- Em đã suy nghĩ lại về những điều anh nói chưa, Bell?

Bernard cất lời hỏi người em họ vào một buổi sáng.

- Nghĩ về điều đó sao, Bernard? Sao em phải nghĩ thêm nữa? Em cứ ngưởng chính anh cũng đã quên béng nó rồi chứ.

- Không đâu, - anh đáp, - anh không dễ dúng quên như thế được. Anh không thể coi một chuyện như thế này chỉ giống như việc tậu một con ngựa, để rồi có thể sẵn sàng vứt bỏ không tiếc nuối nếu thấy nó quá tốn kém so với túi tiền của mình. Anh đã chẳng hề ngỏ lời yêu em cho đến khi anh thực sự chắc chắn về lòng mình, và một khi đã chắc chắn thì anh chẳng thể nào thay đổi được nữa.

- Thế mà anh lại muốn em thay đổi.

- Vâng, tất nhiên là anh muốn thế rồi. Nếu trái tim em hiện giờ hãy còn tự do, thì tất nhiên nó phải đổi khác đi trước khi em có thể đem lòng yêu một ai đó. Sự thay đổi như thế là điều hiển nhiên phải đến. Nhưng một khi em đã yêu, thì khi ấy việc thay đổi lòng dạ sẽ không còn dễ dàng nữa.

- Nhưng em nào đã yêu ai.

- Vậy thì anh có quyền hy vọng. Anh cứ lần lữa ở đây mãi, Bell ạ, lâu hơn mức đáng lẽ ra phải thế, chỉ vì anh không sao dứt áo ra đi nổi nếu chưa được nói lại chuyện này một lần nữa. Anh không hề muốn tỏ ra mình là kẻ quấy rầy...

- Ước gì anh chịu tin những gì em nói.

- Không phải là anh không tin. Anh đâu phải là một tên ngốc hay kẻ trẻ con khờ khạo để mà tự huyễn hoặc rằng em thế nào cũng phải đem lòng yêu anh. Anh tin em lắm chứ. Nhưng dẫu vậy, lòng dạ con người đôi khi vẫn có thể đổi thay.

- Chuyện đó là bất khả.

- Anh không biết bác hay mẹ em đã đả động gì tới chuyện này với em chưa.

- Có nói thì cũng chẳng ích gì.

Thực ra, mẹ cô đã từng nói với cô rồi, và cô hoàn toàn có lý khi cho rằng những lời nói như thế sẽ chẳng mang lại kết quả gì. Nếu người anh họ không thể tự mình giành lấy trái tim cô bằng chính sự khéo léo của bản thân, thì căn cứ vào tính cách cương trực của Bell mà anh ta đã rõ, anh ta thừa sức hiểu rằng mình sẽ chẳng đời nào thành công nhờ vào sự khéo léo của người khác.

- Tất cả chúng ta đều vô cùng đau khổ, - anh nói tiếp, - vì tai họa giáng xuống đầu tội nghiệp Lily.

- Và chỉ vì con bé đã bị lừa gạt bởi người mà nó từng yêu, nên em phải bù đắp mọi chuyện bằng cách kết hôn với một người mà chính em...

- cô ngập ngừng giây lát. - Bernard thân mến, anh đừng ép em phải thốt ra những lời nghe cay đắng đối với anh.

- Chẳng có lời nào cay đắng hơn những điều em vừa nói đâu. Nhưng dù sao đi nữa, Bell ạ, em cũng nên lắng nghe anh.

Rồi anh bèn giãi bày cho cô thấy việc cô chịu khó ngó ngàng đến lời cầu hôn của anh là điều đáng mong đợi biết bao đối với toàn thể gia tộc Dale. Anh bảo rằng điều đó sẽ mang lại lợi ích cho tất cả mọi người, đặc biệt là Lily, người mà vào lúc này đang được bác của họ hết mực thương yêu và quan tâm. Bernard biện bạch rằng bác đang tha thiết mong chờ cuộc hôn nhân này đến mức sẵn sàng làm bất cứ điều gì người ta yêu cầu nếu ông được toại nguyện. Ngược lại, nếu ông không được toại nguyện trong chuyện này, ông sẽ cảm thấy mình có lý do để phật ý.

Vì đã được yêu cầu lắng nghe, Bell quả thực rất kiên nhẫn lắng nghe anh nói. Thế nhưng khi người anh họ vừa dứt lời, câu trả lời của cô ngắn gọn vô cùng:

- Sẽ chẳng có chuyện gì mà bác tôi có thể nói, suy tính hay làm, có thể thay đổi được cục diện này đâu, - cô đáp.

- Vậy là em chẳng thèm mảy may nghĩ đến hạnh phúc của những người khác sao?

- Em sẽ chẳng đời nào lấy một người mình không yêu chỉ để đánh đổi lấy hạnh phúc cho bất kỳ ai; ít ra thì em biết mình không nên làm thế. Mà em cũng chẳng tin rằng mình sẽ đem lại hạnh phúc cho bất cứ ai qua cuộc hôn nhân này đâu. Nhất định là không mang lại hạnh phúc cho anh nổi đâu.

Sau cuộc trò chuyện đó, Bernard thầm thừa nhận với chính mình rằng những trở ngại trên con đường của anh là vô cùng lớn lao.

- Con sẽ đi cho đến mùa thu tới, - anh nói với bác mình.

- Nếu con chịu từ bỏ sự nghiệp và ở lại đây, nó đã chẳng đến nỗi ương ngạnh như thế.

- Con không thể làm thế được thưa bác. Con không thể mạo hiểm cả tương lai cuộc đời mình vào một canh bạc may rủi như vậy.

Thế là người bác đâm ra giận dữ với anh, hệt như cách ông đang giận cô cháu gái vậy. Trong cơn bực dọc, ông quả quyết rằng mình sẽ lại đến tìm người em dâu, và với một nỗi bất bình vô lý nào đó, ông tự nhủ rằng việc tỏ ra vô cùng tức giận với bà ấy cũng là điều phải lẽ, nếu bà dám từ chối hỗ trợ ông bằng toàn bộ ảnh hưởng của một người mẹ.

- Tại sao cả hai đứa nó lại không thể cùng kết hôn cơ chứ? - ông tự nhủ.

Lời đề nghị của Lord De Guest về cậu thanh niên Eames quả thực vô cùng hào phóng. Như ông từng tuyên bố lúc bấy giờ, ông đã không thể bày tỏ ngay quan điểm của mình; nhưng sau khi suy ngẫm kỹ lưỡng về những gì vị bá tước vừa nói, ông thấy mình vô cùng sẵn lòng hàn gắn vết thương lòng của gia tộc theo phương thức đã được đề xuất, nếu việc hàn gắn ấy là khả thi. Tuy nhiên, điều đó chưa thể thực hiện ngay lúc này được. Khi thời điểm thích hợp tới, và ông nghĩ rằng nó có thể đến sớm thôi — có lẽ là vào mùa xuân, khi tiết trời ấm áp và những buổi tối dài trở lại — ông sẽ sẵn lòng cùng vị bá tước chung tay gầy dựng nên mái ấm mới đó. Riêng với Crosbie, ông đã từ chối cho hắn bất cứ thứ gì, và sâu thẳm trong lương tâm ông vẫn mang một chút dằn vặt vì sự cự tuyệt ấy. Nhưng nếu Lily có thể chuyển hướng sang yêu thương người thanh niên kia, ông sẽ rộng lượng hơn nhiều. Con bé sẽ được hưởng phần của mình hệt như thể nó thực sự là con ruột của ông vậy. Nhưng xét cho cùng, nếu ông định làm nhiều điều cho họ ở Small House đến thế, há chẳng phải họ cũng nên làm chút gì đó để đền đáp lại ông sao? Nghĩ ngợi như vậy, ông lại tìm đến người em dâu, quyết tâm bày tỏ quan điểm của mình, dẫu cho có phải đối mặt với nguy cơ đôi bên lời qua tiếng lại những câu cay đắng. Về phần bản thân, ông vốn chẳng bận lòng mấy đến những lời nặng nhẹ thốt ra với mình. Ông gần như đã quen với việc những lời nói của người đời thường sắc mỏng và đau đớn. Ông chẳng hề trông đợi sự an ủi từ những lời thăm hỏi ngọt ngào đầy âu yếm, và có lẽ cũng chẳng màng trân trọng chúng dẫu chúng có đến với mình đi chăng nữa. Ông bắt gặp Mrs. Dale đang đi dạo trong khu vườn và liền kéo bà vào phòng riêng của mình, bởi ông cảm thấy ở đó cơ hội sẽ rộng mở hơn là sang tận nhà bà. Vẫn mang sẵn nỗi ác cảm lâu đời đối với việc bị lên lớp ngay trong căn phòng đó, bà đã tìm cách né tránh cuộc gặp gỡ nhưng bất thành.

- Bác vừa gặp John Eames ở dinh thự đấy, - ông nói với bà ngoài khu vườn.

- À vâng; và thằng bé ở đó thế nào ạ? Em không tài nào tưởng tượng nổi tội nghiệp Johnny lại đi nghỉ mát cùng vị bá tước và em gái ông ấy. Nó đã ứng xử ra sao với họ, và họ đối xử thế nào với nó?

- Anh có thể đảm bảo với cô là nó tỏ ra rất tự nhiên và thoải mái ở đó đấy.

- Thật thế ạ? Chà, em mong là chuyện đó sẽ có ích cho nó. Em tin chắc nó là một thanh niên ngoan, chỉ có điều hơi vụng về một chút.

- Anh chẳng thấy nó vụng về chỗ nào cả. Rồi cô sẽ thấy thôi, Mary ạ, thằng bé ấy rồi sẽ làm nên chuyện; chí ít là tiến xa hơn rất nhiều so với người cha quá cố của nó.

- Em rất mong là mọi chuyện sẽ được như vậy.

Ngay sau đó, Mrs. Dale liền tìm cách tẩu thoát; nhưng ngài địa chủ đã chớp lấy thời cơ bắt giữ bà và áp giải vị tù nhân vào thẳng trong nhà.

- Mary, - ông vừa nói vừa ra hiệu cho bà ngồi xuống, - đã đến lúc chuyện này giữa cháu trai và cháu gái tôi cần phải được định đoạt rồi.

- Em e rằng sẽ chẳng có gì để định đoạt cả.

- Cô có ý gì cơ chứ; — rằng cô phản đối chuyện đó sao?

- Hoàn toàn không ạ — xét về phương diện cá nhân. Thậm chí em còn vô cùng ủng hộ là đằng khác. Nhưng điều đó chẳng dính dáng gì đến vấn đề cả.

- Có chứ, sao lại không. Tôi xin phép được phản bác, nhưng nó có và phải có rất nhiều dĩu dán đến vấn đề này chứ. Tất nhiên, tôi không có ý bảo rằng bây giờ bất cứ ai lại có thể bị ép buộc phải kết hôn với người khác.

- Em hy vọng là thế.

- Tôi chưa từng nói rằng chúng phải thế, và cũng chưa bao giờ nghĩ như vậy. Nhưng tôi thực sự cho rằng mong muốn của toàn thể gia đình phải có sức nặng vô cùng to lớn đối với một cô gái được giáo dục tử tế.

- Em chẳng biết liệu Bell có được giáo dục tử tế hay không; nhưng trong một vấn đề thế này thì mong muốn của bất cứ ai cũng chẳng có trọng lượng bằng một chiếc lông hồng đối với nó đâu; và quả thực, bản thân em cũng không dám đứng ra để bày tỏ dù chỉ là một ước nguyện. Nói thật với anh, em sẽ vô cùng hạnh phúc nếu con bé có thể nhìn nhận người anh họ của nó theo đúng cách mà anh hằng mong ước.

- Ý cô là cô sợ không dám nói thẳng với nó chứ gì?

- Em chỉ sợ làm những điều mà mình cho là sai quấy thôi, nếu ý anh là thế.

- Tôi không nghĩ đó là điều sai quấy, và vì thế tôi sẽ trực tiếp nói chuyện với nó.

- Tùy anh quyết định việc đó thôi, thưa ông Dale; em không thể ngăn cản anh được. Chỉ là em sẽ nghĩ anh đã sai lầm khi cứ cố quấy rầy con bé về một chuyện như vậy, và em cũng e rằng câu trả lời của nó sẽ chẳng làm anh hài lòng đâu. Nếu anh chọn cách nói cho nó biết quan điểm của mình, anh cứ việc làm thế. Còn em, đương nhiên là em sẽ cho rằng anh làm thế là sai, thế thôi.

Giọng của Mrs. Dale khi thốt lên những lời này vô cùng cương quyết, và nét mặt bà cũng vậy. Bà không thể cấm ngài địa chủ nói lên suy nghĩ của ông với cháu gái mình, nhưng bà vô cùng dị ứng với ý tưởng có bất kỳ sự can thiệp nào vào chuyện của con gái bà. Ngài địa chủ đứng dậy, bước đi quanh phòng để cố trấn an bản thân nhằm có thể đáp lại bà một cách lý trí mà không giận dữ.

- Em đi được chưa ạ? - Mrs. Dale lên tiếng.

- Cô hỏi đi được chưa á? Tất nhiên là cô có quyền đi nếu cô muốn. Nếu cô nghĩ rằng tôi đang xía vào chuyện riêng khi bàn với cô về tương lai của hai đứa con gái mà tôi vẫn hằng cố gắng coi như con đẻ của mình — ngoại trừ một điều duy nhất là tôi biết chúng chưa từng được dạy để yêu thương tôi — nếu cô nghĩ rằng việc bày tỏ sự lo lắng cho tương lai của chúng là một hành vi xen vào trái phép từ phía tôi, thì đương nhiên cô cứ việc bước đi.

- Em nào có ý nói câu gì làm tổn thương anh đâu, thưa ông Dale.

- Tổn thương tôi ư! Tôi bị tổn thương hay không thì có nghĩa lý gì chứ? Tôi chẳng có lấy mụn con nào cho riêng mình, và hiển nhiên là lẽ sống duy nhất đời tôi chỉ là lo toan cho các cháu trai cháu gái. Tôi đúng là một thằng già ngốc khi cứ trông mong chúng sẽ yêu thương lại mình, và hễ cứ hòng bày tỏ một ước nguyện nhỏ nhoi là hóa ra tôi đang xía vào chuyện người khác và làm điều sai trái ư! Thật nghiệt ngã — quá đỗi nghiệt ngã. Tôi thừa biết chúng đã được tiêm nhiễm để mà ghét bỏ tôi, thế mà tôi vẫn ngày đêm cố gắng làm tròn bổn phận của mình đối với chúng đấy thôi.

- Thưa ông Dale, lời buộc tội đó hoàn toàn không đúng sự thật. Chúng chưa từng được dạy dỗ để mà ghét bỏ anh. Em tin rằng cả hai đứa đều vô cùng yêu quý và kính trọng anh như bác ruột của chúng; nhưng thứ tình cảm và sự kính trọng ấy sẽ không trao cho anh cái quyền được định đoạt hôn nhân đời chúng.

- Ai thèm định đoạt hôn nhân của chúng nó chứ?

- Có những giới hạn mà em nghĩ không một người bác — hay thậm chí là bậc cha mẹ nào — nên vượt qua, và trong số đó, đây chính là điều tối thượng. Nếu dẫu biết thế mà anh vẫn chọn cách nói cho con bé biết những mong muốn của mình, thì anh cứ việc làm thế.

- Mọi chuyện sẽ chẳng đi đến đâu sau khi cô đã tiêm nhiễm vào đầu nó sự thù ghét đối với tôi rồi.

- Thưa ông Dale, anh không có quyền nói với em những lời đó, và anh đang tỏ ra cực kỳ bất công đấy. Nếu anh nghĩ rằng em đã xúi giục các con em chống lại anh, thì tốt hơn hết là tất cả chúng ta nên rời khỏi Allington này cho xong chuyện. Em đã phải trải qua những hoàn cảnh khiến việc làm tròn bổn phận với các con trở nên vô cùng gian nan; thế nhưng em vẫn luôn cố gắng hết sức vì chúng, chẳng màng đến những mong muốn cá nhân của riêng mình. Tuy nhiên, em hoàn toàn chắc chắn rằng sẽ là sai lầm nếu cứ tiếp tục giam chân chúng ở đây, để rồi phải nghe anh chì chiết rằng chính em đã dạy chúng nhìn nhận anh bằng con mắt ác cảm. Thực sự, em không tài nào dung thứ nổi khi phải nghe những lời như thế thốt ra với mình.

Tất cả những lời này được Mrs. Dale thốt lên với một thái độ kiên quyết tột cùng, cùng một giọng điệu chan chứa nỗi uất ức vì bị đối xử bất công, khiến ngài địa chủ cảm nhận rõ ràng rằng bà đang vô cùng nghiêm túc.

- Chẳng lẽ không đúng sự thật sao, - ông vừa nói vừa tự biện hộ cho mình, - rằng trong mọi vấn đề liên quan đến hai đứa nhỏ, em vẫn luôn nhìn anh bằng con mắt nghi kỵ đó sao?

- Không, không hề có chuyện đó.

Và rồi bà tự đính chính lại ngay, khi nhận thấy quả thực có chút gì đó đúng trong lời khẳng định vừa rồi của ngài địa chủ.

- Chắc chắn là không hề nghi kỵ, - bà nói tiếp. - Nhưng vì sự tình đã đi quá xa thế này, em sẽ giải thích cho anh hiểu cảm xúc thực sự của em bấy lâu nay là gì. Về phương diện vật chất, anh đã có thể làm và thực sự đã làm rất nhiều cho các con em.

- Và anh vẫn muốn làm nhiều hơn thế nữa, - ngài địa chủ đáp.

- Em tin chắc là anh có muốn. Nhưng vì lẽ đó mà em không thể từ bỏ vị trí người thân duy nhất còn sống của chúng để nhường lại quyền làm mẹ được. Chúng là con của em, chứ không phải con của anh. Và dẫu cho em có tự ép mình cho phép anh đóng vai trò người giám hộ lẫn người bảo bọc đương nhiên của chúng đi chăng nữa, thì bản thân tụi nhỏ cũng sẽ chẳng đời nào đồng ý với sự sắp đặt đó. Anh không thể gọi đó là sự nghi kỵ được.

- Tôi có quyền gọi đó là sự ích kỷ ghen tuông.

- Thế một người mẹ há chẳng nên ghen tuông vì tình yêu thương của các con mình sao?

Suốt khoảng thời gian đó, ngài địa chủ cứ cắm cúi đi qua đi lại căn phòng với hai bàn tay đút sâu trong túi quần. Và khi Mrs. Dale dứt lời, ông tiếp tục những bước đi lặng lẽ ấy thêm một lúc lâu.

- Có lẽ việc cô nói ra hết được những điều này lại là một điều hay, - ông lên tiếng.

- Chính thái độ quy chụp của anh đã buộc em phải làm thế.

- Tôi đâu có ý định quy chụp cô, và bây giờ tôi cũng chẳng làm thế; nhưng tôi cho rằng cô đã và đang đối xử với tôi rất cay nghiệt — thực sự là vô cùng cay nghiệt. Tôi đã luôn cố gắng để chia sẻ với các con cô, và cả bản thân cô nữa, những thành quả sung túc mà tôi may mắn có được. Tôi đã nỗ lực hết sức để mang lại sự thoải mái cho cô cũng như hạnh phúc cho chúng. Tôi vô cùng lo lắng cho tương lai của chúng. Sẽ là sai lầm lớn nếu cô từ chối nhận những điều đó thay cho tụi nhỏ; nhưng tôi nghĩ rằng để đền đáp lại, cô đáng lẽ không nên tiếc rẻ với tôi thứ tình cảm và sự vâng lời vốn dĩ vẫn luôn đi kèm với những ân huệ đó.

- Thưa ông Dale, em chưa từng tiếc rẻ anh bất cứ thứ gì trong số đó cả.

- Tôi cảm thấy bị tổn thương; — tôi thực sự bị tổn thương, - ông nói tiếp.

Và vẻ đau đớn hiện lên trên gương mặt ông còn khiến bà ngạc nhiên hơn cả sự ấm ức khác thường trong từng lời nói ấy.

- Những điều cô vừa nói, tôi vốn đã linh cảm thấy từ lâu rồi. Dù đã mường tượng ra điều đó, tôi vẫn phải thừa nhận rằng mình vô cùng tổn thương khi nghe cô nói ra một cách trần trụi như vậy.

- Chỉ vì em nói rằng những đứa con của mình thì mãi mãi phải là con của riêng em thôi ư?

- Ồ, cô đã thốt ra nhiều hơn thế. Mẹ con cô đã sống ở đây, sát vách tôi, suốt bao nhiêu năm nay rồi nhỉ? — và trong suốt ngần ấy năm trời, chẳng có lấy một chút tình cảm thân thiện nào nảy nở trong tôi từ phía hai người. Cô nghĩ tôi điếc, đui hay không có cảm giác chắc? Cô tưởng tôi là đồ ngốc và chẳng biết gì sất ư? Riêng về phần cô, cô sẽ chẳng bao giờ bước chân vào ngôi nhà này nếu không vì cảm thấy bị ràng buộc phải làm thế để giữ thể diện trước mặt thiên hạ. Chắc mọi chuyện hẳn phải là thế rồi. Chẳng có nổi một đứa con cho riêng mình, tôi phải gánh vác bổn phận của một bậc sinh thành đối với các cháu gái; nhưng tôi lại chẳng có lấy cái quyền được trông đợi ở chúng chút tình yêu thương, sự quý trọng hay lòng vâng lời để đáp lại. Tôi thừa biết mình đang giữ chân cô ở đây trái với mong muốn của cô đấy, Mary ạ. Sẽ không có chuyện đó nữa đâu.

Và ông ra hiệu bảo bà hãy rời đi.

Khi bà đứng dậy khỏi chiếc ghế ngồi, trái tim bỗng chùng xuống đầy thương cảm dành cho ông. Thời gian gần đây, ông đã tỏ ra rất mực ân cần với đám trẻ — một sự quan tâm gần gũi với sự dịu dàng của tình mẫu tử hơn bất cứ thứ gì ông từng thể hiện trước đây. Bi kịch của Lily dường như đã làm tan chảy cả sự lạnh lùng của ông, khiến ông nỗ lực tỏ ra dịu dàng hơn trong từng lời ăn tiếng nói lẫn hành động. Thế mà giờ đây, ông lại cất lời như thể mình từng hết lòng yêu thương tụi nhỏ để rồi chuốc lấy nỗi đau vô vọng. Chẳng còn nghi ngờ gì nữa, ông từng là một người hàng xóm khó chịu đối với người em dâu, luôn khiến bà cảm thấy rằng ông chưa từng mở rộng vòng tay vì chính bản thân bà. Chắc chắn là ông đã bị thúc đẩy bởi một ham muốn vô thức nhằm tước đoạt và thâu tóm quyền hành của bà đối với chính những đứa con ruột thịt. Và dĩ nhiên, ông đã luôn nhìn bà với ánh mắt dè chừng ngay từ ngày đầu tiên bà kết hôn với người em trai của ông. Mrs. Dale đã luôn nhạy cảm sâu sắc với tất cả những điều đó kể từ khi bước chân vào gia đình này, và sự nhạy cảm ấy càng trở nên cào xé hơn bao giờ hết kể từ sau thất bại của những nỗ lực mà bà từng bỏ ra vào năm hay hai năm đầu sống tại Small House nhằm chung sống với ông trong bầu không khí hòa thuận, yêu thương. Thế nhưng, bất chấp tất cả những điều đó, trái tim bà giờ đây vẫn rớm máu vì ông. Bà đã giành chiến thắng trong cuộc đấu tranh này, giữ vững trọn vẹn vị thế của một người mẹ trước các con mình; nhưng giờ đây, khi thấy ông than thở rằng bản thân đã bại trận, lòng bà lại quặn thắt vì xót xa.

- Anh của em ơi, - bà cất lời, và vừa nói bà vừa đưa đôi bàn tay ra ngỏ ý muốn cầm lấy tay ông, - có lẽ chúng ta đã không thấu hiểu và nghĩ cho nhau một cách trọn vẹn như lẽ ra nên thế.

- Anh đã luôn cố gắng, - người đàn ông lớn tuổi thốt lên. - Anh đã luôn cố gắng...

Và rồi ông khựng lại, có lẽ vì những cảm xúc dâng trào quá đỗi nghẹn ngào, hoặc vì không thể tìm ra những từ ngữ cần thiết để diễn tả trọn vẹn nỗi lòng mình.

- Hãy cùng nhau cố gắng thêm lần nữa đi anh — cả hai chúng ta.

- Gì chứ, lại bắt đầu lại từ đầu khi đã gần tuổi bảy mươi ư? Không đâu, Mary ạ, với anh chẳng còn cái gọi là bắt đầu lại nữa đâu. Tất cả những chuyện này sẽ chẳng hề làm thay đổi bất cứ điều gì đối với tụi nhỏ. Chừng nào anh còn sống ở đây, chúng vẫn sẽ có quyền túc trực tại căn nhà này. Nếu chúng kết hôn, anh sẽ làm tất cả những gì có thể cho chúng. Anh tin chắc Bernard đang rất chân thành trong cuộc tình này, và nếu Bell chịu lắng nghe nó, con bé vẫn sẽ luôn được chào đón ở đây với tư cách là nữ chủ nhân của Allington. Những gì cô vừa nói sẽ chẳng thay đổi được điều đó đâu; — còn về việc bắt đầu lại từ đầu, điều đó đơn giản là bất khả thi.

Nói xong, Mrs. Dale thui thủi đi bộ qua khu vườn để trở về nhà. Ông đã cố tình nói thẳng cho bà nghe rằng ngôi nhà mà họ đang ở chẳng qua chỉ là cho mượn, không phải cho bà, mà là cho các con bà trong suốt quãng đời còn lại của ông. Ông đã dứt khoát từ chối tấm lòng gắn bó thiết tha hơn từ phía bà. Ông bắt bà phải hiểu rằng họ mãi mãi chỉ nên xem nhau như những kẻ thù; nhưng dẫu có là kẻ thù đi chăng nữa, bà vẫn sẽ được ân chuẩn sử dụng sự hào phóng của ông, đơn giản vì ông chọn làm tròn bổn phận đối với các cháu gái của mình!

- Tốt hơn hết là chúng ta nên rời khỏi nơi này, - bà tự nhủ khi thả người ngồi phịch xuống chiếc ghế bành bên lò sưởi trong phòng khách.