Khi Lãnh Tử Hưng thuật lại chuyện Vinh Quốc phủ, đã nói một cách rõ ràng rành mạch rằng: "Nếu hỏi đến vị Xá công ấy, thì cũng có hai con trai, người con trưởng tên là Giả Liễn, nay đã tuổi chừng đôi mươi..." Kể từ bản Giáp Tuất về sau, không có bản nào là không viết rõ như vậy, nhưng trong sự phát triển của tình tiết về sau trong truyện, Giả Liễn lại được mọi người gọi là Liễn nhị gia, đây rốt cuộc là thế nào nhỉ?

Một cách giải thích, là hai phủ Ninh Vinh họ Giả thực hiện việc xếp thứ hạng lớn. Nhìn từ cách gọi thường ngày của bốn người Nguyên, Nghè, Thám, Tích chữ Xuân, thì đó quả thực là xếp thứ hạng lớn, ví dụ như Tích tứ xuất thân từ đại phòng, vì tuổi nhỏ nhất nên được gọi là Tứ cô nương. Nhưng các cô nương họ Giả thì như vậy, còn các nam nhân chưa chắc đã thế; ví dụ như Giả Bảo Ngọc cũng được gọi là nhị gia, xếp thứ hạng lớn làm sao lại có thể sinh ra tới hai vị nhị gia cơ chứ? Cậu ta được gọi là nhị gia, là vì đằng trước cậu ta vẫn còn một vị đại gia, chính là Giả Châu, đáng tiếc đã qua đời; giả sử như thực hiện việc xếp thứ hạng lớn, cậu ta phải là tứ gia, bởi vì đằng trước có sự tồn tại của Giả Trân, Giả Châu, Giả Liễn; Giả Châu có vẻ sinh ra sớm hơn Giả Liễn, điều này không khó suy đoán từ việc Lý Hoàn và Giả Lan lớn hơn Phượng Thư và Xảo Thư. Nếu thực hiện xếp thứ hạng lớn, Giả Trân là đại gia vốn dĩ không có vấn đề gì, vị trí nhị gia xem ra cũng chưa đến lượt Giả Liễn làm, mà phải là Giả Châu. Nếu nói người đã chết, người ở dưới có thể đôn lên vị trí đó, điều này không phù hợp với quy củ của đại gia tộc, hơn nữa, nếu thực sự có thể như vậy, thì Bảo Ngọc cũng đâu phải là nhị gia.

Giả Liễn được gọi là nhị gia, quả thực rất kỳ quái.

Nhưng trong sách cũng thực sự viết rằng, Giả Xá còn có một người con trai nữa, tên là Giả Tòng. Lần xuất hiện đầu tiên của cậu ta là ở hồi thứ mười ba, sau cái chết khiến cả nhà không ai là không kinh ngạc của Tần Khả Khanh, các nam đinh trong tộc hầu như đều đổ xô ra đến phủ Ninh Quốc để chịu tang. Trong sách đã đưa ra một danh sách, hàng chữ Ngọc gồm Giả Trát, Giả Hiệu, Giả Đôn dẫn đầu, rồi sau đó mới đến Giả Xá và Giả Chính, có thể thấy nên là xếp thứ tự theo tuổi tác từ trên xuống dưới, nếu không thì khó mà hiểu nổi; còn hàng chữ Ngọc thì sao? Trừ Bảo Ngọc được kể riêng ra, tổng cộng liệt kê ra bảy người, đứng đầu chính là Giả Tòng, có thể thấy trong bảy người thì cậu ta lớn tuổi nhất. Nếu lúc ấy Giả Liễn cũng có mặt, có thể chú ý xem thứ hạng nằm trước hay sau cậu ta; nếu nằm liền ngay sau cậu ta, thì có thể biết cậu ta là đại gia, bảo sao Giả Liễn bị gọi là nhị gia, lời thuật lại của Lãnh Tử Hưng trước đó, phỏng chừng chỉ là nói nhịu mà thôi! Nhưng ngặt nỗi lúc bấy giờ Giả Liễn đang hộ tống Lâm Đại Ngọc về phương nam chịu tang Lâm Như Hải, cho nên vẫn khó mà đoán định; tuy khó đoán định Giả Tòng có lớn tuổi hơn Giả Liễn hay không, nhưng cậu ta không quá nhỏ tuổi thì chắc chắn là không có gì phải nghi ngờ.

Từ những manh mối vụn vặt như thế, chúng ta có thể phỏng đoán rằng, ít nhất là khi viết hồi thứ mười ba, trong tâm trí Tào công quả thực có sự tồn tại của một Giả Tòng không hề nhỏ tuổi, thậm chí xét về nguyên mẫu đời thực, thì đó chính là người anh trai cùng cha khác mẹ của nguyên mẫu Giả Liễn dưới hình tượng nghệ thuật.

Tiểu thuyết không phải là lịch sử, bắt buộc phải hư cấu theo nhu cầu nghệ thuật. Một cuốn tiểu thuyết đã hoàn bản, chắc chắn sẽ gọt giũa sạch sẽ những chiếc "gai" quá độ giữa nguyên mẫu đời thực và hình tượng nghệ thuật, thế nhưng "Hồng Lược Mộng" lại là một cuốn tiểu thuyết chưa thể hoàn thành định bản, hơn nữa, thứ tự chốt hạ của nó, có thể biết từ lời phê của Chi Nghiên Trại, cũng không phải theo thứ tự hồi hiện có, cho nên thỉnh thoảng vẫn lộ ra những chiếc "gai". Giả Liễn được thiết lập một cách mang tính nghệ thuật là con trai trưởng của Giả Xá, nhưng khi sáng tác một số chương đoạn, tác giả lại không thể hoàn toàn xóa sạch tiềm thức rằng nguyên mẫu đời thực của cậu ta hãy còn một người anh trai, cho nên mới để lại cái "sơ hở lớn" là các nhân vật khác đều gọi cậu ta là nhị gia, tôi nghĩ sự việc chính là như thế.

Nhưng Giả Tòng không chỉ xuất hiện trong hồi thứ mười ba, về sau cậu ta còn liên tục xuất hiện với tư cách là nhân vật làm nền. Ở hồi thứ hai thước, viết về chuyện Bảo Ngọc nhận lệnh của Giả mẫu, đến phủ Giả Xá để thỉnh an:

Gặp Giả Xá, chẳng qua chỉ là hơi cảm phong hàn đôi chút, trước tiên thuật lại lời Giả mẫu hỏi thăm, rồi sau đó tự mình thỉnh an... Bảo Ngọc lui ra, đi đến phía sau, bước vào thượng phòng, HÌnh phu nhân... kéo cậu ta lên vương ngồi trên kang... Chưa ăn hết một chén trà, chỉ thấy Giả Tòng đó đến hỏi thăm Bảo Ngọc. Hình phu nhân nói: "Đi tìm con khỉ sống ở đâu thế hả! Mẹ sữa của mày chết tuyệt rồi hay sao mà cũng không thèm thu xếp cho mày, làm cho mặt mày đen thui dính đầy miệng thế kia, trông giống chỗ nào là con nhà quyền quý đi học sách vở cơ chứ!" Đang nói thì lại thấy hai chú cháu Giả Hoàn, Giả Lan cũng đến...

Rõ ràng, Giả Tòng ở đây, với Giả Tòng ở cái hồi đến phủ Ninh Quốc chịu tang Tần Khả Khanh trước đó, hai nhân vật này quá ư không đồng điệu. Người trước là nhân vật dẫn đầu của tất cả hàng chữ Ngọc, người sau lại là một "con khỉ sống" mặt đen miệng quạ. Người sau dĩ nhiên tạo nên một hình tượng nghệ thuật, tuy chỉ phác họa vài nét thưa thớt nhưng để lại ấn tượng cực kỳ sâu sắc, làm cho trạng thái sinh sống và mối quan hệ nhân sự vi tế của các thành phần khác nhau trong nội bộ đại gia tộc càng trở nên có chiều không gian hơn.

Sau chuyện này, Giả Tòng thường xuyên xuất hiện cùng Giả Hoàn, điều này đại khái là vì bọn họ không những trạc tuổi nhau, mà còn cùng là con thứ do thiếp sinh ra, đều bị đại nương ghét bỏ. Những miêu tả như thế, về mặt nghệ thuật là một sự thiết kế thành công. Có lẽ trong đời sống thực tế, Giả Liễn hãy còn một người anh trai, cho nên xếp thứ hai, mọi người gọi là nhị gia, nhưng để viết cho tốt nhân vật Giả Liễn trong tập tiểu thuyết, nên trong cấu tứ nghệ thuật đã xóa bỏ người anh trai này, mà viết ra một Giả Tòng nhỏ hơn Giả Liễn rất nhiều tuổi.

Khi tác giả viết về cảnh phủ Ninh Quốc làm lễ tế tông từ vào đêm trừ tịch, khá chú trọng đến địa vị của Giả Tòng, nói rằng khi tế lễ cậu ta cùng Giả Liễn chịu trách nhiệm dâng lụa. Về sau Vinh Quốc phủ mở yến tiệc đêm Nguyên tiêu, chỗ ngồi của cậu ta sát cạnh Giả Trân, Giả Liễn, Giả Hoàn. Tiệc tan rồi, Giả Trân Giả Liễn còn đặc biệt "sai người đưa Giả Tòng, Giả Hưởng mỗi người về nhà nấy", ngòi bút chăm chút vô cùng chu đáo. Thế nhưng điều kỳ lạ là ở hồi thứ bảy mươi lăm, viết về cảnh người nhà họ Giả đoàn tụ dịp Tết Trung thu, cả nhà vây quanh chiếc bàn tròn: "Phía trên ở giữa là Giả mẫu ngồi, đầu mút bên trái là Giả Xá, Giả Trân, Giả Liễn, Giả Rong, đầu mút bên phải là Giả Chính, Bảo Ngọc, Giả Hoàn, Giả Lan, quây quần ngồi xung quanh, chỉ ngồi được một nửa, phía dưới vẫn còn thừa lại một nửa khoảng trống." Giả mẫu cảm thán người ít, hứa hẹn giá mà kéo thêm được mấy người nữa thì mới náo nhiệt làm sao. Thế nhưng, cuộc đoàn viên của một nhà này, lại hoàn toàn không có bóng dáng của Giả Tòng, cũng không giải thích nguyên nhân vắng mặt của cậu ta, lẽ nào lại vì "mặt đen miệng quạ" mà bị loại trừ ra bên ngoài hay sao? Lúc tế tổ thì có thể dâng lụa, chẳng lẽ đến Trung thu lại không thể cùng vây quanh bàn ăn bánh Trung thu hay sao? Chúng ta đều biết hồi thứ bảy mươi lăm "thiếu thơ Trung thu, đợi Tuyết Cần (bổ sung)" (lời Chi Nghiên Trại), không phải là bản định bản. Rõ ràng, khi viết hồi này, Tào công rất có khả năng vẫn chưa đem người anh trai của Giả Liễn trong đời thực, hóa thành một người em trai có địa vị xấp xỉ Giả Hoàn như Giả Tòng, về sau ông mới dần dần hình thành nên cấu tứ nghệ thuật về một Giả Tòng mặt đen miệng quạ.

Trong hồi thứ sáu mươi, Giả Hoàn và Giả Tòng cùng đến thăm hỏi Bảo Ngọc, trong sách viết rõ ràng "Bảo Ngọc vốn không có lời gì để nói với Tòng Hoàn", có thể thấy Hoàn và Tòng đều giống nhau ở chỗ "tư chất tầm thường, cử chỉ vụng về", phẩm chất kém cỏi.

Cho đến tận hồi thứ tám mươi, Giả Tòng tuy xuất hiện nhiều lần, nhưng lại chẳng có "đất diễn" gì đáng kể, chúng ta chỉ biết cậu ta mặt đen miệng quạ, xứng đáng là một "con khỉ sống". Tác giả thiết kế một nhân vật như thế, lẽ nào chỉ là để cho cậu ta làm một vai quần chúng thôi sao? Tôi cho rằng chưa chắc đã thế, ví dụ như nhân vật Vệ Nhược Lan, trong tám mươi hồi đầu chỉ xuất hiện tên chừng hai ba lần, thế nhưng căn cứ theo khảo cứu, lại có thể phỏng đoán rằng, cậu ta rất có thể chính là người chồng đầu tiên của Sử Tương Vân. Chúng ta không thể vì trong tám mươi hồi đầu có những vai diễn "không có mấy đất diễn" mà vội vàng định đoạt cậu ta chỉ là vai quần chúng mà thôi. Không chỉ Vệ Nhược Lan như thế, Nhị Nha Đầu, Vương Chân Ngắn, Phó Thu Phương... v.v., rất có khả năng trong mấy chục hồi sau sẽ trở thành những nhân vật đóng vai trò "then chốt", trong quá trình suy sụp của phủ Giả Giả, phát huy các tác dụng như "người có ơn thì thoát chết trong gang tấc"; "kẻ vô tình thì có báo ứng rành rành", "oán thù báo oán", "tan hợp sum vầy" v.v.

Chúng ta mổ xẻ trạng thái của những nhân vật tương tự như Giả Tòng trong văn bản "Hồng Lâu Mộng", có lợi cho việc tìm hiểu sâu sắc quá trình tiến hóa từ đời sống hiện thực đến nghệ thuật của kỳ thư trong thiên hạ này, tôi cho rằng điều đó mang một ý nghĩa nhất định.

Giả Tòng sau hồi thứ tám mươi có đất diễn hay không? Nếu có, thì đó là đất diễn gì? Những cái khác thì không biết, nhưng cùng một giuộc với Giả Hoàn, hại người cũng là hại mình, đại khái là điều tất yếu rồi!