Trong lúc ấy, chàng trai người Czech hết sức vội vã phi nước đại về dinh săn của công tước. Khi tìm được vị công tước hãy còn ở đó, anh liền tâu ngay lại mọi chuyện vừa xảy ra. Thật may mắn là có một số triều thần đã tận mắt chứng kiến người hầu khiên rời đi mà không mang theo bất kỳ thứ vũ khí nào. Thậm chí, một trong số họ còn nửa đùa nửa thật hét với theo, bảo anh ta hãy cầm theo vài thanh sắt cũ, kẻo lại để người Đức chiếm mất ưu thế; nhưng vì sợ các hiệp sĩ vượt qua biên giới, chàng trai liền cứ để nguyên bộ dạng ấy — khoác chiếc áo choàng bằng da cừu — nhảy lên lưng ngựa và vội vã đuổi theo họ.

Những lời làm chứng này đã xua tan mọi nghi ngờ trong tâm trí công tước về kẻ thực sự đã sát hại de Fourcy; song chúng đồng thời cũng làm ông ngập tràn nỗi bất an và một cơn thịnh nộ dữ dội, khiến thoạt đầu ông chỉ muốn truy đuổi các Hiệp sĩ Thánh chiến, bắt sống họ và xiềng xích gửi cho Đại Thượng sư. Tuy nhiên, chỉ lát sau, ông nhận ra rằng việc đuổi theo họ ở phía bên này biên giới là điều bất khả thi, bèn nói:

"Ta sẽ gửi một bức thư cho Đại Thượng sư thay vào đó, để ông ta biết rõ những kẻ thuộc hạ của mình đang làm gì ở đây. Chúa trời sẽ trừng phạt chúng vì chuyện này!"

Đoạn, ông trầm ngâm suy nghĩ và một lát sau bắt đầu nói với các triều thần:

"Ta không thể tài nào hiểu nổi tại sao họ lại nhẫn tâm giết hại khách quý của mình; nếu không biết chắc rằng người hầu khiên đã đi đến đó mà không mang theo vũ khí, chính ta đã hoài nghi cậu ta rồi."

"Chà!" tu sĩ Wyszoniek lên tiếng, "sao cậu thiếu niên ấy lại phải giết ngài ta chứ? Cậu ta nào đã gặp ngài ấy trước đây đâu. Hơn nữa, giả sử cậu ta có mang vũ khí đi chăng nữa, làm thế nào cậu ta một mình đương đầu nổi với năm tên kia cùng tùy tùng vũ trang của chúng?"

"Điều đó rất đúng," công tước đáp. "Vị khách kia chắc chắn đã mâu thuẫn với họ trong chuyện gì đó, hoặc có lẽ ngài ấy không muốn nói dối theo ý họ muốn. Ta đã thấy họ nháy mắt ra hiệu với ngài ấy, cốt để ép ngài ấy phải khai rằng Jurand là kẻ khơi mào cuộc giao chiến trước."

Mrokota xứ Mocarzew liền tiếp lời:

"Cậu ta quả là một chàng trai tráng kiện, nếu có thể bóp nát cánh tay của con chó chết tiệt Danveld ấy."

"Cậu ta bảo rằng chính tai mình đã nghe thấy tiếng xương của tên người Đức rạn nứt," công tước đáp lời; "và nếu cân nhắc những gì cậu ta từng làm trong khu rừng, ta buộc phải thừa nhận điều đó là sự thật! Cả chủ lẫn tớ đều là những chàng trai vô cùng mạnh mẽ. Nếu không có Zbyszko, con bò rừng đã lao thẳng vào bầy ngựa rồi. Cả Lotharinger lẫn cậu ta đều có công rất lớn trong việc giải cứu công nương."

"Quả thực họ đều là những chàng trai tuyệt vời," tu sĩ Wyszoniek khẳng định. "Ngay lúc này đây, dù thở còn chẳng ra hơi, cậu ta vẫn đứng lên bênh vực Jurand và thách đấu với những hiệp sĩ kia. Jurand hoàn toàn xứng đáng có được một người con rể như thế."

Công tước đáp: "Ở Kraków, Jurand đã nói khác đi; nhưng giờ đây, ta nghĩ ông ấy sẽ không còn phản đối nữa đâu."

"Chúa Giê-su sẽ phù hộ," công nương vừa bước vào và nghe được đoạn cuối của cuộc trò chuyện liền tiếng nói.

"Jurand giờ đây không thể phản đối được nữa, chỉ cần Chúa thương tình ban lại sức khỏe cho Zbyszko; nhưng chúng ta cũng phải ban thưởng cho cậu ấy nữa chứ."

"Phần thưởng tuyệt vời nhất dành cho cậu ấy chính là Danusia, và ta nghĩ cậu ấy sẽ đạt được điều đó, bởi khi phụ nữ đã quyết tâm làm cho bằng được một việc gì đó, thì ngay cả bản thân Jurand cũng chẳng thể cản nổi họ."

"Ta nói có đúng không, khi mong mỏi cho cuộc hôn nhân ấy?" công nương hỏi.

"Ta sẽ chẳng phải bận tâm điều gì nếu Zbyszko không phải là kẻ trước sau như một; nhưng ta nghĩ trên đời này chẳng có ai chung thủy được như cậu ấy. Và cô bé kia cũng vậy. Giờ đây con bé không rời cậu ấy lấy nửa bước; nó âu yếm chăm sóc và cậu ấy mỉm cười với nó, dẫu cho đang lâm bệnh nặng. Chính ta nhìn thấy cảnh ấy mà cũng phải rơi nước mắt! Ta nói thật lòng đấy! Thật đáng công để vun vén cho một tình yêu như thế, bởi Đức Mẹ rất đỗi hoan hỷ trước hạnh phúc của con người."

"Nếu đó là ý Chúa," công tước nói, "hạnh phúc tự khắc sẽ đến. Nhưng quả thực cậu ta đã suối mất mạng vì cô bé đó, và giờ thì lại bị con bò rừng húc trọng thương."

"Xin đừng nói là vì cô bé ấy," công nương nhanh nhảu ngắt lời, "bởi ở Kraków chính Danusia đã cứu mạng cậu ta cơ mà."

"Đúng thế! Nhưng cũng vì cô bé ấy mà cậu ta đã tấn công Lichtenstein, cốt để giật phăng những chiếc lông vũ trên mũ hắn, chứ đời nào cậu ta lại mạo hiểm tính mạng vì de Lorche. Còn về phần thưởng, như ta đã nói từ trước, cả hai người họ đều xứng đáng được nhận, và ta sẽ suy nghĩ về điều đó ở Ciechanow."

"Chẳng có điều gì làm Zbyszko hạnh phúc hơn việc được nhận đai hiệp sĩ và đôi cựa vàng đâu."

Công tước mỉm cười hiền từ đáp lời:

"Hãy để cô bé mang chúng đến cho cậu ta; và khi cơn bệnh thưa dần, chúng ta sẽ lo liệu để mọi nghi thức được cử hành theo đúng truyền thống. Hãy bảo con bé mang chúng đến ngay lập tức, bởi niềm vui đến sớm bao giờ cũng là tuyệt vời nhất!"

Nghe vậy, công nương liền ôm chầm lấy phu quân trước mặt các triều thần và ân cần hôn lên đôi bàn tay ông; vị công tước mỉm cười không dứt và cất lời:

"Em thấy chưa — Quả là một ý kiến hay! Ta nhận ra rằng Chúa Thánh Thần đôi khi cũng ban cho phụ nữ chút ít sự khôn ngoan đấy chứ! Giờ thì hãy gọi con bé vào đây đi."

"Danuska! Danuska!" công nương gọi lớn.

Chỉ một thoáng sau, Danusia xuất hiện từ cánh cửa phụ; đôi mắt con bé đỏ hoe vì những đêm thức trắng; trên tay em cầm một bát cháo đang bốc nghi ngút khói mà tu sĩ Wyszoniek đã dặn nấu để đắp lên những chỗ xương gãy của Zbyszko.

"Lại đây với ta nào, cô bé ngoan của ta!" công tước Janusz cất lời. "Hãy đặt bát chao xuống và đến đây."

Khi em rụt rè bước tới, bởi "lãnh chúa" luôn mang lại cho em ít nhiều sự sợ hãi, ông ân cần ôm lấy em và dịu dàng ve vuốt khuôn mặt em, đoạn nói:

"Nào, đứa trẻ tội nghiệp đang bất hạnh phải không — hửm?"

"Vâng ạ!" Danusia đáp.

Và mang nỗi buồn sâu thẳm trong lòng, em bắt đầu sụt sùi khóc nhưng rất khẽ, để không làm phiền lòng công tước; ông lại ân cần hỏi:

"Sao con lại khóc?"

"Bởi vì Zbyszko đang ốm nặng ạ," em đáp, đưa đôi bàn tay nhỏ bé lên che đôi mắt.

"Đừng sợ, cậu ta không nguy hiểm gì đến tính mạng đâu. Có phải vậy không, thưa Cha Wyszoniek?"

"Hầy! Nhờ ơn Chúa, cậu ta hiện giờ gần phòng tân hôn hơn là gần cỗ quan tài rồi," vị tu sĩ nhân hậu Wyszoniek đáp lời.

Công tước bảo:

"Đợi đã! Trong lúc này, ta sẽ đưa cho con một thứ thuốc dành cho cậu ấy, và ta tin nó sẽ làm dịu cơn đau hoặc chữa lành hẳn cho cậu ấy."

"Bọn Krzyzak đã gửi thuốc mỡ sang chưa ạ?" Danusia vội vã hỏi, bỏ đôi bàn tay nhỏ bé khỏi đôi mắt.

"Thứ thuốc mỡ do bọn Krzyzak gửi sang ấy à, thà dùng để bôi cho chó còn hơn là dùng cho một chàng hiệp sĩ mà con yêu thương. Ta sẽ cho con một thứ khác."

Đoạn, ông quay sang các triều thần và ra lệnh:

"Nhanh mang cựa và đai hiệp sĩ tới đây."

Chỉ lát sau, khi họ mang chúng đến, ông bảo Danusia:

"Hãy mang những thứ này đến cho Zbyszko — và nói với cậu ấy rằng từ khoảnh khắc này, cậu ấy đã là một hiệp sĩ chính thức mang đai. Nếu chẳng may cậu ấy qua đời, cậu ấy sẽ đứng trước mặt Chúa như một miles cinctus; còn nếu cậu ấy sống sót, những nghi lễ còn lại sẽ được hoàn tất tại Ciechanow hoặc Warszawa."

Nghe những lời đó, Danusia liền quỳ sụp xuống ôm lấy đầu gối "lãnh chúa"; rồi một tay vơ lấy các bảo vật hiệp sĩ, tay kia cầm bát cháo, vội vã chạy ù về căn phòng nơi Zbyszko đang nằm. Công nương, không muốn bỏ lỡ khoảnh khắc chứng kiến niềm vui của họ, cũng bước theo sau.

Zbyszko đang lâm trọng bệnh, nhưng vừa thoáng thấy Danusia, chàng liền quay khuôn mặt tái nhợt về phía em và cất tiếng hỏi:

"Cậu thanh niên người Czech đã trở về chưa?"

"Chuyện đó không quan trọng đâu!" cô bé đáp. "Em mang đến cho anh một tin vui lớn hơn thế nhiều. Lãnh chúa đã phong anh làm hiệp sĩ và sai em mang thứ này đến cho anh."

Nói đoạn, em đặt chiếc đai và đôi cựa ngay bên cạnh chàng. Hai gò má tái nhợt của Zbyszko bỗng bừng lên vì niềm vui sướng và kinh ngạc, chàng liếc nhìn Danusia rồi lại nhìn đôi cựa; sau đó nhắm nghiền mắt lại và lẩm bẩm:

"Làm sao ngài ấy lại có thể phong ta làm hiệp sĩ cơ chứ?"

Đúng lúc ấy công nương bước vào, chàng liền hơi chồm người lên để bày tỏ lòng biết ơn, bởi chàng đoán chắc rằng chính nhờ lời khẩn khoản của bà mà mình mới nhận được một ân huệ và phúc lớn lao nhường ấy. Song bà ra hiệu bảo chàng nằm yên nghỉ ngơi và phụ giúp Danusia đỡ đầu chàng tựa lại vào gối. Trong lúc đó, công tước, tu sĩ Wyszoniek, Mrokota cùng vài vị triều thần khác cũng bước vào phòng.

Công tước Janusz khẽ xua tay ra hiệu bảo Zbyszko không được cử động; đoạn ngồi xuống bên cạnh giường, ông từ tốn nói:

"Ngươi biết đấy! Mọi người không được phép ngạc nhiên khi những việc làm tốt đẹp luôn có phần thưởng xứng đáng, bởi nếu đức hạnh không nhận được bất kỳ sự đền đáp nào, thì những tội ác của con người sẽ cứ nhởn nhơ không bị trừng phạt. Ngươi đã không tiếc thân mình, bất chấp hiểm nguy để bảo vệ chúng ta khỏi nỗi đau thương tang tóc hãi hùng; vì vậy, chúng ta cho phép ngươi được đeo đai hiệp sĩ, và từ khoảnh khắc này được bước đi trong vinh quang và danh dự."

"Thưa điện hạ kính mến," Zbyszko đáp. "Thậm chí dẫu có mười sinh mạng con cũng chẳng tiếc ——"਼

Nhưng chàng không thể thốt thêm được lời nào nữa vì quá xúc động; và công nương vội đưa tay bị miệng chàng lại bởi tu sĩ Wyszoniek hoàn toàn không cho phép chàng nói chuyện. Công tước nói tiếp:

"Ta tin rằng ngươi hiểu rõ bổn phận của một hiệp sĩ và sẽ mang những bảo vật ấy với niềm vinh dự lớn lao. Ngươi phải phụng sự Đấng Cứu Thế của chúng ta, và chiến đấu chống lại tên thủ lĩnh địa ngục. Ngươi phải trung thành với vị quân vương được xức dầu thánh, tránh xa những cuộc chiến tranh phi nghĩa và bảo vệ những kẻ vô tội trước ách áp bức; nguyện xin Chúa và Cuộc Khổ Nạn Thánh thiện của Ngài phù hộ cho ngươi!"

"Amen!" tu sĩ Wyszoniek thành kính đáp.

Công tước đứng dậy, làm dấu thánh trên người Zbyszko và nói thêm:

"Và khi nào ngươi hồi phục sức khỏe, hãy lập tức tới Ciechanow, nơi ta sẽ triệu tập Jurand đến."