Day dứt bởi nỗi bận lòng ấy, lão vội vã nuốt cho xong bữa tối đạm bạc tại quán trọ, rồi gọi chủ quán ra, tự nhốt mình trong chuồng ngựa và quỳ rạp xuống trước mặt y. Lão cất tiếng: “Hỡi vị hiệp sĩ dũng cảm, ta nhất định không đứng dậy từ chối này cho tới khi lòng cao thượng của ngài rủ ơn ban cho ta một ân huệ, một điều sẽ mang lại vinh quang cho ngài và phúc lợi cho nhân loại.” Chủ quán thấy khách quỳ dưới chân lại nghe những lời đường mật kỳ quái ấy, đứng chết trân vì bối rối, chẳng biết nên nói hay làm gì ngoài việc van nài lão đứng lên. Nhưng mọi lời khẩn cầu đều vô ích cho đến khi y buộc phải đồng ý ban cho lão điều ước. Don Quixote đáp: “Ta chẳng mong gì kém hơn thế từ Đại Ân Đức của ngài, thưa chúa công. Ta xin thưa rằng ân huệ ta cầu xin và lòng quảng đại của ngài đã chấp thuận chính là việc ngài sẽ phong hiệp sĩ cho ta vào sáng mai, còn đêm nay ta sẽ thức canh giáp trụ trong nhà nguyện tại lâu đài này của ngài. Nhờ vậy, như ta đã nói, tâm nguyện bấy lâu nay của ta sẽ được thành toàn vào ngày mai, cho phép ta hiên ngang tung hoành khắp bốn phương trời để tìm kiếm những cuộc phiêu lưu cứu giúp người hoạn nạn, đúng như bổn phận của giới hiệp sĩ giang hồ như ta, những kẻ luôn khát khao thực hiện những nghĩa cử cao đẹp ấy.”
Hắn chủ quán, vốn là kẻ hay trêu chọc như đã nhắc đến, từ trước đã hơi hoài nghi về trí óc bất thường của vị khách, nay càng thêm chắc chắn khi nghe lão nói những lời như vậy. Để có trò vui trong đêm, y quyết định hùa theo cơn điên của lão. Y bảo rằng lão hoàn toàn có lý khi theo đuổi mục đích ấy, rằng một động cơ cao cả như vậy là điều hiển nhiên và rất xứng đáng với những bậc tráng sĩ có vẻ ngoài xuất chúng và phong thái hào hoa như lão; thêm rằng thời trẻ chính y cũng từng theo đuổi nghiệp võ vinh quang ấy, lang thang tìm kiếm hiểm nguy khắp nơi trên thế giới, chẳng hạn như bãi tha ma Malaga, đảo Riaran, vùng phụ cận Seville, khu chợ nhỏ Segovia, vườn ô-liu Valencia, bến dạo Granada, bờ biển San Lucar, xứ Colt ở Cordova, các quán rượu Toledo, cùng vô số chốn khác nơi y từng trân trọng rèn giuyện sự lẹ làng của đôi chân và sự nhẹ nhàng của đôi tay, gây ra bao điều bất nghĩa, lừa gạt bao góa phụ, phụ bạc các trinh nữ và thủ lợi từ kẻ vị thành niên, tóm lại là khiến cho hầu hết mọi tòa án lẫn pháp đình ở Tây Ban Nha phải lưu tâm đến tên mình. Cho đến tận cùng, y mới lui về cái lâu đài này để sống bằng tài sản của chính mình và của kẻ khác, nơi y tiếp đón mọi hiệp sĩ giang hồ bất kể thân phận hay thứ bậc, tất cả chỉ vì tình yêu lớn lao y dành cho họ để họ có thể cùng chia sẻ của cải với y nhằm đáp lại lòng nhân ái của y. Y còn bảo thêm rằng trong lâu đài của y lúc này chẳng có nhà nguyện nào để canh giáp trụ, vì nó đã bị phá đi để xây lại, nhưng ngẫm lại, trong tình thế cấp bách thì người ta có thể canh ở bất cứ đâu, và lão cứ việc canh giáp trụ ngay tại sân trong của lâu đài vào đêm nay. Sáng ra, ơn Chúa, những nghi lễ cần thiết sẽ được cử hành để phong cho lão tus danh hiệp sĩ một cách trọn vẹn nhất, chẳng thiếu đi đâu được. Y hỏi lão có mang theo tiền bạc gì không, Don Quixote đáp rằng lão chẳng có lấy một xu, vì trong những trang sử về các hiệp sĩ giang hồ, lão chưa từng đọc thấy có ai mang theo tiền cả. Về điểm này, chủ quán bảo lão đã lầm; rằng dẫu sách sử không ghi chép lại – bởi theo quan điểm của tác giả thì chẳng cần thiết phải nhắc đến những thứ hiển nhiên và cần thiết như tiền bạc hay áo sạch – thì cũng không thể vì thế mà suy diễn rằng các hiệp sĩ không mang theo chúng. Lão hoàn toàn có thể tin chắc rằng tất cả các hiệp sĩ giang hồ (những người có bao nhiêu sách vở ghi chép đầy đủ và xác thực về họ) đều dắt theo những chiếc túi rủng rỉnh tiền đề phòng khi khẩn cấp, đồng thời cũng mang theo áo quần cùng một hộp thuốc mỡ nhỏ để chữa lành các vết thương. Bởi vì giữa những chốn hoang vu thảo nguyên nơi họ giao chiến và mang thương tích trở về, đâu phải lúc nào cũng sẵn có người chữa trị cho họ, trừ phi họ có người bạn là một pháp sư thông thái đến cứu giúp ngay tức khắc bằng cách cưỡi mây đem tới trên không trung một thiếu nữ hay một tên lùn mang theo chiếc lọ đựng thứ nước kỳ diệu đến mức chỉ cần nếm một giọt là mọi vết thương đau đớn liền biến mất tức thì, lành lặn như chưa từng tổn hại gì. Nhưng nhỡ không có được sự may mắn ấy, các hiệp sĩ thời xưa vẫn luôn cẩn trọng dắt theo những người hầu mang tiền bạc cùng các vật dụng thiết yếu khác như bông băng và thuốc mỡ để cứu thương; còn khi nào các hiệp sĩ không có người hầu đi cùng (điều này rất hiếm khi xảy ra), thì chính họ tự mang theo mọi thứ trong những chiếc túi yên ngựa khéo léo được giấu kín đáo ở phần mông ngựa trông như thể một vật gì đó quan trọng hơn nhiều. Bằng không, vì những lý do tương tự, việc mang túi yên ngựa vốn chẳng lấy gì làm đẹp mắt lắm trong giới hiệp sĩ giang hồ. Do đó, y khuyên lão (và với tư cách là người cha đỡ đầu tương lai chẳng xa, y thậm chí có thể ra lệnh) từ nay về sau đi đâu cũng không được quên mang theo tiền bạc và những vật dụng thường lệ ấy, và rồi lão sẽ thấy lợi ích của chúng vào lúc mà lão ít ngờ tới nhất.
Don Quixote hứa sẽ tuân thủ nghiêm ngặt lời khuyên ấy, và ngay lập tức mọi việc được sắp xếp ổn thỏa để lão thức canh giáp trụ ở một khoảnh sân rộng nằm bên hông quán trọ. Thế là, gom hết thảy giáp trụ lại, Don Quixote đặt chúng lên một chiếc máng nước nằm cạnh cái giếng, rồi thắt khiên vào tay, tay lăm lăm ngọn giáo, lão bắt đầu hiên ngang đi qua đi lại trước chiếc máng nước ấy, và khi những bước chân tuần tra vừa cất lên cũng là lúc màn đêm buông xuống.
Chủ quán kể hết cho mọi người có mặt trong quán nghe về cơn điên của vị khách, chuyện canh giáp trụ cùng nghi lễ phong hiệp sĩ mà lão dự định thực hiện. Vô cùng kinh ngạc trước một dạng điên rồ kỳ lạ đến thế, họ lũ lượt kéo đến xem từ đằng xa, quan sát thái độ bình thản của lão khi thì rảo bước qua lại, khi thì tựa lưng vào ngọn giáo, đăm đăm nhìn bộ giáp chẳng chớp mắt suốt một khoảng thời gian dài. Và khi màn đêm buông xuống cùng ánh trăng sáng vằng vặc chẳng kém gì vầng hào quang rọi chiếu, mọi hành động của vị tân hiệp sĩ đều lọt vào mắt xanh của tất cả mọi người.
Trong lúc ấy, có một tên phu phen đang trọ trong quán muốn dắt bầy gia súc đi uống nước, và buộc phải dời bộ giáp của Don Quixote đang để trên máng nước ra chỗ khác. Nhưng lão vừa thấy kẻ khác đến gần liền cất cao giọng quát lớn: “Hỡi kẻ kia, bất kể ngươi là ai, tên hiệp sĩ liều lĩnh dám cả gan chạm tay vào giáp trụ của vị anh hùng giang hồ dũng mãnh nhất từng mài kiếm bên mình, hãy cẩn thận với việc ngươi đang làm! Đừng có chạm vào nếu ngươi không muốn đánh đổi mạng sống cho sự xấc láo đó.” Tên phu phen chẳng thèm đếm xỉa gì đến những lời này (dù rằng nếu biết giữ gìn sức khỏe thì y nên nghe theo), mà cứ thế túm lấy dây quai văng bộ giáp ra xa một quãng. Thấy vậy, Don Quixote ngước mắt lên trời, dường như hướng tâm trí về phía người tình Dulcinea của mình, và kêu lên: “Xin hãy phù hộ cho ta, hỡi nữ nhân của lòng ta, trong cuộc giao tranh đầu tiên này trước lồng ngực mà người đang ngự trị; xin chớ để ơn huệ và sự che chở của người rời bỏ ta trong hiểm nguy đầu tiên này!” Cùng với những lời lẽ ấy và nhiều câu tương tự khác, lão buông chiếc khiên xuống, dùng cả hai tay nâng cao ngọn giáo rồi giáng một cú trời giáng vào đầu tên phu phen khiến hắn ngã quỵ xuống đất, bất tỉnh nhân sự đến mức nếu lão bồi thêm nhát thứ hai thì chắc chẳng cần đến sự can thiệp của bác sĩ phẫu thuật. Xong xuôi, lão nhặt lại bộ giáp và quay trở lại nhịp điệu tuần tra điềm tĩnh như trước.
Chẳng bao lâu sau, lại có một tên khác không hề hay biết chuyện gì vừa xảy ra (vì tên phu phen nọ vẫn đang nằm bất tỉnh) tiến đến với cùng mục đích cho la mã uống nước, và định dời bộ giáp ra để lấy chỗ cho máng nước. Don Quixote hoàn toàn không nói một lời hay cầu cứu bất kỳ ai, lại một lần nữa buông khiên, nâng cao ngọn giáo, và thay vì chỉ đánh vỡ đôi đầu của tên phu phen thứ hai này, lão chẻ nó ra làm tư. Nghe tiếng động ồn ào, tất cả mọi người trong quán trọ đổ xô ra hiện trường, trong đó có cả chủ quán. Thấy vậy, Don Quixote liền xốc lại khiên trên tay, tay đặt lên chuôi kiếm và cất tiếng hô vang: “Hỡi Nữ thần Sắc đẹp, sức mạnh và chỗ dựa cho trái tim yếu mềm của ta, đã đến lúc người hãy quay ánh nhìn vĩ đại của mình về phía vị hiệp sĩ đang bị giam cầm của người trước ngưỡng cửa của một cuộc phiêu lưu vĩ đại dường này!” Nghe thế, lão cảm thấy lòng dâng trào dũng khí đến mức dẫu toàn bộ phu phen trên thế giới này có lao vào tấn công, lão cũng chẳng hề chùn bước. Những người đồng đội của kẻ bị thương nhận ra tình thế nguy ngập của mình liền bắt đầu ném đá từ đằng xa về phía Don Quixote. Lão hết sức dùng khiên che chắn, không dám rời khỏi chiếc máng nước để bỏ mặc bộ giáp không ai bảo vệ. Chủ quán hét lớn giục họ hãy để mặc lão yên, bởi y vốn đã bảo lão ta bị điên, và là kẻ điên thì dẫu có lỡ tay giết sạch bọn họ cũng chẳng phải chịu trách nhiệm pháp lý nào. Tiếng Don Quixote còn cất cao hơn nữa, mắng nhiếc họ là lũ vô lại, phản chủ, còn chúa công của cái lâu đài cho phép đối xử với các hiệp sĩ giang hồ theo cách này chính là một tên đê tiện, một hiệp sĩ hạ đẳng mà nếu đã thụ phong hiệp sĩ, lão nhất định sẽ đòi thanh toán sòng phẳng vì sự phản bội ấy. Lão hét lên: “Còn tụi mày, lũ tiểu nhân hạ tiện và đê hèn kia, ta chẳng thèm chấp! Cứ ném đi, cứ đánh đi, cứ xông lên đi, làm bất cứ điều gì tụi mày muốn chống lại ta, rồi tụi mày sẽ thấy phần thưởng dành cho sự ngu xuẩn và ngạo mạn của mình là gì.” Lão thốt ra những lời ấy với tinh thần phơi phới và lòng can đảm ngút ngàn, khiến cho đám kẻ tấn công phải khiếp sợ tột cùng. Cũng chính vì lẽ đó, cộng thêm lời khuyên can của chủ quán, bọn họ chịu dừng tay không ném đá nữa, để lão cho phép họ khiêng những kẻ bị thương đi, còn lão thì giữ nguyên vẻ điềm tĩnh và thản nhiên như trước, quay trở lại canh gác bộ giáp của mình.
Nhưng những trò hề của vị khách không làm chủ quán lấy làm thích thú cho lắm, thế nên y quyết định chấm dứt nhanh gọn mọi chuyện và lập tức ban phong tước hiệu hiệp sĩ xui xẻo ấy cho lão trước khi có thêm tai họa bất ngờ nào khác xảy ra. Tiến lại gần Don Quixote, y cất lời xin lỗi về sự thô lỗ mà lũ người hạ đẳng kia đã vô tình gây ra cho lão – dù sao thì chúng cũng đã bị trừng phạt đích đáng cho sự xấc láo đó. Như y đã từng thưa với lão, trong lâu đài không có nhà nguyện nào cả, mà thực ra cũng chẳng cần thiết cho những phần việc còn lại; bởi theo sự hiểu biết của y về nghi thức phong tước, toàn bộ điểm mấu chốt để trở thành hiệp sĩ chỉ nằm ở cái ôm siết vai và cú tát nhẹ vào bả vai, và nghi thức đó hoàn toàn có thể cử hành ngay giữa đồng không mông quạnh. Hơn nữa, lão cũng đã hoàn thành mọi yêu cầu về việc canh giáp trụ, vì các thủ tục đòi hỏi thời gian canh gác chỉ vỏn vẹn hai tiếng đồng hồ, trong khi lão đã mất hơn bốn tiếng cho việc ấy rồi. Don Quixote tin sái cổ mọi lời đó, và bảo rằng lão đang đứng đây sẵn sàng tuân lệnh y, muốn kết thúc mọi chuyện thật nhanh chóng gọn gàng; bởi vì nếu còn bị tấn công lần nữa và cảm thấy bản thân đã được phong hiệp sĩ, lão thề sẽ không để lại một sinh linh nào sống sót trong cái lâu đài này, trừ những kẻ mà vì lòng kính trọng, lão có thể rộng lượng buông tha theo lời y.
Được cảnh báo và răn đe như vậy, tên chủ lâu đài liền mang ra một cuốn sổ tay vốn dùng để ghi chép rơm và lúa mạch y phân phát cho đám phu phen. Cùng với một chú tiểu sam cầm mẩu nến cháy dở và hai nàng thiếu nữ đã nhắc đến từ trước, y quay trở lại nơi Don Quixote đang đứng và ra lệnh cho lão quỳ xuống. Sau đó, vừa đọc lẩm bẩm trong cuốn sổ ghi nợ cứ như thể đang đọc một lời cầu nguyện thành kính, đoạn giữa buổi lễ, y giáng cho lão một cú đấm mạnh vào cổ, rồi dùng chính thanh kiếm của mình giáng một cái tát trời giang vào bả vai lão, miệng không ngừng lầm bầm trong kẽ răng như thể đang đọc kinh. Làm xong xuôi, y ra hiệu cho một trong hai người phụ nữ thắt kiếm vào hông cho lão. Nàng làm việc đó với vẻ mặt đầy tự chủ và nghiêm trang – dẫu phải kìm nén lắm mới không phì cười qua từng công đoạn của buổi lễ; nhưng những gì họ vừa chứng kiến về sự dũng mãnh của vị tân hiệp sĩ đã giúp họ kìm nén cơn cười lại trong khuôn phép. Khi thắt kiếm cho lão, người phụ nữ đáng kính cất lời: “Xin Chúa ban cho ngài đây trở thành một vị hiệp sĩ thật may mắn và gặp nhiều thắng lợi trong chiến trận.” Don Quixote liền hỏi tên nàng để từ nay về sau lão có thể biết ơn ai vì ân huệ vừa nhận được, vì lão dự định sẽ ban phát cho nàng một phần vinh quang mà lão giành được bằng sức mạnh của cánh tay mình. Nàng khiêm tốn đáp rằng nàng tên là La Tolosa, là con gái của một người thợ giày ở Toledo sinh sống tại khu gian hàng Sanchobienaya, và dù ở bất cứ đâu nàng cũng sẽ phục vụ và kính trọng lão như chúa công của mình. Don Quixote đáp lại rằng nàng sẽ làm ơn cho lão nếu từ nay về sau mang theo chữ “Don” trước tên và tự xưng là Dona Tolosa. Nàng hứa sẽ làm theo, và thế là người phụ nữ tiếp theo tiến đến thắt chiếc cựa ngựa cho lão. Cuộc trò chuyện với nàng cũng diễn ra tương tự như với người vừa rồi. Lão hỏi tên nàng, và nàng thưa mình tên là La Molinera, con gái của một người thợ xay đáng kính ở Antequera. Don Quixote cũng thỉnh cầu nàng điều tương tự là hãy nhận lấy tước hiệu “Don” và gọi bản thân là Dona Molinera, đồng thời đưa ra những lời hứa hẹn về sự giúp đỡ và ưu ái trong tương lai.
Vội vã và khẩn trương hoàn thành xong xuôi những nghi thức chưa từng có tiền lệ ấy, Don Quixote như ngồi trên đống lửa, chỉ mong sao mau chóng được cưỡi ngựa lên đường tìm kiếm những cuộc phiêu lưu. Lão lập tức saddling (đóng yên) con Rocinante, trèo lên lưng ngựa, ôm lấy người chủ quán để bày tỏ lòng biết ơn vì đã phong hiệp sĩ cho mình, rồi thốt lên những lời lẽ kỳ lạ đến mức chẳng tài nào diễn tả hay thuật lại cho nổi. Để tiễn lão rời khỏi quán trọ, chủ quán đáp lại bằng một giọng điệu chẳng kém phần hùng hồn dẫu câu chữ ngắn gọn hơn nhiều, và chẳng màng đòi tiền hóa đơn, y để lão đi với lời chúc bình an vô sự lên đường.
