỏi khuôn mẫu của tiểu thuyết chính trị, đi tả tình bạn tình yêu chốn khuê phòng, dựng bia lập truyện cho một nhóm thiếu nữ trẻ tuổi đẹp như những bông hoa, viết nên sự trân trọng thương xót của Giả Bảo Ngọc dành cho các thiếu nữ trẻ tuổi, sự theo đuổi không ngừng nghỉ đối với cuộc sống thơ mộng, cùng cái "tình bất tình" ban phát tình yêu thương cho cả những vật vô tình. Thế nhưng, thông qua hai nhân vật Tần Khả Khanh và Giả Nguyên Xuân, ông lại trung thành với gia tộc và cuộc sống mà chính mình đã trải qua, viết lên việc bản thể sinh mệnh cá nhân không thể thoát khỏi xã hội, đặc biệt là những trận gió bão chính trị tàn khốc và hiểm trở trùm lên tất cả ở thời đại đó. Những thiếu nữ trẻ tuổi xinh đẹp này, và cả Giả Bảo Ngọc, rốt cuộc vẫn bị hủy hoại bởi "tội nguyên phối chính trị" của gia tộc, "Bạch cốt như sơn vọng tính thị, vô phi công tử dữ hồng trang" (Xương trắng như núi quên họ tên, chẳng qua công tử với hồng trang), đây không chỉ là bi kịch cá nhân, bi kịch tính cách, mà càng là bi kịch xã hội, bi kịch thời đại. "Cá nhân là con tin của lịch sử", đề tài sâu sắc và đau thương này đã được Tào Tuyết Cần thể hiện từ hơn 200 năm trước, điều này quả thực làm chúng ta ngạc nhiên, khiến chúng ta mên man trầm tư.