Trong một hai năm sau khi Lester Kane cắt đứt quan hệ với Jennie, cái giới xã giao và kinh doanh ở Chicago, Cincinnati, Cleveland và các thành phố khác thấy tinh thần chàng trẻ lại một cách lạ lùng, Trước kia, khi đang còn sống với nàng, chàng đã xa cách và lãnh đạm đối với một số nhân vật và công việc kinh doanh; nhưng giờ đây chàng bỗng xuất hiện trở lại, được trang bị quyền lực từ một số nguồn, xem xét vấn đề này vấn đề khác với cái vẻ một kẻ có đặc quyền và tỏ ra là một nhân vật rất quan trọng theo quan điểm tài chính và thương mại. Cố nhiên là chàng già hơn trước. Mà phải thừa nhận rằng về một số phương diện, chàng đã là một Lester có tâm tính thay đổi so với ngày trước. Thời gian trước khi gặp Jennie lòng chàng tràn đầy niềm tự tin của một con người chưa hề biết chiến bại. Khi ta được nuôi nấng trong nhung lụa như chàng trước kia, chỉ được nhìn có cái mặt tươi vui của xã hội vốn rất dai dẳng và rất lựa lọc ở những nơi dính đến đồng tiền, được dự phần điều khiển những công việc lớn lao không phải vì mình đã tạo ra chúng mà vì mình là một bộ phận của chúng và vì những công việc ấy là quyền lợi dòng dõi của mình giống như không khí mà ta hít thở, thì những điều kiện ấy không thể không tạo ra cho ta một ảo tưởng về sự gắn bó khiến cho bộ óc minh mẫn nhất cũng hóa ra mù mờ. Chúng ta thực khó mà cảm thấy được điều mình chưa kinh qua. Cũng giống như cái thế giới này của chúng ta, nó có vẻ như chắc chắn và bền vững chỉ bởi vì chúng ta không hiểu biết gì về cái quyền lực đã sáng tạo ra nó. Cái thế giới của Lester cũng có vẻ chắc chắn, bền vững và khá là cụ thể đối với chàng. Chỉ đến khi những cơn bão tố bắt đầu và vận rủi kéo đến, và khi chàng cảm thấy mình phải đương đầu với những lực lượng mạnh mẽ của thói đời thì chàng mới nhận ra rằng có thể mình đã sai lầm về con người mình, rằng những khát vọng và ý kiến cá nhân của mình chẳng có nghĩa lý gì trước một lời buộc tội của công chúng, rằng mình đã sai trái. Cái tinh thần dòng giống hoặc sự thăng trầm xã hội mà người Đức gọi là “Zeitgeist”[1] tự biểu hiện như một cái gì đó có hệ thống và trước mắt chàng tổ chức xã hội bắt đầu hiện ra như một cái gì đó có lẽ dựa trên một bộ phận tương ứng về linh hồn, hoặc chí ít cũng dựa trên một cái gì siêu phàm. Chàng không thể ngang nhiên chống lại tinh thần ấy. Chàng không thể cố tình lờ đi những chỉ thị của nó. Những người ở thời đại chàng tin rằng cần phải sắp xếp xã hội theo một hình thái đặc biệt nào đó, và nếu không tuân theo sự sắp xếp ấy, chàng có thể dễ dàng trở thành một kẻ bị xã hội ruồng bỏ như chàng đã tự thấy. Chính cha mẹ chàng đã chống lại chàng – cả anh trai chàng, các em gái chàng, cả xã hội và bạn bè chàng cũng thế. Lạy Chúa, hành động này của chàng đã gây nên tai tiếng biết bao nhiêu! Mà thậm chí số mệnh dường như cũng chống lại chàng. Cuộc phiêu lưu buôn bất động sản của chàng là một trong những điều rủi ro ngẫu nhiên nhất mà chàng từng thấy. Vì sao? Phải chăng các vị thần linh đang đứng về phía một tổ chức xã hội chẳng có nghĩa lý gì đối với chàng mà chiến đấu? Rõ ràng là như vậy. Dù sao đi nữa chàng cũng đã buộc phải bỏ Jennie, và đây, chàng đã trở về, mạnh mẽ, kiên quyết, đôi chút tơi tả vì cuộc thử thách vừa trải quan song vẫn cường tráng và không thể coi thường.

Và một phần sự trừng phạt là cảm giác cay chua vì những sự việc đã xảy ra. Chàng nghĩ rằng mình đã buộc phải làm một việc xấu xa và tàn nhẫn đầu tiên trong đời. Jennie xứng đáng được chàng đối xử tốt hơn.

Phải bỏ rơi nàng sau khi nàng đã thể hiện cả tấm lòng tận tụy như vậy kể cũng đáng xấu hổ. Thực ra nàng đã đóng một vai trò cao thượng hơn chàng. Tệ hại nhất là hành động của chàng không thể bào chữa được bằng lý do nghèo túng. Lẽ ra chàng đã có thể sống bằng số tiền mười ngàn đôla một năm; lẽ ra chàng đã có thể sống mà không cần đến hơn triệu bạc là tài sản hiện nay của chàng. Lẽ ra chàng đã có thể sống mà không cần đến cái giới thượng lưu và những thú vui mà chàng đã từng bị cám dỗ. Lẽ ra chàng đã có thể sống như vậy, song chàng không chịu mà lại làm cho câu chuyện càng phức tạp hơn vì đã tơ tưởng đến một người phụ nữ khác,

Cô ta có tốt bằng Jennie không? Câu hỏi ấy luôn luôn đề ra trước chàng. Cô ta có ân cần bằng Jennie không? Phải chăng ngay trước mũi chàng cô ta đã rắp tâm bày mưu đoạt lấy chàng khỏi tay người phụ nữ coi như đã là vợ chàng? Hành động ấy liệu có đáng phục không? Đó có phải là hành động mà một người phụ nữ thực sự cao thượng có thể làm không? Suy cho cùng thì liệu cô ta có đủ đức hạnh để chàng chọn làm vợ không? Liệu chàng có nên lấy cô ta không? Liệu chàng có nên lấy bất kỳ ai đã từng biết rằng chàng có bổn phận phải trung thành với Jennie về mặt tinh thần, nếu không phải về mặt pháp lý? Chàng có đáng để ai lấy làm chồng không? Những điều này cứ quay cuồng trong óc chàng. Chúng ám ảnh chàng. Chàng không thể xóa bỏ cái thực tế là mình đã làm một điều tàn nhẫn và xấu xa.

Cái sai lầm ban đầu về mặt vật chất giờ đây lại phức tạp thêm vì cái sai lầm về mặt tinh thần. Chàng đang cố gắng sửa cái sai lầm thứ nhất bằng cách phạm cái sai lầm thứ hai. Liệu điều đó có thể giải quyết cách nào cho chàng mãn nguyện không? Liệu điều đó có giúp cho đầu óc chàng thanh thản không?

Chàng cứ suy đi nghĩ lại hoài trong khi điều chỉnh cuộc đời mình cho thích nghi với những hoàn cảnh cũ (hoặc có lẽ đúng hơn, cứ gọi là những hoàn cảnh mới) và chàng chẳng cảm thấy sung sướng hơn chút nào. Mà thực tế chàng lại cảm thấy tệ hơn – tàn nhẫn và hằn học. Đôi lúc chàng nghĩ rằng nếu mình có lấy Letty thì cũng là để sử dụng gia tài của cô ta làm cái gậy giáng vào đầu những kẻ thù khác, mà chàng lại không muốn nghĩ rằng mình sẽ lấy cô ta vì mục đích đó. Chàng đến ở tại khách sạn Auditorium, đến thăm Cincinnati với một tinh thần gây gổ và lạnh nhạt, ngồi dự hội đồng với ban giám đốc mà lòng cứ mong mỏi bản thân mình được thanh thản hơn và yêu đời hơn. Song phương cách của chàng đối với Jennie vẫn không thay đổi.

Cố nhiên là bà Gerald đã vô cùng quan tâm đến sự hồi phục của Lester. Nàng khôn khéo chờ đợi ít lâu trước khi quyết định gửi thư cho chàng; cuối cùng nàng liều viết về địa chỉ ở công viên Hyde (cứ như thể nàng không biết chàng đang ở chỗ nào), để hỏi “Anh ở đâu đấy?” Khoảng thời gian này, Lester đã hơi quen với sự đổi thay trong đời mình. Chàng tự nhủ rằng mình cần phải có một tình bạn đầy cảm thông, cố nhiên là tình bạn của một người phụ nữ. Người ta đã bắt đầu mời chàng đến dự những buổi hội hè vì chàng đang sống cô đơn và vì lẽ những quan hệ tài chính của chàng đã được phục hồi một cách rõ ràng. Chàng đã xuất hiện tại nhiều biệt thự, chỉ có một người hầu Nhật Bản đi theo, dấu hiệu tốt nhất tỏ ra rằng chàng một lần nữa độc thân. Không một người nào đề cập đến chuyện xưa.

Khi nhận được thư bà Gerald, chàng quyết định cần phải đến thăm. Chàng đã đối xử với nàng hơi tệ. Suốt mấy tháng trước khi đoạn tuyệt với Jennie chàng đã không bén mảng tới nhà nàng. Thậm chí bây giờ chàng cũng chờ đến lúc nàng gọi điện mời đến ăn tối. Và chàng nhận lời.

Bà Gerald ăn vận thật đẹp với tư cách là người chủ tại bàn tiệc hoàn hảo đã được đặt sẵn, Ở đó có mặt nghệ sĩ dương cầm Alboni cùng với nhà điêu khắc Adam Rascavage, một nhà khoa học từ nước Anh sang thăm là ông Nelson Keyes và lạ thay, có cả vợ chồng ông bà Berry Dodge – mà mấy năm nay Lester không gặp ở các chốn xã giao. Bà Gerald và Lester trao đổi những lời chào hỏi vui mừng của những kẻ hiểu nhau trọn vẹn và đều vui sướng được gặp nhau.

- Ông không xấu hổ, – nàng nói khi Lester xuất hiện, – vì đã đối xử với tôi lãnh đạm thế sao? Ông sẽ bị phạt vì thái độ ấy đấy,

- Thế tôi phải bồi thường bao nhiêu? – chàng mỉm cười – Dạo trước tôi bận quá đi mất. Chắc độ chín mươi roi là đáng kiếp cho tôi chứ.

- Đúng, chín mươi roi! – Nàng trả lời. – Anh đánh tháo dễ nhỉ. Anh có biết ở Xiêm người ta trừng trị bọn bất lương thế nào không?

- Chắc là đem bỏ vạc dầu.

- Ồ, dù sao như thế cũng còn tàm tạm. Em đang nghĩ đến một cực hình khủng khiếp.

- Cứ yên trí và khi nào quyết định thì bảo anh nhé – chàng cười vang và tiếp tục bước đi để cho bà De Lincum, người giúp bà Gerald trong việc tiếp tân, giới thiệu các vị quý khách lạ mặt. Cuộc đàm thoại thật bừng khởi, về mặt trí tuệ, Lester luôn luôn cảm thấy thoải mái, và bầu không khí tinh thần này khiến chàng phấn khởi. Lúc này chàng quay sang chào Berry Dodge đang đứng sát bên chàng.

Dodge tỏ ra rất thân mật. – Dạo này anh ở đâu? – Ông ta hỏi. – Từ khi tôi gặp anh ở… ồ, bao giờ nhỉ? Nhà tôi đang chờ được nói chuyện với anh. – Lester để ý thấy thái độ của Dodge có thay đổi.

- Vào một thời gian nào đó, nhất định như thế, – chàng thoải mái trả lời. – Tôi đang ở khách Auditorium.

- Hôm nọ tòi có hỏi thăm anh. Anh biết Jackson Du Bois chứ? Tất nhiên là có. Chúng tôi định lên tận Canada để đi săn. Sao anh lại không nhập bọn với chúng tôi?

- Tôi không thể tham dự được. – Lester trả lời. – Ngay bây giờ tôi đang bận quá nhiều công việc. Thôi để sau này, nhất định tôi sẽ nhập cuộc với các anh.

Dodge khao khát muốn tiếp tục câu chuyện. Ông đã thấy Lester được bầu làm một giám đốc của công ty C.H.D. Rõ ràng chàng đang trở về với môi trường cũ, Song người ta đã tuyên bố bữa tiệc bắt đầu và Lester ngồi bên phải bà Gerald.

- Sau đây, anh lại đến dự tiệc với em vào một chiều nào đó chứ? – Bà Gerald hỏi riêng chàng, khi ở phía cuối bàn tiệc mọi người chuyện trò như pháo ran.

- Nhất định là anh sẽ đến – chàng trả lời, – mà chỉ ít lâu nữa thôi. Thật đấy, lâu nay anh vẫn muốn tìm em. Em cũng hiểu tình hình bây giờ thế nào rồi chứ?

- Em hiểu. Em nghe nói rất nhiều. Vì vậy em muốn anh đến. Chúng mình cần phải nói chuyện với nhau.

Mười ngày sau, chàng đến thăm thật. Chàng cảm thấy cần phải nói chuyện với nàng; chàng cảm thấy buồn chán và cô đơn. Quen sống cuộc sống gia đình lâu dài với Jennie, chàng khó chịu với cuộc sống ở khách sạn. Chàng cảm thấy đã đến lúc chàng phải tìm một người sẵn sàng nghe những điều tâm sự của mình một cách thông cảm và thông minh, mà một người như vậy thì còn đâu tốt hơn đám này? Letty luôn chú ý lắng nghe những nỗi lo buồn của chàng. Nếu có thể được nàng đã áp mái đầu chắc nịch của chàng lên ngực mình trong chốc lát.

- Được, – chàng nói, khi những lời rào trước đón sau đã kết thúc – em cần anh phân tỏ những gì nào?

- Anh đã dứt khoát hẳn chưa? – Nàng hỏi.

- Anh không chắc lắm về điều đó – chàng nghiêm mặt trả lời. – Anh không thể nói rằng anh cảm thấy quá vui mừng về toàn bộ vấn đề này.

- Em cũng nghĩ như vậy – nàng trả lời. – Em đã biết trước điều đó đối với anh sẽ gay go như thế nào. Anh Lester ạ, em có thể hình dung thấy anh lặn lội vất vả qua cơn thử thách tinh thần ấy như thế nào. Em đã theo dõi anh từng bước trên con đường này và vẫn mong đầu óc anh được thảnh thơi. Những chuyện thế này bao giờ chẳng khó khăn, song anh biết không, em vẫn chắc rằng khó khăn đó là để đạt được mục đích đẹp đẽ nhất. Mà đi theo con đường ngược lại thì cũng chẳng bao giờ ổn đâu. Không thể như vậy được. Anh không thể nào lại chìm đắm vào một cuộc sống ru rú trong vỏ ốc được đâu. Tâm tính anh không phải sinh ra để sống như thế, cũng như em thôi. Anh có thể lấy làm tiếc về những hành động của mình bây giờ nhưng nếu làm ngược lại, anh cũng sẽ tiếc như thế hoặc hơn thế nữa. Anh không thể giải quyết được đời anh theo cách ấy, phải không anh?

- Về điều đó thì anh không biết. Letty ạ. Quả thực anh không biết. Anh đã muốn đến thăm em từ lâu, song anh không nghĩ rằng anh cần phải đến. Khi trước cuộc chiến đấu là ở phía bên ngoài, em hiểu anh muốn nói gì chứ?

- Vâng, em hiểu, thật đấy – nàng nói, giọng vỗ về.

- Bây giờ cuộc chiến đấu ấy còn ở bên trong nữa. Anh chưa vượt qua nổi. Anh không biết cái việc kinh doanh tài chính này có đủ để ràng buộc mình không. Thành thực mà nói, anh không thể nói rằng anh hoàn toàn yêu cô ấy, song anh cảm thấy tiếc, và như vậy cũng là một cái gì rồi.

- Cố nhiên là cô ấy đã được chu cấp tử tế rồi – nàng bình luận, đúng hơn là đặt câu hỏi.

- Cô ấy được chu cấp mọi thứ cần thiết, Jennie là người có tính khí đặc biệt. Cô ấy không cần gì nhiều. Cô ấy rút về cuộc sống ẩn dật theo bản tính của mình và chẳng thích phô trương. Anh đã kiếm cho cô ấy một căn nhà ở Sandwood, một vùng nhỏ bé ở phía bắc chúng ta, ngay bên hồ, và có khá nhiều tiền gửi ủy thác cho cô ấy, song cố nhiên cô ấy biết mình có thể ở bất cứ chỗ nào tuỳ thích.

- Em hiểu rõ cô ấy đau khổ đến thế nào, anh Lester ạ. Em biết anh đau khổ thế nào. Cô ấy sẽ đau đớn dữ dội trong một thời gian – tất cả chúng ta thảy đều đau đớn khi phải từ bỏ điều mà mình yêu quý, Song chúng ta có thể khắc phục được, và chúng ta khắc phục được thật. Ít nhất chúng ta cũng có thể sống. Cô ấy sẽ sống. Lúc đầu sẽ gay go, nhưng sau một thời gian, cô ấy sẽ thấy rõ sự thể như thế nào và sẽ không giận anh nữa.

- Jennie sẽ chẳng bao giờ trách anh, anh biết như thế – chàng trả lời. – Anh mới chính là người sẽ làm cái việc trách móc ấy. Anh sẽ tự lăng mạ mình trong một thời gian. Cái rắc rối là ở nơi tâm trạng đặc biệt của anh. Anh có bỏ cả đời ra suy nghĩ cũng chẳng thể hiểu nổi bao nhiêu phần cái cảm giác bất an này của anh là do thói quen – cái hoàn cảnh mà anh đã thích nghi – và bao nhiêu phần là do lòng trắc ẩn. Đôi khi anh nghĩ mình là con người vô vị nhất trên đời. Anh suy nghĩ quá nhiều.

- Tội nghiệp anh Lester! – Nàng âu yếm nói. – Phải, riêng em thì em hiểu. Hiện nay anh đang sống lẻ loi phải không?

- Đúng thế – chàng trả lời.

- Sao anh không xuống West Baden nghỉ ít hôm? Em sắp sửa đến đó.

- Bao giờ? – Chàng hỏi.

- Thứ ba tuần tới.

- Để anh xem xem – chàng trả lời. – Anh không chắc có thể đi được – Chàng giở sổ tay ra xem. – Anh có thể đi vào thứ năm và ở chơi vài ngày,

- Tội gì không đi chơi. Anh cần có bạn bè. Ở đó chúng mình có thể dạo chơi và bàn mọi chuyện cho ra lẽ. Anh đi nhé?

- Ừ mình sẽ đi – chàng trả lời.

Nàng bước tới chỗ anh, tà áo dài xanh nhạt thướt tha.

- Thưa ngài, ngài là một nhà triết học trang nghiêm quá đấy, – nàng vui vẻ nhận xét, – ngài nghiên cứu tận ngành tận ngọn các sự đời. Tội gì ngài phải thế? Dạo trước, bao giờ ngài cũng vậy.

- Anh không thể đừng được – chàng đáp. – Bản tính anh là suy nghĩ.

- Ồ, em biết rằng người ta ai cũng đều suy nghĩ cả – và nàng nhẹ nhàng véo tai anh – Nếu có thể được thì em sẽ giúp anh khỏi vì lòng trắc ẩn mà sai lầm lần nữa – nàng mạnh bạo nói – Rồi anh sẽ phải trù tính xem cần phải làm gì chứ. Anh phải nghĩ xem. Và trước hết em muốn anh sẽ tiếp quản việc điều khiển kinh doanh của em. Anh có thể cố vấn cho em tốt hơn ông luật sư của em rất nhiều.

Chàng đứng dậy và vừa bước về phía cửa sổ, vừa ngoái lại nhìn nàng một cách trang trọng.

- Anh biết em muốn gì rồi, – chàng bướng bỉnh nói.

- Mà việc gì em lại phải không muốn cơ chứ? – Nàng gặng hỏi và tiến đến bên chàng. Nàng nhìn chàng, vừa khẩn cầu vừa thách thức. – Vâng, việc gì em lại phải không muốn?

- Em không biết mình đang làm gì – chàng càu nhàu; song vẫn tiếp tục nhìn nàng; nàng đứng đó, hấp dẫn đến mức tột cùng có thể ở một người đàn bà vào tuổi này, khôn khéo, ân cần, đầy vẻ thân mật và trìu mến.

- Letty – chàng nói – Em chẳng nên lấy anh làm gì. Anh không xứng đáng. Thực tình là thế. Anh quá ư là cay độc. Quá thờ ơ. Xét về lâu dài, thì chẳng bõ đâu.

- Đối với em thì rất bõ – nàng khăng khăng nói – Em biết giá trị của anh. Dù thế nào đi nữa thì em cũng bất cần. Em phải có anh!

Chàng nắm lấy hai bàn tay nàng, rồi hai cánh tay nàng. Cuối cùng chàng kéo nàng về phía mình và ôm ngang lưng.

- Tội nghiệp Letty! – Chàng nói. – Anh không xứng với điều đó đâu. Em sẽ ân hận đấy.

- Không, em sẽ không ân hận – nàng trả lời – Em biết mình đang làm gì. Dù anh tự đánh giá anh thế nào em cũng chẳng cần – nàng áp má mình vào vai chàng – Em cần có anh.

- Nếu em cứ nhất quyết như vậy thì anh dám nói rằng em sẽ chiếm được anh – chàng đáp. Chàng cúi xuống và hôn nàng.

- Ôi – nàng kêu lên và úp bộ mặt nóng bừng của mình vào ngực chàng.

“Thật chẳng ra sao” – chàng nghĩ, mặc dù đang ôm nàng gọn trong vòng tay – “Đó chẳng phải là điều mình cần phải làm bây giờ”.

Song chàng vẫn ôm nàng, và khi nàng hiến dâng đôi môi một cách dụ dỗ thì chàng lại hôn mãi không thôi.

❀ ❀ ❀

[1] Zeitgeist (tiếng Đức trong nguyên bản): tinh thần thời đại – ND.