Sáng sớm hôm ấy trời hửng từ rất sớm, một khoảng thời gian đượm ánh nắng và hơi sương. Tiếng chim râm ran muôn điệu hòa vào bầu không khí trong lành, nơi sắc xanh nhạt của bầu trời đan xen đây đó những làn mây mỏng manh vô hình, chẳng hề làm lu mờ đi ánh ngày. Mọi cảnh vật đều nhuốm một màu vàng óng ả, và mọi cái bóng đều nhạt nhòa về hình khối. Những giàn dây leo quanh ngôi trang viên cổ trĩu nặng những hàng giọt nước, qua lăng kính tự nhiên ấy, chúng hiện lên trước những vật thể phía sau như những chiếc thấu kính tí hon với độ phóng đại cực lớn.
Khoảng suýt sửa năm giờ, Gabriel Oak và Coggan bước qua cây thánh giá của làng, rồi cùng nhau tiến ra đồng ruộng. Họ vừa vặn lọt vào tầm nhìn từ nhà bà chủ thì Oak chợt tưởng như mình thấy khung cửa sổ ở tầng trên đang hé mở. Lúc bấy giờ, hai người bị che khuất một phần bởi một bụi cây cơm cháy đang độ đơm những chùm quả đen nhánh, và họ dừng chân lại trước khi bước ra khỏi vùng râm mát ấy.
Một người đàn ông khôi ngô đangngả người thờ thẫn bên ô cửa lưới. Hắn nhìn sang hướng đông rồi hướng tây, hệt như cách của một kẻ vừa thức dậy đi vòng quanh quan sát buổi sáng. Đó chính là Trung sĩ Troy. Chiếc áo khoác đỏ của hắn mặc lỏng thỏng, chẳng cài khuy, toát lên vẻ thõng thễnh, thoải mái của một người lính đang lúc thảnh thơi.
Coggan lên tiếng trước, ánh mắt lặng lẽ hướng về phía khung cửa sổ.
“Cô ấy đã lấy hắn rồi!” anh ta nói.
Gabriel vốn đã nhìn thấy cảnh ấy từ trước, giờ đây đứng quay lưng lại, chẳng đáp lời.
“Tôi cứ ngỡ hôm nay chúng ta sẽ biết đôi điều,” Coggan nói tiếp. “Tôi nghe tiếng xe lăn bánh qua cửa nhà mình ngay sau chập tối—cậu lúc đó đang đi đâu ấy nhỉ.” Anh ta liếc nhìn Gabriel. “Lạy Chúa trên cao, Oak, sao mặt cậu trắng bệch ra thế này; trông cậu chẳng khác nào một thây ma!”
“Vậy sao?” Oak nói, miệng mỉm cười nhợt nhạt.
“Dựa vào cổng đi: tôi chờ một lát.”
“Được rồi, được rồi.”
Họ đứng bên chiếc cổng một lúc lâu, Gabriel thẫn thờ đăm đăm nhìn xuống mặt đất. Tâm trí anh bay bổng vào tương lai, mường tượng ra cảnh những năm tháng thảnh thơi sau này sẽ phải dằn vặt trong sự hối hận vì hành động vội vàng ấy. Rằng họ đã kết thành vợ chồng là điều anh đã chắc mẩm từ khoảnh khắc đó. Tại sao mọi chuyện lại được tiến hành một cách đầy bí ẩn đến vậy? Đó vốn dĩ không phải cách làm việc của Bathsheba. Dù mang bao khuyết điểm, cô ấy vẫn là hiện thân của sự ngay thẳng. Liệu cô ấy có bị sập bẫy không? Cuộc hôn nhân này không chỉ mang đến cho anh nỗi đau đớn khôn nguôi mà còn khiến anh ngỡ ngàng, mặc dù suốt cả tuần qua anh vẫn luôn hoài nghi rằng buổi gặp gỡ giữa Troy và cô ấy ở xa nhà có thể sẽ dẫn đến kết cục này. Sự trở lại điềm tĩnh của cô cùng Liddy phần nào đã xua tan đi nỗi sợ hãi ấy. Hệt như thứ chuyển động chậm chạp thoạt nhìn tưởng chừng như đứng yên vốn hoàn toàn khác biệt về bản chất với sự tĩnh lặng thực sự, những niềm hy vọng vẫn ngày đêm tranh đấu với viễn cảnh tồi tệ kia đã tách biệt nó hoàn toàn khỏi hiện thực phũ phàng vừa diễn ra.
Chỉ ít phút sau, họ lại tiếp tục cất bước hướng về phía ngôi nhà. Người trung sĩ vẫn ngó ra từ khung cửa sổ.
“Chào buổi sáng, các đồng chí!” hắn cất giọng vui vẻ gọi với theo khi họ đến gần.
Coggan đáp lời chào. “Bộ cậu không định trả lời người ta à?” anh quay sang nói với Gabriel. “Cứ chào buổi sáng đi—cậu chẳng mất mát chút lòng dạ nào đâu mà vẫn giữ được phép lịch sự với hắn.”
Gabriel chẳng mấy chốc cũng tự nhủ rằng, một khi sự đã rồi, việc tỏ ra vui vẻ chính là sự dịu dàng lớn nhất dành cho người anh yêu.
“Chào buổi sáng, Trung sĩ Troy,” anh đáp lại bằng một giọng nghẹn ngào.
“Quả là một ngôi nhà lôi thôi và ảm đạm,” Troy vừa nói vừa mỉm cười.
“Biết đâu—họ chưa kết hôn thì sao!” Coggan đoán chừng. “Có lẽ cô ấy không ở đó.”
Gabriel lắc đầu. Người lính xoay người hướng về phía đông, ánh nắng rọi vào chiếc áo khoác đỏ thắm của hắn khiến nó ánh lên một màu cam rực rỡ.
“Nhưng đây là một ngôi nhà cổ đẹp mà,” Gabriel đáp lời.
“Ừ—chắc vậy; nhưng tôi thấy mình hệt như rượu mới để bình cũ ở chốn này. Ý kiến của tôi là nên thay toàn bộ khung cửa chớp, rồi làm sáng sủa lại mấy bức tường ốp gỗ cũ kỹ này; hoặc là dỡ quách tấm ván ốp sồi đi, rồi dán giấy lên tường.”
“Tôi nghĩ thế thì tiếc lắm.”
“Ồ, không đâu. Từng có một nhà hiền triết nói trước mặt tôi rằng những người thợ xây thuở xưa, khi nghệ thuật hãy còn sống mãi, chẳng mảy may kính trọng công sức của những bậc tiền bối đi trước, mà cứ đập đi xây lại theo ý họ thích; thế thì tại sao chúng ta lại không? ‘Sáng tạo và bảo tồn vốn chẳng đi chung một con đường,’ ông ta bảo thế, ‘và dẫu có cả triệu nhà khảo cổ cũng chẳng thể phát minh ra một phong cách mới.’ Ý kiến của tôi hoàn toàn y như vậy. Tôi thích tôn tạo nơi này trở nên hiện đại hơn, để chúng ta có thể vui vẻ chừng nào hay chừng ấy.”
Gã quân nhân quay người quan sát khung cảnh bên trong căn phòng để tìm kiếm thêm ý tưởng cải tạo theo hướng đó. Gabriel và Coggan bắt đầu bước đi.
“Này Coggan,” Troy cất lời như vừa nhớ ra điều gì, “cậu có biết liệu căn bệnh điên dã từng xuất hiện trong gia đình ngài Boldwood bao giờ chưa?”
Jan ngẫm nghĩ một thoáng.
“Tôi từng nghe nói có một người chú của ông ấy có vấn đề về đầu óc, nhưng ngọn ngành thế nào thì tôi chẳng rõ,” anh ta đáp.
“Chẳng có gì quan trọng đâu,” Troy hờ hững nói. “Thôi được, tôi sẽ ra đồng làm việc cùng các cậu vào tuần này; nhưng trước tiên tôi còn vài việc phải giải quyết. Chúc các cậu một ngày tốt lành. Tất nhiên, chúng ta vẫn sẽ giữ mối quan hệ thân thiện như bình thường. Tôi không phải kẻ kiêu ngạo: chẳng ai có thể nói điều đó về Trung sĩ Troy cả. Dù sao đi nữa, chuyện gì đến rồi cũng phải đến, đây là nửa đồng vương miện để uống mừng sức khỏe của tôi đây, mấy anh bạn.”
Troy khéo léo tung đồng xu băng qua mảnh sân trước về phía Gabriel, nhưng anh tránh né để mặc nó rơi xuống, khuôn mặt bừng lên vì giận dữ. Coggan đảo mắt, bước rướn lên và chộp lấy đồng tiền ngay khoảnh khắc nó nảy lên trên thảm cỏ.
“Thôi được—cậu cứ giữ lấy nó đi, Coggan,” Gabriel nói với vẻ khinh miệt và gần như phẫn nộ. “Còn tôi, tôi chẳng cần bố thí gì từ hắn hết.”
“Đừng bộc lộ ra quá mức thế,” Coggan trầm ngâm nói. “Bởi vì nếu hắn thực sự cưới cô ấy, nghe tôi này, hắn sẽ mua giấy xuất ngũ rồi trở thành chủ nhân của chúng ta ở đây đấy. Thế nên tốt nhất cứ giả lả ngoài mặt là ‘Bằng hữu’, dẫu trong lòng có coi là ‘Kẻ phá hoại’ đi chăng nữa.”
“Thôi được—có lẽ giữ im lặng là tốt nhất; nhưng tôi chẳng thể làm hơn thế được đâu. Tôi không biết nịnh nọt, và nếu chiếc ghế của tôi ở đây chỉ giữ được bằng cách luồn cúi hắn, thì thà mất nó còn hơn.”
Một người kỵ mã mà họ đã thoáng thấy từ đằng xa từ nãy đến giờ giờ đây đã xuất hiện ngay bên cạnh họ.
“Kìa ngài Boldwood,” Oak lên tiếng. “Không biết Troy có ý gì khi hỏi câu hỏi đó nhỉ.”
Coggan và Oak cúi đầu kính cẩn chào người chủ trại, họ chùng bước chân lại đôi chút để xem có được gọi lại hay không, và khi nhận ra không phải vậy, họ liền lùi lại để nhường đường cho ông đi qua.
Dấu hiệu duy nhất cho thấy nỗi đau đớn tột cùng mà Boldwood đã phải chống chọi suốt cả đêm qua và hiện tại vẫn đang gặm nhấm chính là sự nhợt nhạt trên khuôn mặt cương nghị của ông, những đường gân nổi hằn lên rõ rệt trên trán và thái dương, cùng những nếp nhăn sắc lạnh quanh khóe miệng. Con ngựa chở ông lướt đi, và từng bước chân của con vật dường như cũng mang nỗi tuyệt vọng lầm lũi. Trong một khoảnh khắc, nỗi đau của Gabriel dường như lu mờ trước nỗi đau của Boldwood. Anh nhìn thấy bóng dáng vựng vãng ngồi thẳng trên lưng ngựa, đầu không quay sang bên nào, khuỷu tay khép chặt bên sườn, vành mũ phẳng phiu chẳng chút lay động trong suốt hành trình tiến về phía trước, cho đến khi vóc dáng sắc nét của Boldwood khuất dần qua ngọn đồi. Đối với một kẻ thấu hiểu người đàn ông ấy cùng câu chuyện đời ông, sự bất động này còn mang đến sức nặng ám ảnh hơn cả sự sụp đổ. Sự va đập đến đau đớn giữa tâm trạng và thực tại như dội thẳng vào tâm can; và hệt như trong tiếng cười ẩn chứa nhiều nỗi thống khổ hơn giọt nước mắt, sự điềm tĩnh của người đàn ông đang quằn quại trong đau đớn ấy ẩn chứa một nỗi niềm sâu sắc hơn cả tiếng kêu gào.
