Crosbie cảm thấy khá tự hào về bản thân khi bước lên giường đi ngủ. Anh đã thành công trong việc gạt bỏ những lời buộc tội nhắm vào mình mà không cần phải nói bất cứ điều gì khiến lương tâm phải cắn rứt. Ít nhất, lúc ấy anh tự nhủ với bản thân như vậy. Ấn tượng đọng lại từ những gì anh đã nói sẽ là giữa anh và Lilian Dale từng có chút chuyện hứa hôn, nhưng hiện tại hãy còn chưa ngã ngũ.

Thế nhưng, vào buổi sáng, lương tâm anh lại chẳng được thanh thản cho lắm. Lily sẽ nghĩ và nói gì nếu con bé biết hết mọi chuyện? Liệu anh có dám nói cho cô nghe, hay thổ lộ với bất kỳ ai về tâm tư thực sự của mình?

Khi nằm trên giường, biết rằng mình vẫn còn một tiếng đồng hồ trước khi phải đối mặt với những hiểm nguy trong phòng tắm, anh cảm thấy ghét cay ghét đắng lâu đài Courcy cùng những kẻ ở đây. Trong số tất cả bọn họ, có ai sánh được với bà Dale và các con gái của bà? Anh căm ghét cả George lẫn John. Anh ghê tởm vị bá tước. Riêng với nữ bá tước, anh hoàn toàn dửng dưng, xem bà là một người quen thì tốt, nhưng chỉ nên biết đến với tư cách là nữ chủ nhân của lâu đài Courcy và một ngôi nhà ở London. Còn về các cô con gái, hết lần này đến lần khác anh đều chế giễu họ—thậm chí cả Alexandrina, người mà giờ đây anh và tuyên bố là yêu thương. Có lẽ theo mộth cách nào đó, anh dành cho cô một chút tình cảm yếu ớt;—nhưng đó là thứ tình cảm chưa bao giờ chạm đến trái tim anh. Anh thừa sức đánh giá đúng giá trị của mọi thứ ở đây,—lâu đài Courcy với những đặc quyền của nó, phu nhân Dumbello, phu nhân Clandidlem, và toàn bộ những thứ tương tự. Anh biết rằng mình từng cảm thấy hạnh phúc hơn trên thảm cỏ ở Allington, và hài lòng với bản thân hơn, so với khi ở dưới mái nhà lộng lẫy của phu nhân Hartletop tại Shropshire. Phu nhân Dumbello vốn mãn nguyện với những thứ đó, đến tận sâu thẳm tâm hồn; nhưng anh không phải là một phiên bản nam giới của phu nhân Dumbello. Anh thừa biết vẫn có những điều tốt đẹp hơn thế, và những điều tốt đẹp ấy nằm trong tầm tay anh.

Tuy nhiên, bầu không khí của Courcy lại quá sức đối với anh. Khi tự biện hộ cho bản thân, anh xem mình như một kẻ đã nhiễm căn bệnh phong không thể chữa khỏi, và vì thế, anh phải điều chỉnh toàn bộ cuộc đời mình sao cho phù hợp với hoàn cảnh của căn bệnh ấy. Chẳng có ích gì khi tự nhủ rằng Ngôi nhà Nhỏ ở Allington tốt hơn lâu đài Courcy. Satan thừa biết thiên đường tốt hơn địa ngục; nhưng hắn lại thấy mình phù hợp với nơi sau hơn. Crosbie chế giễu phu nhân Dumbello, ngay giữa đám bạn bè của bà, bằng những lời sắc mọc nhất mà sự châm biếm của anh có thể tìm thấy; thế nhưng, đặc quyền được ở chung một mái nhà với bà lại vô cùng quý giá đối với anh. Đó là lối sống mà anh đã dấn thân vào, và anh thầm thừa nhận rằng nỗ lực dứt ra khỏi nó là quá sức đối với anh. Tất cả những điều đó từng làm anh bận tâm khi còn ở Allington, nhưng khi đứng dưới những bức rèm nhung của lâu đài Courcy, chúng khiến anh gần như hoảng loạn.

Hay là anh nên trốn khỏi nơi này ngay lập tức? Anh gần như thừa nhận với chính mình rằng anh hối hận vì đã đính ước với Lilian Dale, nhưng anh vẫn quyết tâm sẽ thực hiện lời hứa đó. Anh bị ràng buộc bởi danh dự phải kết hôn với "cô bé ấy," và anh nhìn đăm đăm vào tấm màn che phía trên đầu, tự nhủ rằng mình là một người đàn ông có danh dự. Phải; anh sẽ hy sinh bản thân. Một khi đã bị sai khiến để thề hốt, anh sẽ không nuốt lời. Anh quá là một người đàn ông để làm điều đó!

Nhưng chẳng phải anh đã sai khi khước từ lời khuyên của Lily lúc cô bảo anh trên cánh đồng rằng tốt hơn là hai người nên chia tay hay sao? Anh không tự thú nhận rằng mình đã từ chối lời đề nghị ấy chỉ vì không đủ can đảm để chấp nhận nó ngay trong lúc cao hứng. Không. "Anh đã quá tử tế với tội nghiệp cô gái khi không chấp nhận lời nói đùa đó." Đó là cách anh biện hộ cho vấn đề này trong sâu thẳm tâm can. Anh đã quá chung thủy với cô; và giờ đây hệ quả là cả hai sẽ bất hạnh suốt đời! Anh không thể sống nổi một cuộc sống sung túc với gia đình trên một nguồn thu nhập ít ỏi. Anh thừa biết điều đó. Không ai có thể khắt khe với anh trong chuyện này hơn chính bản thân anh. Nhưng bây giờ thì đã quá muộn để khắc phục những hệ lụy xấu từ một nền giáo dục từ thuở nhỏ.

Đó là cách anh đắn đo suy tính khi nằm trên giường,—hết lần này đến lần khác tự mâu thuẫn giữa lập luận này với lập luận khác; nhưng rốt cuộc trong tất cả những suy nghĩ ấy, anh vẫn tự nhủ rằng cuộc đính ước này là một điều bất hạnh. Tội nghiệp Lily! Những lời cuối cùng của cô dành cho anh đã bộc lộ sự đoan chắc rằng cô sẽ không bao giờ mất lòng tin nơi anh. Và cô, khi nằm trằn trọc trên giường vào buổi sáng đầu tiên vắng bóng anh, cũng suy ngẫm rất nhiều về những lời thề nguyện đôi bên. Cô sẽ chung thủy với chúng biết bao! Cô sẽ làm vợ anh bằng tất cả tấm lòng và tâm hồn mình! Không chỉ là cô sẽ yêu anh;—mà trong tình yêu ấy, cô sẽ phụng sự anh hết mực; phụng sự anh trong cõi đời này, và nếu có thể, cả ở cõi đời sau nữa.

"Bell," cô nói, "em ước gì chị cũng sắp sửa kết hôn."

"Cảm ơn em yêu," Bell đáp. "Có lẽ mai sau chị cũng thế."

"Ồ; nhưng em không đùa đâu. Chuyện này có vẻ nghiêm túc quá. Và em không thể mong chị trò chuyện với em về chuyện này bây giờ như khi chính chị đang ở trong hoàn cảnh đó. Chị có nghĩ rằng em sẽ mang lại hạnh phúc cho anh ấy không?"

"Có chứ, chị chắc chắn là thế."

"Hạnh phúc hơn so với khi anh ấy ở bên bất kỳ ai khác mà anh ấy có thể gặp sao? Em không dám nghĩ thế. Em nghĩ mình có thể nhường anh ấy vào ngày mai, nếu em thấy có ai phù hợp với anh ấy hơn." Lily sẽ nói gì nếu cô biết đến tất cả những sức hút quyến rũ của tiểu thư Alexandrina De Courcy?

Nữ bá tước đối xử với anh rất mực nhã nhặn, không hề đả động gì đến chuyện đính hôn của anh, mà thay vào đó lại trò chuyện với anh rất nhiều về quãng thời gian anh lưu trú tại Allington. Crosbie là một người đàn ông khéo léo lấy lòng phụ nữ trong một dinh thự lớn. Dù là một người thích thể thao, anh lại không quá cuồng nhiệt đến mức suốt ngày tha thẩn với những kẻ giữ rừng. Dù là một người quan tâm chính trị, anh không hy sinh những buổi sáng của mình để ngốn mấy cuốn sách xanh hay chuẩn bị các chiến lược đảng phái. Dù là một người hay chữ, anh chẳng mải mê đèn sách. Dù là một người cưỡi ngựa giỏi, người ta hiếm khi bắt gặp anh la cà trong các chuồng ngựa. Anh biết cách góp chuyện khi cần thiết, và cũng biết tự tẻ tách ra chỗ khác khi sự hiện diện của anh giữa bầy phụ nữ là thừa thãi. Giữa bữa sáng và bữa trưa trong ngày hôm sau ngày đến nơi, anh trò chuyện rất nhiều với nữ bá tước và tỏ ra vô cùng duyên dáng. Bà tiếp tục châm chọc anh một cách nhẹ nhàng vì chuyện anh kéo dài thời gian lưu trú giữa một bộ tộc nguyên thủy và mang đậm chất nông thôn như nhà Dales, còn anh thì điềm tĩnh đón nhận những lời mỉa mai nhỏ nhặt ấy với thái độ hào hiệp nhất.

"Sáu tuần ở Allington mà không dịch chuyển đi đâu cả! Nào, thưa anh Crosbie, chắc hẳn anh cảm thấy mình bén rễ ở đó luôn rồi chứ."

"Đúng thế thật—như một cổ thụ vậy. Quả thực, tôi đã bám rễ sâu đến nỗi khó lòng mà dứt ra được."

"Ngôi nhà có đông người ở suốt thời gian đó không?"

"Chẳng có ai ngoài Bernard Dale, cháu trai của phu nhân Julia cả."

"Đúng là câu chuyện giữa Damon và Pythias rồi. Thử tưởng tượng việc anh lặn lội xuống chốn u tịch ở Allington để tận hưởng niềm vui tình bạn không phút giây gián đoạn suốt sáu tuần xem sao."

"Tình bạn và những con gà gô."

"Ngoài ra chẳng còn gì nữa sao?"

"Thực ra là có chứ. Có một góa phụ sống cùng hai cô con gái vô cùng dễ thương, không hẳn ở chung một nhà, nhưng nằm cùng trong khuôn viên."

"Ồ, vậy sao. Điều đó làm nên sự khác biệt lớn đấy chứ, phải không? Anh vốn không phải là kiểu người chịu đựng nhiều thiếu thốn vì mấy con gà gô, và tôi tưởng tượng anh cũng chẳng mặn mà gì với tình bạn sâu sắc đâu. Nhưng khi anh nhắc đến những cô gái xinh xắn—"

"Nó tạo nên sự khác biệt đấy chứ, phải không nào?"

"Một sự khác biệt rất lớn. Hình như tôi đã nghe nhắc đến bà Dale đó trước đây rồi. Và các cô con gái của bà ấy rất dễ thương sao?"

"Vô cùng dễ thương là đằng khác."

"Chắc là chơi bóng croquet, và ăn bánh xốp kem trên thảm cỏ chứ? Nhưng thực tình, anh không thấy chán ngấy lên được sao?"

"Trời ơi, không đâu. Tôi hạnh phúc suốt từng ngày dài."

"Chắc là đi lại với một cây gậy móc của người chăn cừu nhỉ?"

"Không hẳn là cây gậy thật; nhưng cũng làm tất cả những việc đại loại thế. Tôi đã học hỏi được rất nhiều điều về loài lợn."

"Dưới sự chỉ dẫn của cô Dale chăng?"

"Vâng; dưới sự chỉ dẫn của cô Dale."

"Tôi chắc chắn mọi người phải rất biết ơn anh vì đã dứt ra khỏi những sức hút ấy để đến với một đám người kém phần lãng mạn như chúng tôi đây. Nhưng tôi đoán đàn ông lúc nào chẳng làm thế một hoặc hai lần trong đời—và rồi họ nhắc về nó như những kỷ niệm. Tôi cho rằng nó sẽ chẳng đi quá giới hạn của một món quà kỷ niệm đối với anh đâu."

Đây là một câu hỏi trực diện, nhưng vẫn chừa đường cho một câu trả lời lấp lửng.

"Ít ra nó cũng mang lại cho tôi một kỷ niệm," anh đáp, "sẽ theo tôi suốt cả cuộc đời!"

Nữ bá tước tỏ ra hoàn toàn mãn nguyện. Rằng lời khẳng định của phu nhân Julia là hoàn toàn xác thực, bà chưa bao giờ mảy may nghi ngờ. Việc Crosbie đính ước với một thiếu nữ ở vùng quê, trong khi trước đó từng có dấu hiệu vướng vào lưới tình với con gái bà ở London, chẳng có gì là lạ lẫm cả. Hơn nữa, trong mắt bà, thói đời ấy chẳng phải là tội lỗi tày trời gì. Đàn ông ngày nào chẳng làm thế, và các thiếu nữ cũng đã sẵn sàng tâm lý cho việc đó. Một người đàn ông trong mắt bà không thể được xem là bất khả xâm phạm chỉ vì anh ta đã đính ước. Cứ để cô tiểu thư nào cả gan giữ chân anh ta phải tự cẩn trọng lấy điều đó. Khi nhìn lại chặng đường quá khứ của bấy nhiêu người con trong nhà, bà đã phải đối mặt với không chỉ một lần thất vọng tương tự đối với các cô con gái của mình. Ngoài Alexandrina ra, vẫn còn những người khác từng bị đối xử như vậy. Phu nhân De Courcy từng nuôi những hoài bão lớn lao cho các cô con gái, rồi sau đó là những hoài bão vừa phải, và tiếp theo nữa là những nỗi thất vọng cay đắng. Chỉ có duy nhất một người kết hôn, và cô ta lại lấy một tay luật sư. Đừng có mong bà sẽ có những tình cảm cao thượng nào đối với quyền lợi của Lily trong chuyện này.

Một người như Crosbie chắc chắn không phải là mối lương duyên lớn lao gì cho một cô con gái của bá tước. Quả thực, một cuộc hôn nhân như thế, người ta có thể nói, chỉ là một chiến thắng nghèo nàn. Khi nữ bá tước, trong mùa hội thượng lưu cuối cùng ở thành phố, quan sát thấy tiến triển giữa Alexandrina và Crosbie, bà đã cảnh cáo con gái, quở trách cô vì sự thiếu thận trọng. Nhưng cô con gái đã mải miết theo đuổi trò chơi này suốt mười bốn năm trời và đã cảm thấy mệt mỏi. Các chị của cô còn dấn thân lâu hơn thế và suýt chút nữa đã từ bỏ trong tuyệt vọng. Alexandrina không nói với mẹ rằng trái tim cô giờ đã vượt ngoài tầm kiểm soát và cô đã hiến dâng đời mình cho Crosbie vĩnh viễn; nhưng cô phụng phịu, nói rằng cô thừa biết mình đang làm gì, quở trách lại mẹ, và khiến phu nhân De Courcy nhận ra rằng cuộc chiến này đang trở nên vô cùng mỏi mệt. Và rồi còn có những cân nhắc khác. Bản thân ông Crosbie quả thực không sở hữu khối tài sản lớn, nhưng ông là một kẻ có thể xoay xở nhờ vào thanh thế gia tộc và địa vị của chính mình. Anh ta không phải là một kẻ vô vọng, chậm chạp đến mức không men nào cứu vãn nổi. Anh ta là người mà vị trí trong xã hội khiến nữ bá tước và các cô con gái không phải hổ thẹn. Phu nhân De Courcy chưa từng đưa ra lời đồng ý rành mạch nào cho mối lương duyên này, nhưng giữa bà và con gái đã ngầm hiểu rằng kế hoạch đó là khả dĩ chấp nhận được.

Rồi sau đó xuất hiện những tin tức về cô bé ở Allington kia. Bà chẳng hề cảm thấy tức giận Crosbie. Nổi giận về một vấn đề như thế là vô ích, dại dột, và gần như kém phần trang nhã. Đó là một phần của trò chơi vốn tự nhiên như việc đón bóng đối với một cầu thủ cricket. Chẳng ai có thể thắng hoài trong bất kỳ trò chơi nào. Dù cuối cùng Crosbie có thực sự trở thành con rể của bà hay không, việc đánh bật những cây gậy wicket của cô tiểu thư ở Allington ấy ra khỏi khung thành đối với bà là một việc hoàn toàn tự nhiên, như một phần trách nhiệm trong đời. Nếu cô Dale am tường trò chơi và có thể bảo vệ wicket của chính mình, thì cứ việc làm cho tốt.

Bà không mảy may nghi ngờ về việc Crosbie đính ước với Lilian Dale, nhưng bà cũng chắc chắn không kém về việc anh ta cảm thấy xấu hổ vì mối đính ước đó. Nếu thực sự quan tâm đến cô Dale, anh ta đã chẳng bỏ mặc cô để đến lâu đài Courcy. Nếu thực sự quyết tâm kết hôn với cô, anh ta đã không né tránh mọi câu hỏi về chuyện đính ước bằng những câu trả lời giả dối. Anh ta chỉ vui đùa với Lily Dale, và hy vọng rằng cô thiếu nữ ấy đã không quá coi trọng chuyện đó. Đó là góc nhìn khoan dung nhất mà phu nhân De Courcy sẵn sàng áp dụng cho vấn đề này.

Crosbie cần phải viết thư cho Lily Dale trước bữa ăn tối. Anh đã hứa sẽ làm điều đó ngay khi đến nơi, và anh thừa biết mình bị coi là đã chậm trễ hơn một ngày so với lời hứa. Lily từng nói với anh rằng cô sẽ sống bằng những bức thư của anh, và việc cung cấp cho cô "bữa ăn" đầu tiên là điều tuyệt đối cần thiết. Thế nên anh lui về phòng mình từ sớm trước giờ ăn tối, lôi bút, mực và giấy ra.

Anh bày bút, mực và giấy sẵn sàng, rồi nhận ra rằng những rắc rối của mình bắt đầu từ đây. Xin hãy hiểu cho rằng Crosbie không hẳn là một kẻ đê tiện. Anh không thể ngồi xuống và viết một bức thư phát xuất từ tận đáy lòng, trong khi chính anh khi viết ra lại biết rõ những lời đó là giả dối. Anh là một kẻ vô tình, thực dụng, cả thèm chóng chán, rất hay tự ca ngợi bản thân và tự nhận những đức tính mà mình chẳng hề có; nhưng anh không thể giả dối với một sự tàn nhẫn được tính toán trước đối với một người phụ nữ mà anh đã thề yêu thương. Anh không thể viết một bức thư nồng nàn, chan chứa tình cảm cho Lily, nếu không tự ép mình—ít nhất là trong khoảnh khắc đó—cảm thấy dạt dào yêu thương hướng về cô. Do đó, anh bắt tay vào việc, trong khi cây bút vẫn khô rang trên tay, để sắp xếp lại tâm trí vốn đã bị những mưu mô của phu nhân De Courcy lái đi lệch hướng khỏi Lily và Allington. Phải mất một lúc người ta mới làm được điều đó. Anh phải chật vật đấu tranh với bản thân một cách đầy khó chịu, dốc những nỗ lực thường chẳng đi đến đâu. Đôi khi nhấc bổng vài tạ Anh còn dễ hơn là khơi gợi trong tâm trí vài ý nghĩ mà ở những thời điểm khác sẽ tự động kéo đến rào rào chẳng cần một tiếng huýt sáo.

Anh vừa mới viết xong ngày tháng trên bức thư thì có tiếng gõ nhẹ cửa, và cánh cửa bật mở.

"Này Crosbie," John đáng kính nói, "hôm qua chẳng phải cậu có nhắc gì đến một điếu xì gà trước bữa tối đấy chứ?"

"Không một lời," Crosbie đáp bằng giọng điệu có phần bực bội.

"Thế thì chắc là tớ rồi," John nói. "Nhưng mang theo hộp xì gà của cậu rồi xuống phòng để yên cương với tớ, nếu cậu không chịu hút ở đây nhé. Tớ vừa cho lập hẳn một góc nhỏ ấm cúng ở trỏng; anh em mình có thể vào đó ngồi ngắm mấy gã phục vụ chăm sócấy lũ ngựa."

Crosbie thầm rủa cái gã John đáng kính xuốngín tầng địa ngục.

"Tôi còn phải viết thư," anh nói. "Hơn nữa, tôi không bao giờ hút thuốc trước bữa tối cả."

"Vớ vẩn thật. Tớ từng hút với cậu hàng trăm điếu xì gà trước bữa tối rồi còn gì. Cậu tính biến thành một lão hà tiện nữa chắc, giống như George với mấy gã kia á? Tớ chẳng hiểu nổi thế gian này đang xoay chuyển thế nào nữa! Tớ đoán nguyên nhân là vì cô bé ở Allington không cho cậu hút thuốc chứ gì."

"Cô bé ở Allington—" Crosbie định mở lời; rồi anh sực nhận ra rằng nói gì với kẻ đồng hành hiện tại về cô bé ấy là điều không khôn ngoan chút nào. "Nói cho cậu hay thế này," anh bảo. "Tôi thực sự có những bức thư phải viết để kịp chuyến bưu phẩm này. Hộp xì gà của tôi để ở bàn trang điểm đấy."

"Mong là tớ còn lâu mới lâm vào cái cảnh túng quẫn thế này," John nói, với tay cầm lấy hộp xì gà.

"Trả lại hộp cho tôi mau," Crosbie nói.

"Quà của cô bé tặng phải không?" John hỏi. "Được rồi, anh bạn già! Cậu sẽ lại có nó thôi."

"Đúng là một ông anh vợ tuyệt vời cho thiên hạ," Crosbie tự lẩm bẩm khi cánh cửa khép lại sau tấm lưng đang khuất dần của dòng dõi nhà De Courcy. Và rồi, anh lại cầm bút lên. Bức thư bắt buộc phải được viết, vì thế anh lao đầu vào bàn viết, tự nhủ rằng những con chữ phải tuôn trào và trang giấy phải được lấp đầy.

Lâu đài Courcy, tháng Mười, năm 186—.

Lily dấu yêu,—Đây là bức thư đầu tiên anh từng viết cho em, ngoại trừ những tấm thiệp nhỏ khi anh cẩn trọng gửi lời thăm hỏi—và nghe nó cứ lạ lùng thế nào ấy. Em sẽ nghĩ rằng bức thư này không đến sớm như lẽ ra nó phải thế; nhưng sự thật là mãi đến sát giờ ăn tối ngày hôm qua anh mới đặt chân tới đây. Anh đã nán lại Barchester rất lâu, và tình cờ gặp một nhân vật vô cùng kỳ lạ. Vì em phải biết là anh đã đi lễ nhà thờ, rồi sau đó làm quen với vị mục sư chủ lễ; một tâm hồn già nua thật dịu dàng—và kỳ lạ thay, ông ấy lại là ông nội của phu nhân Dumbello, người đang trọ ở đây. Em thử đoán xem mình sẽ nghĩ gì về phu nhân Dumbello, hay liệu em có thích bị nhốt trong cùng một ngôi nhà với bà ấy suốt một tuần không?

Nhưng liên quan đến việc anh nán lại Barchester, giờ anh phải nói cho em sự thật, dẫu cho ngày rời đi anh đúng là một kẻ giả hình trơ trẽn. Anh muốn tránh một màn chia tay vào buổi sáng hôm đó, và vì thế anh đã khởi hành sớm hơn nhiều so với mức cần thiết. Anh thừa biết em sẽ rất giận anh; nhưng thành khẩn thú tội là một việc tốt cho tâm hồn. Em đã làm hỏng toàn bộ kế hoạch nhỏ của anh bằng cách dậy thật sớm; và khi anh nhìn thấy em đứng trên sân thượng, dõi theo chúng tôi khuất bóng, anh đã thừa nhận rằng em đúng còn anh thì sai. Khi khoảnh khắc ấy đến, anh thực sự rất vui vì có em ở bên mình vào phút chót.

Lily yêu dấu của anh, em không thể tưởng tượng nơi này khác biệt thế nào so với hai ngôi nhà ở Allington, hay anh thích lối sống ở chốn thứ hai đến nhường nào đâu. Anh biết mình từng là kẻ mà thiên hạ gọi là thực dụng, nhưng em sẽ phải chữa dứt căn bệnh ấy cho anh. Anh đã tự vấn bản thân rất nhiều kể từ khi rời xa em, và anh không nghĩ rằng mình đã hoàn toàn hết thuốc chữa. Dù thế nào đi nữa, anh sẽ phó mặc bản thân một cách đầy tin tưởng vào tay vị bác sĩ. Anh biết đàn ông thay đổi thói quen là một việc khó khăn; nhưng anh có thể thành thật nói với em điều này, rằng anh từng rất hạnh phúc ở Allington, tận hưởng từng giờ phút trong ngày, còn ở đây anh cảm thấy chán ngấy mọi người và suýt chút nữa là chán ngấy mọi thứ. Có một cô gái trong nhà này mà anh thực sự mến; nhưng những người khác thì anh khó lòng tìm được một người bạn đồng hành, chứ đừng nói là một người tri kỷ. Dù vậy, anh cũng không thể đột ngột cắt đứt mọi mối quan hệ xã giao như thế ngay lập tức được.

Khi anh lên tới London—và giờ anh thực sự rất nóng lòng muốn đến đó—anh có thể viết cho em một cách thoải mái hơn, tự do hơn ở đây. Anh biết mình hầu như không còn là chính mình khi ở giữa những con người này—hoặc đúng hơn, anh không còn là chính mình như em vẫn biết, và như anh hy vọng em sẽ mãi mãi khắc ghi. Tuy nhiên, dẫu cho đám chướng khí ấy có vây bọc, anh vẫn nhận ra mình yêu em chân thành nhường nào. Dù tâm trí anh có đang ở đây đi chăng nữa, điều mà thực tế không phải vậy, thì trái tim anh vẫn thuộc về những thảm cỏ ở Allington. Thảm cỏ thân thương ấy và cây cầu thân thương ấy!

Gửi lời thăm hỏi ân cần của anh đến Bell và mẹ em. Anh cảm giác như mình suýt có thể gọi bà là mẹ rồi. Và Lily, người anh yêu dấu, hãy viết thư cho anh ngay nhé. Anh mong những bức thư em gửi sẽ dài hơn, hay hơn và rạng rỡ hơn những dòng anh viết cho em. Nhưng anh sẽ cố gắng làm cho thư của mình dễ thương hơn khi anh quay lại thành phố.

Chúa phù hộ em. Bằng tất cả tấm lòng của anh,

A. C.

Khi ngòi bút dần trở nên nồng nhiệt, anh tự ép mình phải tỏ ra ân cần, và như anh tự ca ngợi, là bộc trực và thẳng thắn. Dù vậy, trong thâm tâm anh phần nào vẫn ý thức được rằng mình đang dọn sẵn một lối thoát qua những lời ám chỉ về sự thực dụng của bản thân; nếu cuối cùng lối thoát ấy trở thành thứ bắt buộc phải dùng đến. "Anh đã thử rồi," lúc đó anh có thể nói thế; "Anh đã đấu tranh một cách trung thực, dốc hết sức lực tốt nhất để đạt được thành công; nhưng anh không đủ tốt để có được thành công đó." Tôi không có ý nói rằng anh viết với mưu đồ chuẩn bị sẵn để sử dụng những lời văn ấy theo cách đó; nhưng khi viết chúng, anh không tài nào ngăn nổi bản thân suy nghĩ rằng chúng hoàn toàn có thể được dùng theo hướng ấy.

Anh đọc lại bức thư, cảm thấy hài lòng và tự nhủ rằng giờ đây anh có thể trút bỏ gánh nặng suy nghĩ đó ra khỏi tâm trí trong suốt bốn mươi tám giờ tới. Bất kể tội lỗi của anh là gì, anh đã làm trọn bổn phận của mình với Lily! Và với sự tự mãn đầy thoải mái đó, anh thả bức thư vào chiếc hộp thư ở lâu đài Courcy.