Ngày 31 tháng 5 năm 2004, tôi nhận lời mời đến Nhà bảo tàng Văn học Hiện đại để thuyết giảng về "Tần học". Viện văn học từ sớm đã tổ chức một chuỗi các buổi diễn thuyết về "Hồng học", mời không ít giới chuyên môn đến nói chuyện, cũng mời cả những người nghiệp dư say mê "Hồng học" nổi tiếng như Vương Mông, Hồ Đức Bình đến đàm đạo. Ngay từ khi hoạt động đó bắt đầu, họ đã liên hệ với tôi, nhưng tôi đã từ chối suốt hai năm trời, mãi đến ngày hôm ấy mới ráng lấy lại tinh thần để tới thuyết giảng. Việc tôi ngại đến đó diễn giảng chẳng hề có tâm tư sâu xa, thầm kín nào cả, đơn thuần chỉ do tính cách chi phối mà thôi. Tôi từng nói trong mười hai thoa của "Hồng Lâu Mộng", người tôi thích nhất là Diệu Ngọc, người ta bảo nàng đáng ghét, riêng tôi lại hướng về nàng. Con người ta nếu tuyệt đối không làm hại ai, lại có thể sống một cách phóng khoáng, tùy tâm đến mức ấy trong cảnh giới thẩm mỹ tự tôn tự trọng, thì bất kể ở thời đại nào, xã hội nào, giữa cộng đồng nào, cũng đều là điều vô cùng khó khăn.
Hôm ấy sau khi đến nơi, tôi phát hiện hội trường 380 chỗ ngồi của viện văn học đã chật kín không còn một chỗ trống, vì thiếu chỗ ngồi nên người ta còn chuyển cả mấy chiếc ghế ở phòng ăn vào. Sau khi tôi bắt đầu nói, những thính giả lục tục kéo đến vì không tìm được chỗ ngồi nên đành đứng nghe suốt buổi. Về sau tôi mới biết, còn có những người ở Thiên Tân thấy thông báo trên mạng đã đặc biệt lặn lội đến Bắc Kinh để nghe buổi tọa đàm này. Thấy có nhiều người ủng hộ công trình nghiên cứu "Tần học" của mình như vậy, lòng tôi bỗng chốc rạo rực hẳn lên, thế là tôi chỉ muốn dốc cạn toàn bộ tâm đắc bấy lâu, càng nói lại càng hăng say. Quy định ban đầu chỉ giảng một tiếng rưỡi, vậy mà tôi nói liền một mạch đủ hai tiếng đồng hồ, còn thính giả thì ai nấy đều ngồi hoặc đứng tại chỗ, tập trung toàn bộ tinh thần nghe tôi thao thao bất tuyệt. Tôi vô cùng xúc động, cũng cảm thấy vô cùng thỏa thích.
Sau khi buổi diễn thuyết kết thúc, một thính giả nói với tôi rằng, trước đây cô cứ nghĩ nhận định của tôi về việc "mở ra nhánh mới 'Tần học' cho 'Hồng học'", dẫu không phải mị dân kiếm tiếng thì cũng là tự mình khoác lác. Nhưng sau khi nghe tôi thuyết giảng, dẫu có nhiều điểm "không thể đồng tình", song giờ đây cô thực sự cảm thấy cách giải mã "Hồng Lâu Mộng" này của tôi mang tính học thuật, xuất phát từ văn bản, là nghiên cứu nguyên mẫu, mạch suy nghĩ chặt chẽ, tính logic rõ ràng, lại thực sự có kiến giải mang tính sáng tạo. Lời khích lệ của cô ấy, cũng như sự động viên đến từ những phương diện khác, đối với tôi là vô cùng trân quý.
Sở dĩ tôi tự tôn, tự tin, đồng thời khát khao nhận được sự thấu hiểu và ủng hộ như vậy, là bởi tôi nhận thấy nghiên cứu "Hồng học" hiện nay đang vấp phải một vấn đề lớn, đó là vẫn chưa thực sự được "chia sẻ rộng rãi trong công chúng". Những người nghiệp dư mê "Hồng học" trong dân gian thường bị một số cá nhân quyền uy hoặc giới chuyên môn coi nhẹ, thậm chí khinh miệt; bị cười nhạo là "kẻ ngoại đạo" thì còn coi là "khách khí", có người thậm chí còn bị chỉ trích là "yêu nghiệt Hồng học". Thử hỏi, nếu cứ buông thả để thói hách dịch, giọng điệu bá quyền mang tính học phiệt ấy bao trùm lĩnh vực "Hồng học", thì việc nghiên cứu "Hồng học" còn có thể khởi sắc và phát triển thế nào được nữa?
Tôi rất may mắn khi từ lúc dấn thân vào nghiên cứu "Tần học" đến nay luôn nhận được sự chỉ điểm và khích lệ từ tiên sinh Chu Nhữ Xương. Giới bình dân đều công nhận Chu lão là bậc thái đấu của "Hồng học", thành tựu rực rỡ, lại không ngừng đổi mới, nhưng chính Chu lão lại kiên quyết khẳng định mình không thuộc về "giới Hồng học", hiện tượng này cũng thật đáng để người ta suy ngẫm.
Từ năm 1993, tôi bắt đầu công bố các bài viết về "Tần học", đến năm 1994 tập hợp thành cuốn sách "Cái chết của Tần Khả Khanh", năm 1996 chỉnh sửa lại một lần, tới năm 1999 lại mở rộng thành "Bí ẩn ba thoa Hồng Lâu". Sau năm 2000, tôi đẩy xúc tu nghiên cứu sang Phế Thái tử Dận Nhưng triều Khang Hy cùng con trai ông ta là Hoằng Tích (tức đích tôn của Khang Hy), vạch ra số phận thăng trầm chìm nổi, biến ảo khôn lường của họ đã tạo nên ảnh hưởng to lớn thế nào đối với sự hưng thịnh suy tàn của gia tộc Tào Tuyết Cần, cũng như trong quá trình Tào Tuyết Cần sáng tác "Hồng Lâu Mộng" đã lấy những nguyên mẫu nhân vật, nguyên mẫu sự kiện, nguyên mẫu chi tiết nào để làm tư liệu hư cấu nghệ thuật. Những thành quả này đến năm 2003 lại được đúc kết thành cuốn sách "Họa lương xuân tận lạc hương trần". Đến nay, nghiên cứu "Tần học" của tôi tựa như dòng suối núi cuối cùng cũng chảy thoát khỏi hẻm vực hẹp, tràn ra những cánh đồng rộng lớn hơn, tụ lại thành một dòng sông có hình thái riêng biệt. Thế là, dưới sự ủng hộ của Nhà xuất bản Thư Hải, tôi lại chỉnh sửa các trước tác nói trên, đồng thời bổ sung thêm khoảng bảy vạn chữ bản thảo mới, hợp thành cuốn sách mới mang tên "Hồng Lâu vọng nguyệt" này. Trong sách còn đặc biệt thu thập lại những ghi chép về các cuộc bàn luận "Hồng học" giữa tôi với cư dân mạng trên Nhân Dân nhật báo điện tử, cùng các bài thuyết giảng tại Nhà bảo tàng Văn học Hiện đại, nhằm làm nổi bật hơn nữa lời thỉnh cầu của tôi: "Nghiên cứu 'Hồng học' không phải lãnh địa độc quyền của thiểu số học giả quyền uy hay cơ quan học thuật, mà phải là một không gian văn hóa cởi mở được toàn thể công chúng sẻ chia". Tôi lập chí sẽ thúc đẩy nghiên cứu "Tần học" đến cùng. Trong khu vườn lớn "Hồng học" được công chúng cùng sẻ chia sẻ, "Tần học" này của tôi dĩ nhiên chỉ là bông hoa nhỏ mọc nơi góc khuất, nhưng "hoa rêu dẫu nhỏ như hạt gạo, cũng học mẫu đơn nở rộ ràng", giữa mọi lời phê bình thiện chí, những tranh luận bình đẳng cùng sự khích lệ nhiệt tình, tôi sẽ nỗ lực để đóa hoa của mình bung nở thật tròn đầy viên mãn.
Lưu Tâm Vũ
Ngày 10 tháng 8 năm 2004 tại Ôn Du Trai
