Họ đến Niewiazy từ rất sớm và vượt sông, người thì cưỡi ngựa, kẻ thì bám trên những bó liễu gai. Mọi việc diễn ra nhanh chóng đến mức Macko, Zbyszko, Hlawa cùng các nghĩa sĩ vùng Mazovia phải ngỡ ngàng trước sự tháo vát của người dân bản địa; mãi đến lúc đó họ mới hiểu vì sao rừng rậm, đầm lầy hay sông sâu đều không thể ngăn cản các cuộc hành quân của người Litva. Khi vừa lên khỏi bờ sông, chẳng ai chịu cởi bỏ quần áo ướt, thậm chí cả những chiếc áo cừu và áo da sói, cứ thế đứng phơi mình dưới ánh nắng cho đến khi bốc hơi nghi ngút như những lò nấu hắc ín, rồi sau một quãng nghỉ ngắn, họ lại vội vã tiến về hướng phương bắc. Khi màn đêm buông xuống, họ đã đặt chân đến bờ sông Niemen.

Việc vượt con sông lớn vào thời điểm nước dâng cao mùa xuân này không phải là chuyện dễ dàng. Con cạn mà Skuwoilla biết rõ nay có chỗ biến thành vực sâu, buộc những con ngựa phải bơi một quãng dài hơn một phần tư dặm. Có hai người bị dòng nước cuốn trôi ngay gần chỗ Zbyszko, Hlawa liền lao theo cứu nhưng vô ích; bóng tối mịt mùng và dòng nước xiết đã nuốt chửng họ khỏi tầm mắt. Những kẻ sắp chết đuối không dám kêu cứu, bởi vị thủ lĩnh đã ra lệnh từ trước rằng cuộc vượt sông phải được tiến hành trong sự tĩnh lặng tuyệt đối. Mặc dù vậy, may mắn thay, tất cả những người còn lại đều vượt sang được bờ bên kia, nơi họ phải chịu đựng cái lạnh không có lửa cho đến tận sáng hôm sau.

Khi bình minh ló dạng, toàn bộ quân đoàn được chia làm hai ngả. Skirwoilla dẫn đầu một cánh tiến sâu vào nội địa để chặn đánh lực lượng hiệp sĩ đang áp tải đoàn tiếp viện cho Gotteswerder. Cánh quân thứ hai do Zbyszko chỉ huy quay ngược về hướng hòn đảo, nhằm mai phục trên vùng đất cao để đánh úp đám người từ lâu đài đang kéo ra tiếp ứng.

Đó là một buổi sáng dịu nhẹ và rực rỡ, nhưng sâu trong những cánh rừng, các đầm lầy và bụi cây bị phủ một lớp sương mù trắng dày đặc khiến cảnh vật phía xa mờ ảo hoàn toàn. Đây chính là điều kiện lý tưởng mà Zbyszko hằng mong đợi, bởi người Đức từ lâu đài xuất phát sẽ không thể nhìn thấy họ kịp thời để rút lui. Vị hiệp sĩ trẻ vô cùng phấn khởi, bèn quay sang bảo Macko:

— Chúng ta hãy nhanh chóng vào vị trí thay vì cứ ngắm nghía làn sương mù đằng kia. Cầu trời cho nó đừng tan trước giờ ngọ.

Nói đoạn, cậu phóng nhanh lên phía trước để ra lệnh cho các đội trưởng,[116] rồi tức tốc quay lại nói:

— Chẳng mấy chốc chúng ta sẽ giáp mặt chúng trên con đường từ bến phà của hòn đảo dẫn vào nội địa. Chúng ta sẽ mai phục trong lùm cây dọc đường để chờ chúng.

— Sao con rành con đường đó vậy? — Macko hỏi.

— Chúng con lấy được tin tức từ những người nông dân bản xứ; trong quân ta có không ít người như vậy và họ sẽ dẫn đường cho chúng ta khắp nơi.

— Con định tấn công cách lâu đài bao xa?

— Khoảng một dặm.

— Rất tốt; bởi nếu gần hơn, binh lính từ lâu đài có thể kéo sang cứu viện, còn bây giờ thì chúng chẳng những không kịp đến mà còn ở ngoài tầm nghe thấy nữa.

— Người thấy đấy, con đã tính kỹ chuyện đó rồi.

— Con đã tính được một việc, thì hãy nghĩ thêm việc này nữa: nếu đó là những nông dân đáng tin cậy, hãy cử hai hoặc ba người đi trước để làm hiệu lệnh khi phát hiện quân Đức kéo đến.

— Chà! Chuyện đó cũng đã được lo chu đáo rồi ạ.

— Thế thì, ta còn điều này muốn dặn con: ngay khi trận chiến bắt đầu, hãy cắt ra một hoặc hai trăm người không tham gia giao chiến, mà phải phóng ngay ra phía sau để cắt đứt đường rút lui về đảo của chúng.

— Đó là việc con tính đến đầu tiên — Zbyszko đáp. — Các mệnh lệnh ấy đã được ban bố. Quân Đức sẽ lọt vào tròng và sa bẫy.

Nghe vậy, Macko nhìn đứa cháu trai với ánh mắt tán thưởng; ông rất đỗi hài lòng khi thấy dẫu tuổi đời còn trẻ, cậu đã tỏ ra vô cùng am tường binh pháp, thế là ông mỉm cười lẩm bẩm:

— Đích thị dòng máu nhà ta!

Nhưng chàng cận vệ Hlawa còn vui mừng hơn cả Macko, bởi chẳng có gì hắn yêu thích hơn chiến tranh.

— Tôi chưa rõ sức chiến đấu của người mình ra sao — hắn nói — nhưng họ hành quân trật tự, tháo vát và có vẻ rất hăng hái. Và nếu ngài Skirwoilla đằng kia đã tính toán đâu ra đấy, thì sẽ chẳng một tên nào trốn thoát nổi.

— Cầu trời cho chỉ một vài tên chạy thoát — Zbyszko đáp. — Nhưng ta đã ra lệnh bắt càng nhiều tù binh càng tốt; và nếu trong số đó có hiệp sĩ hay tu sĩ nào, tuyệt đối không được giết.

— Tại sao vậy thưa ngài? — viên lính đánh thuê người Bohemia thắc mắc.

— Ngươi cũng phải chú ý điều đó — Zbyszko đáp. — Nếu có hiệp sĩ trong số chúng, hắn ắt nắm giữ nhiều thông tin nhờ bôn ba qua bao thành trì đô thị, mắt thấy tai nghe nhiều điều; và lại càng quan trọng hơn nếu hắn là một thành viên tu hội của Dòng. Thế nên, việc ta đến được chốn này là theo ơn Chúa dắt dìu, để ta có thể dò la tin tức về Danusia và đổi chác tù binh. Nếu còn chút hy vọng nào, đây chính là con đường duy nhất dành cho ta.

Rồi cậu thúc ngựa phi nhanh lên tiền tuyến để hạ những mệnh lệnh cuối cùng, đồng thời xua đi những ý nghĩ u buồn; không còn thời gian để chần chừ nữa, bởi nơi họ mai phục đã ở rất gần.

— Sao vị chủ tướng trẻ lại nghĩ rằng tiểu phu nhân của ngài vẫn còn sống, và đang ở đâu đó quanh vùng này nhỉ? — viên người Bohemia hỏi.

— Bởi vì nếu lúc đầu Zygfried không giết con bé ở Szczytno — Macko đáp — thì người ta hoàn toàn có quyền kết luận rằng nó hãy còn sống. Cha xứ ở Szczytno đã chẳng nói với chúng ta những lời đó trước mặt Zbyszko, nếu con bé đã bị sát hại. Đó là một việc tày trời; ngay cả kẻ tàn nhẫn nhất cũng chẳng nỡ ra tay với một người phụ nữ không tấc sắt trong tay. Chà! Huống hồ lại là một đứa trẻ vô tội.

— Đúng là chuyện tày trời, nhưng không phải với bọn Hiệp sĩ Giúp đỡ bệnh viện. Còn những đứa con của vương tước Witold thì sao?

— Quả thật, chúng mang trái tim loài sói. Dù vậy, sự thật là chúng đã không giết con bé ở Szczytno, và chính tay Zygfried đã rời đến vùng đất này; thế nên rất có thể hắn đã giấu con bé trong một lâu đài nào đó.

— Hừ! Nếu sự thể đúng như vậy, ta nhất định sẽ san bằng hòn đảo và lâu đài ấy.

— Cậu hãy nhìn đám người kia kìa — Macko bảo.

— Vâng, vâng; nhưng tôi đang có một ý kiến muốn thưa với vị chủ tướng trẻ.

— Cậu có mười ý kiến đi nữa ta cũng mặc kệ. Ngươi chẳng thể đánh đổ những bức tường thành bằng giáo mác đâu.

Macko chỉ về phía những hàng giáo mác mà phần lớn các chiến binh đang mang theo, rồi hỏi:

— Ngươi đã từng thấy đội quân nào như thế này bao giờ chưa?

Thực ra, viên lính người Bohemia chưa từng thấy cảnh tượng tương tự bao giờ. Trước mặt họ là một đám đông dày đặc đang tiến bước trong đội hình lộn xộn. Kỵ binh và bộ binh lẫn lộn vào nhau, chẳng thể giữ nổi bước chân đều đặn khi luồn lách qua những bụi rậm trong rừng. Để theo kịp đám kỵ binh, bộ binh đành bám vào bờm, yên và đuôi ngựa. Vai các chiến binh khoác đầy da sói, da linh và da gấu; vài người gắn nanh lợn rừng lên đầu, kẻ khác lại cài gạc hươu, hay thậm chí gắn cả những chiếc tai xù xì, khiến cho nếu không có những thứ vũ khí nhô lên phía trên đầu cùng cung tên sờn cũ giắt sau lưng, thì nhìn từ phía sau, đặc biệt trong làn sương mù, họ chẳng khác nào một bầy mãnh thú từ sâu thẳm rừng già đang tiến ra, bị thôi thúc bởi cơn khát máu hay nỗi đói còng cọc để săn mồi. Có cái gì đó vừa kinh hãi vừa phi thường trong khung cảnh ấy: nó tựa như thứ hiện tượng kỳ lạ gọi là ảo ảnh, nơi theo tín ngưỡng dân gian, thú dữ, thậm chí cả đá và bụi cây cũng biết chuyển động.

Chính khoảnh khắc ấy đã khiến một trong các thanh niên quý tộc gốc Lenkawice đi cùng viên người Bohemia phải bước lại gần, làm dấu thánh và thốt lên:

— Nhân danh Chúa Cha và Chúa Con! Ta tưởng mình đang hành quân cùng một bầy sói chứ chẳng phải con người.

Nhưng Hlawa, dẫu chưa từng chứng kiến cảnh tượng nào nhường này bao giờ, vẫn điềm tĩnh đáp lời như một kẻ dày dặn kinh nghiệm, chẳng mảy ngạc nhiên trước bất cứ điều gì:

— Sói thường tụ đàn đi săn giữa mùa đông, nhưng lũ chó má Hiệp sĩ Giúp đỡ bệnh viện thì đến mùa xuân chúng cũng nếm mùi.

Quả thực đang là mùa xuân, tháng năm; những rặng phỉ bạt ngàn trong rừng khoác một màu xanh tươi sáng. Giữa lớp rêu phong nơi đám quân bước đi không tiếng động, những đóa hải quỳ trắng và xanh hé nở cùng các chùm quả mọng non và lá dương xỉ tua tủa. Được tưới đượm bởi những trận mưa rào, vỏ cây tỏa ra hương thơm dễ chịu, và từ lớp thảm mục dưới chân gồm lá thông cùng nấm mục bốc lên một thứ mùi ngai ngái, nồng nàn. Ánh nắng vẽ nên những dải cầu vồng trong các giọt nước đọng trên lá và cành cây, phía trên cao chim chóc hót vang trời vui sướng.

Họ rảo bước nhanh hơn theo lệnh giục giã của Zbyszko. Thỉnh thoảng Zbyszko lại lùi về đoạn cuối đội hình cùng Macko, viên người Bohemia và các nghĩa sĩ Mazovia. Viễn cảnh về một trận chiến tốt đẹp dường như khiến cậu vô cùng phấn chấn, nét mặt u buồn thường ngày đã biến mất, và đôi mắt lấy lại được vẻ rạng ngời quen thuộc.

— Vui lên nào! — cậu hô lớn. — Giờ chúng ta phải tiến lên tuyến đầu — chứ không nấp sau đội hình nữa.

Cậu dẫn họ lên vị trí dẫn đầu đoàn quân.

— Lắng nghe đây — cậu nói thêm. — Rất có thể chúng ta sẽ tóm gọn quân Đức một cách bất ngờ, nhưng nếu chúng chống cự và kịp xếp thành đội hình, thì chúng ta phải là kẻ xung phong trước, vì áo giáp của ta ưu việt hơn, và gươm giáo của ta cũng sắc bén hơn.

— Cứ thế đi — Macko đáp.

Những người khác xốc lại yên cương như thể sắp lao vào trận chiến ngay lập tức. Họ hít một hơi thật sâu, rà tay lên đốc kiếm xem có rút ra dễ dàng hay không.

Zbyszko lặp lại lần nữa mệnh lệnh của mình: nếu phát hiện trong hàng ngũ bộ binh có bất kỳ hiệp sĩ nào mặc áo choàng trắng khoác ngoài áo giáp, tuyệt đối không được giết mà phải bắt sống; rồi cậu thúc ngựa tới chỗ những kẻ dẫn đường và ra lệnh dừng quân trong chốc lát.

Họ đã đến con đường cái quan chạy từ bến phà đối diện hòn đảo vào sâu trong nội địa. Nói cho đúng thì nơi đây chưa hẳn là một con đường hoàn chỉnh, mà thực chất chỉ là dải bìa rừng vừa được đốn hạ và san phẳng phần gốc rễ vừa đủ cho binh lính hoặc xe cộ qua lại. Hai bên đường sừng sững những thân cây cao lớn cùng những gốc thông già bị đốn bỏ để mở rộng lối đi. Những khóm phỉ mọc rậm rạp đến mức có đoạn che kín cả khu rừng. Do đó, Zbyszko đã chọn một khúc cua để mai phục, khiến đám quân tiến đến vừa không thể nhìn xa, vừa chẳng kịp rút lui, lại chẳng có đủ thời gian để xếp thành chiến trận. Chính tại đây, cậu cho quân án ngữ cả hai bên đường mòn và ra lệnh chờ địch.

Đã quen với lối sống rừng rú và chiến trận, người Zmudzi biết tận dụng tối đa những khúc gỗ, thân cây đốn ngã, các lùm phỉ non và cây thông con — khiến người ta có cảm giác như họ đã bị mặt đất nuốt chửng. Không một tiếng động, ngựa cũng chẳng hừ mũi. Thỉnh thoảng, những chú thú rừng lớn nhỏ đi ngang qua đám người mai phục, đến sát rạt rồi mới hoảng hốt quẫy đạp tháo chạy tán loạn. Lúc thì những cơn gió thổi qua lấp đầy khu rừng bằng âm thanh gầm rú uy nghiêm, lúc thì sự tĩnh mịch lại bao trùm và chỉ còn văng vẳng tiếng chim cuốc cùng chim gõ kiến từ nơi xa.

Người Zmudzi rất đỗi vui mừng khi nghe thấy những âm thanh ấy, bởi chim gõ kiến vốn là điềm báo đặc biệt cho may mắn. Có rất nhiều loài chim ấy trong khu rừng này, và tiếng mổ gỗ vang lên từ mọi phía dồn dập, liên hồi chẳng khác nào tiếng lao động của con người. Người ta dễ có cảm giác rằng mỗi chú chim ấy đều sở hữu một cái lò rèn riêng và bắt đầu công việc từ rất sớm. Trong tai Macko và những người Mazovia, âm thanh đó tựa như tiếng thợ mộc đang lợp mái những ngôi nhà mới, gợi nhắc họ về quê nhà.

Nhưng thời gian trôi qua thật lê thê và sốT ruột; chẳng có gì lọt vào tai ngoài tiếng xào xạc của cây cối và tiếng chim ca. Lớp sương mù lững lờ trên đồng bằng đang tan dần. Mặt trời đã lên cao và trời bắt đầu oi bức, thế nhưng họ vẫn kiên nhẫn mai phục. Cuối cùng, Hlawa vì quá sốt ruột trước sự tĩnh lặng và chậm trễ bèn rướn người ghé sát tai Zbyszko thì thầm:

— Thưa ngài, nếu ơn Chúa độ trì, sẽ chẳng một tên chó má nào trốn thoát nổi. Liệu chúng ta có thể tiến thẳng đến lâu đài và đánh chiếm bằng một cú bất ngờ không?

— Ngươi tưởng những chiếc thuyền ngoài kia không canh gác và không có mật khẩu chắc?

— Chúng có lính canh chứ — viên người Bohemia thì thầm đáp — nhưng tù binh khi bị kề dao vào cổ sẽ khai ra mật khẩu ngay thôi. Chà! Chúng thậm chí còn trả lời bằng cả tiếng Đức nữa chứ. Nếu chúng ta ra được tới hòn đảo, thì bản thân cái lâu đài kia….

Đến đây hắn bỗng khựng lại, bởi Zbyszko đã đưa tay chặn miệng hắn, vì từ phía lề đường vừa phát ra tiếng quạ kêu.

— Im lặng! — cậu nói. — Đó là tín hiệu.

Khoảng thời gian đọc chưa hết hai câu kinh "Lạy Cha", một người Zmudzian đã xuất hiện nơi bìa rừng, cưỡi trên một con ngựa lùn xù lông mà bốn móng đã được bọc da cừu để tránh phát ra tiếng lộc cộc hay để lại dấu vết trên bùn. Gã kỵ sĩ đảo mắt nhìn quanh sắc lẹm, và khi nghe thấy tiếng quạ kêu đáp lại từ lùm cây, liền lao vút vào rừng, thoáng chốc đã có mặt cạnh Zbyszko.

— Chúng đến rồi! — gã thốt lên.