Đầu tháng Sáu, xảy ra chuyện Agafea Mihalovna, bà vú già đồng thời là quản gia, trong lúc bưng một vò nấm vừa muối xuống hầm thì trượt chân, ngã và bong cổ tay. Viên bác sĩ huyện, một thanh niên ba hoa vừa tốt nghiệp y khoa, đã đến khám cho bà. Hắn xem xét cổ tay, bảo rằng không bị gãy, tỏ ra vô cùng thích thú vì có dịp trò chuyện với Sergey Ivanovitch Koznishev nổi tiếng, và để chứng tỏ tư tưởng tân tiến của mình, hắn bèn tuôn ra mọi chuyện tai tiếng trong huyện, đồng thời phàn nàn về tình trạng ế ẩm mà hội đồng quản hạt đang rơi vào. Sergey Ivanovitch lắng nghe chăm chú, đặt câu hỏi cho hắn, và được khích lệ bởi một người nghe mới, ông liền tuôn một tràng lưu loát, thốt ra một vài nhận xét sắc sảo, nặng ký, được vị bác sĩ trẻ kính cẩn ghi nhận, rồi nhanh chóng chìm đắm vào cái trạng thái hào hứng quen thuộc mà người em trai biết rõ, thứ tâm trạng luôn theo sau một cuộc trò chuyện rực rỡ và đầy nhiệt huyết của ông. Sau khi vị bác sĩ ra về, ông muốn mang theo cần câu ra sông. Sergey Ivanovitch rất thích câu cá và có vẻ tự hào về việc bản thân có thể quan tâm đến một trò tiêu khiển ngớ ngẩn như vậy.

Konstantin Levin, người đang có việc cần ở vùng đất cày và các đồng cỏ, đã đến đón anh trai bằng xe ngựa hai bánh.

Đó là khoảng thời gian trong năm, thời điểm bước ngoặt của mùa hè, khi hoa màu năm nay đã nắm chắc phần thành thu, khi người ta bắt đầu nghĩ đến việc gieo trồng cho vụ tới và mùa gặt đang cận kề; khi lúa mạch đen đã trổ bông toàn bộ, dẫu những bông lúa hãy còn nhẹ và chưa đầy đặn, uốn lượn thành những con sóng xám xanh trong gió; khi đám yến mạch xanh mướt, lẫn lác đây đó những cụm cỏ vàng, rủ xuống không đều trên những thửa ruộng gieo muộn; khi kiều mạch sớm đã trổ hoa và che khuất mặt đất; khi những cánh đồng bỏ hoang, bị gia súc nung đạp cứng như đá, đã được cày xới một nửa, với những lối mòn được bỏ lại không cày tới; khi từ những đống phân khô chở ra đồng tỏa ra vào lúc hoàng hôn mùi phân bón hòa quyện với hương hoa rụt rè, và ở những vùng trũng thấp, các đồng cỏ ven sông biến thành một biển cỏ dày đặc đang chờ mùa gặt, với những lùm thân cây chua me đất đen sẫm nằm rải rác giữa đám cỏ.

Đó là khoảng thời gian diễn ra một khoảng lặng ngắn ngủi trong công việc đồng áng trước khi bắt đầu mùa màng thu hoạch — lặp lại qua mỗi năm, thử thách mọi dây thần kinh của người nông dân qua mỗi năm. Vụ mùa năm ấy thật tuyệt vời, và những ngày hè rực rỡ, nóng bức đã bắt đầu với những đêm ngắn ngủi đẫm sương mai.

Hai anh em phải lái xe xuyên qua khu rừng để đến các đồng cỏ. Sergey Ivanovitch suốt dọc đường cứ trầm trồ trước vẻ đẹp của khu rừng vốn là một khối lá um tùm, hết chỉ cho em trai xem cây đoạn già sắp trổ hoa, tối sẫm ở mặt râm và lốm đốm sáng bởi những chiếc lá kèm màu vàng, lại đến những chồi non của năm nay rực rỡ sắc ngọc bích. Konstantin Levin không thích nói hay nghe về vẻ đẹp của thiên nhiên. Đối với anh, ngôn từ tước đi vẻ đẹp của những gì anh nhìn thấy. Anh đồng tình với những gì anh trai nói, nhưng lại không tài nào ngăn mình nghĩ đến những chuyện khác. Khi họ ra khỏi rừng, toàn bộ sự chú ý của anh bị cuốn hút bởi cảnh tượng cánh đồng bỏ hoang trên vùng cao, nơi thì vàng óng màu cỏ, nơi thì bị giẫm nát và đan xen những luống cày, nơi thì chấm phá những luống phân bón, nơi thậm chí đã được cày xới. Một đoàn xe ngựa đang di chuyển ngang qua đó. Levin đếm số xe và lấy làm mãn nguyện vì mọi chiếc xe cần thiết đều đã được đưa đến, và khi nhìn thấy các đồng cỏ, suy nghĩ của anh chuyển sang chuyện gặt hái. Anh luôn cảm thấy có thứ gì đó đặc biệt lay động tận tâm can mỗi khi mùa làm cỏ khô đến. Khi đến đồng cỏ, Levin dừng ngựa.

Sương mai vẫn còn đọng lại trên lớp cỏ mọc rậm rạp bên dưới, và để đôi chân không bị ướt, Sergey Ivanovitch liền nhờ em trai lái xe ngựa đưa mình đến chỗ cây liễu nơi người ta hay câu cá chép. Dù Konstantin Levin rất tiếc phải dẫm nát đám cỏ làm cỏ khô của mình, anh vẫn đánh xe đưa ông vào đồng cỏ. Những ngọn cỏ cao mềm mại quấn quanh bánh xe và chân ngựa, để lại những hạt giống bám đầy trên trục xe và căm xe ướt sũng. Người anh ngồi xuống dưới một lùm cây, sắp xếp ngư cụ, trong khi Levin dắt ngựa đi, buộc nó lại, rồi bước vào biển cỏ xám xanh bát ngát chưa bị gió động đến. Thảm cỏ mượt như lụa với những hạt giống chín mọng cao gần đến thắt lưng anh ở những nơi ẩm ướt nhất.

Băng qua đồng cỏ, Konstantin Levin bước ra đường cái và gặp một lão già bị sưng một bên mắt, đang vác một chiếc giỏ đựng ong trên vai.

– Sao thế, bắt được một đàn ong lạc hả bác Fomitch? – anh hỏi.

– Đâu có thế được, thưa ngài Konstantin Dmitrich! Giữ cho xong đàn của nhà mình đã là may lắm rồi! Đây là đàn thứ hai bay mất... May mà mấy chú thanh niên bắt lại được. Họ đang cày ruộng cho ngài đấy. Họ tháo ách ngựa rồi phi theo chúng.

– Này, bác bảo sao, bác Fomitch – bắt đầu gặt hay cứ đợi thêm chút nữa?

– Ờ thì, theo lệ bọn tôi là cứ đợi đến ngày lễ thánh Phêrô. Nhưng ngài thì lúc nào chẳng gặt sớm hơn. Mà thôi, ơn Chúa, cỏ năm nay tốt lắm. Sẽ có đủ cho lũ gia súc thôi.

– Bác nghĩ thế nào về thời tiết?

– Chuyện đó ơn trên định đoạt. Khéo mà trời yên biển lặng đấy.

Levin tiến lại chỗ anh trai.

Sergey Ivanovitch chẳng bắt được con cá nào, nhưng ông không hề chán nản và có vẻ đang ở tâm trạng vô cùng phấn chấn. Levin thấy rằng, được kích thích bởi cuộc trò chuyện với viên bác sĩ, ông lại muốn nói chuyện. Ngược lại, Levin chỉ muốn mau chóng về nhà để hạ lệnh tập trung thợ gặt cho ngày hôm mai, đồng thời giải tỏa những băn khoăn về vụ gặt vốn đang chiếm trọn tâm trí anh.

– Thôi, mình về nhé, – anh nói.

– Vội gì chứ? Ở lại thêm chút nữa đi. Mà sao người em ướt sũng thế kia! Dù chẳng bắt được con cá nào, nhưng ở đây thật thích thú. Điểm tuyệt vời nhất của mọi môn thể thao chính là việc ta được hòa mình với thiên nhiên. Dòng nước màu thép nguội này mới tinh tế làm sao! – Sergey Ivanovitch nói. – Mấy khúc sông này cứ làm anh nhớ đến câu đố vui – em có biết không? “Cỏ nói với nước: chúng ta rung rinh và chúng ta rung rinh.”

– Em không biết câu đố ấy, – Levin đáp với vẻ mệt mỏi.