Trời dài đất lâu. Trời đất sở dĩ có thể lâu dài là vì chúng không vì mình mà sinh ra, cho nên mới có thể trường sinh.

Cho nên bậc thánh nhân đặt thân mình ra sau mà thân lại được lên trước, đặt thân mình ra ngoài mà thân lại được tồn tại. Chẳng phải vì họ vô tư sao? Cho nên mới thành tựu được cái tư của mình.

Nói là trời dài đất lâu, tại sao trời có thể dài mà đất có thể lâu? Bởi vì trời với đất đều không bận tâm đến sự tồn tại của chính mình, không cho rằng mình thuộc về sở hữu của mình, không vì bản thân mà làm bất cứ việc gì. Không quan tâm đến sự sinh tồn của bản thân, cho nên mới có thể sinh tồn lâu dài. Không quá chú tâm toàn diện vào sự sinh tồn của bản thân, trái lại có thể sinh tồn lâu dài vậy.

Thánh nhân lùi lại không tranh trước, trái lại có thể đi lên phía trước. Đặt bản thân ra ngoài vòng danh lợi, trái lại có thể bảo vệ sự tồn tại của bản thân (cùng với quyền lợi của mình). Không cho rằng bản thân có thể đạt được cái gì, trái lại có thể thực sự đạt được sở đắc. Người có đạo hạnh là không tính toán cho tư lợi của bản thân, cho nên mới có thể thành tựu tư lợi của chính mình.

Cảnh giới khác nhau sẽ có cách lý giải khác nhau đối với điều này. Trọng tâm của chương 7 chính là vô kỷ vô tư. Bạn có thể đơn thuần coi sự vô tư như một thủ đoạn, như một công trình hình tượng, lấy sự vô tư làm bề ngoài, lấy việc thành tựu tư lợi làm mục đích. Thế nhưng, đuôi chồn rất khó giấu giếm lâu dài, kết quả của việc ngụy trang chính là sự đắc chí nhất thời cùng sự bại lộ dần dần và thất bại cuối cùng.

Mà nếu như bạn có đủ cảnh giới, đủ lý niệm, tấm lòng và niềm tin, thì việc thành hay không thành tư lợi hoàn toàn không phải là vấn đề khiến bạn phải so đo, bạn luôn có tư tưởng và sự quan tâm cao minh hơn một bậc, bạn luôn có kiến thức và suy nghĩ sâu xa hơn một bậc, bạn luôn có quy hoạch và hy vọng có tầm nhìn xa hơn một bậc, bạn luôn có kiến thức, phong độ và thành tựu ưu việt hơn. Còn như tư lợi cá nhân của bạn, cho dù bạn vẫn chưa làm được đến mức một trăm phần trăm đặt ra ngoài vòng, thì cũng hoàn toàn có thể làm được việc mỉm cười cho qua, thuận theo tự nhiên, không có gì là được hay không được, mà đem tinh thần đầu tư vào sự nghiệp chân chính, vào việc theo đuổi đại đạo chân chính.

Lão Tử có "tư" gì để mà khoe khoang? Làm thủ thư mấy năm, cưỡi trâu xanh ra ải Hàm Cốc, trở thành một trong những nhân vật không kém phần hài hước trong "Cố sự tân biên" của Lỗ Tấn. Thế nhưng cuốn sách "Lão Tử" hay còn gọi là "Đạo đức kinh" của ông lại lưu truyền muôn đời, ông còn có tư tâm gì, muốn thành mà chưa thành nữa chứ?

Đoạn này của Lão Tử có thể được xem như lời vàng ý ngọc. Giải thích theo chiều ngược lại của lời ông chính là, nếu như bạn quá coi trọng bản thân, nếu như bạn một lòng tự mưu tính, nếu như bạn cứ mãi tranh giành về trước, so đo từng tí một, thì trái lại bạn chẳng thu được gì cả. Có khi, bạn càng mưu tính cho bản thân, thì vong mạng càng nhanh. Tư tâm của bạn càng nặng, càng luôn luôn vì bản thân mà tính toán, thì càng trở thành trò cười, phơi bày xấu thái (bộ mặt xấu xí), cho nên càng chẳng làm nên trò trống gì.

Đoạn văn này là dễ hiểu nhất, ít sự huyền bí nhất nhưng cũng là khó làm được nhất. Phồn hoa náo nhiệt, thế giới đại thiên, đủ loại chuyện dĩnh doanh cẩu cẩu (chạy chọt luồn cúi) mà chúng ta nhìn thấy còn ít sao? Kẻ chạy chọt chức quyền, kẻ chạy chọt tiền tài, kẻ chạy chọt quan hệ, kẻ xào nấu không ngừng, kẻ phơi bày đủ trò hề, kẻ vất vả cực nhọc, kẻ uổng công vô ích, kẻ hành động thiếu suy nghĩ, nói theo tiếng Đông Bắc là đắc đắc sắc sắc (kiêu ngạo vênh váo), kết quả trái ngược, chúng ta còn thấy ít sao? Lại còn cần phải dẫn chứng nữa sao?

Ngay cả một trận đấu thể thao, một trò chơi vận động cũng như vậy, nếu như tâm tư cạnh tranh của bạn phát triển đến mức dùng thuốc kích thích, thì kết quả sẽ ra sao? Nếu như tư tâm tạp niệm của bạn quá nặng, thì bạn nhất định sẽ bị mất phong độ trong trận đấu, chắc chắn sẽ thua cuộc. Ngược lại, nếu như tầm nhìn của bạn cao rộng, tâm thái cân bằng, mới là trạng thái tốt nhất.

Hữu tâm trồng hoa hoa chẳng nở, vô tình cắm liễu liễu mọc thành xanh, nguyên nhân nằm ở chỗ, quá cố ý để ý khắc kỷ mưu tư cho mình, chạy nhảy la hét, tư tâm liền biến thành tạp niệm, động thái sẽ bị biến dạng, ngôn từ sẽ bị chệch choạc, thái độ sẽ bị mất bình thường, sự phát huy sẽ bị tổn hại, kiến giải sẽ bị thiên chấp, tâm thái sẽ bị bất an, bạn sẽ trở nên lải nhải, hẹp hòi, thần kinh, lăng xăng, tầm nhìn hạn hẹp, tiểu khí, tiểu nhân thường cau có, lén lút, hậm hực, hung ác... cuối cùng chỉ đành trở thành kẻ cô độc cô gia quả nhân, chuốc lấy tiếng cười thiên hạ, làm một việc chẳng nên hồn, để lại tiếng cười chê.

Chương này bàn về vô tư cho nên mới có thể thành tựu tư lợi, cũng có thể xuyên tạc "Đạo đức kinh", xem như một lời giải thích trêu chọc. Lão Tử vốn dĩ vô tư, điều ông nhấn mạnh là phải vô tư thì mới có khả năng thành tựu một hai sự việc, mới có thể không giống như một số kẻ ngốc nghếch chẳng làm nên tích sự gì. Cứ như thế, sự vô tư của ông, lại trở thành bằng chứng cho sự có tư của ông, từ đó có thể thêu dệt nên tội trạng Lão Tử là kẻ tư tâm nhất, xảo quyệt nhất, tinh ranh tính toán nhất, quá thông minh.

Cứ lấy chương này làm ví dụ, Lão Tử bắt đầu nói từ chuyện trời dài đất lâu. Trời đất sở dĩ có thể dài lâu là vì chúng không tự sinh, cho nên mới có thể trường sinh. Ông noi theo trời đất, bảo ban mọi người đừng nên quá tự mình mưu tính, quá một lòng vì mình, quá theo đuổi sự trường sinh. Ông cho rằng nguyên nhân trời đất có thể lâu dài, trường sinh chính là vì trời đất không hề tính toán cho bản thân. Ông tiếp tục khuyên nhủ người đời nên học tập thánh nhân, lấy thánh nhân làm gương, đặt bản thân lùi về sau một chút, lùi ra xa một chút, ra vùng biên một chút, ra phía ngoài một chút, tất cả những điều này bạn đều quên sạch, chỉ nhớ mỗi câu thân tồn, thân tiên, thành kỳ tư của ông.

Lão Tử giảng là đại đạo, nhưng ông cũng nhắc đến sự lựa chọn lợi ích, phán đoán lợi ích có tầm nhìn lâu dài, thế nào mới là lợi ích lâu dài. Bạn đọc xong một lượt, đại hỉ. Xem kìa, Lão Tử cũng giống như tôi mưu tính cho bản thân, cân nhắc tư lợi... Cậu đấy, cậu thật là!

Đọc "Hồng lâu mộng" cũng có kiểu đọc như thế này, đọc đi đọc lại chỉ đọc được mấy câu lời thô tục bậy bạ, liền khẳng định "Hồng lâu mộng" cũng bậy bạ giống như hắn.