Một đêm cuối tháng Tám, khi Bathsheba hãy còn mới mẻ với cảnh tân hôn, và khi thời tiết vẫn khô hạn cùng oi bức, một người đàn ông đứng bất động trong vựa rơm của Trại Thượng Weatherbury, đẩu đẩu nhìn bầu trời và vầng trăng.

Đêm mang một vẻ đầy điềm gở. Một làn gió nóng từ phương nam thổi chậm chạp lướt qua ngọn những vật cao lớn, còn trên bầu trời, những dải mây bồng bềnh đang trôi theo hướng vuông góc với một tầng mây khác, mà chẳng tầng nào cùng chiều với ngọn gió bên dưới. Vầng trăng, nhìn qua những lớp màng mây ấy, mang một sắc màu kim loại đầy vẻ quái đản. Cánh đồng tái mét dưới thứ ánh sáng đục ngầu, và tất cả đều chìm trong một màu đơn sắc, tựa như nhìn qua những tấm kính màu. Cùng buổi chiều hôm ấy, đàn cừu đã lầm lũi quay về chuồng theo kiểu đầu áp đuôi, lũ quạ có những biểu hiện đầy hỗn loạn, và bấy giờ đám ngựa di chuyển với vẻ rụt rè, cẩn trọng.

Sấm sét đã cận kề, và xét đến một số hiện tượng phụ trợ, rất có thể cơn giông sẽ kéo theo một đợt mưa dầm dề vốn đánh dấu thời điểm kết thúc mùa khô trong năm. Chỉ chưa đầy mười hai tiếng nữa thôi, bầu không khí mùa gặt sẽ chỉ còn là dĩ vãng.

Oak đăm đăm nhìn tám đống rơm trần trụi và không có gì che chắn, to lớn và nặng trĩu với sản vật trù phú chiếm tới một nửa sản lượng trong năm của nông trại. Anh bước về phía nhà kho.

Đây chính là đêm đã được Trung sĩ Troy — kẻ giờ đây nắm quyền thay người vợ của hắn — chọn để tổ chức bữa tiệc mừng thu hoạch và khiêu vũ. Khi Oak đến gần tòa nhà, tiếng vĩ cầm, tiếng đàn tambourine, cùng tiếng bước chân nhún nhảy đều đặn của nhiều người ngày một rõ hơn. Anh tiến sát tới cánh cửa lớn, nơi có một cánh hé mở, rồi ngó vào trong.

Khu vực trung tâm cùng cái hốc ở một đầu đã được dọn sạch mọi vật cản, và không gian này, chiếm khoảng hai phần ba tổng diện tích, được dành riêng cho buổi tụ họp; trong khi phần đầu còn lại, chất đống yến mạch cao tới tận trần, được che chắn bằng những tấm bạt buồm. Những chùm và vòng lá xanh trang trí khắp các bức tường, xà nhà và những chiếc đèn chùm tự chế, và ngay đối diện với Oak, một bục phát biểu đã được dựng lên, bày sẵn một bàn và vài chiếc ghế. Ba tay chơi vĩ cầm đang ngồi ở đó, và bên cạnh họ là một kẻ cuồng nhiệt với mái tóc dựng đứng, mồ hôi nhễ nhại trên má, tay cầm chiếc tambourine đang rung bần bật.

Điệu nhảy kết thúc, và trên sàn gỗ sồi đen ở giữa phòng, một hàng cặp đôi mới lại hình thành để bước vào điệu nhảy tiếp theo.

“Nào thưa phu nhân, thiết tưởng cũng chẳng có gì mạo muội, tôi xin hỏi bà muốn chơi điệu nào tiếp theo đây?” tay vĩ cầm chính cất lời.

“Thật ra thế nào cũng được,” giọng nói trong trẻo của Bathsheba vang lên. Nàng đứng ở phía tận cùng bên trong tòa nhà, quan sát khung cảnh từ phía sau chiếc bàn bày đầy tách chén và đồ ăn thức uống. Troy đang uể oải ngả ngớn bên cạnh nàng.

“Vậy thì,” tay vĩ cầm nói, “tôi mạo muội đề xuất điệu ‘Niềm vui của người lính’ là phải phép nhất — bởi vì có một chàng quân nhân hào hoa vừa về làm rể nông trại chúng ta mà — hở các chiến hữu và toàn thể các quý ông?”

“Chính là ‘Niềm vui của người lính’!” một đám đông đồng thanh hô lớn.

“Cảm ơn lời khen ngợi nhé,” viên trung sĩ vui vẻ nói, nắm lấy tay Bathsheba và dẫn nàng lên đầu hàng khiêu vũ. “Bởi vì dẫu tôi đã mua giấy xuất ngũ khỏi trung đoàn kỵ binh 11th Dragoon Guards của Nữ hoàng Bệ hạ nhân từ để lo tròn những nhiệm vụ mới đang chờ đợi mình ở đây, thì trong tâm can và tình cảm, tôi vẫn mãi là một người lính cho đến suốt đời.”

Thế là điệu nhảy bắt đầu. Về những điểm tuyệt vời của “Niềm vui của người lính”, người ta không thể và chưa từng có hai ý kiến khác nhau. Người ta đã nhận xét trong các vòng tròn âm nhạc của Weatherbury và vùng lân cận rằng giai điệu này, sau ba phần tư giờ dậm chân rền vang sấm sét, vẫn sở hữu khả năng kích thích gót chân và mũi giày mạnh mẽ hơn đa số các điệu nhảy khác ngay từ phút mở đầu của chúng. “Niềm vui của người lính” còn có thêm một sức hút nữa, đó là nó cực kỳ phù hợp với chiếc tambourine kể trên — một nhạc cụ không hề tầm thường trong tay một nghệ sĩ hiểu rõ những cơn co giật, co thắt, chứng múa giật St. Vitus, cùng những cơn điên cuồng dữ dội cần thiết khi thể hiện âm sắc của nó ở mức độ hoàn hảo nhất.

Giai điệu bất tử khép lại bằng một nốt trầm đô vang dội từ cây đàn vi-ô-lông trầm với âm lượng hoành tráng chẳng khác nào một phát đại bác, và Gabriel không chần chừ thêm nữa. Anh tránh mặt Bathsheba và tiến đến gần chiếc bục nhất có thể, nơi Trung sĩ Troy lúc này đang ngồi uống rượu mạnh pha nước, trong khi những người khác đều uống rượu táo và bia ale không ngoại lệ. Gabriel không thể dễ dàng chen chân đến tầm có thể trò chuyện với viên trung sĩ, nên anh bèn gửi lời nhắn, yêu cầu hắn bước xuống dưới một lát. Viên trung sĩ đáp rằng hắn không thể tới.

“Vậy anh hãy chuyển lời giúp tôi,” Gabriel nói, “rằng tôi vừa tạt qua đây để báo chắc chắn trời sắp có mưa lớn, và chúng ta cần phải làm gì đó để bảo vệ những đống rơm chứ?”

“Ngài Troy bảo trời sẽ không mưa đâu,” người truyền lời đáp lại, “và ngài ấy không thể dừng lại để đôi co với anh về mấy chuyện lo bò trắng răng ấy được.”

Đứng cạnh Troy, Oak mang một vẻ ảm đạm tựa như ngọn nến đứng trước đèn gas, và cảm thấy vô cùng bất an, anh quay bước ra ngoài, nghĩ rằng mình nên về nhà; bởi vì trong hoàn cảnh này, anh chẳng còn tâm trí đâu mà chứng kiến cảnh tượng trong chuồng ngựa. Tại cửa, anh khựng lại một khoảnh khắc: Troy đang lên tiếng.

“Các bạn ơi, tối nay chúng ta không chỉ ăn mừng Lễ Mừng Thu Hoạch; mà đây còn là Tiệc Cưới. Cách đây ít lâu, tôi đã có diễm phúc rước tiểu thư đây, cũng là bà chủ của các bạn, đến trước bệ thánh đường, và mãi cho đến tận bây giờ chúng ta mới có dịp ăn mừng rình rang sự kiện này ở Weatherbury. Để sự việc được trọn vẹn và ai nấy đều được vui vẻ đi ngủ, tôi đã ra lệnh mang tới đây vài chai rượu mạnh cùng những ấm nước nóng. Mỗi khách sẽ được chuyền tay một chén rượu mạnh gấp ba lần bình thường.”

Bathsheba đặt tay lên cánh tay hắn, ngẩng khuôn mặt tái nhợt lên và khẩn khoản: “Đừng — đừng phát rượu cho họ — xin anh đừng làm thế, Frank! Chỉ tổ hại họ thôi: mọi người đã uống đủ thứ rồi còn gì.”

“Đúng đấy — chúng tôi không cần nữa đâu, cảm ơn ngài,” một vài người lên tiếng.

“Xí!” viên trung sĩ khinh khỉnh đáp, rồi cất cao giọng như thể vừa được một ý tưởng mới thắp sáng. “Các bằng hữu,” hắn nói, “chúng ta hãy đuổi đám phụ nữ về nhà đi! Đã đến giờ họ đi ngủ rồi. Rồi tụi trốngai chúng ta sẽ tha hồ chè chén say sưa với nhau. Nếu có tên nào nhát gan hèn nhát, cứ việc đi tìm chỗ làm việc khác vào mùa đông này.”

Bathsheba phẫn nộ rời khỏi nhà kho, theo sau là toàn bộ phụ nữ và trẻ em. Nhóm nhạc công, không coi mình là “khách khứa”, liền lủi thủi đi ra chiếc xe ngựa lò xo của họ và ách ngựa vào. Thế là Troy và những người đàn ông trong nông trại trở thành những kẻ duy nhất chiếm giữ nơi này. Oak, để tỏ ra không quá khó chịu một cách vô cớ, bèn nán lại một lát; rồi anh cũng đứng lên và lặng lẽ rời đi, sau lưng là tiếng chửi thề thân mật của viên trung sĩ vì anh đã không ở lại thêm một vòng rượu mạnh nữa.

Gabriel tiến về phía nhà mình. Khi đến gần cửa, mũi giày anh đá phải một vật gì đó mềm mại, dai dách và căng phồng, có cảm giác và tiếng kêu như một chiếc găng tay đấm bốc. Đó là một con cóC to đang lững thững bò ngang qua lối đi. Oak nhặt nó lên, nghĩ rằng thà giết con vật đi để giải thoát nó khỏi đau đớn còn hơn; nhưng thấy nó không bị thương, anh lại thả nó về đám cỏ. Anh thừa nhận thông điệp trực tiếp này từ Đại Mẫu mang ý nghĩa gì. Và chẳng mấy chốc lại có thêm một thông điệp nữa.

Khi anh quẹt diêm thắp đèn trong nhà, trên bàn xuất hiện một vệt sáng mỏng lấp lánh, tựa như ai đó vừa khẽ phết một lớp véc-ni qua. Ánh mắt Oak dõi theo vệt sáng uốn lượn như loài rắn sang tận phía bên kia, nơi nó dẫn đến một con sên vườn màu nâu khổng lồ — loài vật tối nay đã bò vào nhà vì những lý do riêng của nó. Đó là cách thứ hai thiên nhiên ngầm ra hiệu cho anh rằng phải chuẩn bị tinh thần đón thời tiết xấu.

Oak ngồi xuống suy ngẫm gần một tiếng đồng hồ. Trong suốt khoảng thời gian này, hai con nhện đen, loài hay xuất hiện ở những ngôi nhà lợp mái tranh, diễu hành trên trần nhà rồi cuối cùng rơi xuống sàn. Điều này nhắc nhở anh rằng, nếu có một lĩnh vực biểu hiện nào về vấn đề này mà anh hiểu thấu đáo nhất, thì đó chính là bản năng của loài cừu. Anh rời phòng, chạy băng qua hai ba thửa ruộng hướng về phía bầy cừu, trèo lên một hàng rào và phóng tầm mắt nhìn sang.

Chúng đang túm tụm sát vào nhau ở phía bên kia quanh mấy bụi kim tước, và điều kỳ lạ đầu tiên có thể nhận thấy là khi cái đầu của Oak đột ngột ló lên phía trên hàng rào, chúng chẳng hề cựa quậy hay bỏ chạy. Giờ đây chúng đang khiếp sợ một thứ còn đáng sợ hơn cả nỗi sợ con người. Nhưng đây chưa phải là điểm đáng chú ý nhất: tất cả chúng đều chụm đầu lại theo cách mà phần đuôi, không sót một con nào, đều hướng về nửa chân trời nơi cơn giông đang đe dọa. Có một vòng tròn bên trong chen chúc khít rịt, và bên ngoài đó chúng tỏa rộng ra thưa hơn một chút, hình thù do cả đàn cừu tạo nên trông không khác gì một chiếc cổ áo ren có diềm tua rua, trong đó cụm bụi kim tước đóng vai trò như cổ của người mặc.

Bấy giờ thì điều đó đã đủ để củng cố lại quan điểm ban đầu của anh. Anh biết chắc mình đúng còn Troy đã sai. Mọi âm thanh trong tự nhiên đều đồng lòng báo hiệu sự đổi thay. Nhưng có hai sự giải thích khác biệt gắn liền với những biểu hiện câm lặng này. Rõ ràng là sắp có một trận dông sét, và sau đó là những trận mưa dầm dột lạnh lẽo. Lũ côn trùng bò sát dường như biết rõ về trận mưa kéo dài sau đó, nhưng lại mù tịt về cơn dông sét xen giữa; trong khi bầy cừu lại rành rẽ mọi chuyện về cơn dông sét và chẳng hay biết gì về trận mưa dầm phía sau.

Sự phức tạp của thời tiết này vốn hiếm hoi, nên lại càng đáng sợ hơn. Oak quay trở lại vựa rơm. Mọi thứ ở đây đều chìm trong tĩnh lặng, và những chóp nón của các đống rơm nhô lên đầy u ám bầu trời. Có năm đống lúa mì trong vựa này, và ba đống lúa mạch. Lúa mì khi đem đập sẽ thu được trung bình khoảng ba mươi vạ cho mỗi đống; lúa mạch thì ít nhất là bốn mươi. Giá trị của chúng đối với Bathsheba, và thực ra là đối với bất kỳ ai, được Oak nhẩm tính qua phép toán đơn giản sau:—

5 × 30 = 150 vạ = 500 bảng.

3 × 40 = 120 vạ = 250 bảng.

Tổng cộng . . . . . . 750 bảng.

Bảy trăm năm mươi bảng dưới hình thái tuyệt diệu nhất mà tiền bạc có thể mang — đó là lương thực thiết yếu cho con người và muôn thú: liệu có nên mạo hiểm để khối lượng lúa mì này sụt giảm giá trị xuống chưa tới một nửa, chỉ vì sự thất thường của một người phụ nữ? “Không bao giờ, nếu tôi còn có thể ngăn chặn điều đó!” Gabriel tự nhủ.

Đó là lý lẽ mà Oak bày tỏ ra bên ngoài. Nhưng con người, ngay cả với chính bản thân mình, cũng là một trang giấy mật mã, vừa có dòng chữ hiển hiện công khai, lại vừa có một lớp nghĩa khác ẩn giấu giữa các dòng. Rất có thể ẩn sâu dưới lớp lý lẽ thực dụng ấy là một câu truyền thuyết bằng vàng: “Tôi sẽ giúp đỡ, đến hơi thở cuối cùng, người phụ nữ mà tôi đã hết mực yêu thương.”

Anh quay lại nhà kho để tìm kiếm sự giúp đỡ nhằm che chắn các đống rơm ngay trong đêm hôm đó. Bên trong tĩnh mịch không một tiếng động, và suýt chút nữa anh đã bỏ đi với đinh ninh rằng bữa tiệc đã giải tán, nếu không có một ánh sáng mờ ảo, vàng khè như nghệ tương phản với màu trắng xanh lét bên ngoài đang hắt ra từ một lỗ thủng trên cánh cửa đôi.

Gabriel ngó vào trong. Một cảnh tượng chướng tai gai mắt đập vào mắt anh.

Những ngọn nến treo giữa đám lá xanh đã cháy tàn đến tận chân đế, và trong một vài trường hợp, những chiếc lá buộc xung quanh đã bị cháy xém. Nhiều ngọn đèn đã tắt ngấm, số khác thì bốc khói nồng nặc và bốc mùi hôi thối, mỡ từ trên đó nhỏ giọt xuống sàn nhà. Nơi đây, dưới gầm bàn, và ngả người vào các băng ghế lẫn ghế tựa theo mọi tư thế tưởng tượng được trừ tư thế thẳng đứng, là những thân hình thảm hại của toàn bộ đám lao công, mái tóc của họ xõa xượn là là sát mặt đất trông chẳng khác gì chổi lau nhà. Chính giữa đám người ấy nổi bật lên hình ảnh đỏ rực và rõ mồn một của Trung sĩ Troy, đang ngả người ra sau ghế. Coggan nằm ngửa, há hốc miệng và ngáy vang như sấm, tương tự là một vài người khác nữa; tiếng thở hợp xướng của đám người nằm la liệt tạo thành một âm thanh trầm đục vang rền như tiếng thủ đô London văng vẳng từ xa. Joseph Poorgrass cuộn tròn như con nhím, dường như đang tìm cách phơi bày phần diện tích cơ thể tiếp xúc với không khí ít nhất có thể; và ẩn khuất phía sau hắn là một phần tàn tích mờ ảo chẳng mấy quan trọng của William Smallbury.

Những chiếc ly và tách vẫn nằm trên bàn, một chiếc bình đựng nước bị lật úp, từ đó một dòng nước nhỏ, sau khi vẽ ra một đường đi vô cùng chuẩn xác dọc theo chính giữa chiếc bàn dài, đã nhỏ thẳng vào cổ của Mark Clark đang bất tỉnh, với nhịp điệu đều đặn và đơn điệu như tiếng nước nhỏ giọt của một khối thạch nhũ trong hang động.

Gabriel nhìn đăm đăm vào đám đông với vẻ tuyệt vọng; ngoại trừ một hoặc hai người, họ chính là toàn bộ những người đàn ông tráng kiện trong trang trại. Anh nhận ra ngay lập tức rằng nếu muốn cứu những đống rơm trong đêm nay, hoặc chí ít là vào sáng hôm tới, anh phải tự tay mình làm lấy.

Một tiếng “ting-ting” yếu ớt vang lên từ dưới lớp áo ghi-lê của Coggan. Đó là chiếc đồng hồ của Coggan đang điểm hai giờ.

Oak tiến đến cái xác đang nằm xoài của Matthew Moon — người thường đảm nhận công việc lợp mái tranh thô sơ cho nông trại — và lay gọi hắn. Cú lay chẳng mang lại chút tác dụng nào.

Gabriel gào lên bên tai hắn: “Búa đóng tranh, sào lợp rơm và nẹp của anh đâu rồi?”

“Dưới mấy cái khung kê,” Moon máy móc đáp lại, với sự đáp ứng vô thức của một đồng cốt.

Gabriel buông đầu hắn ra, và nó rơiịch xuống sàn như một quả bóng. Sau đó anh tiến đến chỗ chồng của Susan Tall.

“Chìa khóa vòm lúa mì đâu?”

Không có câu trả lời. Câu hỏi được lặp lại, với kết quả y hệt. Việc bị gào thét vào ban đêm rõ ràng không phải là điều gì quá mới mẻ đối với chồng của Susan Tall so với Matthew Moon. Oak ném phăng đầu của Tall trở lại góc phòng rồi quay lưng bỏ đi.

Công bằng mà nói, những người đàn ông ấy không thể trách cứ quá nhiều về cái kết đau đớn và suy đồi đạo đức này của buổi tiệc tối. Trung sĩ Troy đã nằng nặc đòi hỏi đến cùng, tay nâng ly rượu, rằng việc uống rượu phải là sợi dây gắn kết họ lại với nhau, khiến những ai muốn từ chối cũng khó lòng mà từ chối một cách vô phép tắc trong hoàn cảnh đó. Vốn từ nhỏ đã hoàn toàn không quen với bất kỳ thứ đồ uống nào nặng hơn rượu táo hay bia ale nhẹ, nên chẳng có gì lạ khi họ đã gục ngã, ai nấy đều đồng loạt một cách kỳ lạ, chỉ sau khoảng một tiếng đồng hồ.

Gabriel vô cùng chán nản. Cuộc chè chén say sưa này là một điềm gở đối với người nữ chủ nhân đầy bướng bỉnh và quyến rũ mà người đàn ông trung tình ấy vẫn cảm nhận sâu thẳm trong tim như là hiện thân của tất cả những gì ngọt ngào, rực rỡ nhưng lại vô vọng.

Anh dập tắt những ngọn đèn sắp tàn để nhà kho không gặp nguy hiểm, khép cửa lại nhốt đám đàn ông đang chìm trong giấc ngủ sâu không biết trời đất là gì, rồi bước ra ngoài màn đêm cô độc. Một làn gió nóng, tựa như hơi thở thoát ra từ đôi môi hé mở của một con rồng chuẩn bị nuốt chửng cả quả địa cầu, thổi thốc vào anh từ phía nam, trong khi ngay chính diện ở phía bắc mọc lên một khối mây hình thù kỳ dị và xám xịt, nằm ngay hướng cản gió thổi tới. Nó dường như được nhấc lên bằng máy móc từ bên dưới chứ chẳng phải dâng lên một cách tự nhiên. Trong khi đó, những đám mây nhỏ mờ ảo đã bay ngược về góc Đông Nam của bầu trời, tựa như đang khiếp sợ trước đám mây khổng lồ, giống như một bầy chim non bị một con quái vật dòm ngó.

Đi tiếp về phía làng, Oak ném một viên đá nhỏ vào cửa sổ phòng ngủ của Laban Tall, thầm mong Susan sẽ ra mở; nhưng chẳng có ai nhúc nhích. Anh vòng ra cửa sau — nơi đã được để ngỏ cho Laban vào nhà — và bước vào tận chân cầu thang.

“Bà Tall, tôi đến lấy chìa khóa vòm lúa, để lấy bạt che rơm,” Oak cất giọng vang như sấm.

“Ai đấy?” bà Susan Tall lơ mơ tỉnh giấc hỏi.

“Tôi đây,” Gabriel đáp.

“Mau đi ngủ đi cái đồ cửa nẻo lôi thôi này — lại đi làm phiền người ta thức giấc giờ này thế hả!”

“Không phải Laban đâu — tôi là Gabriel Oak. Tôi muốn xin chìa khóa vòm lúa.”

“Gabriel ư! Đột nhiên quỷ ám thế nào mà anh lại giả dạng làm Laban hả?”

“Tôi có giả đâu. Tôi cứ tưởng chị định——”

“Anh có chứ lỵ! Anh muốn gì ở đây hả?”

“Chìa khóa vòm lúa.”

“Lấy đi thì khắc biết. Mấy người đến quấy rầy phụ nữ vào giờ này ban đêm thật là……”

Gabriel cầm lấy chìa khóa, chẳng đợi nghe hết bài tràng giang đại hải. Mười phút sau, người ta có thể trông thấy bóng dáng cô độc của anh đang kéo bốn tấm bạt chống nước lớn băng qua sân, và chẳng mấy chốc hai trong số những đống báu vật ngũ cốc ấy đã được che đậy kín đáo — mỗi đống hai tấm bạt. Hai trăm bảng đã được bảo toàn. Ba đống lúa mì vẫn để trần, và chẳng còn tấm bạt nào nữa. Oak cúi xuống dưới các khung kê và tìm thấy một chiếc chĩa. Anh trèo lên đống tài sản thứ ba và bắt đầu thao tác, áp dụng phương pháp xếp các bó lúa phía trên chồng chờm lên nhau theo độ dốc; đồng thời, nhét đầy các khoảng trống bằng vật liệu từ một số bó lúa đã được cởi trói.

Tạm thời mọi việc vẫn ổn. Nhờ biện pháp ứng cứu chớp nhoáng này, tài sản lúa mì của Bathsheba chí ít cũng được an toàn trong vòng một hoặc hai tuần, với điều kiện là trời không nổi gió to.

Tiếp theo là lúa mạch. Thứ này chỉ có thể được bảo vệ bằng cách lợp mái tranh một cách bài bản. Thời gian trôi đi, và vầng trăng đã biến mất không quay trở lại. Đó là lời từ biệt của vị sứ thần trước thềm chiến tranh. Đêm mang một vẻ hốc hác, như một kẻ đang lâm trọng bệnh; và cuối cùng thì sự sống của bầu không khí cũng lịm tắt hoàn toàn từ khắp vòm trời dưới dạng một làn gió thoảng chậm chạp, có thể ví von như một cái chết. Và giờ đây chẳng còn âm thanh nào vang lên trong vựa rơm ngoài những tiếng đập u ám của chiếc búa đóng những thanh nẹp, và tiếng sột soạt của mái tranh trong những khoảng nghỉ.