Thường thường ta không thấy rõ ngay từ đầu ý nghĩa của những chuyển biến vật chất và tinh thần đôi khi bất chợt xảy đến với ta. Ta chỉ thấy một cảm giác choáng, một cảm giác lâm nguy rồi dường như lại lắng xuống những nếp cũ, nhưng thực ra sự thay đổi đã diễn ra rồi. Không bao giờ nữa, dù ở đây hay ở nơi nào khác, ta còn y nguyên như cũ. Suy nghĩ về bước ngoặt xúc cảm tế nhị mà cuộc hành trình giao cảm tối hôm ấy dẫn tới, Jennie thấy mình lạc vào một cõi mơ hồ những xúc cảm hỗn độn. Cô không nhận thức được dứt khoát là mối quan hệ mới với ông thượng nghị sĩ có thể kéo theo những thay đổi gì về mặt xã hội và cả về thể xác nữa. Cho đến nay cô chưa hề có ý thức gì về cái chấn động mà cái khả năng trở thành mẹ tất phải dội lên ở người phụ nữ bình thường, ngay cả trong những điều kiện thuận lợi nhất. Thái độ của cô lúc này là kinh ngạc, ngỡ ngàng thấp thỏm; và đồng thời cô cũng trải qua một cảm giác hạnh phúc êm đềm thật sự. Brander là một người tốt, giờ đây ông càng gần gũi với cô hơn bao giờ hết. Ông yêu cô. Vì mối quan hệ mới mẻ này, địa vị xã hội của cô tất yếu sẽ thay đổi theo. Từ nay cuộc đời sẽ khác về căn bản, và ngay giờ phút này nó đã khác rồi, Brander đã cam đoan với cô nhiều lần về tình thương yêu bền chặt của mình.

- Jennie nghe tôi bảo này, – ông nhắc lại lúc cô ra về, – tôi muốn em đừng lo. Trong cơn xúc động tôi đã không kiềm chế được, nhưng tôi sẽ lấy em. Tôi đã bị cuốn đi, nhưng tôi sẽ thu xếp mọi chuyện cho xứng đáng với em. Em hãy về đi và đừng nói gì hết. Nếu còn kịp thì em dặn anh em cẩn thận giữ mồm giữ miệng. Em hãy giữ kín chuyện này, rồi tôi sẽ lấy em và đưa em đi nơi khác. Tôi không thể làm việc đó ngay bây giờ. Tôi không muốn làm điều đó ở đây. Tôi sẽ đi Washington và cho người đến đây đón em. Còn cái này, – ông với tay lấy cái ví và lấy ra một trăm đôla, thực tế ông cũng chỉ mang trong người tất cả có thế, – em cầm lấy. Ngày mai tôi sẽ gửi thêm cho em. Bây giờ em là của tôi, hãy nhớ điều đó. Em thuộc về tôi.

Ông âu yếm hôn cô.

Cô bước ra ngoài đêm tối, tư lự. Hẳn ông sẽ thực hiện đúng như lời nói. Trong trí tưởng tượng, cô cứ nghĩ mãi đến những khả năng dẫn đến một cuộc sống mới mê ly. Tất nhiên ông sẽ lấy cô. Cứ thử nghĩ thế mà xem! Cô sẽ đi Washington, cái nơi xa xăm ấy. Còn bố mẹ cô sẽ không phải làm việc vất vả như thế nữa. Và Bass, và Martha – cô thấy lòng bừng bừng khi tự nhẩm tính biết bao nhiêu cách giúp đỡ anh và các em.

Cô đứng đợi Brander cách khách sạn một dãy nhà, bởi vì ông đưa cô về tận cổng và đứng chờ trong khi cô quan sát cẩn thận xung quanh. Cô bước nhanh lên các bậc thềm và thử đẩy cửa. Cửa vẫn mở. Cô dừng lại trong khoảnh khắc để báo hiệu cho người yêu biết là mình an toàn, rồi thong thả bước vào trong nhà. Phía trong hoàn toàn im ắng. Cô lẻn về phòng riêng và nghe tiếng Veronica thở. Cô lặng lẽ bước tới chỗ Bass và George ngủ với nhau. Bass nằm trên giường, chân tay duỗi ra như thể đang ngủ. Khi cô bước vào, gã hỏi – có phải Jennie đấy không?

- Phải.

- Mày đi đâu về thế?

- Này, – cô thì thầm. – Anh có thấy bố mẹ đâu không?

- Có.

- Bố mẹ có biết em ra ngoài không?

- Có, mẹ biết. Mẹ bảo tao đừng có hỏi gì về mày. Thế mày ở đâu về đấy?

- Em đến gặp thượng nghị sĩ Brander để xin cho anh đấy.

- Ồ thì ra thế. Chúng nó chẳng nói tại sao lại thả tao ra.

- Anh đừng nói với ai nhé, – cô khẩn khoản. – Em không muốn cho ai biết cả. Anh biết bố ác cảm thế nào với ông ấy rồi đấy.

- Được rồi – gã đáp. Song gã vẫn tò mò muốn biết ý nghĩ cùng hành động của ông cựu thượng nghị sĩ và Jennie đã cầu cứu ông ra sao. Cô giải thích ngắn gọn, rồi cô bỗng nghe tiếng bà mẹ bước tới cửa phòng.

- Jennie, – bà thì thào.

Jennie bước ra ngoài.

- Ôi, ban nãy tại sao con lại đi? – Bà hỏi.

- Con không thể không đi được, mẹ ạ, – cô trả lời. – Con nghĩ mình phải làm một điều gì đó.

- Sao con ở lại lâu thế?

- Ông ấy muốn nói chuyện với con, – cô trả lời thoái thác.

Bà mẹ bồn chồn nhìn cô, mặt tái nhợt.

- Mẹ sợ quá, ôi sợ quá đi mất. Bố đến phòng con song mẹ bảo là con ngủ rồi. Bố khóa cửa trước lại nhưng rồi mẹ lại mở ra. Khi Bass về nó định gọi con nhưng mẹ phải bảo nó chờ đến sáng.

Bà mẹ lại đăm chiêu nhìn cô con gái.

- Con không làm sao cả, mẹ ạ – Jennie nói, giọng khích lệ. – Mai con sẽ kể tất cả mẹ nghe. Mẹ đi ngủ đi. Thế bố nghĩ làm sao anh Bass lại được tha?

- Bố không biết thế nào cả. Bố cho rằng có lẽ họ thả anh con ra chỉ vì biết là mình không có khả năng nộp phạt.

Jennie âu yếm đặt một bàn tay lên vai mẹ.

- Mẹ đi ngủ đi, – cô nói.

Về ý nghĩ và hành động cô đã già dặn thêm mấy tuổi. Cô có cảm giác lúc này cô phải cứu giúp mẹ đồng thời tự cứu giúp mình.

Những ngày tiếp theo đó đối với Jennie là những ngày bâng khuâng mộng ảo. Cô cứ điểm đi điểm lại hoài trong trí óc những sự kiện ly kỳ vừa xảy ra. Kể lại cho mẹ rằng ông thượng nghị sĩ lại nói đến chuyện cưới, rằng ông đề nghị sau chuyến đi Washington sắp tới, sẽ đến đón cô, rằng ông đã cho cô một trăm đô-la và còn định cho cô thêm nữa, cái đó chẳng khó khăn gì, nhưng chuyện kia – cái điều duy nhất vô cùng quan trọng kia thì cô không thể nói ra. Chuyện ấy quá ư là thiêng liêng.

Hôm sau có người đưa thư mang đến cho cô số tiền còn lại mà ông đã hứa, bốn trăm đôla tiền mặt, kèm theo lời dặn dò là cô nên gửi vào một ngân hàng địa phương. Ông cựu nghị sĩ cho biết rằng lúc ấy ông đã đang trên đường đi Washington, nhưng ông sẽ trở lại hoặc cho người đến đón cô. “Hãy can đảm lên” ông viết. “Những ngày tươi đẹp đang chờ em”.

Brander đi rồi và số phận của Jennie thật sự bấp bênh. Song cô vẫn còn giữ được trọn vẹn tính ngây thơ của trái tim và cái chân chất của tuổi trẻ; chỉ có chút ít thay đổi bên ngoài, đó là thái độ cô có chiều đăm chiêu tư lự. Nhất định ông ấy sẽ cho người đón cô. Trong tâm trí cô cứ hiện ra ảo ảnh về một xứ sở xa xăm cùng những quang cảnh diệu kỳ. Cô đã có một gia tài nho nhỏ ở ngân hàng, một món tiền nhiều hơn mọi ước mơ của cô từ trước đến nay, để giúp đỡ mẹ cô. Những ước mơ tự nhiên và ngây thơ về điều tốt lành vẫn tồn tại, khiến cô đỡ lo sợ hơn là nếu ở trong trạng thái khác. Tất cả: thiên nhiên, cuộc đời, mọi khả năng đều chông chênh. Sự tình có thể xoay chuyển tốt hoặc xấu, nhưng một tâm hồn ít từng trải như cô không thể hình dung hoàn toàn được tai họa cho đến khi sự thực là như thế.

Trong tình huống bất định ấy mà đầu óc có thể giữ được tương đối bình thản thì cũng là một điều kỳ diệu, điều đó chỉ có thể giải thích được bằng niềm tin cố hữu gắn liền với tuổi trẻ. Chả mấy khi đầu óc con người ta giữ được những thụ cảm của thời son trẻ. Điều kỳ lạ không phải ở chỗ ta phải giữ lại những thụ cảm ấy, mà ở chỗ làm sao lại có người để chúng mất đi. Bạn hãy đi khắp thế giới rồi thử xem sẽ còn lại được cái gì sau khi bạn đã bỏ đi cái huyền diệu và dịu dàng của tuổi trẻ. Một vài chồi xanh đôi khi lấn át miền cằn cỗi nặng về vật chất của bạn, một vài bóng dáng của mùa hè lóe sáng trước con mắt của tâm hồn hiu quạnh, những phút nghỉ ngơi ngắn ngủi trong quãng đời lụi hụi tẻ ngắt dài dằng dặc, tất cả những cái đó vạch ra cho kẻ săn tìm của cải trên trần thế thấy vũ trụ bao giờ cũng gắn liền với tâm hồn tuổi trẻ. Không sợ hãi, cũng không ân huệ, những cánh đồng phóng khoáng và ánh sáng chiếu xuống các ngọn đồi, buổi sáng, buổi trưa, buổi tối, các vì sao, tiếng chim kêu, tiếng suối chảy róc rách – đó là di sản kế thừa tự nhiên của đầu óc trẻ thơ. Người ta gọi cái đó là thơ mộng, những kẻ tâm hồn đã chai sạn thì cho là kỳ cục. Trong thời thanh xuân của họ, điều đó là tự nhiên nhưng giờ đây khả năng cảm thụ của tuổi trẻ đã mất, họ không còn nhìn thấy nữa.

Tác động của cái đó vào trong hành động cá nhân của cô chỉ thể hiện ở vẻ ưu tư hơi đậm thêm đôi chút, phảng phất trong mọi công việc. Đôi khi cô băn khoăn vì không thấy bức thư nào gửi đến, song đồng thời cô cũng nhớ lại rằng ông đã nói rõ là phải mất mấy tuần, và vì vậy đã sáu tuần trôi qua mà cô vẫn thấy hình như chưa lâu lắm.

Trong khi ấy ông cựu nghị sĩ lỗi lạc kia đã lên đường đến họp mặt với Tổng thống. Lòng nhẹ nhõm vô tư, ông gặp gỡ bạn bè, và khi sắp sửa về vùng quê thăm vài người bạn ở Maryland thì một cơn sốt nhẹ khiến ông phải nằm lì trong phòng mất mấy ngày. Ông hơi bực mình vì vào thời gian này mà lại phải nằm một chỗ, nhưng không hề nghĩ là cơn bệnh của mình có gì đáng ngại. Sau đó bác sĩ phát hiện ra là ông bị thương hàn ác tính, sự tàn phá của nó khiến ông mất hết cả tri giác trong một thời gian và trở nên rất yếu. Vừa đúng sáu tuần sau khi ông từ giã Jennie người ta đã tưởng ông sắp sửa hồi phục thì bỗng một cơn đau tim đột ngột làm ông không bao giờ tỉnh lại nữa. Jennie vẫn sung sướng, không hay biết gì về bệnh tình của ông, thậm chí cho đến khi Bass trở về tối hôm ấy cô vẫn chưa hề thấy dòng cáo phó in chữ đậm về cái chết của ông.

- Jennie, nhìn đây, – Bass xúc động nói, – Brander chết rồi!

Gã giơ cao tờ báo, trên cột một của trang báo được in chữ đậm:

Cựu thượng nghị sĩ Brander đã từ trần

Người con ưu tú của bang Ohio đột ngột qua đời.

Chết vì đau tim tại bệnh viện Arlington, Washington.

Mới gần đây bị sốt thương hàn tưởng đã sắp bình phục, không ngờ căn bệnh lại hiểm nghèo. Có những thời kỳ lừng lẫy trong một sự nghiệp cao quý.

Jennie nhìn cột báo sững sờ.

- Chết à? – cô kêu lên.

- Đấy, ở trên báo ấy, – Bass đáp, bằng thứ giọng của người đang truyền đạt một tin rất đáng quan tâm, – ông ấy chết lúc mười giờ sáng hôm nay.