Tiền bối Nhữ Xương:
Nhận được thư Đoan Ngọ của ngài, được ngài chỉ giáo: Khảo cứu gần đây cho thấy "Trắc mộc" sản xuất ở "Hoàng Hải Thiết Võng Sơn" chính là gỗ tử mộc trong núi Thiết Lĩnh ở Liêu Hải, Hoàng Thủy là nguồn chính của sông Đại Liêu, tiếng Mông Cổ gọi là Tích Lạt Mục Luân [hoặc viết là Lăng], sông từ phía bắc Cổ Bắc Khẩu chảy đến chính bắc Thiết Lĩnh, nơi đây nhà Minh đặt "Liêu Hải Vệ", Thiết Võng Sơn chính là Thiết Lĩnh là điều rất rõ ràng, kẹp thêm chữ "võng" ngụ ý "vây săn", vốn dĩ triều Thanh ở đây có bãi săn lớn. Tử mộc cao và thẳng, cho nên giống như cột buồm vậy, vua Hán dùng gỗ tử làm quan tài gọi là "tử cung", Nghĩa Trung lão Thân vương chính là lấy ý này, ngầm ví với "đế vị" (Thái tử nhà Khang Hi là Dận Nhưng cùng con trai là Hoằng Tích). Ngài nói: Tang lễ của Khả Khanh lại dùng đến chất liệu "tử cung", ý tứ trong đây thật sâu xa. Quả là cực phải.
Thư Đoan Ngọ đã sớm tường tận, đến hôm nay mới đáp từ, là vì xem một tháng bóng đá World Cup, lại nhận lời viết cho chuyên san báo chí mấy bài bàn về bóng đá, toàn là những văn bản chóng tàn, trình độ "Bản nhi" chính hiệu—Hồi thứ bốn mươi mẫn của "Hồng lâu mộng" có tình tiết Bản nhi đem phật thủ trong tay đổi lấy quả bưởi tròn trong tay Xảo Thư để đá chơi như bóng—khiến ngài cười chê rồi!
Nội dung thư ngài đưa ra vô cùng quan trọng. "Nghĩa Trung vương lão thiên tuế" xuất hiện ở hồi thứ mười ba của "Hồng lâu mộng" ám chỉ Dận Nhưng là điều rất rõ ràng. Năm Khang Hi thứ mười lăm (1676), Dận Nhưng mới mười tám tháng tuổi đã được vú em ôm quỳ hoàn thành nghi thức trang nghiêm sắc phong làm thái tử, sau đó được nuôi dưỡng tinh tế đến tuổi trưởng thành, khi Khang Hi ra đi chinh chiến thì thay mặt giải quyết chính sự, sáu lần cùng Khang Hi tuần du phương Nam, thế nhưng đến năm 1708 lại bị phế bỏ ngay trong ngự doanh đi săn phía bắc cùng Khang Hi—cái "Hoàng Hải Thiết Võng Sơn" này chính là nơi "Thiên tuế gia" "gặp chuyện xấu" mà! Ngoài ra, việc phế truất thái tử được tiến hành trước mặt toàn thể hoàng tử cùng các thân vương quý tộc hoàng tộc có mặt lúc bấy giờ, chính là "gặp chuyện xấu" trong cảnh tượng "Thiên hoàng quý trụ" tụ tập, "Hoàng Hải" có lẽ cũng còn hàm chứa tầng ý nghĩa này; hơn nữa sau khi bị phế thì bị trói bằng xích sắt hình lưới rồi áp giải về kinh thành, giáo sĩ Tây Dương Mã Quốc Hiền đi theo lúc bấy giờ có miêu tả trong hồi ký của ông, cho nên "Thiết Võng Sơn" tôi cho rằng cũng hàm ý kép—nhưng sau đó không lâu Khang Hi lại hối hận, năm 1709 ông khôi phục vị trí thái tử, đến năm 1712 Khang Hi lại một lần nữa phế truất thái tử; trong quá trình này, khoảng một nửa trong số hơn mười người con khác của Khang Hi đã cuốn vào cuộc đấu tranh quyền lực tranh giành vị trí người kế nhiệm, nhưng Dận Nhưng từ đầu đến cuối chỉ bị giam cầm chứ không hề bị công khai hoặc ám sát ngầm. Nếu Tào Tuyết Cần hoàn toàn hư cấu, ông có thể nói chủ nhân ban đầu của cây trắc mộc ấy đã chịu tội hoặc tự vẫn, đằng này cách hành văn của ông lại là "vốn do Nghĩa Trung lão thiên tuế muốn lấy, vì ông ấy gặp chuyện xấu, cho nên không đem đi nữa", ba chữ "gặp chuyện xấu" kéo dài những câu chuyện sóng gió phập phồng chấn động lòng người trong ba triều Khang, Ung, Càn, Dận Nhưng từ triều Khang Hi đã "gặp chuyện xấu" nhưng không phải xấu đến cùng, đến triều Ung Chính một mặt thì nghiêm ngặt đề phòng ông, mặt khác vì ông đã không phải là mối đe dọa chính trị lớn nhất và khó đối phó nhất, Ung Chính cũng vẫn sắc phong ông làm Lý Thân vương, ông bệnh qua đời vào năm Ung Chính thứ ba (ít ra là bệnh qua đời trên bề mặt), Ung Chính chuẩn cho con trai ông là Hoằng Tích kế tập tước vị của ông (làm Quận vương), những điều này trong các tác phẩm như "Tân chứng" và "Văn thái phong lưu đệ nhất" của ngài đều có khảo cứu cực kỳ tỉ mỉ. Các đời ông nội, cha của Tào Tuyết Cần qua lại thân thiết nhất với Dận Nhưng, ví dụ thường được nhắc tới chính là chồng của vú em Dận Nhưng (nhũ phụ) Lăng Phổ có thể tùy tiện đến nhà họ Tào lấy bạc, một lần đã lấy đi hai vạn lượng. Nhà họ Tào đương nhiên hy vọng Dận Nhưng có thể kế nhiệm Khang Hi, cho dù "gặp chuyện xấu", vì Khang Hi nhiều lần dao động trong việc cuối cùng xử lý ông thế nào, Dận Nhưng rốt cuộc có hoàn toàn mất đi khả năng kế thừa vương vị hay không, cho đến khoảnh khắc trước khi Khang Hi nhắm mắt xuôi tay vẫn còn khó nói, nhà họ Tào chắc chắn sẽ không cắt đứt liên lạc với gia tộc Dận Nhưng, hơn nữa còn tiếp tục đặt cược của cải vào ông và Hoằng Tích, trong tình huống như vậy, giúp ông che giấu tài sản thậm chí cả con cái chưa kịp được Tôn Nhân phủ ghi danh, một mặt có thể nói là liều lĩnh gánh vác rủi ro; mặt khác cũng có thể nói là tiến hành đầu tư chính trị. Tài liệu ngài cung cấp càng chỉ rõ nguyên hình của hình tượng nghệ thuật Tần Khả Khanh chính là ái nữ của "Nghĩa Trung lão thiên tuế", việc nàng nằm ngủ trong "tử cung" chính là "lá rụng về cội". Bối cảnh câu chuyện "Hồng lâu mộng" đã là đầu thời Càn Long, Càn Long vì để xoa dịu mối quan hệ căng thẳng giữa hoàng tộc và các thế lực chính trị phái mạnh liên quan khi phụ vương đương quyền, đã thi hành một loạt chính sách khoan hòa, nhà họ Tào là một trong những người hưởng lợi, lúc bấy giờ không chỉ cha của Tào Tuyết Cần là Tào được khôi phục chức quan, hoàn cảnh gia đình có một dạo được gấm vóc lụa là như hồi quang phản chiếu, mà trong triều còn có người—biểu huynh của Tào Tuyết Cần là Bình Quận vương Phúc Bành là quyền thần dưới tay Càn Long, cho nên Tào Tuyết Cần lúc ấy khoảng mười mấy tuổi đã trải qua mấy năm sống trong cuộc sống như giấc mộng đẹp ngâm mình chìm đắm trong chốn giàu sang dịu dàng, những sử thực này dù được ngài nhiều lần nhắc lại, nhưng rất nhiều người cho đến tận hôm nay vẫn mơ hồ cảm thấy rằng "Chẳng phải nhà của Tào Tuyết Cần đã bị tịch thu tài sản từ hồi rất nhỏ ở Nam Kinh sao? Lấy đâu ra trải nghiệm sinh hoạt về đời sống quý tộc Bắc Kinh chứ?" Kỳ thực Tào Tuyết Cần chính là có trải nghiệm "bữa ăn cuối cùng" này. Đương nhiên, mộng đẹp không dài, đến năm Càn Long thứ tư, liền bùng nổ sự việc con trai của Dận Nhưng là Hoằng Tích cấu kết với mấy vị hoàng tộc khác mưu đồ cướp quyền, bọn Hoằng Tích thậm chí đã dựng xong ban bệ chính quyềnNãi chí cơ quan dịch vụ (như Thái Y Viện), nghe nói còn dùng nước phèn để viết thư mật (trên bề mặt không nhìn ra, cần xử lý đặc biệt mới hiện rõ ý chân thật), Hồi thứ mười của "Hồng lâu mộng", chính văn nói Trương Hữu Sĩ đó đến kinh thành để quyên quan cho con trai, thế nhưng trong tên hồi lại gọi ông ta là Trương thái y, hơn nữa lại kê ra cái phương thuốc kỳ quái như vậy, những chi tiết này tôi cho rằng đều có căn cứ sinh hoạt nhất định, tuyệt đối không phải là hư cấu vô căn cứ. Kỳ thực Hoằng Tích muốn hoàn thành "đại nghiệp" của "lão thiên tuế", bày ra tư thái "chính phủ bóng tối", ở trong những gia đình quý tộc hào phú lúc bấy giờ đã không còn là chuyện cơ mật gì tuyệt đối nữa; Hồi thứ bốn mươi của "Hồng lâu mộng" trong trò nha bài xuất hiện những câu chữ "Song huyền nhật nguyệt chiếu càn khôn", "Ngự viên khước bị điểu hàm xuất", thực ra không phải ngẫu nhiên, đều là hình chiếu của tình hình chính trị lúc bấy giờ. Nhưng Càn Long dẫu sao cũng là nhà chính trị lỗi lạc, ông giải quyết cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng này một cách chặt chẽ quyết đoán, nhổ cỏ tận gốc nhưng lại không lớn tiếng tuyên truyền, thậm chí cố gắng hết sức không để lại chút hồ sơ tài liệu nào, đây chính là nguyên nhân căn bản vì sao nhà họ Tào bị liên lụy khiến cho cửa nát nhà tan mỗi người một ngả sau đó rốt cuộc có tình hình thế nào, mà chung quy luôn khó tìm được tài liệu cụ thể chi tiết. Một số người luôn cho rằng nhà họ Tào sau khi bị tịch thu tài sản ở Nam Kinh năm Ung Chính thứ năm đã "rơi thành một mảng trắng xóa sạch trơn", kỳ thực không phải vậy, mà là trải qua một phen xoay chuyển vàng xanh vào năm Càn Long thứ nhất, "qua ba mùa xuân" mới cuối cùng "cây đổ khỉ tan". Tám mươi hồi đầu của "Hồng lâu mộng" viết không phải là cảnh tượng thịnh vượng thời kỳ Giang Ninh Chức Tạo, mà là lấy tư liệu từ quang cảnh thời kỳ mạt thế của nhà họ Tào đầu thời Càn Long, Giả Thám ở lời phê bình đã nhiều lần nhắc nhở độc giả "ý của tác giả vốn chỉ viết thời mạt thế". Cho nên mới nói, làm rõ được đại tiết về bối cảnh sáng tác nhà họ Tào từ chỗ tro tàn lại cháy rồi bỗng nhiên hóa thành tro bay từ năm Càn Long thứ nhất đến năm Càn Long thứ tư, mới có thể thực sự đọc hiểu "Hồng lâu mộng" nha! Cũng chỉ có làm rõ được sự căm ghét thấu xương của Càn Long đối với những vây cánh không biết điều của "Nghĩa Trung thân vương lão thiên tuế", trấn áp thì "liên tiếp ba bốn, dây dưa năm bảy, đốt cả một con đường như núi lửa vậy" không chút nương tay, mới có thể hiểu được vì sao Giả Thám yêu cầu Tào Tuyết Cần cắt xén những câu chuyện liên quan đến Tần Khả Khanh, hơn nữa còn cố ý giấu đi thân phận thực sự của nàng, cứ nói nàng là đứa con hoang được bế về từ "Dưỡng Sinh Đường".
Theo "Cư dịch lục" quyển 31 của Vương Sĩ Trinh, Dận Nhưng khi mười mấy tuổi từng viết một vế đối, được Khang Hi hết lời khen ngợi: "Lâu trung ẩm hưng nhân minh nguyệt, giang thượng thi tình vi vãn hà", Tào Dần, Tào qua lại rất thân với Dận Nhưng rất có thể thường dùng để khích lệ con cháu học tập vị "thiên tuế" này. Trong "Hồng lâu mộng" của Tào Tuyết Cần, chúng ta có thể thấy những câu đối như "Nộn hàn tỏa mộng nhân xuân lãnh, phương khí tập nhân thị tửu hương" (mượn là câu của Tần Quan nhà Tống, nhưng lục tung văn tập của Tần Quan cũng không tìm ra), lại có "Nhược hà nhàn cốt cách, tuyền thạch dã sinh nhai" (mượn là câu của Nhan Lỗ Công nhà Đường cũng không có căn cứ), trong đó, ít nhiều có phải có ảnh hưởng từ vế đối thời thiếu niên của Dận Nhưng không? Rất có thể, Tào Tuyết Cần có sự hiểu biết độc đáo của riêng mình đối với Dận Nhưng—vị "thiên tuế" thần bí liên vận mệnh ít nhất ba đời gia tộc ông, trong "Hồng lâu mộng" hồi thứ hai thông qua miệng Giả Vũ Thôn nói về loại dị nhân mang tính chính tà hợp bek ấy, có lẽ đã ẩn giấu một Dận Nhưng. Có người luôn chê nhánh nhỏ "Tào học" của "Hồng học" là "khách lấn át chủ", kỳ thực, há chỉ nên làm rõ chuyện nhà họ Tào, làm rõ chuyện vị "thận tuế" "gặp chuyện xấu" này, đều là đại tiền đề để nắm bắt chính xác chân tình chân ý trong văn bản "Hồng lâu mộng"! Nghiên cứu của tôi về hình tượng nghệ thuật Tần Khả Khanh, coi như là một nhánh nhỏ của "Hồng học" đi, tuy bị mỉa mai là "Tần học", tôi lại không muốn đổi hướng, mà vẫn phải tiếp tục thăm dò nghiên cứu sâu hơn, bởi vì tôi tin rằng, chỉ có làm rõ thân thế và bối cảnh sáng tác của Tào Tuyết Cần, cùng với những nguyên nhân cụ thể muôn vàn mà ông buộc phải sửa đổi xuất thân nguyên nhân cái chết của Tần Khả Khanh, mới có thể thực sự đọc hiểu văn bản "Hồng lâu mộng", cũng mới có thể bước vào cảnh giới thẩm mỹ sâu sắc.
Cảm ơn sự chỉ giáo nhiều lần của ngài, đặc biệt là nhiều lần cung cấp manh mối tài liệu, khiến tầm nhìn tư duy của tôi mở rộng vô cùng!
Mong ngài hết sức giữ gìn sức khỏe trong tiết trời oi bức!
Hậu bối Lưu Tâm Vũ
Kính thư
Ngày 12 tháng 7 năm 2002
[Phụ] Chu Nhữ Xương
Thiết Võng Sơn - Đông An quận vương - Thần Vũ tướng quân
- Gửi Lưu Tâm Vũ
Học hữu Tâm Vũ:
Hôm qua nhận được tờ "Kim vãn báo" của hôm kia, tôi mới nhìn thấy "Luận Hồng thư giản" ngài viết cho tôi ngày 12 tháng 7—chữ "nhìn" này là nên đặt trong ngoặc kép, bởi vì đôi mắt vụềng vặt của tôi đã không thể đọc báo xem sách nữa rồi, là người nhà đọc cho tôi nghe.
Sau khi nghe xong, tôi vô cùng vui mừng, sâu sắc cảm thấy kiến giải và văn phong của ngài càng thêm sâu sắc tinh luyện, có thể thấy tiến bộ ngàn dặm mỗi ngày, quân tử không ngừng nghỉ.
Thư giản này của ngài viết rất hay, nội dung vô cùng quan trọng. Cuộc thảo luận của chúng ta về vấn đề này, thông qua việc truyền cảm hứng cho nhau trao đổi và đồng thuận, đã dần dần hiển hiện rõ ràng, có thể nói là một "sự đột phá" lớn trong lịch sử Hồng học. Bởi vì, đây thực chất là lần đầu tiên đưa sự phân lưu "tố ẩn" và "khảo cứu" của hai đại sư Thái Nguyên Bồi và Hồ Thích thực sự hội tụ thống nhất lại, quy về một nguồn chân chính, cởi bỏ mối tranh chấp kéo dài một thế kỷ, mà giải mã được bí ẩn Hồng lâu.
Ngài dẫn dắt thu hoạch khảo cứu trong thư tín của tôi: "Hoàng Hải" chính là Liêu Hải, vùng Thiết Lĩnh phía bắc Liêu Ninh ngày nay, cũng chính là nơi ông cha Tuyết Cần ra ải từ Phong Nhuận miền Đông Kinh đến lập nghiệp, Tiết Bàn hé lộ: Trắc mộc là do cha anh ta mang từ quê nhà đến cho "lão thiên tuế" (hoàng thái tử vậy) Nghĩa Trung Thân vương. Điều này cho thấy nguyên hình nhà họ Tiết cũng chính là người Thiết Lĩnh, đều là người Bao y Nội vụ phủ, cho nên mới là gia thế làm "hoàng thương" để "chi nột khố". "Thiết Võng Sơn" ấy, chính là nơi có bãi săn lớn của "Thiết Lĩnh" (vùng Liêu Hải Vệ), cho nên Phùng Tử Anh mới cùng cha là Thần Vũ tướng quân Phùng Đường đến đó vây săn hành liễu—mà đặc bút viết rõ là khởi hành vào cuối tháng ba, đến cuối tháng tư mới về, gần một tháng, chính là thời gian đi về từ kinh sư đến Thiết Lĩnh, vì một chiều đã lên tới một nghìn năm trăm dặm, xưa nay có câu tục ngữ "trong bảy ngoài tám", là nói trong quan phải đi bảy trăm dặm, ra quan lại đi tám trăm dặm xa xôi vậy.
Sự đồng thuận của chúng ta là vụ án Tần Khả Khanh liên quan đến sử tích của phế thái tử Dận Nhưng, nhánh Hoằng Tích, chính là sự kiện lớn đầu tiên sau khi nhà Thanh nhập quan, gần như "lật trời đổi đất", nhà họ Tào từ đầu đến cuối cuốn vào vòng xoáy này mà không thể dứt ra được—lại có thể "cùng nạn cùng vinh" với cấp bậc "vương gia", đích thị không chỉ khác, chính là việc này đây.
“Thần Vũ tướng quân” phải đến Thiết Lĩnh (Tây Phong gần đó đến nay vẫn còn di tích bãi săn lớn) để vây săn, cũng không phải là lời văn nhàn nhạt, trong đó có nguyên nhân sự việc. Nhà họ Phùng và nhà họ "Cừu đô úy" là "đối thủ", cũng chính là sự phản ánh của một cục diện nhỏ trong cuộc đấu tranh chính trị to lớn lúc bấy giờ.
Nay lại phải nói về câu đối của thái tử Dận Nhưng mà ngài dẫn ra: "Lâu trung ẩm hưng nhân minh nguyệt, giang thượng thi tình vi vãn hà", vô cùng quan trọng! Tôi có một cách giải mã mới—
Xin hãy xem Tuyết Cần viết trong hồi thứ ba của sách, Đại Ngọc vào phủ, lần đầu nhìn thấy tấm biển lớn "Vinh Hỉ Đường", là ngự bút (tiên hoàng, Khang Hi đại đế vậy), cho nên nói là quy chế cao nhất "xích kim, cửu long, thanh địa"—mà ngay phía dưới lại đặc tả một vế đối, nói là:
Tọa thượng châu kiêm chiêu nhật nguyệt, đường tiền phất phụ huyễn yên hà.
Thứ chúng ta ngay lập tức cảm nhận được là gì? Chính là văn tảo phong cách của vế đối này, sao lại giống "lão thiên tuế" đến thế!
Tôi nghĩ, ngài chắc chắn đã chú ý tới: Lạc khoản của vế đối này lại càng khiến người ta giật mình kinh ngạc: "Đồng hương thế giáo đệ huân tập Đông An quận vương Mục Thoa bái thủ thư". "Đồng hương" có nghĩa gì? Đều là người Liêu Bắc vậy. Đừng quên Nỗ Nhĩ Cáp Xích đánh phá nhà Minh, bước đầu tiên là mưu kế dụ hàng Thiết Lĩnh giáp ranh (tiếp giáp phía đông nam) Phủ Thuận, ngay sau đó đánh chiếm mười mấy pháo đài canh phòng của Thiết Lĩnh, mà Tào Thế Tuyển ở Yêu Bảo (thái cao tổ của Tuyết Cần) bị bắt làm nô lệ, chính là trong trận chiến này (năm "Đại Kim Thiên Mệnh thứ ba nhà Thanh, Mậu Ngọ").
Điều kỳ lạ là: Tứ quận vương được viết rành mạch trong tiểu thuyết là Đông Bình, Tây Ninh, Nam An, Bắc Tĩnh, ai ai cũng đều biết rõ; sao lại xuất hiện thêm một vị "Đông An quận vương" nữa chứ? Chẳng lẽ tác giả "nhất thời sơ sẩy", dẫn đến sai lầm bút mực này sao? Như thế thì quá coi thường Tuyết Cần rồi.
Đây chính là cố ý hé lộ tin tức quan trọng: Đây là "vương gia" chân chính, một cấp bậc khác, không nằm trong "Tứ quận".
Đặc biệt phải chú ý một điểm: Cao Ngạc mạo muội sửa đổi nguyên văn của Tuyết Cần, dụng tâm tinh vi tỉ mỉ, hắn vừa nhìn thấy lạc khoản này, trong lòng liền biết "hỏng bét rồi", lập tức cầm bút xóa đi văn thật, đổi thành cái gọi là "Diễn Thánh công" vú mây vân vân.
Ngài nhìn sự việc trong "Hồng lâu mộng", khúc chiết phức tạp như vậy, nếu không có "học", không biết "sử", chỉ bàn về "văn" (lại chỉ giới hạn ở tầng nông nhất của bề mặt chữ viết), làm sao có thể đọc được hương vị trong đó, mà giải ngộ tình cảm giữa những dòng chữ chứ?
Cho nên ngài nói là sâu sắc thấu đáo nhất: Rất nhiều người luôn cho rằng khảo cứu nghiên cứu của chúng ta là chuyện ngoài lề, là khách lấn át chủ, là "không làm việc chính", là "ngoại vi trật lướt"... Nào ngờ, bọn họ chính là không nhìn thấy thủ đoạn cao siêu của Tuyết Cần, dùng "lời hoang đường" để bày tỏ một câu chuyện kỳ văn cỡ lớn cho thiên hạ đời sau, việc này liên quan đến đường đời mệnh phận, hợp tan bi hoan của bao nhiêu người! Cái gọi là "xương trắng như núi quên họ tên, chẳng qua chỉ là công tử với hồng trang"! Những ngôn ngữ đau đớn nhường này, thoạt nhìn làm sao có thể hiểu được? Nếu cảm nhận được tinh thần chủ đạo của sự nghiên cứu khảo cứu của chúng ta rồi, thì sẽ có thể có thể ngộ ra khác đi chăng?
Cám ơn ngài đã gợi ý về vế đối của Dận Nhưng còn sót lại trong "Cư dịch lục", trăng với mây, trong "Hồng lâu" đều có ý nghĩa và địa vị vô cùng quan trọng, đây cũng là một phát hiện lớn. Do lúc này viết bút đã mỏi, xin để lại dịp sau sẽ bàn tiếp. Xin bày tỏ lòng khâm phục, và chúc bút lực kiện toàn!
Chu Nhữ Xương kính thư
Ngày mùng 2 tháng 7 năm Nhâm Ngọ, tức là ngày thứ ba sau khi vào thu
[Chú]
"Đông An quận vương Mục Thoa" đương nhiên chỉ hoàng thái tử Dận Nhưng. Chữ "Thoa" có một nghĩa là "lập dã", lại có nghĩa là dời (đổi) giống (trồng), chính là nghĩa cấy ghép. Điều này hoàn toàn phù hợp với sử thực vừa được lập lại vừa bị phế truất. Lại nữa, thái tử từ xưa theo lệ gọi là "Đông cung", đây có lẽ chính là ý ngầm của "Đông An quận vương" càng rõ ràng hơn: Ngự biển của lão hoàng là chữ "Xích kim", mà vế đối đặc biệt thuật lại là chữ "Tạc ngân", lại chính là dấu hiệu "cấp bậc" của hoàng đế và thái tử. "Mục" là mỹ từ, kính xưng, như "Thiết phong" "Mục Mục Văn vương" là ví dụ, có nghĩa hòa hậu vui vẻ vân vân.
Còn về nhà "Phùng" Thần Vũ tướng quân, thì ngầm chỉ nhà Mã Thư, Mã Võ của Phú Sát thị là gia tộc phú quý cực phẩm trong ba triều Khang, Ung, Càn, cho nên tục ngữ thời đó nói "Nhị mã ăn hết cỏ thiên hạ", Phùng chính là từ ẩn dụ của "Nhị mã". Dận Nhưng là người do cháu gái của Sách Ngà Đồ là Hiếu Thành thái hậu sinh ra, Sách, Mã đều giữ chức Nội vụ phủ tổng quản đại thần, lại đều đấu tranh với chính quyền hoàng tử "ủng lập" tranh vị, là nhân vật then chốt, đều từng khiến Khang Hi chấn nộ mà muốn đưa vào chỗ chết; mối quan hệ vận mệnh giữa hai nhà bọn họ với nhà họ Tào vô cùng sâu sắc thiết tha, "Phùng Tử Anh" chính là nhân vật kiệt xuất trong con cháu nhà Mã Thư vậy. Những điều này, cần có bài viết riêng để bàn luận thêm, nay không đề cập nhiều.
[Phụ] Thư của Lưu Tâm Vũ ngày 16 tháng 9 năm 2002
Tiền bối Nhữ Xương:
Thư từ đã rõ từ lâu, đại văn "Thiết Võng Sơn - Đông An quận vương - Thần Vũ tướng quân" cũng đã được đọc qua, vì việc nhà bề bộn, tận hôm nay mới đáp thư, trong lòng vô cùng bất an, cúi xin ngài lượng thứ!
Nguyên bản "Cư dịch lục" của Vương Sĩ Trinh vẫn chưa tìm được. Điều tôi căn cứ là trích dẫn lại. Trích dẫn từ hai sách sau:
1. "Khang Hi triều trữ vị đấu tranh ký thực" do Ngô Tú Lương người Mỹ viết, Trương Chấn Cửu, Ngô Bá Á dịch
Cuốn sách đó xuất bản năm 1979 tại Mỹ, bản dịch xuất bản lần đầu tháng 9 năm 1988 của Nhà xuất bản Khoa học Xã hội Trung Quốc, trang 34 của bản dịch có đoạn văn sau: ... Khang Hi còn tự hào nhắc đến tài năng tuổi trẻ của Dận Nhưng, ông nói: "Cưỡi ngựa bắn cung lời lẽ văn học, không có điểm nào không bằng người." Thái tử khi mười mấy tuổi (khoảng năm 1684) từng viết hai câu đối hiếm hoi, đủ để chứng minh ngài không thẹn với lời khen ngợi của cha. Sau đó dẫn ra vế đối: "Lâu trung ẩm hưng nhân minh nguyệt, giang thượng thi tình vi vãn hà." Sau vế đối có số chú thích, chú thích dưới trang là: "Cư dịch lục" quyển 31 của Vương Sĩ Trinh.
2. "Thanh triều hoàng vị kế thừa chế độ" do Dương Trân viết, xuất bản lần đầu tháng 11 năm 2001 của Nhà xuất bản Học Uyển
Trang 193 của cuốn sách đó có đoạn văn sau: Khang Hi đế đối với việc Doãn Hân giao du với các đại thần người Hán nói chung, cũng giữ thái độ khích lệ, như trong một lần tuần du phương Nam, Khang Hi đế ban cho nội các đại học sĩ về hưu Từ Gia Viêm ngự thư, câu đối và thơ Đường, sau đó hoàng thái tử Doãn Hân "ban cho Gia Viêm bút tích thông thái chữ lớn Bác Nhã đường, lại một vế đối rằng: 'Lâu trung ẩm hưng nhân minh nguyệt, giang thượng thi tình vi vãn hà.' Lại ban một bài ngự thi." Chú thích dưới trang là: Vương Sĩ Trinh: "Cư dịch lục" quyển 31, trang 1-2.
Vế đối "Lâu trung... giang thượng..." quả thực quá giống vế đối "Tọa thượng... đường tiền..." trong "Hồng lâu mộng"! Huống chi năm xưa Dận Nhưng quả thực từng dùng câu này để đề chữ cho người ta, đoán chừng không chỉ có một chỗ cho Từ Gia Viêm.
Tôi có cuốn "Trì bắc ngẫu đàm" của Vương Sĩ Trinh do Trung Hoa thư cục in, lại biết Nhà xuất bản Cổ tịch Thượng Hải từng in "Hương tổ bút ký" của ông, không biết "Cư dịch lục" và "Cư dịch tục lục" đã ra bản in chì chưa? Thư mục tham khảo phía sau sách của Dương Trân, "Hương tổ bút ký" ghi rõ là bản in chì, còn "Cư dịch lục" lại chú thích là bản khắc in triều Khang Hi. Nếu "Cư dịch lục" không có bản chụp ảnh và bản in chì, thì việc tìm kiếm không dễ dàng. "Cư dịch lục", "Cư dịch tục lục" nên nhanh chóng tìm được để đọc kỹ, có lẽ lại còn có thu hoạch bất ngờ. Tôi phải nỗ lực.
Hai cuốn sách trên, cuốn của tiến sĩ Ngô người Mỹ hình như trình độ bình thường. Nhưng hai cuốn sách của phu nhân Dương Trân (cuốn kia là "Gia đình Khang Hi hoàng đế") lại có giá trị tham khảo khá cao, bà thông thạo tiếng Mãn, có thể trực tiếp đọc các văn kiện tiếng Mãn, kiến giải không tầm thường, tài liệu trích dẫn trong sách khá phong phú, trong bảng phụ lục có bảng giản lược hoàng tử các triều đại nhà Thanh, và bảng các hoàng nữ của Khang Hi đế, rất có ích.
Tạm thời báo cáo về việc câu đối như trên.
Chúc
Thu an!
Hậu bối Lưu Tâm Vũ bái
Ngày 16 tháng 9 năm 2002
[Phụ] Thư ngày mùng 2 sau tết Trung thu năm Nhâm Ngọ của tiên sinh Chu Nhữ Xương
Học hữu Tâm Vũ:
Hôm qua (22) nhận được thư ngày 16 gửi tới, vui mừng biết được tình hình xuất xứ ngài chỉ ra. Hai cuốn sách này tôi hoàn toàn không hay biết gì, chỉ vì mắt không thể đọc, cho nên nhiều năm nay không xem "quảng cáo sách mới" cũng không mua sách (mua rồi phòng trọ chật chội cũng không có chỗ để...). Cái sự kém cỏi ấy cái cảnh buồn cười ấy nếu bị "danh lưu" biết được nhất định sẽ cười rụng cả hàm răng cho xem! Hai cuốn sách đó đều là chuyên khảo chuyên đề, hơn nữa bọn họ lại có điều kiện thu thập rộng rãi sử liệu, dự đoán ngoài câu đối này ra cũng không thấy ghi chép nào khác (chỉ văn tự của Dận Nhưng). Năm ngoái tôi từng phiền người đến trang trại họ Trịnh để "khảo cổ" (ấp phong của Dận Nhưng, mà nay e rằng không còn di tích nữa rồi). Văn tập của sư phụ Hùng Điền Tứ Lý của ông nên đọc lại (ngày xưa không thể chú ý đến điều này), đáng tiếc tôi đã không thể làm được mà ngài cũng không dễ vì thế mà chạy thư viện, chỉ biết than thở tiếc nuối (Hùng chính là đại học sĩ làm bài thơ viếng Tào Tỉ, vô cùng quan trọng, Khang Hi lệnh cho Tào Dần chăm sóc tuổi già của ông ấy... xem phần trích dẫn trong "Tân chứng")! "Án công" này là chìa khóa để giải mã Hồng lâu, mong ngài có thể kiên trì đi sâu nghiên cứu không ngừng.
Văn bản "Uổng ngưng mi" anh định cũng viết chút ít, lại sợ người ta nói hai chúng ta diễn "tướng thanh đối khẩu" là "soạn" sẵn rồi, cho nên tạm dừng bút không động đến, để chờ cơ hội tốt. Tiện đây xin nói thêm.
Vì vợ đột ngột qua đời, tâm trạng không tốt, bức thư này viết vội mong ngài lượng thứ.
Ngày thu bút kiện
Người mù Chu Nhữ Xương bái thấu
Sau tết Trung thu năm Nhâm Ngọ
(Tờ giấy khác) Tay viết Tâm Vũ cũng là người si,
Lá xanh lầu hồng cảnh tự tươi.
Mỗi thấy bài hay ý ta đến,
Cùng mở trang thư gởi cá bơi.
Nhân lúc khép thư ngâm vội mấy vần
Giải vị thảo
Ngày thứ hai sau tết Trung thu năm Nhâm Ngọ
