Trên con đường cái quan giữa Casterbridge và Weatherbury, cách chốn sau chừng một dặm, có một đoạn dốc cao và dài vốn là đặc điểm của những đường cái vùng đồi lượn sóng này. Khi từ chợ trở về, các chủ trại và những người đi xe ngựa hai bánh thường xuống xe ở chân dốc rồi thong thả đi bộ lên.

Vào một tối thứ Bảy trong tháng Mười, chiếc xe của Bathsheba đang ì ạch bò lên đoạn dốc này. Nàng ngồi thẫn thờ trên ghế sau của xe, trong khi đi bên cạnh nàng là một người đàn ông trẻ vóc dáng thẳng thắn, cân đối, diện bộ đồ đi chợ của nông dân với kiểu cắt may thời trang lạ thường. Dù đi bộ, anh ta vẫn cầm dây cương và roi, thỉnh thoảng dùng ngọn roi quất nhẹ vào tai con ngựa như một cách giải khuây. Người đàn ông này chính là chồng nàng, cựu Trung sĩ Troy; sau khi dùng tiền của Bathsheba để mua giấy xuất ngũ, anh ta đang dần biến mình thành một chủ trại theo xu hướng đầy nhiệt huyết và rất hiện đại. Những kẻ có tư tưởng thủ cựu vẫn khăng khăng gọi anh ta là “Trung sĩ” mỗi khi gặp mặt, một phần cũng bởi anh ta vẫn giữ được bộ ria mép cắt tỉa gọn gàng của những ngày trong quân ngũ cùng dáng điệu hiên ngang vốn không thể tách rời khỏi vóc dáng ấy.

“Ừ, nếu không vì trận mưa khốn khổ ấy thì anh đã đút túi hai trăm bảng dễ như bỡn rồi, mình ạ,” anh ta đang nói. “Em không thấy là nó làm thay đổi toàn bộ cục diện sao? Nói theo kiểu trong một cuốn sách anh từng đọc, thời tiết ẩm ướt chính là phần tự sự, còn những ngày trời đẹp là các tình tiết phụ trong lịch sử xứ sở chúng ta; nào, chẳng phải thế sao?”

“Nhưng đã đến thời điểm trong năm thời tiết hay thay đổi rồi mà.”

“Thì đúng vậy. Thực ra, mấy cuộc đua ngựa mùa thu này mới là thứ tàn phá tất cả mọi người. Anh chưa từng thấy ngày nào tệ như hôm đó! Lại là một bãi đất trống hoang vu, chẳng cách xa bãi cát là mấy, và một vùng biển xám xịt cuồn cuộn tràn về phía chúng ta như sự khốn cùng lỏng lẻo. Gió với mưa—lạy Chúa! Tối ư? Chà, trời đen như cái mũ của anh trước khi cuộc đua cuối cùng diễn ra. Mới năm giờ mà em chẳng thể nhìn thấy mấy con ngựa cho đến khi chúng sắp về đích, đừng nói chi đến sắc áo. Mặt đất nặng như chì, và mọi phán đoán đúc rút từ kinh nghiệm của một người đều trở thành vô nghĩa. Ngựa, nài ngựa, người xem, tất cả đều bị thổi bạt đi như những con thuyền giữa biển khơi. Ba cái lều bị thổi bay, và những con người khốn khổ bên trong phải bò ra bằng cả hai tay hai chân; còn ở cánh đồng bên cạnh thì có đến cả tá chiếc mũ bay lất phất cùng lúc. Này nhé, con Pimpernel cứ thế khựng lại khi chỉ còn cách đích chừng sáu mươi thước, và lúc anh thấy con Policy tiến lên, tim anh thực sự đập thình thịch đụng vào lồng ngực, anh bảo đảm đấy, mình ạ!”

“Và ý anh, Frank,” Bathsheba buồn bã nói—giọng nàng thấp xuống một cách đáng thương so với vẻ đầy đặn và sôi nổi của mùa hè trước—“là anh đã mất hơn một trăm bảng chỉ trong vòng một tháng vì cái trò đua ngựa chết tiệt này sao? Ôi, Frank, thật tàn nhẫn; anh thật ngốc nghếch khi cứ tiêu pha tiền của em như thế. Chúng ta sẽ phải rời khỏi trang trại mất thôi, đó sẽ là cái kết cho mà xem!”

“Vớ vẩn chuyện tàn nhẫn với không tàn nhẫn. Lại thế nữa rồi—lại chuẩn bị mở vòi nước mắt; em cứ hay thế cơ.”

“Nhưng anh sẽ hứa với em là tuần tới sẽ không đến trường đua Budmouth nữa, phải không?” nàng khẩn khoản nài nỉ. Bathsheba đã nghẹn ngào đến mức chực khóc, nhưng nàng vẫn cố giữ cho đôi mắt khô ráo.

“Anh không thấy lý do gì mình phải làm thế; thực ra, nếu trời đẹp, anh đã định dẫn em đi cùng đấy.”

“Không bao giờ, tuyệt đối không! Thà em đi vòng xa cả trăm dặm còn hơn. Em căm ghét cả cái âm thanh của từ đó!”

“Nhưng chuyện đi xem đua ngựa hay ở nhà chẳng liên quan mấy đến vấn đề này đâu. Tiền cược đã được ghi sổ đâu vào đấy trước khi cuộc đua bắt đầu rồi, em cứ yên tâm đi. Dù đó là một cuộc đua bất lợi hay có lợi cho anh, thì nó cũng chẳng ảnh hưởng gì đến việc chúng ta tới đó vào thứ Hai tới đâu.”

“Nhưng ý anh không phải là anh đã mạo hiểm đem tiền cược vào trận này nữa đấy chứ!” nàng thốt lên với vẻ mặt đầy đau đớn.

“Thôi nào, đừng có giở thói ngốc nghếch ra thế. Cứ đợi đến lúc được bảo đi. Này Bathsheba, em đã mất sạch sự can đảm và sắc sảo vốn có trước kia rồi, và thề có chúa là nếu anh biết em lại là một kẻ nhát gan dưới cái vẻ ngoài bạo dạn đó, anh đã chẳng—anh thừa biết mình sẽ làm gì.”

Một thoáng phẫn nộ có thể nhận thấy trong đôi mắt thẫm màu của Bathsheba khi nàng kiên quyết nhìn thẳng về phía trước sau câu trả lời ấy. Họ tiếp tục di chuyển mà không nói thêm lời nào, đôi khi có những chiếc lá sớm héo úa từ hàng cây sồi che rợp lối đi ở đoạn này xoay tròn rơi xuống đường trên con đường họ đi.

Một người phụ nữ xuất hiện trên đỉnh đồi. Sườn dốc quá đột ngột khiến cô ta đứng rất gần hai vợ chồng rồi họ mới nhìn thấy. Troy đã quay người về phía chiếc xe để leo lên, và trong lúc anh ta đặt chân lên bậc bước, người phụ nữ liền đi lướt qua phía sau anh ta.

Dù những tán cây che khuất và bóng chiều tà phủ lên họ một màn sương ảm đạm, Bathsheba vẫn có thể nhìn đủ rõ để nhận ra sự nghèo khổ cùng cực trong trang phục của người phụ nữ ấy cùng nỗi buồn hằn trên khuôn mặt cô ta.

“Làm ơn cho hỏi, thưa ông, ông có biết nhà tế thần Casterbridge đóng cửa vào lúc mấy giờ đêm không?”

Người phụ nữ cất lời hỏi Troy qua vai anh ta.

Troy giật mình rõ rệt trước âm thanh của giọng nói ấy; thế nhưng anh ta dường như đã lấy lại được chút bình tĩnh để ngăn bản thân không quay phắt lại đối mặt với cô ta. Anh ta chậm rãi đáp:

“Tôi không biết.”

Người phụ nữ vừa nghe tiếng anh ta nói liền ngẩng phắt lên, săm soi phần khuôn mặt bên cạnh, và nhận ra người lính dưới lớp áo thường dân. Guơng mặt cô ta co rúm lại với một biểu cảm vừa chứa đựng niềm vui vừa sự đớn đau tột cùng. Cô ta bật ra một tiếng thét nghẹn ngào rồi ngã quỵ xuống.

“Ôi, tội nghiệp chưa kìa!” Bathsheba thốt lên, lập tức toan bước xuống xe.

“Cứ ngồi yên đấy mà giữ con ngựa!” Troy cộc cằn quát, ném thẳng dây cương và roi về phía nàng. “Dắt ngựa lên đỉnh đi: để tôi lo cho người phụ nữ đó.”

“Nhưng em—”

“Cô có nghe thấy không? Chậc—Poppet!”

Con ngựa, chiếc xe và Bathsheba tiếp tục di chuyển.

“Sao đời nào cô lại có mặt ở đây? Tôi tưởng cô đã đi cách xa cả dặm, hoặc đã chết rồi chứ! Sao cô không viết thư cho tôi?” Troy nói với người phụ nữ bằng một giọng lạ lùng dịu dàng nhưng đầy vẻ vội vã, trong lúc anh ta đỡ cô ta đứng dậy.

“Tôi sợ không dám viết.”

“Cô có tiền không?”

“Không có đồng nào.”

“Lạy Chúa—tôi ước mình có nhiều hơn để đưa cho cô! Đây là—thật khốn khổ—chỉ là một chút ít ỏi thế này thôi. Đó là tất cả những gì tôi còn sót lại. Tôi chẳng có đồng nào ngoài số tiền vợ tôi cho, cô biết đấy, và giờ thì tôi không thể xin cô ấy được.”

Người phụ nữ không đáp lời.

“Tôi chỉ còn đúng một khoảnh khắc nữa thôi,” Troy nói tiếp; “và giờ hãy nghe đây. Tối nay cô định đi đâu? Nhà tế thần Casterbridge à?”

“Vâng; tôi định đến đó.”

“Cô không được đến đó; nhưng thôi, cứ đợi đã. Ừ, có lẽ cứ tạm thế cho tối nay; tôi chẳng thể làm gì khá hơn—đúng là vận rủi. Cứ ngủ lại đó đêm nay, và ở yên đấy qua ngày mai. Thứ Hai là ngày rảnh rỗi duy nhất của tôi; và vào sáng thứ Hai, đúng mười giờ, hãy gặp tôi ở cầu Casterbridge. Tôi sẽ mang theo tất cả số tiền tôi có thể gom góp được. Cô sẽ không phải thiếu thốn đâu—tôi sẽ lo việc đó, Fanny; rồi tôi sẽ tìm cho cô một chỗ trọ ở đâu đó. Tạm biệt cho đến lúc đó nhé. Tôi đúng là một tên khốn—nhưng tạm biệt!”

Sau khi đi hết quãng đường còn lại để lên đến đỉnh đồi, Bathsheba quay đầu nhìn lại. Người phụ nữ đã đứng lên, và Bathsheba thấy cô ta đang rời xa Troy, lầm lũi đi xuống dốc với bước chân yếu ớt. Troy bấy giờ mới quay lại phía vợ, bước lên xe, giật lấy dây cương từ tay nàng, rồi không nói một lời liền quất roi cho con ngựa chuyển sang nước kiệu. Sắc mặt anh ta có phần tái nhợt.

“Anh có biết người phụ nữ đó là ai không?” Bathsheba lên tiếng, soi mói nhìn thẳng vào mặt anh ta.

“Tôi biết,” anh ta đáp, nhìn thẳng không chút nao núng vào mắt nàng.

“Em biết là anh biết mà,” nàng nói với vẻ kiêu kỳ đầy giận dữ, ánh mắt vẫn không rời khỏi anh ta. “Cô ta là ai?”

Anh ta chợt nhận ra rằng sự thành thật chẳng đem lại lợi ích gì cho cả hai người phụ nữ.

“Chẳng là gì đối với cả hai chúng ta cả,” anh ta nói. “Tôi chỉ mặt đặt tên cô ta thôi.”

“Cô ta tên là gì?”

“Làm sao mà tôi biết tên cô ta được chứ?”

“Em nghĩ là anh biết.”

“Cứ nghĩ đi nếu cô muốn, và cái đồ——.” Câu nói được kết thúc bằng một nhát roi quất mạnh vào mông con Poppet, khiến nó hoảng hốt chồm lên lao đi với tốc độ điên cuồng. Chẳng còn lời nào được nói thêm nữa.