Mademoiselle Source đã nhận nuôi cậu bé này trong hoàn cảnh vô cùng thương tâm. Khi ấy bà ba mươi sáu tuổi. Do từ nhỏ đã lỡ trượt khỏi lòng bà vú ngã vào đống lửa khiến khuôn mặt bị biến dạng khủng khiếp, bà đã quyết tâm không lấy chồng, bởi bà không muốn bất kỳ người đàn ông nào đến với mình vì tiền của.

Một người hàng xóm của bà, vừa góa chồng ngay trước khi sinh con, đã qua đời trên bàn đẻ mà không để lại nổi một xu dính túi. Mademoiselle Source đón đứa trẻ sơ sinh ấy, thuê người nuôi nạ, dưỡng dục, gửi vào trường nội trú, rồi đón cậu về nhà vào năm cậu mười bốn tuổi, với mong muốn căn nhà trống trải của mình có thêm người bầu bạn, chăm sóc và sưởi ấm quãng đời xế chiều.

Bà có một mảnh đất nhỏ ở vùng quê cách Rennes bốn giải đất, và giờ đây bà cho người hầu nghỉ việc; chi phí sinh hoạt đã tăng lên gấp đôi kể từ khi đứa trẻ mồ côi xuất hiện, khiến khoản thu nhập ba nghìn franc của bà không còn đủ để trang trải cho ba người.

Bà tự tay lo chuyện nhà cửa, cơm nước và sai cậu bé đi làm những việc vặt, đồng thời để cậu phụ giúp việc làm vườn. Cậu là đứa trẻ hiền lành, rụt rè, ít nói và giàu tình cảm. Và bà đã cảm nhận được một niềm hạnh phúc sâu sắc, một niềm vui mới mẻ khi cậu thơm má bà mà không hề tỏ ra ngạc nhiên hay sợ hãi trước gương mặt bị hủy hoại của bà. Cậu gọi bà là “Dì” và đối xử với bà như mẹ ruột.

Vào buổi tối, hai người cùng ngồi quây quần bên lò sưởi, và bà làm những món ngon nhỏ xinh cho cậu. Bà hâm nóng chút rượu và nướng một lát bánh mì, tạo thành một bữa ăn nhẹ vô cùng ấm cúng trước giờ đi ngủ. Bà thường đặt cậu lên đùi, phủ lên người cậu những nụ hôn và thì thầm những lời dịu ngọt bên tai. Cậu được bà gọi là: “Bông hoa nhỏ của ta, tiểu thiên sứ, đứa con vàng ngọc được ta sủng ái, báu vật thiêng liêng.” Cậu ngoan ngoãn đón nhận những cử chỉ âu yếm, rúc đầu vào bờ vai của người phụ nữ lớn tuổi chưa chồng. Dù đã gần mười lăm tuổi, cậu vẫn thấp bé, gầy yếu và có vẻ ngoài khá ốm yếu.

Thỉnh thoảng, Mademoiselle Source đưa cậu vào thành phố để thăm hai người họ hàng bên đằng nội đã có gia đình, vốn là những người chị em họ xa sống ở vùng ngoại ô và cũng là những người thân thích duy nhất còn lại của bà. Hai người phụ nữ ấy vẫn luôn trách mòn trách mỏi việc bà nhận nuôi đứa bé này vì sợ tranh giành gia tài; nhưng dẫu vậy, họ vẫn đón tiếp bà niềm nở với niềm hy vọng sẽ kiếm được một phần cho riêng mình, chắc chắn là một phần ba nếu tài sản của bà được chia đều.

Bà hạnh phúc, rất hạnh phúc, tâm trí lúc nào cũng quấn quýt bên đứa con nuôi. Bà mua sách cho cậu để mở mang trí tuệ, và cậu đâm ra say mê đọc sách.

Cậu không còn trèo lên đùi nũng nịu với bà như trước nữa; thay vào đó, cậu lủi thủi ra chiếc ghế nhỏ bên góc lò sưởi và mở một cuốn sách ra đọc. Ngọn đèn đặt ở mép chiếc bàn nhỏ ngang đầu soi rọi mái tóc xoăn và một phần vầng trán của cậu; cậu ngồi bất động, chẳng ngẩng đầu hay làm bất kỳ cử động nào. Cậu cứ thế đọc say sưa, hoàn toàn đắm chìm vào câu chuyện trong trang sách.

Ngồi đối diện, bà đăm đăm ngắm nhìn cậu, kinh ngạc trước sự chăm chỉ của đứa trẻ, và nhiều lúc chực trào nước mắt.

Bà thỉnh thoảng cất lời: “Con sẽ mệt mất thôi, cục cưng ạ!” với hy vọng cậu sẽ ngẩng đầu lên và chạy sang ôm lấy bà; nhưng cậu thậm chí chẳng thèm đáp lại; cậu nào có nghe hay hiểu bà đang nói gì; sự chú ý của cậu đặt trọn vào những trang sách đang đọc.

Trong suốt hai năm, cậu ngấu nghiến một số lượng sách khổng lồ. Tính cách cậu thay đổi.

Sau đó, cậu bắt đầu nhiều lần hỏi xin tiền Mademoiselle Source, và lần nào bà cũng cho. Vì cậu cứ đòi mãi, cuối cùng bà đành từ chối, bởi bà vừa là người ngăn nắp, cương quyết, lại biết cách hành xử đúng đắn khi cần thiết. Sau bao lời nài nỉ, vào một đêm nọ, cậu đã vòi được từ bà một khoản tiền lớn; nhưng vài ngày sau, khi cậu tiếp tục ngửa tay xin thêm, bà tỏ ra cứng rắn và nhất quyết không nhượng bộ nữa.

Cậu tỏ ra bằng lòng với quyết định của bà.

Cậu lại trở nên trầm lặng như trước, ngồi liền hàng giờ bất động, chìm đắm trong những dòng suy tư sâu kín. Giờ đây, cậu thậm chí chẳng buồn trò chuyện với Mademoiselle Source, chỉ đáp lại những lời bà nói bằng vài từ ngắn ngủi, khách sáo. Mặc dù vậy, thái độ của cậu với bà vẫn rất nhã nhặn và chu đáo; chỉ là cậu không bao giờ ôm bà nữa.

Đến lúc này, bà bắt đầu cảm thấy hơi sợ cậu khi hai người ngồi đối mặt nhau bên lò sưởi khi màn đêm buông xuống. Bà muốn đánh thức cậu, muốn cậu thốt lên điều gì đó, bất kể là gì, để phá vỡ sự im lặng đáng sợ tựa như bóng tối trong khu rừng sâu thẳm. Thế nhưng cậu phớt lờ bà, và người phụ nữ tội nghiệp yếu đuối ấy run rẩy trong nỗi kinh hoàng sau năm sáu lần cất lời mà chẳng moi được từ cậu dù chỉ một chữ.

Rốt cuộc cậu bị làm sao thế nhỉ? Chuyện gì đang diễn ra trong cái đầu khép kín kia? Khi phải ngồi đối diện với cậu suốt hai hoặc ba tiếng đồng hồ như thế, bà có cảm giác mình sắp phát điên, chỉ muốn vùng chạy ra khoảng không gian bao la ngoài đồng nội để trốn chạy cái sự bầu bạn lặng câm, vĩnh cửu ấy cùng một mối nguy hiểm mơ hồ nào đó mà bà không sao định hình nổi, nhưng lại có linh cảm bất an.

Bà thường xuyên khóc một mình. Rốt cuộc là có chuyện gì với cậu cơ chứ? Khi bà bày tỏ một mong muốn nào đó, cậu đều không một lời phàn nàn mà thực hiện ngay. Khi bà cần mua thứ gì từ thành phố, cậu lập tức lên đường mang về. Bà chẳng có điều gì phải phàn nàn về cậu cả; thực sự là không! Thế nhưng—

Lại một năm trôi qua, và bà cảm thấy tâm trí của người thanh niên ấy lại có thêm một sự biến chuyển mới. Bà nhận ra điều đó; bà cảm nhận được; bà linh tính được. Bằng cách nào ư? Mặc kệ nó đi! Bà chắc chắn mình không nhầm; nhưng bà không thể giải thích nổi những suy nghĩ thầm kín của gã thanh niên kỳ lạ này đã thay đổi theo chiều hướng nào.

Bà có cảm giác rằng, cho đến tận lúc này, cậu vẫn giống như một kẻ đang do dự, bỗng nhiên đi đến một quyết định dứt khoát. Ý nghĩ này thoáng qua trong đầu bà vào một buổi tối nọ khi bà bắt gặp ánh mắt của cậu, một ánh nhìn cố định, kỳ lạ mà trước đây bà chưa từng thấy trên khuôn mặt ấy.

Từ đó, cậu bắt đầu nhìn chằm chằm vào bà không rời mắt, khiến bà chỉ ước gì có thể trốn đi đâu đó để tránh né cái ánh nhìn lạnh lẽo đang xoáy sâu vào người mình.

Cậu cứ dán mắt vào bà hết buổi tối này đến buổi tối khác, kéo dài hàng giờ đồng hồ, và chỉ chịu dời mắt đi khi bà cất lên giọng nói đã hoàn toàn kiệt quệ:

“Đừng nhìn ta thế chứ, con tôi!”

Lúc bấy giờ cậu mới cúi đầu xuống.

Thế nhưng, ngay vừa lúc bà quay lưng đi, bà lại cảm thấy ánh mắt của cậu đang bám theo mình. Bất cứ nơi nào bà bước chân tới, cậu đều theo dõi bằng cái nhìn dai dẳng ấy.

Thỉnh thoảng, khi bà đang dạo bước trong mảnh vườn nhỏ, bà bất ngờ bắt gặp cậu ẩn nấp sau lùm cây như thể đang rình rập mình; hoặc khi bà ngồi trước hiên nhà vá tất trong lúc cậu đang cuốc các luống rau, cậu vẫn vừa làm việc vừa liếc nhìn bà đầy lén lút.

Mọi lời gặng hỏi của bà đều trở nên vô ích:

“Con bị làm sao thế, con trai? Ba năm nay con thay đổi nhiều quá. Ta chẳng thể nhận ra con nữa. Hãy nói cho ta biết con đang vướng bận điều gì, và con đang nghĩ ngợi những gì đi.”

Cậu lúc nào cũng đáp lại bằng một giọng điệu bình thản, mệt mỏi:

“Dạ thưa, con có bị làm sao đâu, thưa dì!”

Và khi bà gặng hỏi dồn dập:

“À! Con tôi, hãy trả lời ta, hãy đáp lời khi ta nói chuyện với con chứ. Nếu con biết con đã gây cho ta đau khổ nhường nào, con sẽ luôn cất tiếng đáp lời, và sẽ không nhìn ta với ánh mắt đó nữa. Con đang gặp rắc rối gì phải không? Hãy nói cho ta nghe! Ta sẽ xoa dịu cho con!”

Cậu lững thững bỏ đi với vẻ mặt mệt mỏi, lẩm bẩm:

“Nhưng con thực sự chẳng bị làm sao cả, con đảm bảo với dì đấy.”

Cậu chẳng cao lớn lên bao nhiêu, gương mặt vẫn mang nét trẻ con dẫu các đường nét đã ra dáng một người trưởng thành. Tuy nhiên, chúng trông thật thô kệch và kém sắc nét. Cậu cứ như một tạo vật dang dở, yểu mệnh, chưa kịp thành hình, mang lại cảm giác bất an tựa như một ẩn số. Cậu là một sinh thể khép kín, xa cách, bên trong dường như luôn diễn ra những toan tính tâm lý đầy nguy hiểm và hoạt động không ngừng nghỉ. Mademoiselle Source hoàn toàn ý thức được điều đó, và nỗi lo lắng lớn đến mức khiến bà thao thức suốt đêm không tài nào chợp mắt. Những nỗi sợ hãi kinh hoàng, những cơn ác mộng rợn người liên tục bủa vây lấy bà. Bà khóa chặt mình trong phòng, dùng then cài cửa lại vì bị nỗi sợ hãi hành hạ.

Bà sợ điều gì cơ chứ? Bản thân bà cũng chẳng rõ.

Bà sợ tất cả mọi thứ, sợ màn đêm, sợ những bức tường, sợ bóng trăng hắt lên tấm rèm trắng ở cửa sổ, và trên hết, bà sợ cậu.

Tại sao chứ?

Bà phải sợ điều gì cơ chứ? Liệu bà có biết đó là gì không?

Bà không thể tiếp tục sống thế này được nữa! Bà chắc chắn rằng một tai họa đang chực chờ giáng xuống đầu mình, một tai họa kinh hoàng.

Sáng sớm hôm đó, bà lén lút lên đường vào thành phố để thăm họ hàng. Bà hổn hển kể lại mọi chuyện cho họ nghe. Hai người phụ nữ kia tưởng bà đang phát điên nên tìm cách trấn an.

Bà nói:

“Nếu các chị biết cách cậu ta nhìn tôi từ sáng đến tối mịt mới thôi. Cậu ta chẳng bao giờ rời mắt khỏi tôi cả! Có những lúc, tôi chỉ muốn thét lên cầu cứu, gọi hàng xóm sang vì quá ư sợ hãi. Nhưng tôi biết nói gì với họ đây? Cậu ta có làm gì đâu ngoài việc nhìn tôi.”

Hai người chị em họ hỏi:

“Cậu ta có bao giờ thô bạo với chị không? Cậu ta có nói năng xấc láo với chị không?”

Bà đáp:

“Không, chưa bao giờ; cậu ta làm mọi điều tôi muốn; cậu ta chăm chỉ làm việc; cậu ta ngoan ngoãn; thế nhưng tôi quá sợ hãi nên chẳng màng đến những điều đó nữa. Cậu ta đang mưu tính điều gì đó, tôi chắc chắn là như thế—vô cùng chắc chắn. Tôi không muốn cứ phải sống thui thủi một mình với cậu ta ở miền quê ấy nữa.”

Bị sốc trước những lời đó, họ hàng của bà tuyên bố rằng thiên hạ sẽ phải kinh ngạc và chẳng thể hiểu nổi; họ khuyên bà nên ngậm tăm về những nỗi sợ hãi cũng như dự định của mình, dù vậy họ vẫn không quên xúi giục bà dọn lên thành phố sinh sống, bởi họ thầm hy vọng cuối cùng toàn bộ gia tài rồi sẽ rơi vào tay họ.

Họ thậm chí còn hứa sẽ giúp bà bán căn nhà ở quê và tìm một căn khác ở gần chỗ họ.

Mademoiselle Source quay trở về nhà. Nhưng tâm trí bà rối bời đến mức chỉ cần một tiếng động nhỏ cũng đủ khiến bà run rẩy, và đôi tay bà cứ thế bần thần mỗi khi có chút biến động cỏn con khuấy động.

Bà đã phải lặn lội thêm hai lần nữa để tham khảo ý kiến họ hàng, lúc này thì tâm trí đã quyết định không đời nào tiếp tục sống cảnh này trong căn nhà hoang vắng nữa. Cuối cùng, bà cũng tìm được một ngôi nhà nhỏ ở ngoại ô ưng ý và lén lút mua đứt nó.

Hợp đồng được ký kết vào một buổi sáng thứ Ba, và Mademoiselle Source dành trọn phần thời gian còn lại trong ngày để chuẩn bị cho công cuộc chuyển nhà.

Tám giờ tối, bà bước lên chuyến xe ngựa tuyến chạy qua cách nhà chừng vài trăm thước, rồi dặn người đánh xe thả bà xuống chỗ bà vẫn thường hay xuống. Hừa vừa quất ngựa vừa với với theo:

“Chào Mademoiselle Source nhé—chúc ngủ ngon!”

Vừa bước đi bà vừa đáp lại:

“Chào anh Père Joseph.” Sáng hôm sau, lúc bảy giờ rưỡi, người đưa thư mang bưu phẩm đến làng phát hiện ngay ngã ba đường, cách đường cái không xa, có một vũng máu lớn vẫn chưa khô. Anh ta tự lẩm bẩm: “Chà! Chắc lại có tay bợm nhậu nào bị chảy máu cam đây mà.”

Thế nhưng, đi thêm chừng mười bước chân nữa, anh ta nhìn thấy một chiếc khăn tay cũng dính đầy máu. Anh nhặt nó lên. Chất vải rất mịn, người đưa thư hoảng hốt bước về phía mương nước, nơi anh thoáng thấy một vật thể lạ.

Mademoiselle Source đang nằm bất động dưới đáy mương trên thảm cỏ, cổ bị cắt đứt bởi một nhát dao.

Một giờ sau, hiến binh, quan tòa thẩm vấn cùng các nhà chức trách khác có mặt để tiến hành điều tra nguyên nhân cái chết.

Hai người họ hàng được gọi đến với tư cách nhân chứng, đã khai tuốt tuồn tuột về những nỗi sợ hãi cùng dự định cuối đời của người phụ nữ góa chồng.

Đứa con nuôi bị bắt giam. Sau cái chết của người đã nhận nuôi mình, cậu ta khóc lóc từ sáng đến tối, ít ra là bề ngoài thì tỏ ra chìm đắm trong nỗi đau đớn tột cùng.

Cậu ta đưa ra bằng chứng ngoại phạm rằng mình đã dành cả buổi tối cho đến tận mười một giờ ở một quán cà phê. Có mười người đã nhìn thấy cậu ta, bởi cậu ta ở đó cho đến lúc rời đi.

Người đánh xe tuyến đường dài khai nhận rằng ông đã thả người phụ nữ bị sát hại xuống dọc đường vào khoảng từ chín giờ rưỡi đến mười giờ.

Bị cáo được tuyên trắng án. Một di chúc được lập từ lâu, được gửi lại cho một công chứng viên ở Rennes, đã chỉ định cậu ta là người thừa kế duy nhất. Thế là cậu ta nghiễm nhiên ôm trọn toàn bộ gia sản.

Suốt một thời gian dài, người dân trong vùng tẩy chay cậu ta, bởi họ vẫn ôm mối hoài nghi. Ngôi nhà của cậu ta, chính là căn nhà của người quá cố, bị coi là chốn bị nguyền rủa. Mọi người né tránh cậu ta khi chạm mặt ngoài phố.

Thế nhưng, cậu ta tỏ ra quá đỗi hiền hòa, cởi mở và thân thiện, khiến những hoài nghi kinh khủng ấy dần chìm vào quên lãng. Cậu ta hào phóng, hay giúp đỡ người khác, sẵn sàng trò chuyện với những kẻ hèn mạt nhất về bất cứ chuyện gì, miễn là họ muốn nói chuyện với cậu ta.

Công chứng viên, Maitre Rameau, là một trong những người đầu tiên đứng về phía cậu ta, bị thu hút bởi sự hoạt ngôn đầy tươi cười ấy. Ông từng phát biểu trong một bữa tối tại nhà viên thu thuế:

“Một kẻ ăn nói lưu loát và lúc nào cũng vui vẻ thế này thì chẳng thể nào mang một tội ác như vậy trên lương tâm được.”

Bị lay động bởi lý lẽ ấy, những người có mặt bắt đầu ngẫm nghĩ, và họ hồi tưởng lại những cuộc trò chuyện dài với người đàn ông này — kẻ từng gần như ép họ phải dừng chân ở các góc đường để lắng nghe những ý tưởng của mình, kẻ khăng khăng mời họ bước vào nhà mỗi khi đi ngang qua khu vườn, kẻ biết pha trò giỏi hơn cả trung đội trưởng hiến binh, và là kẻ sở hữu nguồn năng lượng vui tươi mang tính lây lan mạnh mẽ đến mức mặc cho sự ghê tởm thoáng qua trong lòng, họ vẫn không sao kìm được việc phải bật cười mỗi khi ở bên cạnh cậu ta.

Chẳng bao lâu sau, mọi cánh cửa đều rộng mở đón chào cậu ta.

Giờ đây, cậu ta chính là thị trưởng của thị trấn này.