[TIÊU ĐỀ GỐC]: Chapter 1 Vào cuối mùa đông, tại dinh thự nhà Shtcherbatsky, người ta đang mở một cuộc hội chẩn nhằm đưa ra kết luận về tình trạng sức khỏe của Kitty cũng như các biện pháp cần thiết để vực dậy thể lực đang suy kiệt của cô. Con bé vốn đã lâm bệnh, và khi mùa xuân sang, bệnh tình ngày càng nặng thêm. Vị bác sĩ gia đình trước hết cho dùng dầu gan cá thu, rồi đến sắt, sau đó là muối bạc nitrát; nhưng vì cả ba loại thuốc ấy đều chẳng đem lại chút chuyển biến nào, và khi xuân về, ông ta bèn khuyên nên đưa bệnh nhân đi nước ngoài chữa bệnh, một danh y tiếng tăm lừng lẫy đã được mời đến. Vị danh y nấy, một người đàn ông rất khôi ngô và hãy còn trẻ trung, yêu cầu được khám cho bệnh nhân. Ông ta dường như đinh ninh, với một vẻ thỏa mãn kỳ lạ rằng, sự thẹn thùng của thiếu nữ chỉ là một thứ tàn tích thời dã man, và chẳng có gì tự nhiên hơn việc một người đàn ông hãy còn trẻ trung được sờ mó thân thể khỏa thân của một thiếu nữ. Ông ta thấy thế là tự nhiên bởi vì ngày nào mình cũng làm thế, và trong lúc làm, ông ta chẳng cảm thấy hay suy tính điều gì bất chính — theo như ông ta nghĩ — và hệ quả là ông ta coi sự e thẹn ở người thiếu nữ không chỉ là một tàn tích dã man, mà còn là một sự lăng mạ đối với chính bản thân mình.

Chẳng còn cách nào khác đành phải chịu nhún nhường, bởi lẽ, mặc dù tất cả các bác sĩ đều thụ huấn chung một trường, đọc chung một thứ sách, học chung một thứ khoa học, và dẫu có người bảo rằng vị danh y lừng lẫy này là một tay lang băm, thì trong gia đình và vòng giao du của vị công nương, vì một lý do nào đó, người ta vẫn đinh ninh rằng một mình vị danh y ấy mới nắm giữ những kiến thức uyên thâm, và chỉ có một mình ông ta mới cứu nổi Kitty. Sau khi cẩn thận thăm khám và nghe ngóng cô bệnh nhân đang hoang mang tột độ, ngây dại vì hổ thẹn, vị danh y rửa tay sạch sẽ rồi đứng ở phòng khách trò chuyện cùng vị công tước. Vị công tước cau mày, húng hắng ho, lắng nghe vị bác sĩ. Là một người từng trải trường đời, lại chẳng phải kẻ ngốc nghét hay đau yếu gì, ông chẳng đặt chút lòng tin nào vào y học, và tận đáy lòng, ông cảm thấy vô cùng phẫn nộ trước toàn bộ cái trò hề này, nhất là khi ông có lẽ là người duy nhất thấu hiểu ngọn nguồn cơn bệnh của Kitty. "Đồ tự mãn kiêu ngạo!" — ông thầm nghĩ khi nghe vị danh y huyên thuyên về các triệu chứng của con gái mình. Trong khi đó, vị bác sĩ đang chật vật kìm nén sự khinh miệt dành cho vị lão gia này, và miễn cưỡng hạ mình xuống ngang tầm nhận thức của ông. Ông nhận ra rằng nói chuyện với ông già này chẳng ích gì, và người có trọng lượng nhất trong nhà chính là phu nhân công nương. Trước mặt bà, ông quyết định sẽ phô bày những tinh hoa hiểu biết của mình. Ngay lúc ấy, vị công nương bước vào phòng khách cùng vị bác sĩ gia đình. Vị công tước cáo lui, cố gắng giấu đi vẻ nực cười mà ông dành cho màn kịch vừa rồi. Vị công nương vô cùng rối bời, chẳng biết phải làm sao. Bà cảm thấy mình có lỗi với Kitty.

— Nào, thưa bác sĩ, xin hãy định đoạt số phận cho con bé, — vị công nương lên tiếng. — Xin hãy cho tôi biết mọi sự.

Ý bà là muốn hỏi: "Liệu còn hy vọng không?", nhưng đôi môi bà run rẩy, chẳng tài nào thốt lên được câu hỏi ấy. — Thế nào thưa bác sĩ?

— Lát nữa thôi, thưa công nương. Tôi sẽ bàn bạc lại với đồng nghiệp của mình, rồi sẽ vinh hạnh trình bày ý kiến trước ngài.

— Vậy chúng tôi nên ra ngoài chứ?

— Tùy ngài định đoạt.

Vị công nương thở dài bước ra.

Khi hai vị bác sĩ chỉ còn lại một mình, vị bác sĩ gia đình bắt đầu rụt rè giãi bày quan điểm của mình, rằng đã chớm có dấu hiệu nhiễm trùng lao, thế nhưng... vân vân và vân vân. Vị danh y lắng nghe, và ngay giữa câu nói, ông liếc nhìn chiếc đồng hồ vàng lớn của mình.

— Phải, — ông đáp. — Nhưng...

Vị bác sĩ gia đình cung kính ngừng bặt giữa chừng.

— Sự khởi đầu của tiến trình lao, như ngài cũng biết đấy, chúng ta không thể xác định rõ ràng; cho đến khi xuất hiện các hang lao, chẳng có gì là chắc chắn cả. Nhưng chúng ta có thể hoài nghi điều đó. Và có những dấu hiệu rõ rệt: suy dinh dưỡng, sự kích động thần kinh, vân vân. Vấn đề đặt ra là thế này: trước những dấu hiệu của tiến trình lao, phải làm gì để duy trì dinh dưỡng?

— Nhưng, ngài biết đấy, trong những trường hợp này đằng sau luôn ẩn chứa những nguyên nhân về mặt đạo đức, tinh thần, — vị bác sĩ gia đình rụt rè chen vào với một nụ cười tinh tế.

— Vâng, điều đó là hiển nhiên, — vị danh y đáp lời, lại liếc nhìn đồng hồ. — Xin lỗi ngài, cây cầu Yausky đã thông xe chưa, hay tôi phải lái xe vòng qua nhỉ? — ông hỏi. — A! Xong rồi ư. Ồ, tốt lắm, vậy thì tôi chỉ mất hai mươi phút là tới nơi. Thế nên, chúng ta đang bàn đến vấn đề: làm sao để duy trì dinh dưỡng và bồi bổ thần kinh. Hai việc này có mối liên hệ mật thiết với nhau, ta phải tấn công vào cả hai mặt cùng một lúc.

— Thế còn việc đi du ngoạn nước ngoài thì sao? — vị bác sĩ gia đình hỏi.

— Tôi không mấy mặn mà với những chuyến đi nước ngoài. Và xin lưu ý rằng: nếu đây mới chỉ là giai đoạn đầu của tiến trình lao — điều mà chúng ta chưa thể chắc chắn — thì một chuyến đi nước ngoài cũng chẳng ích gì. Điều cần thiết là phương pháp cải thiện dinh dưỡng, chứ không phải làm suy kiệt nó. — Và vị danh y bắt đầu giảng giải phác đồ điều trị của mình bằng nước khoáng Soden, một phương thuốc rõ ràng được kê đơn trước hết vì nó chẳng gây hại gì.

Vị bác sĩ gia đình chăm chú lắng nghe với vẻ cung kính.

— Nhưng tôi vẫn ủng hộ chuyến đi nước ngoài bởi nó giúp thay đổi nếp sinh hoạt, tách bệnh nhân khỏi những môi trường gợi lại ký ức xưa. Hơn nữa, thân mẫu của cô bé cũng có nguyện vọng đó, — ông nói thêm.

— À! Vâng, nếu vậy thì, quả thực, cứ để họ đi. Chỉ có điều, lũ lang băm người Đức ấy thật tai hại... Cần phải khuyên can họ... Thôi được, cứ để họ đi vậy.

Ông lại liếc nhìn đồng hồ một lần nữa.

— Ồ! Đã đến giờ rồi. — Và ông tiến về phía cửa. Vị danh y thông báo với vị công nương (bổn phận nghề nghiệp bắt buộc ông phải làm thế) rằng ông cần được gặp lại bệnh nhân thêm lần nữa.

— Sao cơ! Lại khám nữa ư! — người mẹ kinh hãi kêu lên.

— Ồ không, chỉ một vài chi tiết nhỏ thôi, thưa công nương.

— Xin mời ngài đi lối này.

Và người mẹ cùng vị bác sĩ bước vào phòng khách nơi Kitty đang đứng. Gầy gò và phừng phừng đỏ mặt, với một ánh nhìn kỳ lạ trong đôi mắt do nỗi đau đớn vì sự hổ thẹn vừa qua để lại, Kitty đứng giữa căn phòng. Khi vị bác sĩ bước vào, mặt cô đỏ bừng lên, và đôi mắt ngấn lệ. Toàn bộ căn bệnh và quá trình chữa trị đối với cô lúc này thật ngớ ngẩn, thậm chí nực cười! Việc chữa chạy cho cô chẳng khác nào chắp vá những mảnh vỡ của một chiếc bình hoa đã vỡ nát. Trái tim cô đã tan vỡ. Tại sao họ cứ cố chữa bệnh cho cô bằng những viên thuốc và bột thuốc cơ chứ? Thế nhưng cô không thể làm phu nhân mẹ buồn lòng, nhất là khi mẹ cô đang tự nhận lỗi về phần mình.

— Phiền công nương ngồi xuống nhé? — vị danh y nói với cô.

Ông mỉm cười ngồi xuống đối diện, bắt mạch cho cô, rồi lại bắt đầu đặt ra những câu hỏi phiền toái. Cô trả lời ông, và rồi đột nhiên đứng phắt dậy, mặt giận dữ.

— Xin lỗi bác sĩ, nhưng việc này thực sự chẳng có mục đích gì cả. Đây là lần thứ ba ông hỏi tôi đúng một câu hỏi ấy rồi.

Vị danh y không hề tỏm vẻ chạnh lòng.

— Sự cáu kỉnh do thần kinh đấy thôi, — ông nói với vị công nương khi Kitty đã bước ra khỏi phòng. — Dù sao thì tôi cũng đã khám xong...

Và vị bác sĩ bắt đầu giảng giải một cách khoa học cho vị công nương — một người phụ nữ vô cùng thông minh — về tình trạng của vị tiểu công nương, rồi kết luận bằng cách khăng khăng yêu cầu phải uống nước khoáng, thứ vốn dĩ hoàn toàn vô hại. Trước câu hỏi: Liệu có nên đưa bệnh nhân đi nước ngoài không? Vị bác sĩ chìm đắm trong dòng suy tư sâu sắc như thể đang giải quyết một bài toán hóc búa. Cuối cùng, phán quyết của ông được đưa ra: họ được phép đi nước ngoài, nhưng tuyệt đối không được tin tưởng đám lang băm ngoại quốc, và có bất cứ chuyện gì cần hãy cứ tìm đến ông.

Dường như có một điều may mắn tốt lành vừa đến sau khi vị bác sĩ ra về. Người mẹ tỏ ra phấn chấn hơn hẳn khi quay lại với con gái, và Kitty cũng giả vờ vui vẻ hơn. Giờ đây, cô thường xuyên phải — hầu như lúc nào cũng phải — đóng kịch.

— Thực sự là con hoàn toàn khỏe mạnh mà, thưa mẹ. Nhưng nếu mẹ muốn đi nước ngoài, chúng ta cứ đi! — cô nói, và cố tỏ ra hứng thú với chuyến đi sắp tới, cô bắt đầu bàn về những việc chuẩn bị cho cuộc hành trình.