Giữa cơn giông bão và trận mưa như trút nước, hai kỵ sĩ đã tiến đến biên giới Spychow. Đó là Zygfried và Tolima. Kẻ sau đi kèm viên người Đức để bảo vệ hắn khỏi những người nông dân phục kích và các gia nhân ở Spychow, những kẻ đang sôi sục lòng căm thù và muốn trả thù hắn. Zygfried không vũ trang, nhưng cũng không bị trói. Cơn giông bão cuốn theo cuồng phong đã ập xuống từ trước. Thỉnh thoảng, khi tiếng sấm vang lên bất ngờ, những con ngựa lồng lên. Họ lặng lẽ đi sâu vào một khe núi. Do con đường quá hẹp, có lúc họ đi sát đến mức bàn đạp ngựa va vào nhau. Tolima, người đã quen làm nhiệm vụ canh giữ tù nhân suốt nhiều năm trời, liên tục liếc nhìn Zygfried đầy cảnh giác như thể sợ hắn tẩu thoát bất thình lình. Mỗi lần nhìn Zygfried, một cơn rùng mình vô thức lại ùa về trong lòng lão, bởi lão có cảm giác đôi mắt hắn đang lóe lên trong bóng tối hệt như mắt của một ác quỷ hay một con ma cà rồng. Tolima chợt nghĩ rằng tốt hơn hết là nên làm dấu thánh giá lên người Zygfried, nhưng lão lại chần chừ không dám, vì lão đinh ninh rằng dưới dấu hiệu thánh thiêng ấy, những âm thanh kỳ dị từ cõi âm sẽ vang lên và Zygfried sẽ biến thành một hình hài gớm ghiếc. Răng lão đánh vào nhau và nỗi sợ hãi ngày một dâng cao. Lão chiến binh già từng một mình đương đầu với cả một băng đảng người Đức và lao vào họ không chút sợ hãi, tựa như một con chim ưng sà xuống đàn gà gô, nay lại đâm ra khiếp vía trước những thế lực u tối và chẳng muốn dính líu gì đến chúng. Lão thà chỉ đường cho tên người Đức rồi quay về quách cho rồi; nhưng vì sĩ diện, lão vẫn dẫn hắn đi đến tận biên giới.

Chính vào lúc ấy, khi họ đến gần ranh giới của khu rừng Spychow, cơn mưa ngớt hạt và những đám mây được soi rọi bởi một thứ ánh sáng vàng kỳ lạ, khiến đôi mắt Zygfried không còn ánh lên vẻ kỳ quái vừa rồi. Nhưng Tolima lại vấp phải một sự cám dỗ khác: "Chúng ra lệnh cho ta," lão tự nhủ, "phải áp giải con chó điên này đến tận biên giới một cách an toàn. Ta đã làm xong việc đó; thế nhưng kẻ tra tấn chủ nhân và con gái ngài ấy chẳng lẽ lại được ra đi mà không phải chịu sự trừng phạt và báo oán hay sao? Chẳng lẽ việc giết chết hắn lại không phải là một hành động chính đáng và đẹp lòng Chúa hay sao? Phải! Ta rất muốn thách đấu sinh tử với hắn, ngặt nỗi hắn lại không có vũ trang. Chẳng mấy chốc nữa, tại trang trại của lãnh chúa Warcimow cách đây khoảng một dặm, người ta sẽ cấp vũ khí cho hắn, và khi ấy ta sẽ khiêu chiến. Với sự giúp đỡ của Chúa, ta sẽ đánh gục hắn, rồi giết quách đi, và chí phải là chặt đầu hắn chôn xuống phân chuồng!" Đó là những lời Tolima tự nhủ trong lòng. Đoạn, nhìn tên người Đức bằng ánh mắt thèm thuồng, lão phồng cánh mũi lên như thể ngửi thấy mùi máu tươi. Lão phải đấu tranh tư tưởng rất gay gắt với ham muốn ấy; sự giằng xé nội tâm kéo dài dằng dặc, cho đến khi lão sực nhớ ra rằng Jurand không chỉ tha mạng và trả tự do cho tên tù nhân đến tận biên giới mà còn cả sau đó nữa, bằng không hành động thánh thiện của Jurand sẽ trở thành vô nghĩa và phần thưởng trên thiên đàng dành cho ngài ấy sẽ vì thế mà vơi đi. Cuối cùng, lão cũng kìm chế được bản thân, kìm cương ngựa lại và cất tiếng:

"Đây là biên giới của chúng ta; phần đất của ngươi cũng ở cách đây không xa thôi, cứ đi đi, ngươi đã được tự do; và nếu những cắn rứt lương tâm không quật ngã ngươi, hay sấm sét của Chúa không giáng xuống đầu ngươi, thì ngươi chẳng cần phải sợ hãi bất cứ kẻ phàm trần nào nữa."

Nói rồi, Tolima quay đầu ngựa trở về; còn Zygfried tiếp tục bước đi. Khuôn mặt hắn cứng đờ như hóa đá và phảng phất một vẻ hung ác. Hắn không đáp lại nửa lời, cứ như thể chẳng nghe thấy gì những lời người ta nói với mình. Hắn tiếp tục cuộc hành trình trên con đường rộng hơn, trông chẳng khác nào một kẻ đang chìm vào giấc ngủ sâu.

Khoảng tạnh rã của cơn giông và bầu trời sáng bừng chỉ kéo dài trong chốc lát. Trời lại sầm tối trở lại; tối đến mức trông chẳng khác gì ban đêm. Những đám mây là đà là sát mặt đất phủ kín cả khu rừng, và từ trên các sườn đồi sà xuống một màn sương mù đầy điềm gở, kèm theo tiếng xì xào cùng tiếng gầm gừ của lũ ma cà rồng thiếu kiên nhẫn đang bị thiên sứ của bão giông kìm chân. Những tia chớp lóa mắt liên tục xé toạc bầu trời đầy đe dọa, gieo rắc kinh hoàng cho vạn vật. Khi ấy, người ta có thể nhìn thấy con đường cái quan rộng lớn trải dài giữa hai bức tường rừng đen sẫm, và trên đó là một kỵ sĩ đơn độc. Zygfried lê bước trong trạng thái mơ hồ, bị cơn sốt thiêu đốt. Sự tuyệt vọng đã cào xé tâm can hắn kể từ cái chết của Rotgier và lấp đầy nó bằng những tội ác để trả thù. Sự cắn rứt, những ảo ảnh hãi hùng cùng những dằn vặt trong tâm can từng hành hạ trí óc hắn trong quá khứ đến mức hắn phải cố hết sức mới chống lại được cơn điên loạn; thậm chí có những khoảnh khắc hắn chẳng thể gượng nổi nữa đành buông xuôi. Thế nhưng những giông bão mới, sự mỏi mệt dọc đường dưới bàn tay sắt đá của gã người Bohemia, đêm hắn trải qua trong ngục tối Spychow, sự bất định về số phận, và trên hết là hành động kỳ lạ, gần như phi nhân tính ấy, đã khiến hắn hoàn toàn khiếp đảm. Tất cả những điều đó đã đẩy hắn đến bờ vực thẳm. Có những lúc tâm trí hắn trở nên mụ mẫm đến độ mất sạch khả năng phán đoán và chẳng còn biết mình đang làm gì. Rồi cơn sốt đánh thức hắn dậy, đồng thời khơi dậy trong lòng hắn một cảm giác mơ hồ về sự tuyệt vọng, sự hủy diệt và đọa đày — một cảm giác rằng mọi hy vọng đều đã lụi tàn, dập tắt và chấm dứt. Hắn cảm thấy xung quanh mình chỉ toàn màn đêm, màn đêm và bóng tối, một vực thẳm kinh hoàng mà hắn buộc phải lao đầu xuống.

Bỗng một giọng nói thì thầm bên tai hắn:

"Đi đi! Đi đi!"

Và hắn ngoảnh lại nhìn, bắt gặp hiện thân của thần chết, một bộ xương cưỡi trên một con ngựa cũng chỉ là bộ xương, đang áp sát bên cạnh hắn, với những khúc xương trắng lách cách.

"Có phải ngươi không?" Zygfried hỏi.

"Phải, chính là ta. Đi đi! Đi đi!"

Nhưng đúng lúc ấy, hắn liếc sang phía bên kia và nhận ra mình còn có một người đồng hành khác. Sát bên bàn đạp của hắn là một hình hài trông hơi giống con người nếu không xét đến cái đầu và khuôn mặt. Nó mang đầu của một loài thú với đôi tai dài nhọn dựng đứng, phủ một lớp lông đen xù xì.

"Ngươi là ai?" Zygfried hỏi.

Nhưng thay vì trả lời, sinh vật ấy nhe răng gầm gừ.

Zygfried nhắm nghiền mắt lại, nhưng chỉ một thoáng sau, hắn nghe thấy tiếng xương cốt va vào nhau lớn hơn và giọng nói khi nãy lại thì thầm vào sát tai hắn:

"Hết giờ rồi! Mau lên, đi đi!"

"Ta đi đây!" hắn đáp.

Nhưng tiếng đáp cuối cùng ấy phát ra từ lồng ngực hắn và có cảm giác như thể do một kẻ nào khác thốt lên. Đoạn, như thể bị thúc đẩy bởi một sức mạnh ngoại tại không thể kháng cự, hắn xuống ngựa, tháo chiếc yên cương cao của hiệp sĩ ra, rồi cởi cả dây cương. Những kẻ đồng hành với hắn cũng xuống ngựa và không rời hắn nửa bước. Họ rời khỏi giữa con đường để tiến về phíaì bìa rừng. Ở đó, sinh vật đen đúa cúi bẻ một nhánh cây và phụ hắn cột dây cương vào đó.

"Mau lên!" Thần Chết thì thầm.

"Mau lên!" Những giọng nói từ ngọn cây réo rắt.

Zygfried, kẻ đang chìm đắm trong giấc ngủ sâu, luồn đầu dây còn lại qua khóa để tạo thành một chiếc thòng lọng. Rồi hắn bước lên chiếc yên ngựa đã đặt sẵn trước gốc cây, và quàng chiếc thòng lọng vào cổ.

"Đạp chiếc yên ra! … Xong rồi! A!"

Chiếc yên ngựa bị hắn dùng chân đá văng đi mấy bước, và thân thể của vị Hiệp sĩ Thánh chiến bất hạnh lủng lẳng nặng nề. Hắn có cảm giác, chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, rằng mình nghe thấy tiếng ngạt thở, khò khè cùng tiếng gầm gừ, và con ma cà rồng gớm ghiếc ấy lao vào hắn, xóc mạnh rồi bắt đầu dùng răng xé toạc lồng ngực để cào cấu trái tim hắn. Kế đến, khi ánh sáng trong mắt hắn sắp lụi tàn, hắn còn nhìn thấy một thứ khác: kìa, tử thần tan biến thành một làn mây trắng nhạt, từ từ tiến lại gần, ôm lấy hắn, và cuối cùng bao trùm, che phủ vạn vật bằng một tấm màn ảm đạm, không sao tài nào xuyên thấu.

Vào khoảnh khắc đó, cơn giông bão bùng nổ với uy lực khủng khiếp. Sấm sét gầm thét giữa lòng đường với một tiếng nổ dữ dội đến mức tưởng như mặt đất bị rung chuyển đến tận gốc rễ. Toàn bộ khu rừng oằn mình dưới cuồng phong. Tiếng gió rít, tiếng xì xào, tiếng hú, tiếng thân cây cọt kẹt và cành gãy răng rắc tràn ngập sâu trong vòm lá. Những trận mưa quất roi theo gió che khuất cả thế giới tầm nhìn. Chỉ trong chốc lát, khi được soi sáng bởi những tia chớp đỏ ngầu như máu, người ta mới có thể nhìn thấy cái xác hoang dại đang đong đưa của Zygfried bên vệ đường.

* * * * *

Sáng hôm sau, tiến trên chính con đường ấy, người ta có thể thấy một đoàn người đông đúc. Dẫn đầu là Jagienka, đi cùng Sieciechowna và gã người Bohemia. Theo sau họ là những cỗ xe, được hộ tống bởi bốn gia nhân mang theo cung kiếm. Mỗi kẻ đánh xe bên mình cũng giắt sẵn một ngọn giáo và một chiếc rìu, chưa kể những cây chĩa rèn và các thứ vũ khí sát thương khác thích hợp cho việc đi đường. Những thứ vũ khí ấy là cần thiết để phòng thân trước thú dữ cũng như bọn cướp, những kẻ vẫn thường hoành hành quanh vùng biên giới của các Hiệp sĩ Thánh chiến. Điều này từng khiến Jagiello phải viết thư phàn nàn với Đại Thượng sư của Dòng tu, cũng như khi họ gặp nhau ở Racionza.

Nhưng nhờ được trang bị những tay súng cừ khôi cùng vũ khí tốt, đoàn tùy tùng cứ thế lên đường mà chẳng chút sợ hãi.

Tiếp nối ngày giông bão là một buổi sáng tuyệt diệu; vui tươi, tĩnh mịch và rực rỡ đến mức làm lóa mắt những lữ khách khi họ bước ra khỏi bóng râm. Không một chiếc lá rung động; từ kẽ lá nào cũng đọng lại những giọt mưa lớn được ánh mặt trời biến thành muôn vàn sắc cầu vồng. Lẫn giữa những chùm lá thông, chúng trông chẳng khác nào những viên kim cương lớn lấp lánh. Cơn mưa vừa qua tạo nên những dòng suối nhỏ trên đường, róc rách chảy về những vùng trũng để hình thành nên các hồ nước nông. Cả vùng quê đẫm nước và ướt át, nhưng đang mỉm cười dưới ánh ban mai rực rỡ. Vào những buổi sáng như thế, lòng người cũng ngập tràn niềm hoan hỉ. Thế nên đám phu xe và gia nhân bắt đầu cất tiếng hát; họ vô cùng ngạc nhiên trước sự lặng ngâm bao trùm nhóm người đang đi ở tốp đầu.

Nhưng họ giữ im lặng bởi một gánh nặng trĩu đang đè nặng lên trái tim Jagienka. Có cái gì đó đã kết thúc trong cuộc đời nàng, có cái gì đó đã vỡ vụn. Dù nàng không có kinh nghiệm chiêm nghiệm và chẳng thể xác định rõ nguyên nhân hay những gì đang diễn ra trong tâm trí, nàng vẫn cảm thấy tất cả những gì từng tồn tại từ trước đến nay đã tan biến, mọi hy vọng của nàng đã tiêu tan tựa sương mai trên đồng nội. Nàng cảm thấy giờ đây mình buộc phải từ bỏ tất cả, buông xuôi và quên đi để bắt đầu một cuộc đời mới gần như từ đầu. Nàng cũng nghĩ rằng dẫu theo ý Chúa, hoàn cảnh hiện tại của nàng không phải là tồi tệ nhất, thì nó vẫn đượm buồn và cuộc sống mới chẳng tài nào tốt đẹp bằng quãng đời vừa vụt qua. Và một nỗi buồn vô hạn trùm lấy trái tim nàng, khiến mỗi khi nghĩ rằng mọi hy vọng trong quá khứ đã mất đi vĩnh viễn, nước mắt lại trào ra khóe mi. Nhưng vì không muốn chuốc thêm nỗi hổ thẹn bên cạnh những bề bộn khác, nàng ráng nén tiếng khóc. Ước gì nàng chưa từng rời khỏi Zgorzelice; nếu vậy thì giờ đây nàng đâu phải quay về chốn cũ. Rồi nàng nghĩ, Macko đưa nàng đến Spychow đâu chỉ vì lý do ngăn chặn những cuộc tấn công vào Zgorzelice của Cztan và Wilk. Nàng không thể tin điều đó. "Không," nàng tự nhủ, "Macko cũng thừa biết đó không phải là lý do duy nhất đưa mình đi. Có lẽ Zbyszko rồi cũng sẽ nhận ra." Nghĩ đến đây, đôi gò má nàng đỏ bừng và vị đắng nghét ngập tràn lồng ngực.

"Mình đã quá gan lì," nàng tự nhủ, "và giờ thì mình nhận lấy hậu quả xứng đáng. Nỗi buồn phiền và sự bấp bênh ngày mai, những đớn đau cùng niềm tiếc nuối sâu sắc trong tương lai, đi kèm với sự nhục nhã."

Nhưng chuỗi suy nghĩ đè nặng ấy bị cắt đứt bởi một người đang hớt hải đi ngược chiều tới. Gã người Bohemia, kẻ có đôi mắt chẳng bỏ sót thứ gì, lao vội về phía gã đàn ông đang vác nỏ trên vai, đeo túi da lửng bên hông và giắt chiếc lông chim trĩ đen trên mũ, trông rõ là một tay kiểm lâm.

Này! Ngươi là ai? Dừng lại!" Gã người Bohemia quát lớn.

Gã kia nhanh chóng tiến lại, nét mặt hốt hoảng và mang biểu cảm của những kẻ vừa có chuyện tảng lớn muốn thông báo. Hắn kêu lên:

"Ngoải con đường đằng trước các người có một kẻ đang treo cổ trên cây kìa!"

Gã người Bohemia giật mình, tưởng đâu lại là một vụ án mạng, liền hỏi dồn:

"Cách đây bao xa?"

"Một tầm cung bắn, ngay trên con đường này thôi."

"Có ai ở cạnh hắn không?"

"Không có ai; ta vừa xua đuổi một con sói đang lảng vảng ngửi quanh hắn đấy."

Việc nhắc đến con sói khiến Hlawa yên tâm phần nào, vì điều đó cho thấy xung quanh không có người hay trang trại nào cả.

Bấy giờ Jagienka mới lên tiếng:

"Nhìn kìa, cái gì thế kia?"

Hlawa lao đi trước, và chẳng mấy chốc đã quay lại với vẻ hối hả.

"Zygfried đang treo cổ ở đằng kia!" Hắn vừa reo lên vừa kìm cương ngựa ngay trước mặt Jagienka.

"Nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần! Ý ngươi không phải là Zygfried, Hiệp sĩ Thánh chiến đấy chứ?"

"Đúng là hắn rồi. Hắn tự thắt cổ bằng dây cương."

"Ngươi bảo là tự sát ư?"

"Xem chừng là vậy, bởi vì yên ngựa nằm lăn lóc ngay cạnh, chứ nếu là cướp thì chúng đã giết quách hắn rồi hốt luôn cái yên ngựa đắt tiền ấy đi rồi."

"Chúng ta có nên đi tiếp không?"

"Đừng đi lối đó! Không đâu!" Anula Sieciechowna hoảng hốt kêu lên.

"Biết đâu có điều tai vạ gì xảy ra cho chúng ta thì sao!"

Jagienka cũng cảm thấy hơi sợ, bởi nàng tin rằng xác của một kẻ tự sát thường bị lũ ác quỷ vây quanh. Nhưng Hlawa, kẻ gan dạ và bất chấp, liền nói:

"Chà! Ta vừa đứng sát cạnh hắn, thậm chí còn dùng giáo chọc vào người hắn mà có thấy con quỷ nào bám trên gáy đâu."

"Đừng có ăn nói phạm thượng!" Jagienka quát.

"Ta nào dám phạm thượng," gã người Bohemia đáp, "Ta chỉ đặt niềm tin vào quyền năng của Chúa thôi. Dù vậy, nếu các tiểu thư sợ thì chúng ta có thể đi đường vòng."

Sieciechowna khẩn khoản xin đi đường vòng; nhưng Jagienka, sau một phút đăm chiêu, liền cất lời:

"Bỏ mặc người chết không chôn cất là điều không phải phép. Đó là một đạo lý Thiên Chúa truyền dạy. Dẫu sao thì đó cũng là thể xác của một con người."

"Vâng, nhưng đó là xác của một Hiệp sĩ Thánh chiến, một tên đao phủ ác ôn! Cứ để quạ với sói xâu xé cái xác hắn đi."

"Không thể làm thế. Chúa sẽ phán xét tội lỗi của hắn, nhưng chúng ta phải làm tròn bổn phận của mình; và nếu ta tuân theo điều răn của Chúa thì chẳng điềm rủi nào giáng xuống đầu ta đâu."

"Thôi được, thế thì cứ làm theo ý người," gã người Bohemia đáp.

Nói đoạn, hắn ra lệnh cho đám gia nhân, dẫu bọn họ tỏ vẻ không mấy mặn mà. Nhưng họ sợ Hlawa, chống lại hắn là chuyện vô cùng nguy hiểm. Vì không có xẻng để đào hố, họ bèn gom những cây chĩa và rìu lại rồi lên đường. Gã người Bohemia cũng đi cùng họ và để làm gương, hắn làm dấu thánh rồi tự tay cắt đứt sợi dây da mà cái xác đang lủng lẳng.

Khuôn mặt Zygfried đã ngả sang màu tái xanh khi treo lơ lửng; trông hắn vô cùng ghê rợn bởi đôi mắt mở trừng trừng đầy kinh hãi, miệng cũng há hốc như đang cố hớp lấy hơi thở cuối cùng. Họ nhanh chóng đào một cái hố ngay cạnh đó rồi dùng cán chĩa đẩy xác Zygfried xuống; họ đặt hắn nằm sấp mặt rồi lấp đất lên trước, sau đó nhặt đá đắp lên trên, bởi theo phong tục từ ngàn đời nay, mộ của những kẻ tự sát phải được chất đá lên; bằng không ban đêm chúng sẽ bò dậy và hù dọa người qua đường.

Vì trên đường và dưới thảm rêu có rất nhiều đá, chẳng mấy chốc ngôi mộ đã được phủ một gò đá khá lớn. Đoạn, Hlawa dùng rìu khắc một dấu thánh lên thân cây thông gần đó. Hắn làm thế không phải vì Zygfried, mà là để ngăn lũ ác quỷ tụ tập nơi chốn u uất ấy. Rồi hắn quay lại với đoàn tùy tùng.

"Linh hồn hắn đã xuống âm phủ và thể xác thì vùi sâu trong lòng đất rồi," hắn báo cáo với Jagienka. "Chúng ta có thể lên đường."

Họ bắt đầu khởi hành; nhưng Jagienka, lúc đi ngang qua, ngắt một nhánh thông nhỏ đặt lên đống đá. Rồi mọi người trong đoàn đều làm theo cử chỉ của vị tiểu thư. Đó cũng là một tục lệ xưa cũ.

Họ đi một quãng dài trong sự trầm mặc, tâm trí ngập tràn hình ảnh về tên tu sĩ kiêm hiệp sĩ tội lỗi ấy. Cuối cùng, Jagienka cất tiếng:

"Chẳng thể trốn chạy khỏi công lý của Chúa. Ngài thậm chí không cho phép dâng lời cầu nguyện 'Cầu mong được an nghỉ đời đời'[118] cho hắn, bởi chẳng có chút lòng thương xót nào dành cho kẻ đó cả."

Nghe vậy, gã người Bohemia ngập ngừng tiếp lời: "Người ta đồn rằng... Chà! Biết đâu chẳng phải con người, mà là phù thủy hay pháp sư—rằng chiếc vòng cổ hoặc dây da lấy từ tử thi treo cổ sẽ mang lại cho chủ nhân của nó thứ vận may chắc chắn trong mọi việc. Nhưng ta đã không lấy sợi dây của Zygfried, bởi ta muốn vận may của tiểu thư phải đến từ Chúa Giêsu chứ không phải từ lũ tà thuật."

Jagienka không đáp ngay, nhưng lát sau nàng thở dài mấy bận rồi lẩm bẩm như nói với chính mình:

"Chà! Hạnh phúc của đời tôi ở phía sau, chứ chẳng nằm ở phía trước."