Đòn đánh bồi thêm này của số phận bạc bẽo đủ để ném Jennie trở lại cái trạng thái u sầu ngày xưa mà nàng đã phải trầy trật lắm mới dứt ra khỏi được trong mấy năm đầm ấm thân thương ngắn ngủi nàng được chung hưởng với Lester ở khu công viên Hyde. Quả thật phải mất mấy tuần, nàng mới có thể nhận ra rằng Vesta không còn nữa. Cái hình hài còm cõi mà nàng nhìn thấy một hai ngày sau khi con chết, dường như không giống Vesta. Còn đâu vẻ vui tươi, nhẹ nhàng, cử chỉ nhanh nhẹn, vẻ lành mạnh rờ rỡ? Tất cả đều đã mất. Chỉ còn có cái vẻ nhợt nhạt, tím tái này, và sự yên lặng mà thôi, Jennie không còn nước mắt mà nhỏ; chỉ có một niềm đau sâu sắc và dai dẳng mà tê tái. Giá mà có một bậc hiền nhân chí minh nào đến rỉ tai mách nàng cái chân lý hiển nhiên và đầy sức thuyết phục là không có ai chết cả.

Cô Murfree, bác sĩ Emory, bà Davis và một vài người khác trong số hàng xóm láng giềng rất thông cảm và hết sức ân cần. Bà Davis gửi một bức điện cho Lester báo tin Vesta chết, song vì chàng đi vắng nên không có điện trả lời. Ngôi nhà được những người khác trông nom thật chu đáo vì Jennie không thể tự mình làm việc ấy. Nàng cứ loanh quanh trong nhà mà ngắm nhìn những đồ vật trước kia là của Vesta hoặc được nó ưa thích – những thứ mà Lester hoặc nàng đã cho nó – và thở dài khi nhận ra rằng Vesta sẽ không cần đến hoặc sử dụng đến chúng nữa. Nàng đòi đem thi hài đứa trẻ về Chicago và mai táng tại nghĩa địa Chúa Cứu Thế, bởi vì vào thời gian ông Gerhardt mất, Lester đã mua một mảnh đất nhỏ ở đó. Nàng cũng bày tỏ ý muốn mời vị linh mục tại nhà thờ dòng Luther ở đại lộ Cottage Grove, nơi trước đây ông Gerhardt vẫn đến dự lễ, đến nói vài lời trước phần mộ. Tại nhà cũng có nghi thức hành lễ sơ bộ như thường lệ. Vị mục sư của hội giám lý địa phương đọc một phần sứ-đồ-thư thứ nhất của thánh tông đồ Paul gửi những người dân Thessaloniki[1], và một tốp bạn học của Vesta hát câu “Cầu chúc bạn đến gần Thượng đế hơn”. Có hoa, có một cỗ quan tài màu trắng, vô vàn lời thương cảm, và rồi Vesta được đưa đi. Chiếc quan tài bọc cẩn thận để tiện việc chuyên chở được đặt lên xe lửa và cuối cùng cũng được chuyển đến nghĩa trang của dòng đạo Luther ở Chicago.

Jennie cứ như người trong mơ. Nàng bàng hoàng, gần đến mức mất hết cả tri giác. Năm người hàng xóm theo lời khẩn khoản của bà Davis đã có nhã ý đưa nàng đi. Bên miệng huyệt, khi cuối cùng, thi hài được hạ xuống, nàng nhìn nó tưởng như thờ ơ, bởi vì nàng đã đau đớn đến tê dại cả người. Nàng trở về Sandwood khi việc an táng đã xong và nói rằng nàng sẽ không ở lại lâu. Nàng muốn trở về Chicago, ở đó nàng có thể gần gũi Vesta, ông Gerhardt.

Sau tang lễ, Jennie cố nghĩ đến tương lai của mình. Nàng tập trung tâm trí vào nhu cầu phải làm một việc gì đó, mặc dù chẳng cần thiết gì. Nàng cho rằng có lẽ mình cũng nên thử làm nghề y tá xem sao và có thể lập tức bắt đầu kiếm chỗ huấn luyện cần thiết. Nàng cũng nghĩ đến William. Cậu ta chưa có gia đình và có thể sẽ vui lòng đến sống với nàng. Chỉ có điều là nàng không biết William ở đâu và cả Bass cũng không rõ tung tích. Cuối cùng nàng đi đến kết luận rằng có thể nàng không phù hợp với cảnh nhàn rỗi. Nàng không thể sống một mình ở đây và không thể để cho hàng xóm láng giềng ái ngại lo lắng không biết rồi chuyện gì sẽ xảy đến với nàng. Trong hoàn cảnh khốn khổ như hiện tại dễ thường cứ ở trọ tại một khách sạn ở Chicago và tìm một công việc gì đó mà làm, hoặc cứ sống trong một túp lều nào đó gần nghĩa trang Chúa Cứu Thế, có lẽ nàng lại bớt đau khổ hơn. Nàng cũng đã nảy ra ý nghĩ rằng mình có thể nhận một đứa trẻ bơ vơ về nuôi. Trong thành phố có một số cô nhi viện.

Khoảng ba tuần sau khi Vesta chết thì Lester về Chicago cùng với vợ và phát hiện ra bức thư thứ nhất, bức điện và bức thư ngắn gửi sau báo tin cho chàng biết là Vesta đã chết. Chàng đau buồn thật sự vì chàng quả có lòng yêu mến con bé. Chàng rất thương Jennie và bảo vợ rằng chàng phải đến thăm nàng. Chàng băn khoăn không biết nàng sẽ làm gì. Nàng không thể sống một mình. Có lẽ chàng có thể gợi ý một điều gì hữu ích cho nàng. Chàng đáp tàu đi Sandwood, song Jennie đã đến khách Tremont ở Chicago rồi. Chàng đến đó thì nàng đã ra thăm mộ con gái, về sau chàng trở lại khách sạn và gặp nàng ở đó. Khi gã bồi đưa danh thiếp của chàng vào, nàng đau đớn thấy lòng mình trào lên bao cảm xúc – một đợt sóng lòng còn mạnh mẽ hơn lần nàng đón tiếp chàng xưa kia, bởi vì giờ đây nàng còn cần đến chàng nhiều hơn trước.

Còn Lester, mặc dù tình yêu mới đang huyền ảo, mặc dù đã khôi phục lại của cải, quyền lực và chức vị cao sang của mình, chàng vẫn có thời gian để suy nghĩ sâu xa về những việc đã làm. Cái cảm giác hồ nghi và bất mãn ban đầu của chàng chưa bao giờ lắng hẳn. Dù biết mình đã thu xếp cho Jennie đầy đủ khi chia tay, chàng vẫn không an lòng bởi vì chàng luôn luôn thấy quá rõ rằng tiền bạc đối với nàng không phải là vấn đề chủ yếu. Cái mà nàng khao khát là tình cảm yêu thương. Không có tình cảm ấy, nàng giống như một con thuyền không bánh lái trên biển cả mênh mông, và chàng biết rõ điều đó, Nàng cần có chàng, và chàng cảm thấy hổ thẹn khi nghĩ rằng lòng từ thiện nơi chàng đã không thắng nổi ý thức tự bảo tồn và khát vọng về lợi lộc vật chất. Hôm nay, khi chiếc thang máy đưa chàng lên đến phòng nàng, chàng thực sự ân hận, dù giờ đây, chàng biết rằng, không một hành động nào có thể cứu vãn được tình hình. Ngay từ đầu, chàng đã đáng trách, trước hết vì chàng không lấy nàng, sau nữa là chàng đã không trung thành với bản giao kèo tồi tệ của mình. Phải, giờ đây thì chẳng thể nào cứu vãn được nữa. Điều tốt nhất chàng có thể làm được là thẳng thắn bàn bạc với nàng, hết sức cảm thông và khuyên bảo nàng những điều hữu ích nhất.

- Chào Jennie, – chàng thân mật nói khi nàng mở cửa căn phòng khách sạn đón chàng và chàng nhìn thấy những tàn phá mà tang tóc và đau khổ đã gây ra. Nàng gầy hơn trước, mặt ủ rũ và mất sắc, tương phản với đôi mắt càng to ra. – Anh vô cùng đau đớn về chuyện Vesta, – chàng nói một cách hơi vụng về. – Anh không bao giờ hình dung được một chuyện như vậy lại có thể xảy ra.

Đó là lời an ủi đầu tiên có chút ý nghĩa đối với nàng kể từ ngày Vesta chết – mà thực tế là kể từ khi Lester bỏ nàng, Nàng xúc động vì chàng đã đến để chia buồn; trong khoảnh khắc nàng không thể nói lên lời. Lệ trào ra khóe mắt nàng và chảy xuống hai má.

- Đừng khóc, Jennie – chàng vừa nói vừa vòng tay ôm lấy nàng và áp đầu nàng vào vai mình. – Anh thật ân hận. Lâu nay anh đã ân hận về biết bao nhiêu chuyện mà bây giờ không thể nào cứu vãn được nữa. Anh rất ân hận về chuyện này. Em đã chôn con ở đâu?

- Bên cạnh bố – nàng vừa nói vừa thổn thức.

- Tội nghiệp quá – chàng thì thầm và lặng lẽ ôm nàng.

Cuối cùng nàng tự chủ được mình và đủ sức rời bước ra khỏi chàng, rồi vừa lấy khăn tay lau nước mắt, nàng vừa mời chàng ngồi xuống.

- Anh rất lấy làm tiếc, – chàng nói tiếp – là sự việc ấy lại xảy ra trong khi anh đi vắng. Nếu có mặt ở đây thì anh đã đến với em rồi. Anh chắc bây giờ em không muốn sống ở Sandwood nữa phải không?

- Em không thể sống ở đó được, anh Lester ạ. – Nàng trả lời. – Em không thể nào chịu đựng nổi.

- Thế em định đi đâu?

- Ồ, em chưa biết là sẽ đi đâu. Em không muốn làm phiền những người ở đó. Có lẽ em sẽ kiếm một căn nhà nhỏ ở một nơi nào đó và nhận một đứa trẻ về nuôi, hoặc kiếm một việc gì làm. Em không thích sống lẻ loi.

- Em nghĩ thế cũng hay – chàng nói, – cái ý định nhận con nuôi ấy. Như vậy em sẽ bầu bạn và vui với đứa trẻ. Em biết cách kiếm một đứa chứ?

- Chỉ cần hỏi xin tại một trong những cô nhi viện ở đây, phải không anh?

- Anh nghĩ rằng công việc phức tạp hơn thế đấy – chàng trầm ngâm trả lời. – Có một vài thủ tục, anh không biết những thủ tục ấy thế nào. Các cô nhi viện gắng quản lý đứa trẻ, theo cách nào đó. Tốt hơn là em hãy hỏi ý kiến ông Watson và nhờ ông ấy giúp. Em hãy chọn lấy đứa trẻ và rồi để ông ta làm nốt phần còn lại. Anh sẽ nói với ông ta về chuyện này.

Lester thấy rằng nàng rất cần có người để bầu bạn. – Cậu em George của em đâu? – Chàng hỏi.

- Nó ở Rochester, song nó không thể đến được. Bass nói là nó đã có gia đình – nàng nói tiếp.

- Không còn ai trong gia đình mà em có thể thuyết phục để đến ở với em sao?

- Em có thể gọi William về song em không biết nó ở đâu.

- Nếu em cần một căn nhà ở Chicago này – chàng gợi ý. – Sao em không thử tìm ở cái khu mới phía tây khu công viên Jackson xem thế nào? Anh thấy ở đó có vài căn nhà đẹp. Em không cần mua. Cứ thuê tạm cho đến khi nào em thấy vừa ý hẵng hay.

Jennie cho đó là một lời khuyên tốt vì nó thốt ra từ miệng Lester. Chàng quan tâm nhiều đến công việc của nàng như thế này là tốt rồi. Suy cho cùng, nàng không phải hoàn toàn lìa xa chàng. Chàng có quan tâm tý chút. Nàng hỏi thăm sức khỏe vợ chàng, hỏi xem chuyến đi của chàng có thú vị không và chàng có lưu lại ở Chicago không. Trong khi đó, chàng đang suy nghĩ rằng trước kia mình đã đối xử với nàng tồi tệ. Chàng bước tới cửa sổ và nhìn ra phố Dearborn, quang cảnh xe cộ qua lại nườm nượp bên dưới thu hút sự chú ý của chàng. Biết bao xe vận tải và các loại xe khác, những dòng người bộ hành hối hả ngược xuôi, cứ loạn xạ lên tựa như những mảnh trong trò chơi chắp hình. Những hình bóng trong một giấc mơ cũng chuyển động như vậy. Trời dần chạng vạng tối, đây đó đã xuất hiện những ánh đèn.

- Anh muốn nói với em một điều, Jennie ạ – cuối cùng, Lester nói sau khi đã bừng tỉnh khỏi cơn lãng trí. – Có thể đối với em, anh có vẻ thật là kỳ cục, sau khi tất cả chuyện ấy đã xảy ra, song anh vẫn quan tâm lo lắng đến em, theo cách riêng của anh. Suốt từ khi ra đi anh vẫn luôn nghĩ đến em. Anh đã nghĩ rằng bỏ em là tốt – như sự việc đã xảy ra. Anh đã nghĩ rằng anh mến Letty đến mức có thể lấy cô ta. Theo một quan điểm nào đó, như vậy xem ra vẫn có vẻ tốt đẹp nhất, nhưng anh chẳng thấy hạnh phúc hơn trước là bao. Khi sống với em anh đã hạnh phúc như bất kỳ thời gian hạnh phúc nào anh có thể có. Hình như không phải cá nhân anh là quan trọng trong cuộc dàn xếp này; cá nhân không đáng kể mấy trong tình huống ấy. Anh không biết là em có hiểu anh định nói gì không, nhưng tất cả chúng ta ít nhiều đều là những con bài. Chúng ta như những quân cờ bị những hoàn cảnh không kiểm soát được xô đẩy đi,

- Em hiểu, anh Lester ạ – nàng trả lời, – Em không oán trách. Em biết rằng giải quyết như vậy là để đạt được cái gì tốt đẹp nhất.

- Suy cho cùng, cuộc đời âu cũng là một trò hề – chàng nói tiếp, hơi có vẻ chua chát. – Đó là một tấn tuồng ngớ ngẩn. Điều tốt nhất mà chúng ta có thể làm được là giữ nguyên vẹn nhân cách mình. Xem ra, tính toàn vẹn cũng không liên quan gì lắm đến vấn đề này.

Jennie không hiểu chàng đang nói gì, song nàng biết rằng điều đó có nghĩa là chàng không hoàn toàn thỏa mãn với bản thân mình và cảm thấy ái ngại cho nàng.

- Đừng bận tâm về em, anh Lester ạ – nàng an ủi. – Em không sao đâu, em sẽ xoay xỏa được mà. Quả là đã có lúc em cảm thấy thật khủng khiếp khi phải làm quen với cảnh cô đơn. Bây giờ thì em sẽ ổn thôi. Em sẽ khắc phục được.

- Anh muốn em cảm thấy rằng thái độ của anh không thay đổi – chàng nói tiếp, giọng sôi nổi. – Anh quan tâm đến những gì liên quan đến em. Bà…[2] Letty hiểu điều đó. Cô ấy biết rất rõ cảm nghĩ của anh. Khi nào em ổn định rồi anh sẽ đến xem em sinh sống ra sao. Vài hôm nữa anh sẽ lại đến đây. Em hiểu tình cảm của anh ra sao chứ?

- Vâng, em hiểu – nàng nói.

Chàng cầm lấy tay nàng, thân ái lật đi lật lại trong tay mình.

- Em đừng lo âu, – chàng nói. – Anh không muốn em phải lo âu. Anh sẽ gắng hết sức mình. Em vẫn là Jennie của anh, nếu như em không phản đối. Anh khá là tồi tệ nhưng không đến nỗi hoàn toàn tồi tệ đâu.

- Không hề gì, anh Lester ạ. Em muốn anh cứ xử sự như anh đã làm. Như thế là nhằm mục đích tốt đẹp nhất. Có lẽ anh được hạnh phúc kể từ khi…

- Ôi, Jennie – chàng ngắt lời, rồi trìu mến xiết chặt bàn tay, cánh tay và vai nàng. – Em có muốn hôn anh vì nghĩa cũ tình xưa không? – Chàng mỉm cười.

Nàng vòng tay ôm lấy vai chàng, nhìn vào mắt chàng một lúc lâu, rồi hôn chàng. Khi môi hai người chạm nhau, nàng rùng mình. Lester cũng cảm thấy xao xuyến, Jennie thấy rõ sự xúc động của chàng và cố gượng nói:

- Bây giờ anh nên đi đi thì hơn – nàng nói, giọng kiên quyết. – Trời sắp tối rồi.

Chàng ra về nhưng vẫn biết rằng điều mình mong muốn hơn tất thảy là được lưu lại đó, đối với chàng, nàng vẫn là người phụ nữ độc nhất vô nhị trên đời. Còn Jennie thì cảm thấy lòng mình được an ủi, cho dù sự chia lìa vẫn còn đó dứt khoát. Nàng không tìm cách lý giải hoặc gỡ những rắc rối về luân thường đạo lý của tình huống đó. Nàng không như nhiều người khác cố sức thu đất trời vào trong tay áo[3] hoặc trói cả cái vũ trụ đang chuyển động kia bằng một mớ dây nhỏ gọi là quy luật. Lester vẫn còn thiết tha với nàng chút ít. Chàng cũng thiết tha với Letty. Như thế là được rồi. Trước kia nàng đã từng hy vọng rằng chàng chỉ cần có nàng thôi. Phải đâu chỉ vì không được như thế mà tình thương yêu của chàng không đáng giá nữa? Nàng không thể nghĩ thế, nàng không cảm thấy thế. Mà chàng cũng vậy.

❀ ❀ ❀

[1] Hải cảng Hy Lạp bên vịnh Thessaloniki.

[2] Lester buột mồm định nói là bà Kane, sau lại đổi lại bằng tên riêng của vợ mình là Letty.

[3] Nguyên văn: “bỏ đại dương vào một cái tách uống trà” (ý nói làm những điều hoang tưởng, ngoài khả năng của mình) – ND.