Khi ngồi trên toa tàu nửa đường hướng về Luân Đôn, Eames lấy một bức thư từ trong túi ra và đọc. Trong chặng đầu của chuyến đi, cậu mải suy nghĩ về những chuyện khác; nhưng dần dần, cậu tự nhủ tốt hơn hết là lúc này không nên bận tâm đến những chuyện đó nữa, và thế là cậu đành đọc thư để khuây khỏa tâm trí. Thư của Cradell, nguyên văn như sau:
Sở Thuế vụ, tháng Năm —, 186—.
John thân mến,—Tôi hy vọng tin tức tôi sắp báo cho anh sẽ không làm anh nổi giận, và anh sẽ không nghĩ rằng tôi phản bội tình bạn sâu sắc giữa chúng ta vì những điều tôi sắp thổ lộ đây. Không có người đàn ông nào—[và từ "đàn ông" được gạch dưới]—không có người đàn ông nào mà sự quý trọng lại có ý nghĩa với tôi lớn lao như anh; và mặc dù tôi cảm thấy anh không có lý do gì chính đáng để tỏ ra khó chịu với tôi sau tất cả những gì tôi từng nghe anh nói trong nhiều dịp, tuy nhiên, trong chuyện tình cảm, thật rất khó để người này thấu hiểu tâm tư của người khác, và khi đã liên quan đến tình cảm của một người phụ nữ, tôi biết đôi khi sẽ nảy sinh mâu thuẫn.
Eames, khi đọc đến đây trong lần xem qua đầu tiên, liền thừa biết chuyện gì sắp xảy ra. "Tội nghiệp Caudle!" cậu tự nhủ; "anh chàng đã dính câu, và sẽ chẳng bao giờ gỡ ra được nữa."
Nhưng dù thế nào đi nữa, sự việc giờ đây đã đi quá xa để tôi có thể thay đổi; và cũng chẳng có thứ cá cám dỗ trần tục nào đủ sức lay chuyển tôi. Lãnh vực tình bạn vốn rất sâu đậm, nhưng tình yêu mới là điều tối thượng. Tất nhiên tôi thừa biết mọi chuyện đã diễn ra giữa anh và Amelia Roper. Phần lớn điều này tôi từng nghe chính anh kể trước đây, nhưng phần còn lại thì cô ấy vừa mới thuật lại cho tôi với sự thành thật trong sáng vốn là nét nổi bật nhất trong tính cách của cô ấy. Cô ấy đã thú nhận rằng có lúc cô ấy từng có tình cảm với anh, và cô ấy đã bị sự kiên trì của anh thuyết phục để cho phép anh coi cô là vị hôn thê của mình. [Chắc hẳn anh ta nghĩ "cô bạt mạng" là cách nói bình dân của người Anh cho thuật ngữ thanh lịch mà anh ta vừa dùng.] Nhưng tất cả những điều đó giờ đây phải chấm dứt giữa hai người. Amelia đã hứa làm vợ tôi—[chi tiết này cũng được gạch dưới]—và tôi quyết định cô ấy phải là của tôi. Chúc anh tìm thấy ở những nụ cười hiền hậu của L. D. niềm an ủi cho bất kỳ sự thất vọng nào mà điều này có thể gây ra cho anh, đó là mong mỏi thiết tha của người bạn chân thành của anh,
Joseph Cradell.
T.S.—Có lẽ tôi nên kể cho anh nghe toàn bộ sự việc. Bà Roper đang gặp chút rắc rối về căn nhà. Bà ấy bị nợ đọng tiền nhà một ít, và có vài hóa đơn vẫn chưa được thanh toán. Do bà ấy giải thích rằng mình rơi vào hoàn cảnh này là do vợ chồng nhà Lupex khủng khiếp kia gây ra, tôi đã đồng ý đứng ra gánh vác căn nhà, đồng thời ký giấy nhận nợ những khoản tiền nhỏ với một vài chủ tiệm. Tất nhiên bà ấy sẽ trả lại, nhưng ngặt nỗi lúc này họ thiếu uy tín. Bà ấy sẽ tiếp tục quản lý nhà trọ, nhưng thực chất tôi mới là chủ sở hữu. Tôi đoán giờ đây anh sẽ không thích ở lại đây nữa, nhưng anh có nghĩ tôi có thể thu xếp cho một số anh em chúng ta ở lại cho thoải mái không; cứ cho là khoảng nửa tá đi? Đó là ý kiến của bà Roper, và tôi thực sự thấy nó không tồi chút nào. Nhiệm vụ trước mắt của chúng ta là tống cổ vợ chồng nhà Lupex đi. Cô Spruce sẽ chuyển đi vào tuần tới. Trong lúc này, tất cả chúng tôi đều ăn uống ngay trong phòng riêng, chẳng còn chút gì cho vợ chồng nhà Lupex ăn cả. Nhưng tụi họ có vẻ chẳng màng tới chuyện đó, và vẫn chiếm dụng phòng khách cùng phòng ngủ đẹp nhất. Chúng tôi dự định sẽ khóa cửa không cho họ vào sau ngày thứ Ba, và tống toàn bộ hòm rương của họ ra quán rượu.
Tội nghiệp Cradell! Eames, khi ngả người ra sau ghế và ngẫm nghĩ về vũng lầy bất hạnh mà bạn mình vừa vướng vào, bắt đầu thấy vị trí của chính mình thật đáng mừng làm sao. Bản thân cậu, không nghi ngờ gì nữa, đích thị là một kẻ vô cùng khốn khổ. Trong đời chỉ có một điều duy nhất đáng để sống vì nó, thế mà cậu lại không thể có được. Ba ngày qua, cậu vẫn luôn nghĩ đến chuyện lao mình vào đầu một cỗ xe lửa chạy bằng hơi nước, và cũng chưa chắc là cậu sẽ không làm điều đó; thế nhưng, dẫu vậy, địa vị của cậu vẫn tựa như thần thánh nếu đem so với cái chốn mà tội nghiệp Cradell đã tự chọn cho chính mình. Không chỉ làm chồng của Amelia Roper, mà còn bị dồn vào chân tường đến mức phải gánh vác toàn bộ đống nợ của tương lai mẹ vợ như một phần của hồi môn! Trở thành chủ nhân của một nhà trọ tồi tàn;—chủ nhân gánh chịu mọi trách nhiệm pháp lý, chứ chẳng hề hưởng lấy chút lợi nhuận tiềm năng nào! Và rồi, trên hết và tồi tệ hơn cả thảy, là việc tự tròng vào cổ mình cặp vợ chồng nhà Lupex ngay từ thưở đầu bước chân vào đời! Thật là tội nghiệp Cradell thay!
Eames chưa dọn đồ đạc rời khỏi nhà trọ trước khi rời Luân Đôn, vì thế cậu quyết định đi thẳng tới Burton Crescent ngay khi vừa đến nơi, không phải với ý định ở lại đó dù chỉ một đêm, mà là để chào từ biệt mọi người, chúc mừng Amelia, và dàn xếp ổn thỏa chuyện thanh toán súc tích với bà Roper. Lẽ ra chương trước đã phải giải thích rằng vị bá tước từng nói với cậu trước lúc chia tay rằng sự thất bại của cậu với Lily sẽ chẳng ảnh hưởng gì đến vấn đề tiền bạc. Đương nhiên John đã từ chối, bảo rằng cậu chẳng cần gì cả, và trong hoàn cảnh hiện tại cậu sẽ không nhận bất cứ thứ gì; nhưng vị bá tước là người thừa thủ đoạn để đạt được ý muốn của mình, và trong chuyện này ông đã làm đúng như thế. Do đó, người bạn của chúng ta đã trở thành một kẻ giàu có khi quay lại Luân Đôn, và có thể nói với bà Roper rằng cậu sẽ gửi cho bà một tấm séc thanh toán khoản tiền nợ nhỏ ngay khi đặt chân đến văn phòng.
Cậu đến nơi vào giữa ngày—không hề tính toán thời gian trở về theo kiểu thông thường của các nhân viên chính phủ, những kẻ thường chỉ lo đặt chân đến thủ đô trước giờ điểm danh tại công sở chừng nửa tiếng. Nhưng cậu đã quay về sớm hơn hai ngày so với lịch hẹn, và trốn khỏi vùng quê cứ như thể Luân Đôn vào tháng Năm đối với cậu dễ chịu hơn nhiều so với những cánh rừng và đồng cỏ. Thế nhưng, cả Luân Đôn lẫn những rừng cây đồng cỏ đều chẳng tác động gì đến quyết định trở về của cậu. Cậu đã về quê để quỳ gối dưới chân Lily Dale—với những hy vọng gần như chắc thắng mà giờ đây cậu thầm thừa nhận, và cậu đã quay về vì Lily Dale không đời nào chịu nhận tấm chân tình đó. "Tôi yêu anh ấy—anh ấy, Crosbie—hơn tất cả mọi thứ trên đời. Mọi chuyện vẫn thế. Tôi vẫn yêu anh ấy hơn tất cả mọi thứ." Chính những lời nói ấy đã đẩy cậu quay trở lại Luân Đôn; và khi đã bị từ chối phũ phàng bằng ngần ấy lời lẽ, việc cậu đến cơ quan sớm hay muộn một hai ngày chẳng còn chút ý nghĩa gì nữa. Căn phòng nhỏ bé nơi phố thị, dẫu có thêm tiếng chuông cùng giọng nói của Ngài Raffle đi nữa, giờ đây cũng trở nên thân thuộc với cậu hơn là phòng khách của phu nhân Julia. Do đó, ngay chiều hôm đó cậu sẽ diện kiến Ngài Raffle và đá văng kẻ chen ngang ra khỏi ghế của mình. Nhưng trước tiên cậu sẽ ghé qua Burton Crescent để nói lời chào tạm biệt nhà Roper.
Cô Jemima trung thành là người ra mở cửa đón cậu. "Cậu Heames, cậu Heames! Ôi trời ơi, ôi trời ơi!" và tội nghiệp cô hầu gái, người luôn đứng về phía cậu trong mọi biến cố tại nhà trọ, giơ hai tay lên trời than khóc cho số phận đã cướp mất người khách trọ yêu quý khỏi chốn này. "Chắc cậu rành hết cả rồi chứ, cậu Johnny?" Cậu Johnny đáp rằng cậu tin là mình đã biết rõ mọi chuyện, đoạn hỏi thăm chủ nhà. "Vâng, chắc chắn rồi, bà ấy ở nhà. Bà ấy chẳng dám đi đâu xa đâu, vì sợ đám người Lupex kia kìa. Mấy người thấy trò đời này có nực cười không? Chẳng có cơm ăn mà cũng chẳng có gì sất! Mấy cái hòm kia là của cô Spruce đấy. Cô ấy đang chuẩn bị chuồn đây, ngay phút này luôn. Mọi người đang ở trên lầu phòng khách ấy ạ." Thế là cậu bước lên lầu đi thẳng vào phòng khách, và ở đó cậu bắt gặp hai mẹ con bà Roper, cùng với cô Spruce đang quấn khăn đội mũ trùm đầu kín mít. "Thôi đi mẹ," Amelia đang nói; "cứ làm mình làm mẩy thế để làm gì? Người ta đã muốn đi thì cứ để cho đi."
"Nhưng cô ấy ở với mẹ bao nhiêu năm nay rồi cơ mà," bà Roper sụt sùi nói; "và mẹ luôn lo lắng chu toàn mọi thứ cho cô ấy! Có phải thế không, hỡi Sally Spruce?" Eames chợt nhận ra rằng, dẫu đã sống ở căn nhà trọ này hai năm trời, chưa bao giờ cậu nghe thấy tên thánh của người phụ nữ độc thân lớn tuổi ấy. Cô Spruce là người đầu tiên nhìn thấy Eames bước vào phòng. Có lẽ vẻ bi lụy của bà Roper đã khơi gợi chút đồng cảm từ cô nếu cô không bị chú ý, nhưng sự xuất hiện của một chàng trai trẻ đã kéo cô trở về với vẻ điềm tĩnh quen thuộc. "Tôi chỉ là một bà già," cô nói; "và kìa cậu Eames đã quay trở lại rồi."
"Dạ chào bà Roper; chào cô... Amelia; chào cô Spruce ạ," cậu bắt tay từng người một.
"Ôi trời ơi," bà Roper thốt lên, "cậu làm tôi giật cả mình!"
"Trời đất ơi, cậu Eames; thật không ngờ cậu lại đột ngột quay về kiểu đó," Amelia nói.
"Ơ, chứ tôi phải về kiểu nào cơ chứ? Chẳng qua các người không nghe thấy tôi gõ cửa thôi. Thế ra cô Spruce thực sự sắp rời khỏi đây sao?"
"Chẳng phải khủng khiếp lắm sao hả cậu Eames? Mười chín năm chúng tôi gắn bó với nhau rồi đấy ạ;—tính cả hai căn nhà lại với nhau đấy thưa cô Spruce, đúng là như vậy." Đến đây, cô Spruce cật lực tranh luận để thuyết phục John Eames rằng khoảng thời gian ấy thực chất chỉ kéo dài vỏn vẹn mười tám năm, nhưng bà Roper với tư cách là chủ nhà tỏ ra áp chế và nhất định không chịu nhượng bộ. "Đúng là mười chín năm có lẻ. Chẳng ai rành ngày tháng hơn tôi được, và trên đời này chẳng có lấy một ai hiểu rõ nết na của cô ấy ngoài tôi đâu. Chẳng lẽ tôi chưa từng lên phòng ngủ của cô mỗi đêm và tận tay mang đến cho cô—" nhưng bà kịp khựng lại, và vì là một người phụ nữ đúng mực, bà không muốn vạch trần bản chất những sự chăm sóc hằng đêm của mình dành cho khách trước mặt một chàng trai trẻ.
Eames lên tiếng: "Cháu nghĩ cô sẽ chẳng tìm được nơi nào thoải mái hơn thế này đâu, thưa cô Spruce."
"Thoải mái ư! Chắc chắn là không rồi," Amelia tiếp lời. "Nhưng nếu con là mẹ, con sẽ chẳng đôi co thêm lời nào nữa."
"Tôi có tiếc rẻ gì tiền nong đâu, mà là vì tình nghĩa," bà Roper than thở. "Căn nhà sẽ cô quạnh làm sao. Tôi chẳng còn nhận ra nổi chính mình nữa; chắc chắn là thế rồi. Và giờ đây mọi chuyện đã được thu xếp ổn thỏa tốt đẹp đến thế, lại thêm đám người Lupex buộc phải cuốn gói vào ngày thứ Ba— Này cô Sally; tôi sẽ tự móc tiền túi trả tiền xe ôm, rồi bắt xe buýt đi Dulwich vào ngày mai để tự mình giải quyết ổn thỏa mọi chuyện. Thật đấy. Nào; xe ôm đến rồi kìa. Để tôi xuống dưới nhà bảo tài xế đi về."
"Để cháu làm việc đó cho," Eames nói. "Chỉ mất sáu xu đậu bến thôi đấy," bà Roper với với theo khi cậu bước ra khỏi phòng. Nhưng người tài xế xe ôm nhận được hẳn một shilling, và lúc John quay vào, cậu bắt gặp Jemima đang khênh những chiếc hòm của cô Spruce trở lại phòng. "Thật là phúc đức cho tên Caudle tội nghiệp," cậu thầm nghĩ. "Đã dấn thân vào cái nghề này thì ít ra hắn cũng nên có được một người biết quản lý tiền bạc."
Bà Roper lẽo đẽo theo cô Spruce lên lầu, để lại John đứng chung với Amelia. "Anh ta viết thư cho anh rồi phải không," cô vừa nói vừa quay mặt đi chỗ khác. Trông cô quả thực rất xinh đẹp, nhưng trên khuôn mặt ấy thoáng lên vẻ cứng cỏi, bướng bỉnh và gần như sầm sì, làm mất đi vẻ duyên dáng vốn có. Thế nhưng cô nào có ý định tỏ thái độ hằn học với cậu.
"Ừ," John đáp. "Anh ta đã kể cho tôi nghe mọi chuyện sẽ diễn ra thế nào rồi."
"Thế sao?" cô gặng hỏi.
"Thế nào là thế nào?" cậu hỏi lại.
"Anh chỉ có bấy nhiêu lời để nói thôi sao?"
"Nếu cô cho phép, tôi xin chúc mừng cô."
"Xì... chúc mừng với chả chúc miện! Tôi căm ghét cái thứ đạo đức giả ấy. Nếu anh chẳng có chút cảm xúc gì về chuyện này, thì tôi chắc chắn mình cũng thế thôi. Thật tình tôi chẳng hiểu cảm xúc rốt cuộc có ích gì cơ chứ. Chúng chưa từng mang lại cho tôi chút lợi lộc nào. Anh đã đính hôn với L. D. chưa?"
"Rồi, tôi chưa."
"Và anh chẳng còn gì khác để nói với tôi nữa sao?"
"Không có gì cả—ngoại trừ lời chúc phúc cho hạnh phúc của cô. Tôi còn biết nói gì hơn đây? Cô đã đính hôn với bạn tôi là Cradell, và tôi nghĩ đó sẽ là một cuộc hôn nhân viên mãn."
Cô quay hẳn mặt đi, nét mặt càng lúc càng trở nên khó đăm đăm. Liệu có khi nào vào một thời khắc như thế, cô vẫn nhen nhóm chút hy vọng rằng cậu có thể quay về bên cô chăng?
"Tạm biệt Amelia," cậu nói, đoạn chìa tay ra với cô.
"Và đây sẽ là lần cuối cùng anh đặt chân đến ngôi nhà này sao?"
"Ồ, chuyện đó thì tôi chưa biết chắc. Khi nào hai người cưới nhau, tôi sẽ ghé thăm nếu cô cho phép."
"Vâng," cô nói, "để rồi nhà cửa lại lục đục, ồn ào và ghen tuông—giống như những gì từng xảy ra với cái mụ đàn bà độc ác ở lầu trên ấy hả. Đừng có hòng mà mơ tới chuyện đó nhé, John Eames, tôi ước gì mình chưa từng gặp anh. Tôi ước chi cả hai chúng ta đã lăn ra chết ngay từ lần đầu tiên chạm mặt. Chưa bao giờ tôi nghĩ mình lại có thể quan tâm đến một người đàn ông nhiều đến thế. Tất cả chỉ là thứ rác rưởi, vớ vẩn và ngè ngệch; tôi thừa biết điều đó. Mấy chuyện đó chỉ hợp với mấy tiểu thư suốt ngày ngồi phòng khách ngắm trời mây, chứ còn một người phụ nữ phải bươn chải kiếm sống ở cái cuộc đời này thì toàn là chuyện nhảm nhí. Mà con đường mưu sinh của tôi lại chông gai biết bao!"
"Nhưng giờ thì nó sẽ bớt chông gai rồi."
"Thế ư? Nhưng tôi lại nghĩ nó vẫn thế. Cứ thử như tôi xem nào. Không phải là tôi đang than vãn đâu nhé. Tôi chưa từng ngán việc nặng, còn chuyện giao thiệp thì tôi chiều tất. Cuộc đời này đâu phải chỉ toàn khiêu vũ với gảy đàn cho mấy kẻ như tôi thưởng thức. Tôi hiểu rõ điều đó chứ. Nhưng—" rồi cô ngập ngừng.
"Chữ 'nhưng' ấy là thế nào vậy Amelia?"
"Hỏi hay nhỉ; đúng là cái giọng điệu của anh!" Nói thật lòng thì lúc đó cậu không nên hỏi cô câu ấy. "Thôi bỏ đi. Tôi không muốn đôi co với anh nữa. Nếu anh là kẻ tiểu nhân thì tôi chính là kẻ ngốc, mà thế thì còn tồi tệ hơn."
"Nhưng tôi không nghĩ mình là kẻ tiểu nhân."
"Tôi vừa là tiểu nhân vừa là kẻ ngốc," cô gái thú nhận; "và rốt cuộc chẳng được tích sự gì. Thế thì anh có thể lượn được rồi đấy. Tôi đã nói cho anh biết tôi là loại người nào, và tùy anh tự áp danh xưng cho mình đấy. Tôi không ngờ mình lại có thể ngu ngốc đến thế. Chính điều đó mới làm tôi bứt rứt. Thôi mặc kệ đi anh bạn; mọi chuyện chấm dứt rồi, và tôi xin phép được chào tạm biệt anh."
Tôi thiết nghĩ chẳng có lấy một lý do nào để John phải ôm hôn cô lần nữa trước lúc chia tay, thế nhưng cậu vẫn làm vậy. Cô đón nhận nó, không hề giằng co chống cự; nhưng đón nhận cái ôm ấy với vẻ cam chịu đầy vẻ sầm sì. "Đây sẽ là lần cuối đấy," cô nói. "Tạm biệt, John Eames."
"Tạm biệt Amelia. Hãy cố gắng làm một người vợ hiền và cô sẽ được hạnh phúc." Cô bĩu môi trước lời khuyên ấy, bày tỏ vẻ khinh bỉ khôn tả. Nhưng cô không nói thêm lời nào nữa, và thế là cậu bước ra khỏi phòng. Ngay tại cửa phòng khách, cậu chạm trán bà Roper và nói những lời chào tạm biệt cuối cùng với bà.
"Tôi mừng quá vì cậu ghé lại," bà nói. "Chính nhờ câu nói đó của cậu mà cô Spruce mới chịu ở lại đấy. Tiền nong của cô ấy sòng phẳng lắm cơ mà! Vậy là cậu đã giải quyết xong xuôi với con bé về chuyện anh Cradell rồi nhỉ. Nó sẽ là một người vợ tốt cho cậu ta, thật đấy;—tốt hơn nhiều so với những gì cậu từng nghĩ về nó."
"Cháu không nghi ngờ gì về việc cô ấy sẽ là một người vợ tốt đâu ạ."
Cậu thấy đấy, thưa cậu Eames, mọi chuyện giờ đã ngã ngũ và chúng ta đều hiểu rõ lòng nhau rồi; phải không nào? Hồi con bé cứ nhắm vào cậu, tôi buồn lòng lắm đấy; thật lòng là thế. Nó dẫu sao cũng là con đẻ của tôi, tôi đâu thể làm trái ý nó—phải không nào? Nhưng tôi biết hoàn cảnh đó chẳng môn đăng hộ đối chút nào. Trời ạ, tôi thừa biết sự khác biệt chứ. Nó thừa sức xứng đáng với cậu ta vào bất cứ ngày nào trong tuần, cậu Eames ạ."
"Đúng thế thật—dù là thứ Bảy hay Chủ Nhật đi nữa," cậu Johnny đáp, vì chẳng biết phải thưa lại thế nào cho phải phép.
"Chuẩn xác luôn; và nếu cậu ta làm tròn bổn phận của một người chồng, nó sẽ chẳng bao giờ đi chệch đường làm vợ đâu. Còn về phần cậu, cậu Eames, tôi dám chắc mình luôn cảm thấy vinh hạnh và vui mừng khôn tả khi được đón tiếp cậu tại căn nhà này; và nếu sau này cậu có nhã ý giới thiệu bất kỳ chàng trai trẻ nào ở cơ quan tới thuê trọ, tôi sẽ chăm sóc họ như một người mẹ; thưa rằng tôi sẽ làm thế thật lòng. Tôi biết mình đã sai lầm trong vụ việc với vợ chồng nhà Lupex, nhưng chẳng lẽ tôi chưa từng phải trả giá cho điều đó hay sao hả cậu Eames? Hơn nữa lúc đầu mọi chuyện đâu dễ gì phân định rành mạch, phải không nào? Còn về chuyện giữa cậu và Amelia, nếu cậu có giới thiệu anh em đồng nghiệp nào đến trọ, chắc chắn sẽ chẳng còn mấy chuyện rắc rối kiểu đó nữa đâu, phải không nào? Tôi biết mọi thứ không phải lúc nào cũng suôn sẻ đúng như mong đợi—ý tôi là về phía cậu; nhưng trước khi rời đi, tôi rất mong được nghe cậu thừa nhận rằng tôi là một người ăn ở sòng phẳng. Tôi đã luôn cố gắng sống ngay thẳng, thật lòng đấy ạ."
Eames trấn an rằng cậu hoàn toàn tin tưởng vào sự ngay thẳng của bà, đồng thời chưa từng có ý định bôi nhọ nhân phẩm của bà, dù là trong vụ lùm xùm với vợ chồng nhà Lupex hay bất kỳ vấn đề nào khác. Cậu cho biết "chắc chẳng có nhân viên trẻ tuổi nào lại tham khảo ý kiến của cậu về chuyện thuê nhà trọ đâu; nhưng nếu có thể giúp được gì cho bà, cậu sẵn lòng." Đoạn cậu chào từ biệt, và sau khi nhét tờ nửa đồng vàng vào tay cô Jemima trung thành, cậu chính thức nói lời vĩnh biệt khu Burton Crescent. Amelia từng căn dặn cậu đừng đến dự đám cưới của cô, và cậu quyết định sẽ tuân thủ lời hứa đó. Thế là cậu rảo bước rời khỏi khu phố, không hẳn là rũ sạch bụi bậm dưới chân, nhưng tự nhủ sẽ chẳng bao giờ bén mảng đến cái chốn lầy lội nhếch nhác này nữa. Quả thực cậu đã nếm trải đủ thứ nhơ nhớp ở nơi đây, và giờ thì cậu đã đủ lớn để nhận thức rằng những con người tại nhà trọ của bà Roper chưa bao giờ là chốn nương thân khôn ngoan cho những năm tháng tuổi trẻ của mình. Nhưng cậu đã bước ra khỏi biển lửa mà vẫn bình an vô sự, và tôi lấy làm tiếc khi phải thừa nhận rằng cậu chẳng mảy may động lòng trước những vết bỏng rát kinh hoàng mà người bạn chí cốt của mình đã và đang phải gánh chịu. Cậu hoàn toàn thoải mái nhìn nhận vấn đề đúng theo góc độ của bà Roper. Amelia quả thực rất xứng với Joseph Cradell—vào bất cứ ngày nào trong tuần. Tội nghiệp Cradell, từ trang sách này trở đi người ta sẽ không còn nghe nhắc đến hắn nữa! Tôi không khỏi suy ngẫm rằng một thước đo công lý đầy khắc nghiệt đã giáng xuống đầu hắn, tương xứng với mức độ lầm lỗi của hắn. Hắn dẫu sao cũng yếu đuối và khờ khạo hơn người bạn kiêm anh hùng của chúng ta, nhưng ngẫm lại thì cũng chẳng tệ hại hơn là bao theo sự hiểu biết của tôi. Thế nhưng hình phạt luôn giáng xuống những kẻ kiêu ngạo và dại dột;—và chúng giáng xuống dồn dập đến mức khiến người ta phải ngẫm nghĩ rằng sự kiêu căng và ngu ngốc chính là những tội lỗi khó lòng được tha thứ nhất trên đời. Riêng về phần Cradell, tôi có thể khẳng định rằng hắn đã kết hôn với Amelia, rằng hắn đã hãnh diện ngồi vào chiếc ghế chủ nhà ở phía đầu bàn ăn của nhà trọ bà Roper, và rằng hắn đã thực sự gánh vác toàn bộ số nợ đọng của bà mẹ vợ tương lai. Những phồn vinh hay lận đận trong tương lai của hắn thì dung lượng trang sách này không cho phép tôi kể tiếp.
Rời khỏi Burton Crescent, Eames thuê xe chạy thẳng đến công sở, tới nơi đúng lúc mọi người đang tan tầm vào lúc bốn giờ chiều. Cradell đã về mất nên chiều hôm đó cậu không gặp được hắn; bù lại, cậu có dịp bắt tay ngài Love, người đã đón tiếp cậu với nụ cười niềm nở đúng chuẩn mực dành cho một yếu nhân công quyền—bởi vì chức vụ thư ký riêng, dẫu chưa hẳn là một quyền cao chức trọng hoàn toàn, nhưng cũng được xem là bán yếu nhân và xứng đáng nhận được một sự kính trọng nhất định;—và cậu còn lướt qua ngài Kissing ở hành lang, đang vội vã rảo bước với một cuốn sách dày cộp kẹp dưới nách. Ngài Kissing, dẫu đang bận rộn đến mấy, cũng phải khựng đôi chân đang lê bước lại; thế nhưng Eames chỉ nhìn lướt qua, thậm chí chẳng thèm gật đầu chào lấy một cái để bày tỏ sự ghi nhận. Dẫu vậy, ngài Kissing chẳng hề thấy mếch lòng; ông thừa biết vị thư ký riêng của Ngài Ủy viên Trưởng từng là khách quý của một vị bá tước cơ mà; và ngoài một cái gật đầu hững hờ thì còn mong đợi gì hơn nữa ở cậu ta? Sau đó, John tiến vào căn phòng uy nghiêm của Ngài Raffle, và bắt gặp vị đại nhân ấy đang ngồi xỏ giày trước mặt FitzHoward. FitzHoward đỏ bừng mặt; nhưng ngài ấy nhân cơ hội lúc trò chuyện riêng với John Eames sau đó đã phân bua rằng mình hoàn toàn không hề chạm tay vào đôi giày đó.
Ngài Raffle niềm nở và hồ hởi hết lời. "Rất mừng được cậu trở lại, Eames: thật lòng là thế; dù tôi và FitzHoward vẫn xoay sở rất tốt trong lúc cậu vắng mặt; phải không FitzHoward?"
"À, vâng," FitzHoward ề à đáp. "Tôi cũng thấy bình thường trong suốt thời gian Eames nghỉ phép."
"Cậu thì lúc nào chẳng lười biếng nên tất nhiên thấy thế rồi, nhưng đằng nào thì tương lai của cậu cũng đã được lo liệu tẻ tơi ở chỗ khác nên chẳng hề hấn gì. Chúc phu nhân công tước mạnh khỏe giùm tôi nhé nếu cậu có dịp diện kiến." Thế rồi FitzHoward lui ra. "Thế còn người bạn già kính yêu của tôi dạo này thế nào rồi?" Ngài Raffle hỏi thăm, cứ như thể trong số những người đang sống trên cõi đời này, Lãnh chúa De Guest chính là người mà ông ta dành nhiều tình cảm sâu đậm và lâu năm nhất. Thế mà chắc chắn ông ta thừa biết John Eames nắm rõ tường tận mối quan hệ ấy chẳng kém gì mình. Trớ trêu thay, trên đời vẫn có những kẻ cảm thấy vô cùng thỏa mãn khi được gọi các vị lãnh chúa và hầu tước là bạn thân của mình, dẫu họ biết thừa chẳng ma nào thèm tin vào những lời họ nói—thậm chí dẫu họ dư sức nhận thức được sự ghẻ lạnh mà thiên hạ dành cho mình cùng những lời chế giễu dai dẳng do sự hoang tưởng của bản thân gây ra. Đó là một chứng cuồng vọng nhẹ nhàng thường trực ở chốn cửa quyền của mọi tầng lớp quý tộc; và vì nó mang lại cho chính chủ nhân không ít phiền muộn cùng một niềm vui nhạt nhẽo, thiết nghĩ chúng ta không nên quá khắt khe phán xét làm gì.
"Thế còn người bạn già kính yêu của tôi dạo này ra sao?" Eames trấn an rằng người bạn già kính yêu của ngài vẫn khỏe mạnh, phu nhân Julia vẫn bình an, và chốn điền viên thân thương ấy vẫn tốt đẹp cả. Ngài Raffle lúc này lên giọng cứ như thể cái "chốn điền viên thân thương" ấy là nơi vô cùng quen thuộc đối với ông ta vậy. "Thú săn bắn dạo này có khá khẩm không? Lượng chim chóc năm nay có hứa hẹn gì không?" Sự quan tâm của Ngài Raffle tỏ ra vô cùng mãnh tửu, được thể hiện bằng thứ tình cảm thân thiết gần gũi đến lạ thường. "Và nhân tiện đây, Eames hiện cậu đang trọ ở đâu thế?"
"Dạ, cháu vẫn chưa ổn định chỗ ở. Cháu đang ở khách sạn Great Western Railway vào lúc này."
“Một khách sạn tuyệt vời, rất đáng tiền; chỉ có điều sẽ hơi tốn kém nếu cậu cứ bám trụ ở đó suốt cả mùa.” Cậu Johnny vốn chẳng có ý định lưu lại đó quá một đêm, nhưng cậu chẳng buồn đả động gì đến chuyện đó. “Nhân tiện, ngày mai cậu cứ ghé qua ăn tối cùng chúng tôi nhé. Phu nhân Buffle đang rất nóng lòng muốn làm quen với cậu đấy. Sẽ có vài vị khách góp mặt cùng chúng tôi. Tôi có ngỏ lời mời bạn tôi là ngài Dumbello, nhưng ngập ngừng vì vướng chút chuyện rắc rối ở Hạ viện nên cậu ta nghĩ mình không tài nào tạt qua được.” Cậu Johnny tỏ ra lịch thiệp hơn cả Lãnh chúa Dumbello và vui vẻ nhận lời mời. “Không biết phu nhân Buffle trông sẽ ra sao nhỉ?” cậu tự nhủ trên bước đường rời khỏi công sở.
Cậu đã ghé vào Khách sạn Great Western, lúc ấy vẫn chưa định hình được nên tìm chốn dung thân ở đâu; và chúng ta hãy cứ để mặc cậu ở đó, lặng lẽ cắn miếng sườn cừu đơn độc bên một trong những chiếc bàn trông thì có vẻ tao nhã đấy, nhưng thực chất lại chẳng hề đem lại chút thoải mái nào. Tôi không hề có ý bàn về chất lượng của cơ sở lưu trú tuyệt vời vừa được nhắc đến, mà đang ám chỉ bản chất chung của những chiếc bàn kiểu ấy. Một miếng sườn cừu đơn độc giữa phòng trà khách sạn chưa bao giờ là một bữa yến tiệc đáng để bất kỳ vị thần nào thèm thuồng; và nếu món sườn cừu ấy được thay thế bằng súp, cá, các món phụ nhỏ, các món chính hoành tráng cùng tỉ thứ khác đi nữa, thì tình hình chỉ càng tồi tệ chứ chẳng khá khẩm hơn chút nào. Cậu có thể cảm thấy chút thoải mái nào khi ngồi trơ trọi một mình trên chiếc ghế bọc lông ngựa ấy, trân trân nhìn quanh phòng và ngắm nhìn đám hầu bàn đang thoăn thoắt vắt khăn tay chứ? Chẳng có ai ngoài người Anh lại tự chuốc lấy cái cảnh ngộ dở khóc dở cười ấy cho bản thân! Nhưng thôi, chúng ta hãy tạm biệt John Eames tại đây, và nhân dịp này tôi xin phép được tuyên bố rằng chỉ ngay lúc này đây, chính tại khoảnh khắc này, cậu mới thực sự bước chân vào ngưỡng cửa trưởng thành. Cho đến tận bây giờ cậu vẫn chỉ là một cậu thiếu niên ngốc nghếch—giống như một chú bê con mang sự ngờ nghệch của loài vật kéo dài đến tận giai đoạn trưởng thành hơn mức bình thường; nhưng biết đâu nhờ thế mà cậu lại hứa hẹn trở thành một con bò kéo cày lực lưỡng chẳng kém gì ai. Cuộc đời cậu từ trước đến nay, như được ghi chép lại trên những trang sách này, chưa từng đem lại cho cậu bất kỳ thành công rực rỡ nào, và hầu như chẳng đủ tiêu chuẩn để đảm nhận vai trò của một người anh hùng theo đúng nghĩa đen. Tôi cảm thấy bản thân mình có phần sai sót khi quá ưu ái khắc họa một chàng trai ngốc nghếch, và lẽ ra tôi đã có thể kể câu chuyện của mình trọn vẹn hơn nếu đưa nhân vật Mr. Crosbie xuất hiện nổi bật hơn trên bức tranh toàn cảnh. Dẫu sao thì anh ta cuối cùng cũng đã cưới được vợ—đúng như bổn phận của một người anh hùng phải thế; trong khi tôi lại buộc phải bỏ dở người bạn tội nghiệp Johnny của mình mà chẳng có lấy một viễn cảnh gia đình yên bề gia thất nào.
Đó chính là những gì cậu tự nghĩ về bản thân khi ngồi ủ rũ bên chiếc bàn đơn độc giữa phòng trà khách sạn. Cậu thầm thừa nhận rằng trước nay mình chưa từng thực sự là một người đàn ông đúng nghĩa; nhưng đồng thời cậu cũng tự vạch ra cho mình một vài quyết tâm, mà tôi hết lòng hy vọng chúng sẽ giúp cậu vững bước bắt đầu cuộc đời trưởng thành kể từ cột mốc ngày hôm nay.
