Kễnh giả bất lập, khóa giả bất hành. Tự kiến giả bất minh, tự thị giả bất chương. Tự phạt giả vô công, tự cưng giả bất trưởng.

Kỳ tại đạo dã viết: Dư thực chuế hình. Vật hoặc ố chi, cố hữu đạo giả bất xử.

Nhón gót chân để vươn cao, rất khó đứng vững. Đi kiểu bước dài cầu nhanh, rất khó dùng cách này để đi đường,cản lộ (gấp rút lên đường). Bản thân luôn thể hiện mình, số tẻo bán dắt ý kiến của mình, không khỏi hồ đồ không rõ ràng. Người tự cho mình là đúng, luôn muốn người khác công nhận mình luôn đúng, ngược lại càng không thể quang minh hiển hách. Người tự khoe khoang khoác lác sẽ không có công lao to lớn nào được lưu lại hoặc được công nhận. Người kiêu ngạo tự mãn, sẽ không có được sự tôn trọng và tâm phục khẩu phục (lâu dài).

Từ góc độ của Đạo mà nhìn, những sự gượng ép và màn trình diễn thừa thãi lấy tự ngã làm trung tâm kể trên, giống như cơm thừa hay u thịt thừa, chỉ khiến cho người khác phiền chán. Cho nên người thực sự nắm giữ được Đại Đạo thì sẽ không làm như vậy.

Chương này Lão Tử đã phác họa cho chúng ta một bức tranh hình tượng về một giáo viên phản diện. Bạn cao thấp thế nào thì là thế đó, nhón mũi chân lên thì tính là gì? Đi đường, miễn cưỡng bước những bước vượt quá khả năng đôi chân của bạn, nhất thời thì được, nhưng dùng cách đó để cản lộ (đi đường), thì quá là trẻ con. Còn như những kẻ tự hiện, tự thị, tự phạt, tự cưng thì nhiều nhiều lắm. Những việc thế này giống như cơm thừa sao? Có lẽ là nói nó mùi vị kém cỏi, phẩm chất tồi tệ, thêm phiền thêm tắc nghẽn. Hành vi nực cười như thế giống như u thịt thừa chăng? Thì là nói nó hoàn toàn vô dụng, thừa thãi, chỉ chuốc thêm xấu xí thêm bệnh tật. Mà nhược điểm thế này lại quá phổ biến.

Con người tại sao lại luôn tự lừa dối mình? Con người tại sao lại luôn dễ dàng cảm thấy mình đúng hơn người khác, giỏi hơn người khác? Con người tại sao lại luôn ôm ấp sự may rủi, lúc nào cũng cảm thấy vận may sẽ giáng xuống đầu mình? Tại sao con người thường hay khiến bản thân biến thành cơm thừa u thịt thừa đáng ghét như vậy?

Nguyên nhân nằm ở chỗ con người luôn dùng sức quá đà vào bản thân, gượng gạo quá nhiều, ôm ấp ảo tưởng may rủi quá mức. Làm đẹp mà quá đà, sẽ biến thành hủy dung. Khoác lác quá đà, sẽ biến thành chú hề, gọi là trò hề muôn hình vạn trạng. Cứng nhắc quá đà, biến thành xơ cứng. Nói năng quá đà, trở nên mất đi sự công tín. Viết văn (chơi chữ) quá đà, biến thành ăn mà không tiêu. Hò hét quá đà, biến thành khản cổ lạc giọng, xó cửa khóc thầm. Trù dập người khác quá đà, biến thành kẻ cuồng vọng bức hại. Khôn ngoan quá hóa ra vụng về, cậy mạnh hóa ra không kiên trì nổi, kể khổ lại kể đến mức cường từ đoạt lý, khiến người ta chán ghét, nâng quan điểm lên đến mức ra vẻ ta đây, khiến người ta chê cười... Những chuyện như thế vô cùng tận. Sao không suy nghĩ cho kỹ chứ?

Kỳ thực Đại Đạo là chí thượng, Đại Đạo là có tác dụng, Đại Đạo là trường tồn. Đồng thời, xin hãy chú ý: Đại Đạo lại là mờ mịt ảo ảnh, là bất định, là bất nhân, là coi vạn vật như chó rơm. Sự vận hành của bản thân Đại Đạo, muôn hình vạn trạng của bản thân Đại Đạo, đã bao hàm và cũng quyết định khả năng con người phạm sai lầm, đi đến cực đoan, rời xa Đại Đạo. Gió lốc không suốt buổi sáng, mưa rào không suốt ban ngày, nhón gót không đứng vững, bước dài không đi được, tự hiện không sáng suốt, tự thị không hiển hách, tự phạt không công lao, tự cưng không trưởng thành, còn có việc một số kẻ vô đạo biến thành, trở thành cơm thừa u thịt thừa, đây cũng chính là Đại Đạo. Đại Đạo quyết định sẽ có người mất đạo, trái đạo, tự rước lấy nhục, thậm chí tự chuốc lấy diệt vong (ghi chú: đây không phải nguyên ý của Lão Tử, mà là sự phát huy cảm thán của tôi).

Ý chí nhón chân vươn cao này của con người, tâm lý bước dài cầu tiệp (nhanh chóng) này, cái thói tật tự cho mình là đúng, tự cao tự đại này, chính là biểu hiện của việc bản thân con người cũng mờ mịt ảo ảnh, không rõ ràng, mất đạo thiếu đức, là biểu hiện của việc trời đất bất nhân, là chứng minh cho việc một số người quả đúng như chó rơm, tuyệt đối không thể tự đánh giá mình quá cao, là căn cứ để khó tránh khỏi bị hủy diệt như chó rơm, là biểu hiện của việc Đại Đạo uyên thâm huyền diệu không thể dùng lời diễn tả được. Trong quá trình học đạo, tập đạo, nghe đạo mà không có sự phản tư sâu sắc và đau đớn, thì làm sao có thể nắm bắt được Đại Đạo?

Trong Đại Đạo có sự mờ mịt cũng có hố đen, có khả năng này cũng có khả năng khác, có mặt chính cũng có mặt trái, có vẻ đẹp thiện lương cũng có điều không đẹp không thiện. Học đạo cũng có thể tẩu hỏa nhập ma, đi nhầm đường, phản tác dụng, họa có thể sinh phúc, phúc có thể biến thành họa. Tính bất định, đây cũng là một trong những đặc tính của Đại Đạo.

Cho nên càng không thể nhón chân cầu cao, nhảy vọt đi đường, không thể quá mức tự mãn phồng.

Bây giờ quay đầu lại nghiên cứu mệnh đề trời đất bất nhân, vạn vật là chó rơm, trong đó đồng thời cũng bao hàm ý nghĩa cảnh thế răn đe thế nhân không được tự đánh giá mình quá cao, không được tự cho mình là phi phàm.

Trong "Lão Tử" có chứa đựng không ít lời khuyên răn về cách làm người, ông thiên về việc khuyên dụ con người ta phải khiêm tốn, nhường nhịn, ủy khúc cầu toàn, tỏ ra yếu kém, không tranh giành, không nói hoặc ít nói, v.v. Dù đây là đạo lý thiên về một phía, nhưng không phải là không có ý nghĩa tham khảo. Nếu nghĩ đến việc những lời khuyên của ông chủ yếu nhắm vào tầng lớp thống trị, chúng ta có lẽ sẽ càng thể nghiệm tốt hơn nỗi lòng cay đắng của ông.