Khi Anna bước vào phòng, Dolly đang ngồi ở phòng khách nhỏ cùng một cậu con trai bụ bẫm tóc vàng trắng, trông đã rất giống bố, đang dạy thằng bé đọc tiếng Pháp. Trong lúc đọc, cậu bé cứ xoắn và cố giật đứt một chiếc cúc áo gần như sắp tuột trên áo khoác của mình. Mẹ thằng bé đã mấy lần gạt tay nó ra khỏi chiếc cúc, nhưng bàn tay bụ bẫm ấy lại lần mò về phía chiếc cúc đó. Người mẹ bèn giật hẳn chiếc cúc ra và bỏ vào túi.
— Con hãy để tay yên nào, Grisha, — chị bảo, rồi cầm lấy công việc thêu thùa của mình, một chiếc khăn trải giường mà chị đã làm từ lâu. Chị vẫn thường lôi nó ra làm những lúc tâm trạng chán nản, và giờ đây chị đan một cách đầy sốt ruột, ngón tay giật giật và đếm từng mũi đan. Mặc dù hôm trước chị từng nhắn cho chồng rằng việc em chồng có đến hay không đối với chị chẳng có chút ý nghĩa gì, nhưng chị vẫn chuẩn bị mọi thứ sẵn sàng cho sự xuất hiện của cô ta, và đang mong chờ cô em chồng với tất cả nỗi xúc cảm trong lòng.
Dolly bị đè bẹp bởi nỗi buồn đau, hoàn toàn chìm ngập trong đó. Thế nhưng chị không hề quên rằng Anna, cô em chồng, là vợ của một trong những nhân vật quyền lực nhất ở Petersburg, và là một phu nhân lớn của giới thượng lưu Petersburg. Và nhờ hoàn cảnh ấy, chị đã không làm theo lời đe dọa với chồng mình — nghĩa là, chị nhớ ra rằng cô em chồng sắp đến. "Hơn nữa, suy cho cùng, Anna hoàn toàn chẳng có lỗi gì," Dolly nghĩ. "Mình chẳng biết gì về cô ấy ngoài những điều tốt đẹp nhất, và mình chưa từng thấy ở cô ấy gì ngoài sự tử tế và tình cảm dành cho bản thân mình." Quả thực, theo những gì chị có thể nhớ lại về những ấn tượng tại Petersburg ở nhà Karenin, bản thân chị vốn không thích gia đình họ cho lắm; có điều gì đó giả tạo trong toàn bộ cấu trúc đời sống gia đình họ. "Nhưng sao mình lại không đón tiếp cô ấy cơ chứ? Giá mà cô ấy đừng nổi ý định an ủi mình!" Dolly nghĩ. "Mọi lời an ủi, lời khuyên nhủ và sự tha thứ theo đạo Thiên Chúa, tất cả những điều ấy tôi đã nghiền ngẫm đến cả ngàn lần rồi, và chẳng có cái nào hữu ích cả."
Suốt mấy ngày nay, Dolly chỉ thui thủi một mình với các con. Chị không muốn nói về nỗi đau của mình, nhưng mang nỗi đau ấy trong tim thì chị cũng chẳng thể trò chuyện về những chuyện bên ngoài được. Chị biết rằng bằng cách này hay cách khác, rồi chị sẽ kể hết mọi chuyện cho Anna, và trong lòng chị cứ đan xen giữa sự nhẹ nhõm khi nghĩ đến việc được bộc bạch thỏa thích và sự bực bội trước cái ý nghĩ phải bàn về nỗi nhục nhã của mình với chính Anna, em gái của hắn, rồi phải nghe những lời khuyên răn và an ủi đã được soạn sẵn từ trước của cô ta. Chị vẫn luôn ngóng chờ Anna, cứ dăm phút lại liếc nhìn đồng hồ, thế nhưng, như vẫn thường xảy ra, chị lại để lỡ đúng khoảnh khắc vị khách đến chuông cửa, đến mức chẳng nghe thấy tiếng chuông.
Nghe thấy tiếng vải sột soạt và những bước chân nhẹ nhàng ngoài cửa, chị quay lại, và gương mặt hằn in nỗi nhọc nhằn của chị vô tình biểu lộ sự kinh ngạc thay vì niềm vui mừng. Chị đứng dậy và ôm lấy cô em chồng.
— Ơ, cậu đã đến rồi đấy à! — chị nói khi hôn Anna.
— Dolly, tớ mới vui mừng làm sao khi gặp lại cậu!
— Tớ cũng rất vui, — Dolly mỉm cười nhạt, cố nhìn nét mặt Anna để dò xem cô đã biết chuyện gì chưa. "Chắc là cô ấy biết rồi," chị thầm nghĩ khi nhận ra vẻ thông cảm trên gương mặt Anna. — Nào, đi thôi, tớ đưa cậu về phòng, — chị nói tiếp, cố kéo dài thêm chút nữa khoảnh khắc của những lời tâm sự.
— Đây là Grisha phải không? Trời ơi, thằng bé lớn nhanh quá! — Anna thốt lên; và vừa hôn thằng bé, vừa không rời mắt khỏi Dolly, cô đứng sững lại và hơi đỏ mặt. — Không, xin cậu, chúng mình ở lại đây đi.
Cô cởi chiếc khăn trùm đầu và mũ ra, vô tình vướng vào một lọn tóc đen vốn xoăn tít, bèn hất đầu hất tóc xuống.
— Cậu trông rạng ngời sức sống và hạnh phúc quá! — Dolly thốt lên, gần như với một chút ganh tị.
— Tớ ư?... Đúng vậy, — Anna đáp. — Lạy Chúa nhân từ, Tanya! Con bé bằng tuổi Seryozha nhà tớ đấy, — cô nói thêm khi quay sang cô con gái nhỏ đang chạy vào. Cô bế thốc con bé lên và hôn nó. — Đứa trẻ đáng yêu quá, đáng yêu quá! Cho tớ gặp tất cả các cháu đi.
Cô nhắc đến từng đứa, không chỉ nhớ tên mà còn nhớ cả tuổi, tháng, tính cách và bệnh trạng của tất cả các đứa trẻ, khiến Dolly không thể không cảm kích điều đó.
— Được rồi, chúng ta sẽ sang gặp các cháu, — chị nói. — Tiếc là Vassya đang ngủ mất rồi.
Sau khi đi thăm các con, hai người quay lại phòng khách, lúc này chỉ có hai người, để uống cà phê. Anna cầm khay cà phê lên, rồi lại đẩy nó ra xa.
— Dolly, — cô nói, — anh ấy đã kể cho tớ nghe rồi.
Dolly lạnh lùng nhìn Anna; lúc này chị đang chờ những lời thông cảm theo lề thói xã giao, nhưng Anna chẳng nói câu nào kiểu đó cả.
— Dolly thân mến, — cô nói, — tớ không muốn biện hộ cho anh ấy trước mặt cậu, cũng chẳng cố an ủi cậu làm gì; điều đó là không thể. Nhưng cậu ơi, tớ thực sự thương, thương cậu từ tận đáy lòng!
Dưới hàng mi rậm của đôi mắt long lanh, những giọt nước mắt bỗng trào ra sáng lấp lánh. Cô xích lại gần chị dâu hơn và cầm lấy bàn tay Dolly trong bàn tay nhỏ nhắn nhưng đầy sinh lực của mình. Dolly không rụt tay lại, nhưng nét mặt chị vẫn không hề bớt đi vẻ lạnh lùng. Chị cất lời:
— An ủi tôi là điều không thể. Mọi thứ đã mất hết sau những gì xảy ra, mọi thứ tiêu tùng rồi!
Và vừa dứt lời, nét mặt Dolly bỗng trở nên dịu lại. Anna nâng bàn tay gầy gò, ốm yếu của Dolly lên, hôn nhẹ và nói:
— Nhưng Dolly ơi, phải làm sao bây giờ, phải làm sao đây? Cần phải hành xử thế nào trong hoàn cảnh khủng khiếp này — đó mới là điều cậu phải suy nghĩ.
— Mọi chuyện chấm hết rồi, chẳng còn gì nữa cả, — Dolly nói. — Và điều tồi tệ nhất, cậu thấy đấy, là tôi không thể rũ bỏ anh ta: vướng víu mấy đứa con, tôi bị trói buộc mất rồi. Mà sống chung với anh ta thì tôi chịu không thấu! Nhìn thấy mặt anh ta là một cực hình đối với tôi.
— Dolly thân yêu, anh ấy đã nói chuyện với tớ, nhưng tớ muốn nghe chính từ miệng cậu: hãy kể cho tớ nghe đi.
Dolly nhìn Anna đầy dò hỏi.
Sự thông cảm và tình thương chân thành hiện rõ trên gương mặt Anna.
— Được thôi, — đột nhiên chị nói. — Nhưng tôi sẽ kể cho cậu nghe từ đầu nhé. Cậu biết tôi lấy chồng thế nào rồi đấy. Với sự giáo dục mà mẹ dành cho chúng tôi, tôi không chỉ ngây thơ mà còn khờ dại nữa. Tôi chẳng biết gì sảng cả. Tôi biết người ta bảo đàn ông thường kể cho vợ nghe về quá khứ của họ, thế nhưng Stiva — chị đính chính lại — Stepan Arkadyevitch chẳng hề hé răng với tôi nửa lời. Cậu khó mà tin được đâu, nhưng cho đến tận bây giờ tôi vẫn cứ đinh ninh rằng mình là người phụ nữ duy nhất trong đời anh ta. Cứ thế tôi sống suốt tám tuổi xuân. Cậu phải hiểu rằng, tôi vốn xa lạ với việc nghi ngờ chuyện ngoại tình đến mức coi đó là điều không thể xảy ra, để rồi — cậu hãy thử tưởng tượng xem — với những suy nghĩ ấy, bỗng nhiên phát hiện ra toàn bộ sự kinh hoàng, toàn bộ sự ghê tởm... Cậu phải cố gắng mà hiểu cho tôi. Đang đinh ninh tin tưởng tuyệt đối vào hạnh phúc của mình, thế mà bỗng chót... — Dolly tiếp tục nói, cố nén những tiếng nấc nghẹn ngào, — lại nhận được một bức thư... bức thư của anh ta gửi cho ả tình nhân, chính là cô gia sư của con tôi. Không, mọi thứ thật quá ư khủng khiếp! — Chị vội vã rút khăn tay ra che kín mặt. — Tôi có thể hiểu được việc con người ta đôi khi bị cảm xúc cuốn đi, — chị nói tiếp sau một khoảng lặng ngắn, — nhưng có toan tính, có mưu mô lừa dối tôi... mà lại với ai cơ chứ?... Lại vẫn tiếp tục đóng vai chồng tôi song song với việc qua lại với ả ta... thật là kinh hoàng! Cậu không thể hiểu nổi đâu...
— Ồ, có chứ, tớ hiểu! Tớ hiểu mà! Dolly thân yêu ơi, tớ thực sự hiểu, — Anna nói và siết chặt bàn tay chị.
— Thế cậu tưởng anh ta nhận thức được hết sự tồi tệ trong hoàn cảnh của tôi chắc? — Dolly lại tiếp lời. — Không mảy may nhé! Anh ta vẫn hạnh phúc và phơi phới đấy thôi.
— Ồ, không đâu! — Anna vội vã đan lời. — Anh ta cũng đáng thương lắm, anh ta đang bị dằn vặt bởi sự hối hận...
— Anh ta mà cũng biết hối hận ư? — Dolly cắt ngang, đăm đăm nhìn vào mặt cô em chồng.
— Có chứ. Tớ hiểu con người anh ấy. Tớ không thể nhìn anh ấy mà không thấy thương hại. Cả hai chúng ta đều biết rõ anh ấy mà. Anh ta tốt bụng, nhưng lại kiêu hãnh, và giờ đây anh ta đang bị hạ nhục đến cùng cực. Điều làm tớ xúc động nhất... — (và lúc này Anna đoán trúng điều sẽ làm Dolly xúc động nhất) — là anh ta bị dằn vặt bởi hai điều: một là sự xấu hổ vì các con, và hai là vì vẫn yêu cậu — đúng vậy, đúng vậy, yêu cậu hơn bất cứ thứ gì trên đời này, — cô vội vã ngắt lời Dolly khi chị định lên tiếng — rằng anh ta đã tổn thương cậu, đã đâm thấu trái tim cậu. "Không, không đâu, cô ấy không thể tha thứ cho tôi đâu," anh ta cứ lẩm bẩm mãi câu ấy.
Dolly thẫn thờ nhìn xa xăm qua vai cô em chồng khi lắng nghe những lời đó.
— Đúng vậy, tôi có thể thấy hoàn cảnh của anh ta là tồi tệ; kẻ có tội lúc nào cũng khổ sở hơn người bị hại, — chị nói, — nếu anh ta cảm thấy mọi đau khổ đều xuất phát từ lỗi lầm của mình. Nhưng làm sao tôi có thể tha thứ cho anh ta, làm sao tôi có thể làm vợ anh ta lần nữa sau chuyện con ả đó cơ chứ? Sống với anh ta lúc này đối với tôi chính là một cực hình, chỉ bởi vì tôi quá trân trọng tình yêu thuở trước dành cho anh ta...
Những tiếng nấc nghẹn ngào cắt ngang lời chị. Thế nhưng cứ như thể có dụng ý từ trước, mỗi lần tâm trạng dịu lại là chị lại bắt đầu lải nhải nhắc đến những điều khiến chị căm phẫn.
— Cậu thấy đấy, ả ta còn trẻ, ả ta xinh đẹp, — chị nói tiếp. — Cậu có biết không, tuổi trẻ và nhan sắc của tôi đã mất hết rồi, bị ai cướp đi chứ? Bị chính hắn và lũ trẻ nhà hắn chứ ai. Tôi đã tận tụy vì hắn, tất cả những gì tôi có đều cống hiến cho cái gia đình này, để rồi giờ đây đương nhiên là bất kỳ một con ranh tươi trẻ, rẻ tiền nào cũng trở nên hấp dẫn hơn đối với hắn. Chắc chắn là chúng đã cùng nhau nói xấu tôi, hoặc tệ hơn nữa, chúng im lặng chẳng thèm nhắc đến. Cậu có hiểu không?
Đôi mắt chị lại bừng lên ngọn lửa căm hờn.
— Và sau chuyện đó rồi anh ta lại mở miệng nói với tôi... Gì cơ chứ? Tôi có thể tin được hắn nữa sao? Không bao giờ! Không, mọi thứ đã chấm hết, tất cả những gì từng là niềm an ủi, là phần thưởng cho những cố gắng và đau khổ của tôi trong đời... Cậu có tin nổi không, ban nãy khi tôi đang dạy Grisha học: ngày trước đó là niềm vui của tôi, còn bây giờ lại là một cực hình. Tôi còn phải phấn đấu và lao nhọc vì cái gì nữa? Bọn trẻ ở đây để làm gì? Điều khủng khiếp nhất là trái tim tôi bỗng chốc đã biến chất, thay vì tình yêu và sự trìu mến, tôi chẳng cảm thấy gì ngoài lòng căm hận đối với hắn; vâng, là căm thù. Tôi có thể giết chết hắn được ấy chứ.
— Dolly yêu quý, tớ hiểu mà, nhưng đừng tự hành hạ bản thân nữa. Cậu đang quá suy sụp, quá căng thẳng, nên mới nhìn nhận nhiều việc sai lệch đi thôi.
Dolly dần bình tĩnh lại, và trong hai phút cả hai im lặng không nói gì.
— Giờ phải làm sao đây? Cậu hãy nghĩ hộ tôi đi, Anna, hãy giúp tôi. Tôi đã nghĩ nát óc rồi mà chẳng thấy lối thoát nào cả.
Anna chẳng thể nghĩ ra giải pháp nào, nhưng trái tim cô lập tức rung lên theo từng lời nói, theo từng nét biến đổi trên gương mặt người chị dâu.
— Có một điều tớ muốn nói thế này, — Anna bắt đầu. — Tớ là em gái anh ấy, tớ hiểu rõ tính cách anh ấy, cái thói quen có thể quên sạch sành sanh mọi thứ, mọi thứ trên đời — (cô khua tay trước trán) —, cái bản tính dễ bị cuốn đi đến tận cùng, nhưng cũng biết ăn năn hối hận đến tận cùng. Anh ấy không thể tin nổi, giờ đây anh ấy không sao tài nào hiểu được tại sao mình lại có thể hành xử như thế.
— Không; anh ta hiểu chứ, anh ta hiểu rõ là đằng khác! — Dolly cướp lời. — Nhưng tôi... cậu đang quên mất tôi rồi... điều đó có làm cho tôi dễ chịu hơn chút nào đâu?
— Cậu đợi tớ một chút đã. Thú thật là khi nghe anh ấy kể, tớ đã không hình dung hết sự tồi tệ trong hoàn cảnh của cậu. Tớ chỉ nhìn thấy mỗi mình anh ấy, và thấy gia đình đang tan nát. Tớ thấy thương anh ấy, nhưng sau khi trò chuyện với cậu lúc này, đứng từ góc độ một người phụ nữ, tớ nhìn nhận hoàn toàn khác hẳn. Tớ thấy được nỗi thống khổ của cậu, và tớ không biết phải diễn tả thế nào cho hết lòng thương xót của tớ dành cho cậu! Nhưng Dolly thân yêu ơi, tớ thấu hiểu trọn vẹn những đớn đau của cậu, chỉ có một điều tớ chưa rõ; tớ không biết... tớ không biết trong tim cậu giờ đây còn lại bao nhiêu tình yêu dành cho anh ấy. Cậu là người rõ nhất điều đó — xem liệu nó có đủ để cậu tha thứ cho anh ấy không. Nếu có, hãy tha thứ cho anh ta!
— Không, — Dollyan toan đáp thì Anna đã ngắt lời, cô lại cầm tay chị hôn lần nữa.
— Tớ rành đời hơn cậu, — cô nói. — Tớ biết những người đàn ông như Stiva nhìn nhận chuyện này thế nào. Cậu nói về chuyện anh ta nhắc đến cậu với ả ta ư. Chẳng bao giờ có chuyện đó đâu. Những gã đàn ông kiểu ấy dẫu có trăng hoa đi nữa thì tổ ấm và người vợ vẫn là điều thiêng liêng đối với họ. Dù bằng cách này hay cách khác, đám đàn bà kia vẫn bị họ khinh rẻ và không bao giờ chạm đến được tình cảm họ dành cho gia đình. Họ vạch ra một thứ ranh giới không thể vượt qua giữa ả ta và gia đình mình. Tớ chẳng tài nào hiểu nổi điều đó, nhưng sự thật là thế.
— Ừ, nhưng anh ta đã hôn ả ta...
— Dolly, thôi nào cậu ơi. Tớ đã chứng kiến cảnh Stiva khi anh ấy đắm đuối vì yêu cậu. Tớ vẫn nhớ khoảng thời gian anh ấy đến tìm tớ và khóc sướt mướt, kể lể về cậu, về tất cả sự nên thơ và cao cả trong tình cảm của anh ấy dành cho cậu, và tớ biết rằng càng sống với cậu lâu bao nhiêu thì hình ảnh cậu càng trở nên cao cả bấy nhiêu trong mắt anh ấy. Cậu biết đấy, đôi khi chúng ta vẫn hay cười trọc anh ấy vì lúc nào mở miệng ra cũng câu cửa miệng: "Dolly là một người phụ nữ tuyệt vời." Cậu vẫn luôn là một vị thần đối với anh ấy, và bây giờ vẫn thế, đây hoàn toàn không phải là sự phản bội của trái tim...
— Nhỡ chuyện đó lặp lại lần nữa thì sao?
— Sẽ không thể có chuyện đó đâu, theo như tớ hiểu về anh ấy...
— Đúng thế, nhưng liệu cậu có thể tha thứ nổi không?
— Tớ không biết, tớ không thể phán xét... À có chứ, tớ có thể, — Anna nói sau một thoáng đắm ngẫm; và khi đã thâu tóm được tình thế trong tâm trí cùng sự cân nhắc kỹ lưỡng tự đáy lòng, cô nói thêm: — Có chứ, tớ có thể, tớ có thể, tớ có thể. Vâng, tớ có thể tha thứ. Tớ có thể không còn như trước được nữa, đúng vậy; nhưng tớ vẫn có thể tha thứ, và tha thứ như thể chuyện đó chưa từng xảy ra, chưa hề xảy ra bao giờ...
— Ồ, đương nhiên rồi, — Dolly vội vã tiếp lời, tựa như đang nói lên điều mà chị đã trăn trở qua nhiều bận, — nếu không thì đâu còn gọi là sự tha thứ nữa. Đã tha thứ thì phải tha thứ cho triệt để, triệt để hoàn toàn. Nào, chúng ta đi thôi; tớ đưa cậu về phòng, — chị nói và đứng dậy, rồi trên đường đi, chị ôm chầm lấy Anna. — Cậu ơi, tớ mới mừng làm sao vì cậu đã đến. Mọi chuyện nhờ thế mà khá hơn rất nhiều, khá hơn rất nhiều rồi.
