Lão wlodyka không hề lầm khi cho rằng Zbyszko và Jagienka đã có tình cảm với nhau, thậm chí còn khao khát được gặp nhau. Vờ vựng ơn thăm nom Maćko đang lâm bệnh, Jagienka rất hay sang Bogdaniec, khi thì đi một mình, lúc lại cùng cha. Zbyszko cũng thường xuyên qua lại Zgorzelice. Nhờ thế, chỉ sau vài ngày, giữa họ đã nảy nở sự thân thiết và gắn bó. Họ quý mến nhau và trò chuyện về mọi điều mình quan tâm. Trong tình bạn ấy cũng ẩn chứa sự ngưỡng mộ lẫn nhau. Chàng Zbyszko trẻ tuổi, khôi ngô, từng lập công nơi chiến trận, tham gia các cuộc đấu thương và yết kiến cả bậc vương giả, trong mắt thiếu nữ — khi đem so sánh với Cztan xứ Rogow hay Wilk xứ Brzozowa — quả là một hiệp sĩ cung đình đích thực và trông chẳng khác nào một vị vương tử; về phần chàng, chàng không khỏi kinh ngạc trước vẻ đẹp rực rỡ của nàng. Chàng vẫn một lòng hướng về Danusia; thế nhưng rất nhiều lần, khi bất chợt nhìn Jagienka trong rừng hay ở nhà, chàng lại vô thức lẩm bẩm: "Chà! Đúng là một cô gái tuyệt vời!" Mỗi lúc đỡ nàng lên yên ngựa, cảm nhận bầu thịt săn chắc dưới đôi bàn tay, lòng chàng lại trào dâng niềm xao xuyến, toàn thân run lên và một thứ men say bắt đầu len lỏi chiếm lấy tâm trí.

Jagienka, dẫu bản tính kiêu kỳ, ưa châm chọc và thậm chí có phần hiếu chiến, lại ngày càng trở nên dịu dàng hơn bên cạnh chàng, thường hay nhìn sâu vào mắt chàng để dò xem làm thế nào cho vừa lòng đối phương; chàng hiểu được thứ tình cảm ấy, lòng vô cùng cảm kích và ngày càng thích quấn quýt bên nàng. Cuối cùng, đặc biệt là từ khi Maćko bắt đầu uống mỡ gấu, họ gặp nhau gần như mỗi ngày; lúc cái dằm dăm được gắp ra khỏi vết thương, họ cùng nhau đi tìm thứ mỡ hải ly tươi vốn rất cần thiết để làm liền da thịt.

Họ mang theo nỏ, giáp lá cà trên lưng ngựa và tiến thẳng tới Moczydoly — vùng đất được định dành làm của hồi môn cho Jagienka, rồi tiếp tục đến bìa rừng, nơi họ gửi ngựa cho người hầu đi kèm và tiếp tục đi bộ, bởi không tài nào lách qua bụi rậm bằng ngựa được. Trên đường đi, Jagienka chỉ tay về phía bãi sọt rộng lớn phủ đầy lau sậy cùng dải rừng xanh thẳm bên kia và cất lời:

— Mấy khu rừng đó thuộc về Cztan xứ Rogow đấy.

— Hắn là kẻ vẫn hằng ao ước rước được nàng về dinh chứ gì?

Nàng phì cười:

— Hắn muốn lắm chứ, nếu làm được!

— Nàng thừa sức tự vệ mà, lại có cả sự che chở của gã Wilk — kẻ mà theo ta hiểu là đang nghiến răng căm tức Cztan. Ta lấy làm lạ vì sao chúng chưa thách đấu nhau một mất một còn.

— Chưa đâu, vì trước khi ra trận, tàtulo đã dặn thẳng họ rằng: "Nếu tụi bay dám đánh nhau vì chuyện con Jagienka thì đừng có nhìn mặt ta nữa." Thế thì làm sao họ dám đánh? Lúc ở Zgorzelice, họ lườm nguýt nhau sắc như dao cau; nhưng lát sau lại dắt nhau ra quán rượu ở Krzesnia nốc cạn chén thù chén tạc.

— Đám con trai ngốc nghếch!

— Sao lại ngốc?

— Thì lúc Zych vắng nhà, một trong hai kẻ đó đáng lẽ phải bế thốc nàng đi bằng vũ lực chứ. Hạng như Zych thì làm gì được, khi trở về mà thấy nàng đang ôm một đứa bé trên tay?

Nghe vậy, đôi mắt xanh thẳm của Jagienka lập tức lóe lên giận dữ.

— Anh tưởng tôi chịu để bọn chúng bắt đi chắc? Ở Zgorzelice nhà tôi thiếu gì tráng đinh, với lại tôi đâu lạ gì cách sử dụng nỏ hay lao săn lợn rừng? Cứ thử xem nào! Tôi sẽ đuổi cổ chúng về tận nhà, thậm chí còn kéo sang tận Rogow hay Brzozowa để đánh cho một trận. Cha tôi thừa biết mình có thể yên tâm ra trận và để mặc tôi ở nhà một mình cơ mà.

Nói đoạn, nàng cau mày, lắc chiếc nỏ mang theo vẻ đe dọa khiến Zbyszko phải phì cười:

— Lẽ ra nàng phải sinh làm nam nhi thượng võ chứ không nên là phận nữ nhi.

Dịu giận trở lại, nàng đáp:

— Cztan bảo vệ tôi khỏi Wilk, còn Wilk lại canh chừng Cztan. Hơn nữa, tôi lại nằm dưới sự che chở của đức ông cha xứ, mà tốt nhất là chẳng ai nên dây dưa với ngài ấy.

— Ô là la! — Zbyszko đáp. — Bọn chúng thì sợ cha xứ một phép! Nhưng còn ta — xin thánh George chứng giám cho lời ta nói — ta chẳng sợ cha xứ, chẳng sợ đám nông dân nhà nàng, và cũng chẳng sợ cả chính nàng đâu; ta sẽ bắt nàng đi đấy!

Nghe thế, Jagienka khựng lại ngay tại chỗ, đăm đăm nhìn Zbyszko rồi cất giọng lạ lùng, mềm mại và khẽ khàng:

— Anh sẽ bắt tôi đi sao?

Rồi đôi môi nàng hé mở, mặt bừng đỏ như rạng đông, đứng ngây ra chờ đợi câu trả lời.

Thế nhưng dường như chàng chỉ đang mải suy tính xem mình sẽ làm gì nếu ở vào vị trí của Cztan hay Wilk; bởi chỉ một lát sau, chàng hất mái tóc vàng rực và nói tiếp:

— Phận nữ nhi là để gả chồng chứ đâu phải để thượng cẳng chân hạ cẳng tay với tụi trai tráng. Trừ phi nàng đã chấm gã thứ ba nào khác, bằng không kiểu gì cũng phải chọn một trong hai tên đó thôi.

Thiếu nữ buồn bã đáp:

— Anh đừng nói thế.

— Sao lại không? Ta đi vắng đã lâu, nào có hay quanh vùng Zgorzelice này có ai lọt vào mắt xanh của nàng hay chưa.

— Chà! — Jagienka thốt lên. — Mặc kệ đi!

Họ tiếp tục lê bước trong thinh lặng, chật vật rẽ lối qua những bụi rậm giờ đây càng thêm um tùm bởi dây gai rừng quấn chằng chịt quanh thân cây và cành lá. Zbyszko đi đầu, tay bẻ quật những cành dây xanh ngắt và dọn đường từng đoạn một; theo sát phía sau là Jagienka với cây nỏ vác trên vai, trông tựa như một nữ thần săn bắn.

Nàng cất tiếng: — Qua khỏi khoảng bụi rậm kia là một con suối sâu; nhưng tôi biết chỗ nào có thể lội qua được.

— Ta đi bốt cao quá đầu gối thế này, vượt qua suối quá đơn giản — Zbyszko đáp.

Chẳng mấy chốc, họ đã tới bờ suối. Vốn quen thuộc với những cánh rừng Moczydoly, Jagienka tìm thấy chỗ qua suối một cách dễ dàng; chỉ có điều nước năm nay sâu hơn mọi bận bởi những cơn mưa vừa qua đã làm dòng suối nhỏ dâng cao. Không đợi nàng cho phép, Zbyszko liền vươn tay bồng xốc thiếu nữ lên.

Jagienka cự: — Tôi tự lội qua được mà.

Zbyszko giục: — Ôm chặt lấy cổ tôi này!

Chàng chậm rãi bước qua dòng nước, trong khi thiếu nữ rúc sát vào người chàng.

Cuối cùng, khi đã gần đến bờ bên kia, nàng thì thầm:

— Zbyszku!

— Gì thế?

— Tôi chẳng màng gì đến Cztan hay Wilk đâu.

Vừa đặt nàng xuống đất, chàng vừa phấn khích đáp lời:

— Xin Chúa ban cho nàng những điều tốt đẹp nhất! Chắc chắn ngài sẽ chẳng phụ lòng nàng đâu.

Hồ Odstajny nay đã ở sát bên. Jagienka đi trước, thỉnh thoảng lại quay đầu lại, đưa ngón tay lên môi ra hiệu bảo Zbyszko giữ im lặng. Họ đang đi giữa những lùm liễu xám và lau sậy trên nền đất thấp ẩm ướt. Phía bên trái vẳng lại tiếng chim chóc kêu vang, khiến Zbyszko không khỏi ngạc nhiên bởi đây đã là thời điểm chúng di cư tránh rét.

Jagienka thì thầm: — Chúng ta đang ở gần một vùng đầm lầy chẳng bao giờ đóng băng; lũ vịt trời thường qua mùa đông ở đó; ngay cả mặt nước trong hồ cũng chỉ đóng băng ở mấy vùng gần bờ thôi. Anh nhìn làn hơi nước bốc lên kìa.

Zbyszko nheo mắt nhìn qua những rặng liễu và nhận ra phía trước có thứ gì đó tựa như một dải sương mù mịt mờ; đó chính là hồ Odstajny.

Jagienka lại đưa ngón tay lên miệng, rồi chẳng mấy chốc họ đã đến bờ hồ. Thiếu nữ trèo lên một gốc liễu cổ thụ rồi rướn người sát mặt nước. Zbyszko làm theo; và họ cứ thế lặng im đứng đó hồi lâu, chẳng nhìn thấy gì phía trước ngoài một màn sương mù dày đặc, chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng kêu ai oán của loài chiền chiện. Cuối cùng, cơn gió thổi qua làm lay động hàng lau sậy và những chiếc lá liễu vàng úa, vén bức màn sương để lộ mặt hồ đang lăn tăn gợn sóng.

Zbyszko thì thầm: — Nàng có thấy gì không?

— Không. Im lặng nào!

Chỉ một lát sau, gió lặng đi và không gian chìm vào tĩnh mịch tuyệt đối. Bấy giờ, trên mặt nước bỗng xuất hiện một cái đầu, rồi lại thêm cái thứ hai; cuối cùng, ngay gần chỗ họ đứng, một con hải ly to lớn từ bờ bơi ùm xuống nước, miệng ngậm một nhánh cây vừa mới chặt, vừa khua mõm giữ đầu trên mặt nước vừa đẩy cành cây bơi giữa đám rau dừa và hoa cúc nước. Nằm rạp trên thân cây ngay dưới chân Jagienka, Zbyszko nhận ra khuỷu tay nàng khẽ chuyển động và đầu chúi về phía trước; rõ ràng là nàng đã ngắm bắn con vật đang bơi sát vào vùng nước trong mà chẳng mảy may hay biết mối hiểm nguy.

Đoạn, tiếng dây nỏ bật đanh gọn và cũng ngay khoảnh khắc ấy, Jagienka reo lên:

— Trúng rồi! Tôi bắn trúng nó rồi!

Zbyszko lập tức nhổm dậy, hướng mắt qua búi rậm nhìn ra mặt nước; con hải ly lặn hụp xuống rồi lại ngoi lên, lộn nhào mấy vòng.

Jagienka nói: — Tôi bắn trúng điểm yếu rồi! Chẳng mấy chốc nó sẽ nằm im thôi!

Những cử động của con vật thưa dần, và chẳng cần tốn hết thời gian đọc xong một bài kinh Kính Mừng, nó đã ngửa bụng phơi mình trên mặt nước.

Zbyszko bảo: — Để tôi ra vớt nó lên.

— Đừng, đừng ra đó. Chỗ sát bờ này bùn lầy sâu lắm. Ai không rành đường đi chắc chắn sẽ chết đuối.

— Thế thì làm sao lấy được nó?

— Chiều nay nó sẽ có mặt ở Bogdaniec thôi, anh đừng lo; giờ chúng ta phải về thôi.

— Nàng bắn chuẩn thật đấy!

— Xí nhầm! Có phải con đầu tiên đâu nào!

— Mấy cô gái khác đến nhìn cây nỏ còn sợ hú vía; đằng này đi rừng với nàng cả đời cũng được.

Được khen, Jagienka mỉm cười nhưng không đáp; họ quay gót trở về theo lối cũ. Zbyszko hỏi chuyện về loài hải ly và nàng say sưa kể cho chàng nghe có bao nhiêu con ở Moczydoly, bao nhiêu con ở Zgorzelice.

Bỗng nàng đét tay vào hông, kêu lên:

— Chết chửa, tôi để quên mấy mũi tên trên gốc liễu mất rồi. Đứng chờ chút nhé!

Còn chưa kịp thốt lên câu để mình quay lại lấy cho, nàng đã uyển chuyển nhảy vụt đi như một con hoẵng rồi biến mất tăm. Zbyszko đứng chờ mãi; cuối cùng đâm ra thắc mắc không hiểu sao nàng đi lâu thế.

Chàng tự lẩm bẩm: — Chắc con bé làm mất tên nên phải lụi hụi tìm đây mà; nhưng ta cứ phải qua xem thế nào, nhỡ xảy ra chuyện gì với nàng thì khốn.

Chàng vừa xoay người định bước đi thì thiếu nữ đã xuất hiện với chiếc nỏ trên tay, khuôn mặt rạng rỡ nụ cười ửng hồng, và vác trên vai con hải ly vừa săn được.

Zbyszko hoảng hốt kêu lên: — Lạy Chúa! Làm sao mà em vớt nó lên được thế?

— Thì tôi lội xuống nước chứ sao! Chuyện nhỏ ấy mà; nhưng tôi không muốn anh lội ra, vì thứ bùn đó cứ kéo giật bất cứ ai không biết bơi trong đầm lầy.

— Thế mà tôi đứng đây ngóng như một thằng ngốc! Nàng khôn ranh thật đấy.

— Hừm, bộ anh định bắt tôi cởi đồ trước mặt anh chắc?

— Ờ thì! Nếu tôi đi theo nàng, thể nào tôi cũng được chiêm ngưỡng một kì quan ấy chứ!

— Câm mồm ngay!

— Chúa chứng giám là tôi vừa định bước đi đấy chứ bộ!

— Câm ngay không tôi đánh bây giờ!

Chỉ một lát sau, cốt để đổi chủ đề câu chuyện, nàng cất giọng:

— Vắt nước giùm tôi bím tóc này đi; nó làm ướt cả lưng tôi rồi kìa.

Zbyszko túm lấy bím tóc bằng một tay và bắt đầu vắt bằng tay kia, miệng bảo:

— Cách tốt nhất là tháo tóc ra, có thế gió mới mau làm khô được chứ.

Thế nhưng nàng nhất quyết không chịu làm vậy vì sợ vướng víu đoạn đường bụi rậm phải băng qua. Zbyszko đành vác con hải ly lên vai. Jagienka bước đi phía trước, cất tiếng:

— Giờ thì Maćko sẽ chóng khỏe lại thôi, chẳng có dược liệu nào chữa vết thương tốt bằng mỡ gấu uống trong và mỡ hải ly bôi ngoài đâu. độ chừng hai tuần nữa là bác ấy cưỡi ngựa được rồi.

Zbyszko đáp: — Xin Chúa ban phước cho điều đó! Tôi đang ngóng chờ ngày ấy như mong ơn cứu độ vậy, vì cứ phải ở lại chăm người bệnh thế này trong lòng tôi thấp thỏm khôn nguôi.

Nàng gặng hỏi: — Sao anh lại thấy khó chịu khi ở lại đây thế?

— Zych không kể gì với nàng về Danusia à?

— Ông ấy có nhắc đôi chút. Tôi biết con bé đó đã ném chiếc khăn voan trùm đầu cứu mạng anh. Tôi biết chứ! Ông ấy còn bảo hiệp sĩ nào cũng có lời thề nguyền phụng sự người thương của mình. Nhưng ông ấy bảo lời thề kiểu ấy chẳng có trọng lượng gì sất; khối hiệp sĩ đã có vợ mà vẫn cung kính phụng sự các tiểu thư đấy thôi. Thế nhưng còn Danusia, hỡi Zbyszko; kể tôi nghe về cô ta đi!

Núp sát bên cạnh chàng, nàng đăm đăm nhìn khuôn mặt chàng với vẻ ưu tư tột độ; bất chấp giọng điệu và ánh mắt hoảng hốt của nàng, Zbyszko cứ thế tuôn trào:

— Nàng là tiểu thư của lòng ta, đồng thời cũng là người tình ngọt ngào nhất cuộc đời ta. Ta chưa từng thổ lộ chuyện này với bất kỳ ai; nhưng ta sẽ kể cho nàng nghe, bởi chúng ta đã quen biết nhau từ thưở bé. Ta sẵn sàng theo nàng vượt qua mười con sông và mười vùng biển, sang tận xứ người Đức hay dân Tatar, vì chẳng có một cô gái nào trên đời sánh được với nàng. Cứ cho là ông chú ta ở lại Bogdaniec đi, còn ta, ta sẽ lên đường tìm nàng. Không có nàng thì Bogdaniec, dinh cơ, gia súc hay của cải giàu sang của cha xứ có ý nghĩa gì với ta nữa! Ta sẽ phóng ngựa đi, xin Chúa chứng giám; ta nhất định sẽ thực hiện trọn vẹn điều đã hứa với nàng, hoặc là ngã gục trên đường đi.

Jagienka đáp bằng giọng khan đục: — Tôi nào có biết.

Zbyszko bắt đầu kể lể mọi chuyện đã xảy ra; cách chàng gặp Danusia ở Tyniec; cách chàng thề nguyền trước mặt nàng; tất cả những biến cố sau đó; quãng thời gian bị giam cầm và cách Danusia giải cứu chàng; sự từ chối của Jurand, buổi chia ly đẫm lệ cùng sự cô đơn quạnh hiu của chàng; và cuối cùng là niềm hân hoan khôn tả, rằng ngay khi Maćko vừa bình phục, chàng sẽ lập tức lên đường tìm người thiếu nữ dấu yêu. Câu chuyện của chàng cuối cùng cũng bị cắt đứt khi bóng dáng người hầu cùng bầy ngựa hiện ra chờ đợi ở bìa rừng.

Jagienka nhanh nhẹn trèo lên yên ngựa và cất lời chào tạm biệt Zbyszko.

— Cứ để người hầu mang con hải ly theo anh nhé; tôi về Zgorzelice đây.

— Thế nàng không qua Bogdaniec à? Zych đang ở trỏng mà.

— Không. Tàtulo dặn thế nào tôi phải về nhà ngay.

— Vậy thì, xin Chúa ban phước và đền ơn nàng vì con hải ly nhé.

— Hẹn gặp lại.

Rồi Jagienka thui thủi một mình. Trên đường về qua những cánh đồng hoang thạch thảo, nàng còn ngoái lại nhìn theo bóng Zbyszko một lát; khi bóng chàng khuất hẳn sau những rặng cây, nàng liền đưa tay che mắt như thể muốn tránh ánh mặt trời chói lọi. Thế nhưng chỉ một chốc sau, những giọt nước mắt lăn dài trên má, nối đuôi nhau rơi tí tách xuống bờm ngựa.