Sáng hôm sau, ngài Plantagenet Palliser đã lên đường thực hiện sứ mệnh chính trị trước cả bữa điểm tâm; hoặc giả, ông được thưởng thức chút ít sự thoải mái riêng tư với bánh mì cuộn và cà phê trong phòng kín. Bữa điểm tâm chung tại lâu đài Courcy diễn ra vào lúc mười một giờ, và vào giờ đó, ông Palliser đã đang hội kiến với ngài Thị trưởng Silverbridge.
"Tôi phải đi bằng chuyến tàu 3 giờ 45 phút," ngài Palliser nói. "Ai sẽ phát biểu sau tôi?"
"À, tôi sẽ nói vài lời; còn Growdy,—ông ấy thì ai cũng chờ nghe ý kiến. Growdy vẫn luôn kiên định ủng hộ ngài bá tước, ngài Palliser ạ."
"Nhớ là chúng ta phải có mặt ở phòng họp đúng một giờ đấy. Và anh có thể chuẩn bị sẵn một chiếc xe ngựa trong sân để tôi ra ga. Tôi sẽ không đi sớm hơn một phút nào nếu có thể tránh được. Bản thân tôi sẽ chỉ nói trong một tiếng rưỡi. Không, cảm ơn, tôi không bao giờ uống rượu vào buổi sáng." Và tại đây, tôi có thể xin nói luôn là ngài Palliser đã thực sự kịp chuyến tàu 3 giờ 45 phút, để mặc ngài Growdy vẫn đang huyên náo trên sân ga. Các cử tri cần phải được đối xử bằng sự tôn trọng; nhưng thời gian giờ đây khan hiếm đến mức sự tôn trọng ấy phải được đong đếm từng phần tư giờ một cách hà tiện.
Trong khi đó, bầu không khí tại lâu đài Courcy thong thả hơn nhiều. Cả nữ bá tước lẫn tiểu thư Alexandrina đều không xuống ăn sáng, nhưng sự vắng mặt của họ không khiến ai mảy may thắc mắc. Bữa điểm tâm tại lâu đài là bữa ăn sáng mà mọi người muốn xuất hiện hay không tùy ý thích. Phu nhân Julia ngồi đó với vẻ mặt rất đăm chiêu, còn Crosbie thì ngồi cạnh người tương lai là em vợ Margaretta, người đã sớm thể hiện sự thân thiết gắn bó với anh. Khi anh vừa uống xong tách trà, cô thì thầm vào tai anh: "Ngài Crosbie này, nếu anh có thể dành ra nửa tiếng, mẹ rất muốn gặp anh ở phòng riêng của bà." Crosbie bày tỏ rằng anh rất vinh hạnh được yết kiến, và thực lòng anh cũng cảm thấy đôi chút biết ơn vì được chào đón như một người con rể trong gia đình. Thế nhưng, anh đồng thời cũng cảm nhận rõ mình đã sập bẫy, và việc bước lên khu vực riêng tư của nữ bá tước chẳng khác nào tự tay đóng dấu vào bản án giam cầm của chính mình.
Tuy nhiên, anh vẫn bước đi với gương mặt rạng rỡ và những bước chân nhẹ nhõm, do tiểu thư Margaretta dẫn đường. "Mẹ ơi," cô lên tiếng: "Con đưa ngài Crosbie lên gặp mẹ đây. Con không biết mẹ cũng ở đây, Alexandrina, nếu không con đã cảnh báo anh ấy rồi."
Nữ bá tước và cô con gái út đã dùng bữa sáng cùng nhau tại phòng riêng của người mẹ, và lúc này đang ngồi trong bộ trang phục mặc nhà vô cùng tao nhã và được chuẩn bị chu đáo. Những chiếc tách trà họ vừa dùng làm từ loại sứ tinh xảo, bình trà và hũ đựng sữa bằng bạc chạm trổ tinh tế không kém. Phần thức ăn thừa chỉ là vài mẩu bánh mì kiểu Pháp còn nguyên vẹn, thậm chí không bị vụn vỡ lộn xộn, đi kèm với những vắt bơ nhỏ xíu. Nếu bữa sáng của hai mẹ con đạm bạc y như hình thù của mấy mẩu vụn ấy, thì chắc hẳn họ dự định sẽ ăn trưa từ sớm. Bản thân nữ bá tước khoác trên mình chiếc áo choàng buổi sáng cầu kỳ bằng lụa có hoa văn, trong khi Alexandrina giản dị hơn trong bộ đồ ngủ bằng vải Musselin trắng tinh, thắt nơ hồng. Mái tóc vốn thường được uốn thành những lọn dài nay buông xõa tự nhiên trên vai, quả thực càng tôn thêm vẻ duyên dáng nữ tính của cô. Nữ bá tước đứng lên khi Crosbie bước vào và đón chào anh bằng một cái bắt tay cởi mở; nhưng Alexandrina vẫn ngồi yên, chỉ khẽ gật đầu chào mừng anh. Margaretta lên tiếng: "Con phải xuống dưới nhà đây, kẻo để Amelia loay hoay một mình với bao nhiêu việc quản gia."
"Alexandrina đã kể cho mẹ nghe mọi chuyện rồi," nữ bá tước nói với nụ cười ngọt ngào nhất; "và mẹ đã chấp thuận. Mẹ thực sự nghĩ hai con rất xứng đôi."
"Tôi vô cùng cảm ơn bà," Crosbie đáp. "Ít nhất tôi cũng chắc chắn một điều rằng—cô ấy rất xứng với tôi."
"Đúng vậy; mẹ nghĩ con bé sẽ hợp với anh. Nó là một cô gái ngoan ngoãn và hiểu chuyện."
"Ôi mẹ ơi; xin mẹ đừng nói chuyện theo kiểu Goody Twoshoes đó nữa."
"Thì con đúng là thế mà, con yêu của mẹ. Nếu con không phải người như vậy thì đã chẳng nên làm điều con sắp làm. Nếu con là kẻ bồng bột, nông nổi, chỉ biết chuộng địa vị và tiền tài, thì con đã chẳng thể kết hôn với một thường dân tay trắng. Chắc chắn ngài Crosbie sẽ thông cảm cho mẹ khi mẹ nói ra những điều này."
"Dĩ nhiên tôi biết," Crosbie nói, "rằng bản thân không có quyền với tới một vị thế cao sang nhường ấy."
"Thôi được rồi; chúng ta không cần bàn thêm về chuyện đó nữa," nữ bá tước nói.
"Xin mẹ đừng nói nữa," Alexandrina chen vào. "Nghe cứ như đang đi nghe giảng đạo ấy."
"Ngồi xuống đi, ngài Crosbie," nữ bá tước bảo, "và chúng ta cùng trò chuyện một chút. Con bé sẽ ngồi cạnh anh, nếu anh thích. Đừng có bướng bỉnh thế, Alexandrina—nếu anh ấy đề nghị!"
"Đừng mà mẹ;—con muốn ngồi nguyên ở đây."
"Tùy con vậy, con yêu;—thế thì cứ ngồi yên ở đấy. Con bé này bướng lắm đấy, ngài Crosbie ạ; anh sẽ phải công nhận như vậy khi nghe nó kể lại tất cả những gì anh đã nói với nó tối hôm qua." Nghe đến đây, sắc mặt anh hơi biến đổi nhưng vẫn giữ im lặng. "Nó đã kể cho tôi nghe," nữ bá tước tiếp lời, "về tiểu thư trẻ tuổi ở Allington đó. Thật tình mà nói, tôi e là cậu đã cư xử rất hư hỏng đấy."
"Tôi đã dại dột, thưa phu nhân De Courcy."
"Đương nhiên rồi; ý tôi không có gì nặng nề hơn thế. Phải, cậu đã dại dột;—đùa giỡn theo một cách thiếu suy nghĩ, và có lẽ, hơi hờn dỗi một chút vì một tiểu thư nào đó không dễ dàng khuất phục như ý muốn của Hoàng thân đây. Chà, giờ thì mọi chuyện đó phải được giải quyết ổn thỏa càng sớm càng tốt, cậu biết đấy. Tôi không muốn moi móc mấy chuyện tế nhị; nhưng nếu cô gái tội nghiệp đó thực sự vẫn ôm ấp ảo tưởng rằng cậu có ý định nghiêm túc, chẳng phải cậu nên làm cho cô ấy vỡ mộng ngay lập tức hay sao?"
"Chắc chắn anh ấy sẽ làm vậy, thưa mẹ."
"Đương nhiên là cậu phải làm thế; và Alexandrina sẽ rất nhẹ lòng khi biết mọi chuyện đã được sắp xếp ổn thỏa. Cậu cũng nghe thấy phu nhân Julia nói gì gân như suốt ngày rồi đấy. Tất nhiên, Alexandrina chẳng bận tâm đến những lời bàn ra tán vào của một bà cô già như phu nhân Julia; nhưng tốt hơn hết cho tất cả các bên là nên dập tắt ngay cái tin đồn ấy đi. Lỡ mà bá tước hay chuyện, ngài ấy có thể, cậu biết đấy..." Và nữ bá tước lắc đầu, cho rằng cách đó thể hiện rõ nhất những gì ngài bá tước có thể làm, nếu ngài nổi hứng muốn làm gì đó.
Crosbie không tài nào mở lời bàn chuyện thật lòng với nữ bá tước về Lily; nhưng anh vẫn lầm bầm cam đoan rằng, dĩ nhiên anh sẽ làm cho tiểu thư Dale rõ sự thật trong thời gian sớm nhất có thể. Anh không thể nói chính xác khi nào mình sẽ viết thư, cũng không rõ sẽ viết cho cô hay cho mẹ cô, nhưng việc đó sẽ được tiến hành ngay khi anh trở về Luân Đôn.
"Nếu điều đó giúp mọi chuyện dễ dàng hơn, tôi sẽ viết thư cho bà Dale," nữ bá tước đề nghị. Nhưng ngài Crosbie đã kịch liệt phản đối ý kiến này.
Và sau đó, vài lời đã được trao đổi về ngài bá tước. "Tôi sẽ nói chuyện với ông ấy chiều nay," nữ bá tước bảo; "và rồi sáng mai anh có thể gặp ông ấy. Tôi cho rằng ông ấy sẽ không nói gì nhiều đâu; và có lẽ ngài ấy sẽ nghĩ—chắc anh không phiền khi tôi nói thế chứ—rằng Alexandrina có thể tìm được người tốt hơn thế. Nhưng tôi tin ông ấy sẽ không phản đối gay gắt đâu. Sẽ có những vấn đề về tài sản thế chấp và những thứ đại loại thế, là cái chắc rồi." Đoạn, nữ bá tước rời đi, để lại Alexandrina ở lại với người tình trong nửa tiếng đồng hồ. Khi nửa tiếng trôi qua, anh cảm thấy mình sẵn sàng đánh đổi mọi thứ trên đời để lấy lại hai mươi bốn tiếng đồng hồ vừa qua trong đời mình. Nhưng anh chẳng còn hy vọng gì nữa. Việc ruồng bỏ Lily Dale chắc chắn nằm trong tầm tay, nhưng anh thừa biết mình không thể nào ruồng bỏ tiểu thư Alexandrina De Courcy.
Sáng hôm sau lúc mười hai giờ, anh có buổi tạ gặp cha vợ tương lai, và đó là một cuộc gặp vô cùng khó chịu. Anh được dẫn vào phòng ngài bá tước, và bắt gặp vị đại quý tộc đang đứng tựa lưng vào lò sưởi, hai tay đút trong túi quần.
"Thế anh định cưới con gái tôi à?" ngài phán. "Tôi không được khỏe lắm như anh thấy đấy; lúc nào cũng thế cả."
Mấy câu cuối được thốt lên để đáp lại lời chào của Crosbie. Crosbie đã chìa tay ra với ngài bá tước, và cố gắng kiên quyết đến mức ngài bá tước đành phải rút một tay khỏi túi để bắt tay vị con rể tương lai.
"Nếu ngài không phản đối. Dù sao thì tôi cũng đã có sự cho phép của cô ấy để xin phép ngài."
"Tôi tin là anh chẳng có tài sản gì sất, phải không? Nó cũng chẳng có gì; chắc anh biết rõ điều đó chứ?"
"Tôi có vài ngàn bảng, và tôi tin cô ấy cũng có chừng ấy."
"Chắc vừa đủ tiền mua bánh mì cho hai đứa khỏi chết đói. Chẳng can gì đến tôi. Anh muốn cưới nó thế nào cũng được; chỉ có điều, nghe đây, tôi không thích dăm trò nhảm nhí đâu. Sáng nay có một mụ già đến gặp tôi—một kẻ đang tá túc trong cái nhà này—kể lể lôi thôi gì đó về một cô gái khác mà anh đã trêu hoa ghẹo nguyệt. Chuyện anh trêu ghẹo ai ngoài kia thế nào chẳng ăn thua gì đến tôi, miễn là đừng có giở trò đó ở đây. Nhưng—nếu anh dám chơi trò đó với tôi, anh sẽ biết tay tôi đấy."
Crosbie hầu như không đáp lại lời nào, lủi thủi chuồn khỏi phòng nhanh nhất có thể.
"Tốt nhất là anh nên đi bàn với Gazebee về đống tiền lẻ mà anh đang có đi," ngài bá tước bảo. Đoạn, ngài gạt phắt chuyện đó ra khỏi đầu, và chắc mẩm rằng mình đã làm trọn vẹn trách nhiệm với con gái.
Hôm sau nữa là ngày Crosbie phải rời đi. Vào buổi chiều cuối cùng, ngay trước giờ ăn tối, anh bị phu nhân Julia chặn đường, người đã dành cả ngày để giăng bẫy bắt giữ anh.
"Ngài Crosbie," bà nói, "cho phép tôi được nói một lời. Có thật thế không?"
"Thưa phu nhân Julia," anh đáp, "tôi thực sự không hiểu tại sao bà lại phải xía vào chuyện riêng tư của tôi."
"Có chứ, anh biết rõ là đằng khác; anh thừa biết là đằng khác. Tội nghiệp cô gái không cha không anh ấy lại là hàng xóm của tôi, và bạn bè của con bé cũng là bạn của tôi. Con bé là chỗ thân thiết với tôi, và với tư cách là một bà già, tôi có quyền lên tiếng cho nó. Nếu chuyện này là thật, ngài Crosbie, anh cư xử chẳng khác nào một kẻ đê tiện."
"Thưa phu nhân Julia, thực tình tôi phải từ chối bàn luận vấn đề này với bà."
"Tôi sẽ đio rao cho cả thiên hạ biết anh đê tiện thế nào; tôi làm thật đấy;—đồ đê tiện vừa hèn nhát vừa ngu ngốc. Con bé quá tốt so với cái loại anh; chính xác là thế." Crosbie vội vã chạy trốn lên lầu để tránh những lời cuối cùng mà phu nhân Julia trút vào đầu mình, nhưng vị phu nhân vẫn đứng trên chiếu nghỉ, cất cao giọng để không một từ nào lọt tai kẻ thù đang rút lui.
"Chúng ta dứt khoát phải tống cổ người đàn bà đó đi thôi," nữ bá tước nghe thấy hết sự việc, liền bảo với Margaretta. "Bà ta đang làm rối loạn cả nhà và tự làm nhục chính mình mỗi ngày."
"Sáng nay bà ấy đã đến gặp bố đấy, mẹ ạ."
"Bà ta chẳng vớt vát được gì từ cú lừa đó đâu," nữ bá tước đáp.
Sáng hôm sau, Crosbie lên đường về lại thành phố, nhưng ngay trước khi rời khỏi lâu đài, anh nhận được lá thư thứ ba từ Lily Dale. "Em có chút thất vọng vì sáng nay không nhận được tin gì," Lily viết, "vì em cứ nghĩ bác đưa thư sẽ mang tới một lá thư. Nhưng em biết anh sẽ ngoan ngoãn hơn khi về lại Luân Đôn, nên em sẽ không mắng anh đâu. Mắng anh á? Chẳng đời nào! Không; em sẽ chẳng bao giờ mắng anh cả, dù cho có phải đợi tin suốt cả tháng đi nữa."
Anh sẵn sàng đánh đổi tất cả những gì mình đang có trên đời này, gấp ba lần như thế, chỉ để xóa sạch chuyến viếng thăm lâu đài Courcy khỏi quá khứ cuộc đời mình.
