Sự ủi an dịu ngọt trong giờ phút lầm châu lụy! Thưa cha, đó không phải (giờ đây) là chủ đề của con— Con sẽ không hoang đường cho rằng quyền năng Của Đất mẹ có thể rửa sạch cho con tội lỗi Mà niềm kiêu hãnh siêu trần từng đắm chìm trong đó— Con chẳng có thời gian để chìm đắm hay mộng mơ: Cha gọi đó là hy vọng—ngọn lửa của những ngọn lửa ấy! Nó chẳng qua chỉ là nỗi thống khổ của khát khao: Nếu con có thể hy vọng—Hỡi Chúa! con có thể— Nguồn cội của nó thiêng liêng hơn—thần thánh hơn— Con không muốn gọi cha là kẻ ngốc, thưa cha già, Nhưng đó không phải là món quà dành cho cha.
Xin cha hãy thấu hiểu bí mật của một tâm linh Từ niềm kiêu hãnh cuồng dại đã gục ngã vào nỗi hổ thẹn Ôi trái tim khao khát! Con đã thừa hưởng Phần đời héo úa của người cùng với danh tiếng, Ánh hào quang thiêu đốt từng chiếu rọi Giữa những viên ngọc trên ngai vàng của con, Vầng hào quang của Địa ngục! và với nỗi đau Mà Địa ngục cũng chẳng khiến con phải sợ hãi thêm lần nữa— Ôi trái tim thèm khát, vì những đóa hoa đã mất Và ánh nắng của những ngày hè đời con!
Tiếng gọi bất tử của thời gian đã chết ấy, Cùng với tiếng chuông ngân vang không dứt, Vang lên, như một câu thần chú bén duyên, Trên sự trống rỗng của người—như một tiếng chuông báo tử.
Con đã không luôn luôn như lúc này đây: Chiếc vương miện sốt hầm hập trên trán con Đã được con đòi hỏi và đoạt lấy bằng sự cướp ngôi— Chẳng phải thứ di sản dữ dội tương tự đã trao La Mã cho Caesar—và trao điều này cho con đó sao? Di sản của một tâm hồn vương giả, Và một tinh thần kiêu hãnh từng chiến đấu Đầy khải hoàn với nhân loại.
Trên mảnh đất núi non, con lần đầu cất tiếng khóc chào đời: Những làn sương của ngọn Taglay từng rưới Hàng đêm những giọt sương lên mái đầu con, Và, con tin rằng, cuộc chiến cuồng phong Và sự hỗn loạn của ngọn gió àoạt lấp Đã làm tổ ngay trong từng sợi tóc của con.
Từ Thiên đường đến muộn màng—những giọt sương ấy—nó rơi xuống (Giữa những giấc mộng của một đêm uế tạp) Lên con với cái chạm của Địa ngục, Trong khi ánh chớp đỏ rực Từ những đám mây treo lơ lửng như những chiến kỳ phía trên, Hiển hiện trước đôi mắt đang khép hờ của con Như cảnh tượng xa hoa của triều đình; Và tiếng gầm như sấm truyền của kèn trống Ù ù ập đến bên con, kể lể Về cuộc chiến của con người, nơi giọng nói của con, Chính giọng nói của con, hỡi đứa trẻ ngốc nghếch!—đang dâng trào (Ôi! tâm hồn con mừng vui biết mấy, Và nhảy thót lên trong lồng ngực trước tiếng thét ấy) Tiếng thét xung trận của Khải hoàn!
Những giọt mưa trút xuống đỉnh đầu con Không một mái che—và ngọn gió nặng nề Đã khiến con hóa cuồng, hóa điếc và hóa mù. Con nghĩ rằng, chỉ là con người, kẻ đã rắc Những vòng nguyệt quế lên con: và luồng cuồng phong— Dòng thác của ngọn gió buốt giá Róc rách bên tai con tiếng nghiền nát Của các đế chế—cùng tiếng cầu xin của kẻ tù binh— Tiếng vo ve của những kẻ cầu cạnh—và âm điệu Của sự nịnh hót xung quanh ngai vàng của một vị quân vương.
Những đam mê của con, từ giờ phút bất hạnh ấy, Đã chiếm đoạt một thứ bạo quyền mà người đời Từ khi con vươn lên nắm quyền lực vẫn hằng cho rằng Đó là bản tính bẩm sinh của con—cứ cho là vậy đi: Nhưng, thưa cha, đã từng có một người, khi ấy, Khi ấy—trong thời niên thiếu của con—khi ngọn lửa của họ Cháy bùng với một sức mạnh mãnh liệt hơn nữa (Bởi đam mê phải lụi tàn theo tuổi trẻ) Ngay lúc ấy, người lại thấu hiểu rằng trái tim sắt đá này Cũng có một phần yếu mềm như đàn bà.
Con chẳng có lời nào—than ôi!—để kể xiết Vẻ đáng yêu của việc biết yêu thương cho trọn vẹn! Và con cũng chẳng muốn thử tìm lại Vẻ đẹp vượt hơn cả dung nhan của một người Mà những đường nét trên tâm trí con Chỉ là—những chiếc bóng trên ngọn gió vô thường: Thế nên con nhớ mình từng nghiền ngẫm Trang sách của tri thức thuở ban đầu, Với ánh mắt lững lờ, cho đến khi con cảm thấy Những con chữ—cùng ý nghĩa của chúng—tan biến Thành những ảo ảnh—chẳng còn gì.
Ôi, nàng xứng đáng với mọi tình yêu! Một tình yêu tựa thuở ấu thơ của con— Đó là thứ tình yêu mà những tâm hồn thiên sứ trên cao Cũng phải ganh tị; trái tim tuổi trẻ của nàng là đền thờ Nơi mọi hy vọng và suy nghĩ của con Đều là hương trầm—thuở ấy là món quà tuyệt hảo, Bởi chúng ngây thơ và ngay thẳng— Thuần khiết—như tấm gương tuổi trẻ của nàng đã dạy bảo: Tại sao con lại rời bỏ nó, và, mặc cho trôi dạt, Lại đi tin vào ngọn lửa bên trong để tìm ánh sáng?
Chúng ta lớn lên theo tuổi tác—và tình yêu—cùng nhau— Lang thang qua chốn rừng sâu, qua miền hoang dã; Ngực con là khiên che cho nàng trong mùa đông giá lạnh— Và, khi ánh nắng thân thiện mỉm cười, Và nàng ngắm nhìn bầu trời rộng mở, Con chẳng thấy Thiên đường nào—ngoài đôi mắt nàng.
Bài học đầu tiên của Tình yêu trẻ tuổi chính là——trái tim: Bởi giữa ánh nắng và những nụ cười ấy, Khi, rời xa những bận tâm nhỏ nhặt của chúng ta, Và cười trước những nét dại khờ con trẻ của nàng, Con ngả mình lên lồng ngực đang phập phồng của nàng, Và trút cạn tâm can trong dòng nước mắt— Chẳng cần phải nói thêm điều gì nữa— Chẳng cần phải xoa dịu bất kỳ nỗi sợ nào Của nàng—kẻ chẳng màng hỏi lý do vì sao, Mà chỉ hướng đôi mắt tĩnh lặng về phía con!
Hơn thế nữa, nàng còn vượt xa cả tình yêu Mà tâm hồn con từng phải vật lộn và đấu tranh Khi, trên đỉnh núi cao, một mình, Tham vọng ban cho nó một âm hưởng mới— Con chẳng có sự tồn tại nào—ngoài nơi nàng: Thế gian, và vạn vật chứa đựng trong đó Trên mặt đất—trong bầu không khí—ngoài biển khơi— Niềm vui của nó—chút ít khổ đau của nó Đó là niềm vui mới—những điều ảo tưởng, Mờ ảo, những Phù vân của những giấc mộng ban đêm— Và những cõi hư vô mờ nhạt hơn thế là có thật— (Những chiếc bóng—và một thứ ánh sáng còn mờ ảo hơn những chiếc bóng!) Đã rẽ lối trên đôi cánh sương mờ của chúng, Và rồi, một cách hỗn độn, trở thành Hình bóng của nàng và—một cái tên—một cái tên! Hai thực thể riêng biệt—nhưng lại vô cùng gắn bó.
Con đã từng đầy tham vọng—cha đã bao giờ biết đến Đam mê ấy chưa? Cha chưa từng: Là một kẻ quê mùa, con từng coi ngai vàng Của một nửa thế giới là của riêng mình, Và càu nhàu trước số phận thấp hèn ấy— Nhưng, cũng giống như bất kỳ giấc mơ nào khác, Tan biến trên hơi sương bay, Giấc mơ của con hẳn đã vụt qua, nếu như không có tia sáng Của sắc đẹp—thứ trong khoảnh khắc nó đi qua Cứ ngự trị—trong một phút—một giờ—một ngày— Tâm trí con với vẻ đẹp kép ngời ngời.
Chúng ta cùng nhau bước đi trên đỉnh Của ngọn núi cao nhìn xuống Từ những pháo đài tự nhiên đầy kiêu hãnh của nó Gồm đá và rừng rậm, nhìn xuống những ngọn đồi— Những ngọn đồi đã thu nhỏ lại! được bao bọc bởi những lùm cây Và reo vui cùng hàng ngàn con suạch nhỏ. Con đã nói với nàng về quyền lực và sự kiêu hãnh, Nhưng một cách huyền bí—theo lối nói Sao cho nàng nghĩ đó chẳng là gì ngoài Cuộc trò chuyện của khoảnh khắc; trong đôi mắt nàng, Con đọc được, có lẽ quá đỗi vô tâm— Một cảm xúc hòa lẫn với cảm xúc của chính con— Vết hồng trên má nàng rạng rỡ, đối với con Tựa như vừa vặn khoác lên ngai vàng của một nữ hoàng Đến mức con không thể để nó mãi Làm ánh sáng đơn độc chốn hoang vu.
Khi ấy con tự quấn mình trong sự vĩ đại, Và đội lên đầu chiếc vương miện ảo tưởng— Tuy nhiên, không phải vì Ảo ảnh Đã trùm chiếc áo choàng của nàng lên con— Mà vì, giữa đám đông hạ lưu—con người, Tham vọng loài sư tử bị xích lại dưới đất— Và co mình trước bàn tay của kẻ huấn luyện— Nào đâu như chốn hoang mạc, nơi sự vĩ đại— Hoang dã—kinh hoàng cùng nhau tụ hội Bằng chính hơi thở của mình để thổi bùng ngọn lửa của nó.
Giờ hãy nhìn quanh ngươi mà xem Samarcand!— Nào phải nàng là nữ hoàng của Trái Đất ư? niềm kiêu hãnh của nàng Vượt lên trên mọi thành phố? trong tay nàng Là định mệnh của chúng ư? ngoài tất cả những gì Vinh quang mà thế gian từng biết đến Nàng có đứng đó một cách cao cả và đơn độc hay không? Dù sụp đổ—thì ngay cả bậc thềm hạ tiện nhất của nàng Cũng sẽ tạo nên bệ đỡ cho một ngai vàng— Và ai là bậc quân vương của nàng? Timour—chính là hắn, Kẻ mà người dân ngạc nhiên nhìn thấy Đang sải bước ngạo nghễ qua các đế chế Một kẻ ngoài vòng pháp luật đội vương miện!
Ôi, tình yêu con người! ngươi là linh hồn được ban tặng, Trên Trái Đất này, cho mọi điều ta hy vọng ở Thiên đàng! Kẻ rơi vào tâm hồn tựa như làn mưa Trên cánh đồng hoang bị thiêu đốt bởi gió Siroc, Và, khi thất bại trong năng lực ban ơn, Ngươi chỉ để lại trong tim một miền hoang dã!
Hỡi Ảo tưởng! kẻ trói buộc cuộc đời xung quanh Bằng khúc ca với âm thanh kỳ lạ nhường ấy Và vẻ đẹp sinh ra từ chốn hoang sơ— Vĩnh biệt nhé! vì con đã chiến thắng được Trái Đất.
Khi Hy vọng, chú đại bàng từng bay cao vút, chẳng thể thấy Đỉnh núi nào cao hơn nó ở tận cùng bầu trời, Đôi cánh của nó rũ rượi gập lại— Và quay đôi mắt dịu dàng hướng về tổ ấm.
Đó là hoàng hôn: Khi mặt trời khuất bóng Sẽ xuất hiện một tâm trạng tối tăm trong lòng Kẻ vẫn muốn ngắm nhìn Vẻ đẹp vinh quang của ánh nắng mùa hè.
Tâm hồn ấy sẽ căm ghét màn sương chiều tối Vốn thường ngày vẫn đáng yêu, và sẽ lắng tai nghe Âm thanh của bóng tối đang kéo đến (vốn quen thuộc Với những ai có tâm hồn biết tĩnh lặng) như một kẻ Dù trong giấc mộng đêm khuya, muốn trốn chạy, Nhưng chẳng thể thoát khỏi hiểm nguy đang cận kề.
Dù cho vầng trăng—dù cho ánh trăng trắng ngần Có tỏa ra toàn bộ vẻ lộng lẫy buổi chính ngọ của nàng, Nụ cười của nàng vẫn lạnh lẽo—và ánh sáng ấy, Vào khoảnh khắc ảm đạm đó, sẽ có vẻ như (Tựa như lúc bạn nín thở chờ đợi) Là bức chân dung được chụp sau khi người ta đã qua đời.
Và tuổi thiếu niên là một ánh nắng mùa hè Mà thời điểm phai tàn là quãng đường ảm đạm nhất— Bởi tất cả những gì ta sống để biết thì đều đã biết, Và tất cả những gì ta tìm cách gìn giữ thì đều đã bay đi— Thế thì hãy để cuộc đời, tựa như đóa hoa ban ngày, lụi tàn Cùng với vẻ đẹp ban trưa—vốn là tất cả.
Con đã trở về nhà—nhưng nhà chẳng còn là nhà nữa— Bởi tất cả những ai làm nên điều đó đều đã bay đi. Con bước qua cánh cửa phủ rêu phong của nó, Và, dù bước chân con rất khẽ và nhẹ nhàng, Một tiếng vọng cất lên từ thềm cửa Của một người mà con từng quen biết từ thuở trước—
Ôi, ta thách ngươi đấy, Địa ngục, hãy trưng ra Trên những chiếc giường lửa đang cháy rực bên dưới, Một trái tim khiêm nhường hơn—một nỗi đau sâu sắc hơn.
Thưa cha, con hoàn toàn tin rằng— Con biết rõ—bởi Tử thần, kẻ đến vì con Từ những miền đất phước hạnh ở đằng xa, Nơi chẳng có gì là giả dối, Đã hé mở cánh cổng sắt của mình.
Và những tia sáng chân lý mà cha chẳng thể nhìn thấy Đang lóe lên qua Cõi Vĩnh Hằng——
Con thật sự tin rằng Eblis có Một cái bẫy giăng trên mọi nẻo đường đời của con người— Bằng không thì sao, khi trong khu rừng thánh thiêng Con lang thang tìm kiếm thần Tình yêu,— Kẻ hằng ngày ướp hương cho đôi cánh trắng tuyết của mình Bằng hương trầm từ những vật tế thần bị thiêu cháy Từ những sinh linh vô tội nhất, Kẻ có những chòm cây râm mát vẫn bị xé toạc Bên trên bởi những tia sáng đan cài từ Thiên đàng Đến mức không một hạt bụi nào có thể tránh—không một con ruồi nhỏ bé nào có thể trốn— Ánh chớp từ đôi mắt đại bàng của hắn—
Làm sao mà Tham vọng có thể len lỏi, Bất thình lình, giữa những cuộc hoan ca ở đó, Cho đến khi trở nên bạo dạn, hắn bật cười và tung mình nhảy múa Ngay giữa những lọn tóc rối bời của Tình yêu!
1829.
Chú thích
