Về vẻ tiêu điều, không gì có thể sánh được với cảnh sắc ở vùng ngoại ô thành phố Melchester vào một thời điểm muộn trong buổi tối ngập tuyết này—nếu nơi đó có thể gọi là có cảnh sắc khi mà bóng tối chiếm phần lớn.

Đó là một đêm mà nỗi buồn có thể đến với cả những tâm hồn rực rỡ nhất mà không gây ra chút cảm giác lạc lõng nào: khi mà, đối với những người nhạy cảm, tình yêu hóa thành sự bận tâm lo lắng, hy vọng chìm xuống thành hoài nghi, và niềm tin thu lại thành hy vọng; khi mà sự hoài niệm không khơi dậy niềm tiếc nuối về những cơ hội thăng tiến đã vụt qua, và sự mong đợi không còn thúc giục con người dấn thân.

Cảnh tượng trước mắt là một lối đi công cộng, bên trái giáp một con sông, phía sau sông là một bức tường cao. Bên phải là một dải đất, một nửa là đồng cỏ, một nửa là đất hoang, vươn dài tới tận một vùng đồng hoang nhấp nhô rộng lớn ở tận cùng tầm mắt.

Sự đổi thay của các mùa ít hiện rõ ở những chốn thế này hơn là giữa chốn rừng cây. Mặc dù vậy, đối với một người quan sát tinh tế, chúng vẫn vô cùng rõ rệt; điểm khác biệt là phương thức biểu hiện của chúng ít sáo mòn và quen thuộc hơn những hiện tượng nổi tiếng như chồi non nảy lộc hay lá rụng mùa thu. Nhiều sự biến đổi không hề âm thầm và từ từ như chúng ta vẫn tưởng khi nghĩ đến vẻ ủ rũ chung của một cánh đồng hoang. Mùa đông, khi đặt chân đến chốn này, đã tiến bước qua những giai đoạn rõ rệt như sau:

Sự rút lui của loài rắn.

Sự biến đổi của những thảm dương xí.

Sự dâng đầy của các vũng nước.

Sự dâng lên của những làn sương mù.

Sự ngả màu nâu bởi sương giá.

Sự suy tàn của các loài nấm.

Sự xóa nhòa bởi tuyết.

Cao trào của chuỗi biến đổi ấy đã đạt đến đỉnh điểm vào đêm nay trên đồng hoang Melchester, và lần đầu tiên trong mùa, những gồ ghề của nó chỉ còn là những hình thù không rõ nét; gợi lên đủ thứ nhưng chẳng tuyên bố điều gì, và chẳng mang đặc điểm nào khác ngoài việc là ranh giới của một thứ gì đó—lớp dưới cùng của một bầu trời tuyết giá. Từ bầu trời hỗn độn những bông tuyết chen chúc ấy, đồng hoang chốc lát lại được khoác thêm lớp áo mới, để rồi qua khoảnh khắc ấy lại càng có vẻ trơ trọi hơn. Vòm mây khổng lồ bên trên thấp đến kỳ lạ, tựa như mái nhà của một hang động tối tăm rộng lớn đang dần sụp xuống sàn; bởi cảm giác trực diện lúc bấy giờ là lớp tuyết lót trên bầu trời và lớp tuyết phủ trên mặt đất sẽ sớm hòa làm một khối mà không hề có bất kỳ khoảng không khí nào ở giữa.

Chúng ta hãy quay sự chú ý sang những đặc điểm bên phía tay trái. Đó là sự phẳng lặng của dòng sông, sự đứng thẳng của bức tường phía sau, và bóng tối bao trùm cả hai. Những yếu tố này tạo nên một thể thống nhất. Nếu có thứ gì đó còn tối hơn cả bầu trời, thì đó chính là bức tường; và nếu có thứ gì còn ảm đạm hơn cả bức tường, thì đó là dòng sông bên dưới. Đỉnh mờ ảo của mặt tiền tòa nhà bị khuyết lõm và nhô ra bởi nhữngh ống khói rải rác đây đó, và trên bề mặt của nó thấp thoáng những hình chữ nhật của các ô cửa sổ, dẫu rằng chỉ ở phần phía trên. Phía dưới, kéo dài tận mép nước, mặt phẳng ấy hoàn toàn liền mạch, không một khe hở hay gờ nổi.

Một chuỗi những âm thanh đục ngầu không thể tả xiết, gây khó hiểu bởi nhịp điệu đều đặn của chúng, khó khăn truyền âm xuyên qua bầu không khí xốp đặc. Đó là chiếc đồng hồ ở vùng lân cận đang điểm mười giờ. Chiếc chuông đặt ngoài trời, lại bị phủ mấy phân tuyết dày cách âm, nên tạm thời đã mất đi giọng điệu vốn có.

Khoảng thời gian này, tuyết bắt đầu ngớt: mười bông rơi xuống thay vì hai mươi bông lúc trước, rồi một bông chiếm chỗ của mười. Không lâu sau, một bóng người chuyển động bên bờ sông.

Dựa vào bóng hình của nó trên phông nền nhợt nhạt, một người quan sát kỹ có thể nhận ra đó là một vóc dáng nhỏ bé. Chỉ có điều đó là thứ duy nhất có thể xác định chắc chắn. Trông nó có vẻ là con người.

Cái bóng đi chậm rãi, nhưng không mấy nhọc nhằn, bởi lớp tuyết dù rơi bất chợt nhưng đến lúc này vẫn chưa sâu quá hai gang tay. Lúc ấy, một vài từ được cất lên thành tiếng:

“Một. Hai. Ba. Bốn. Năm.”

Giữa mỗi lần cất tiếng, cái bóng nhỏ bé lại tiến lên khoảng nửa tá bước chân. Lúc này thì rõ ràng là những ô cửa sổ nằm trên cao ở bức tường đang được đếm. Từ “Năm” ứng với ô cửa sổ thứ năm tính từ đầu bức tường.

Đến đây, cái bóng dừng lại và thu mình nhỏ xíu. Nhân vật ấy đang cúi người xuống. Rồi một nhúm tuyết bay vụt qua sông hướng về phía ô cửa sổ thứ năm. Nó đập cái bốp vào bức tường ở một điểm cách đích đến vài thước. Cú ném là ý tưởng của một người đàn ông kết hợp với khả năng thi hành của một người phụ nữ. Không một người đàn ông nào từng thấy chim, thỏ hay sóc hồi nhỏ lại có thể ném một cách vô tích sự đến cùng cực như những gì được thể hiện ở đây.

Lại một lần thử nữa, rồi thêm lần nữa; cho đến khi bức tường dần chi chít những cục tuyết bám vào. Cuối cùng thì một mảnh tuyết cũng đập trúng ô cửa sổ thứ năm.

Vào ban ngày, người ta có thể thấy dòng sông mang thứ dòng chảy sâu thẳm và phẳng lặng, cuồn cuộn ở giữa và hai bên với cùng một độ chính xác trôi chảy, mọi sự bất định về tốc độ đều được khắc phục ngay lập tức bởi một xoáy nước nhỏ. Không có âm thanh nào đáp lại tín hiệu ngoài tiếng róc rách và tiếng kêuục ục của một trong những xoáy nước vô hình ấy—cùng với một vài âm thanh nhỏ mà một kẻ buồn rầu sẽ gọi là tiếng rên rỉ, còn kẻ vui vẻ sẽ gọi là tiếng cười—được tạo ra bởi tiếng nước vỗ vào những vật thể nhỏ nhặt ở các khúc khác của dòng sông.

Ô cửa sổ lại bị ném trúng theo cách tương tự.

Rồi một tiếng động vang lên, có lẽ là do cửa sổ được mở ra. Tiếp theo đó là một giọng nói cất lên từ phía bên đó.

“Ai đấy?”

Giọng điệu mang nét nam tính và không hề có vẻ ngạc nhiên. Vì bức tường cao đó thuộc về một doanh trại, và việc kết hôn không được thiện cảm trong quân đội, nên những cuộc hẹn hò và liên lạc hẳn đã từng diễn ra qua con sông này trước đêm nay.

“Có phải Trung sĩ Troy không?” chiếc bóng nhòe nhoạt trong tuyết run rẩy cất lên.

Người này trông giống một cái bóng thuần túy trên mặt đất đến nỗi, còn người kia lại hòa lẫn vào tòa nhà đến mức người ta có cảm giác bức tường đang trò chuyện với tuyết.

“Đúng,” giọng nói mang vẻ ngờ vực phát ra từ bóng tối. “Cô là đứa con gái nào thế?”

“Ồ, Frank—anh không nhận ra em sao?” cái bóng nói. “Vợ anh, Fanny Robin đây.”

“Fanny!” bức tường thốt lên vẻ kinh ngạc tột độ.

“Vâng,” cô gái nói, với tiếng thở dốc bị nén lại một nửa.

Trong giọng nói của người phụ nữ ấy không có âm điệu của một người vợ, và thái độ của người đàn ông kia cũng hiếm khi giống của một người chồng. Cuộc đối thoại tiếp diễn.

“Sao cô lại đến đây?”

“Em hỏi thăm xem đâu là cửa sổ của anh. Xin anh hãy tha thứ cho em!”

“Tôi không ngờ tối nay cô lại tới. Quả thực, tôi không nghĩ cô sẽ đến chút nào. Thật kỳ lạ là cô lại tìm được tôi ở đây. Ngày mai tôi phải trực đấy.”

“Anh bảo em phải đến mà.”

“À—tôi bảo là cô có thể đến.”

“Vâng, ý em là em có thể đến. Anh có vui khi gặp em không, Frank?”

“Ồ có—dĩ nhiên rồi.”

“Anh có thể—ra gặp em không?”

“Fan thân mến của anh ơi, không thể được! Tiếng kèn đã thổi, cổng doanh trại đã đóng, và anh không được phép ra ngoài. Tất cả chúng anh chẳng khác nào đang ở trong nhà tù Melchester cho đến sáng mai.”

“Thế thì em sẽ không được gặp anh cho đến lúc đó sao!” Những lời nói vang lên với giọng điệu thất vọng ngập ngừng.

“Cô đến đây từ Weatherbury bằng cách nào thế?”

“Em đi bộ—một phần quãng đường—phần còn lại đi xe chở hàng.”

“Anh ngạc nhiên đấy.”

“Vâng—em cũng vậy. Và Frank, khi nào thì việc đó diễn ra?”

“Việc gì?”

“Điều mà anh đã hứa ấy.”

“Anh không nhớ rõ lắm.”

“Ồ, anh nhớ chứ! Đừng nói năng kiểu đó. Nó đè nặng lên lòng em. Nó khiến em phải thốt ra những điều lẽ ra người nói đầu tiên phải là anh.”

“Thôi được rồi—cứ nói đi.”

“Ồ, em phải nói sao?—đó là, khi nào chúng ta cưới nhau hả anh, Frank?”

“Ồ, anh hiểu rồi. À—em phải chuẩn bị quần áo cho đàng hoàng đã.”

“Em có tiền mà. Sẽ cưới theo hình thức rao hôn hay xin giấy phép đây?”

“Rao hôn, anh nghĩ thế.”

“Và chúng ta sống ở hai giáo xứ cơ mà.”

“Vậy sao? Thế thì sao chứ?”

“Phòng trọ của em ở xứ St. Mary, còn chỗ này thì không. Cho nên việc rao hôn sẽ phải được thực hiện ở cả hai nơi.”

“Luật là thế à?”

“Vâng. Ồ Frank—em sợ anh nghĩ em là kẻ bạo dạn! Đừng nghĩ vậy nhé, Frank yêu dấu—anh đồng ý chứ—vì em yêu anh rất nhiều. Và anh đã nói bao nhiêu lần là sẽ cưới em, và—và—em—em—em——”

“Đừng khóc nữa nào! Thật ngốc nghếch. Nếu anh đã nói thế thì dĩ nhiên anh sẽ làm.”

“Và em sẽ tiến hành rao hôn ở giáo xứ của em, còn anh ở giáo xứ của anh chứ?”

“Ừ.”

“Ngày mai luôn nhé?”

“Không phải ngày mai. Chúng ta sẽ tính chuyện đó trong vài ngày tới.”

“Anh đã có sự cho phép của các sĩ quan chưa?”

“Chưa—vẫn chưa.”

“Ồ—sao lại thế? Anh bảo là anh suýt có được nó trước khi rời Casterbridge cơ mà.”

“Sự thật là, anh quên xin. Việc em đến thế này quá đột ngột và bất ngờ.”

“Vâng—vâng—đúng là vậy. Thật sai lầm khi em lại làm phiền anh. Bây giờ em sẽ đi đây. Ngày mai anh có đến thăm em ở nhà bà Twills, trên phố North không? Em không thích đến Doanh trại chút nào. Ở đây có những người phụ nữ hư hỏng, và họ tưởng em cũng là một kẻ như thế.”

“Được chứ. Anh sẽ đến thăm em, mình ạ. Chúc ngủ ngon.”

“Chúc ngủ ngon, Frank—chúc ngủ ngon!”

Và âm thanh đóng cửa sổ lại vang lên lần nữa. Cái bóng nhỏ bé bước đi. Khi cô đi khuất góc tường, một tiếng cảm thán nén lại vang lên từ bên trong.

“Hô—hô—Trung sĩ—hô—hô!” Một lời quở trách theo sau đó, nhưng không rõ tiếng; và nó chìm nghỉm giữa những tiếng cười trầm đục, thứ âm thanh hầu như không thể phân biệt nổi với tiếng róc rách của những xoáy nước bé xíu bên ngoài.