Vừa mới đến Cleveland, Bass đã thấy cái quang cảnh kỳ diệu ở thành phố đang phát triển này khiến cho tâm hồn mình trở lại thanh thản hoàn toàn và khuấy động lên những ảo tưởng mới về khả năng làm lại cuộc đời cho bản thân và cho gia đình mình. “Giá cả nhà đến được nơi đây”. Gã nghĩ. “Ước gì cả nhà kiếm được việc làm và làm ăn khấm khá”. Nơi đây không có dấu vết gì nhắc đến những chuyện phiền muộn vừa qua của họ, không có người quen kẻ thuộc nào mà chỉ riêng sự có mặt của họ đã đủ gợi lại những chuyện phiền muộn của quá khứ. Tất cả chỉ là kinh doanh, tất cả chỉ là hoạt động. Chính cái bước ngoặt này hồ như giúp cho người ta rũ bỏ được quá khứ và tội ác. Cứ như thể trong mỗi dãy nhà đều tồn tại một thế giới mới ấy.

Chẳng bao lâu gã kiếm được một chỗ làm trong một cửa hiệu thuốc lá, và sau vài tuần làm việc, gã bắt đầu viết thư về nhà và nêu những ý định lạc quan của mình. Khi nào khỏe Jennie nên đến ngay, và rồi nếu có kiếm được việc làm thì những người khác có thể đến sau. Đối với con gái trạc tuổi cô thì có vô khối công việc. Cô có thể kiếm một trong những ngôi nhà nhỏ mà người ta cho thuê với giá mười lăm đô-la một tháng. Có những cửa hàng lớn bán đồ đạc dùng trong nhà, ở đó người ta có thể mua mọi thứ cần thiết cho một căn nhà nhỏ và trả dần hàng tháng với điều kiện rất dễ dàng. Mẹ gã có thể đến trông nom nhà cửa. Họ sẽ sống trong một bầu không khí sạch sẽ, mới mẻ, không ai biết đến mà xì xào bàn tán. Họ có thể bắt đầu lại toàn bộ cuộc đời. Họ có thể là những con người tử tế đứng đắn, đáng kính trọng và làm ăn phát đạt.

Lòng tràn ngập niềm hy vọng ấy cùng cái diễm ảo của những quang cảnh mới, môi trường mới vốn bao giờ cũng quyến rũ những đầu óc chất phác. Bass viết một bức thư dứt khoát, trong đó gã gợi ý là Jennie nên đến ngay lập tức. Đó là vào lúc đứa bé được sáu tháng. Ở đây có nhiều rạp hát và nhiều đường phố đẹp, gã nói vậy. Tàu thủy trên vùng Ngũ đại hồ[1] vào đến tận trung tâm thành phố. Thật là một thành phố kỳ diệu, đang lớn lên rất nhanh. Chính vì vậy mà cuộc sống mới hấp dẫn gã.

Tác dụng của tất cả những điều đó đối với bà Gerhardt, Jennie và cả gia đình thật phi thường. Bà Gerhardt, lâu nay bị cái gánh nặng vì cảnh khốn cùng do sai lầm của Jennie gây ra, tán thành phải có biện pháp thực hiện kế hoạch ấy ngay lập tức. Bản tính rất bồng bột nên bà hoàn toàn ngây ngất vì vẻ huy hoàng của Cleveland và thấy như đã thực hiện được không những khát vọng của bản thân mình là thiết lập một gia đình êm ấm ở đó mà cả những bước trưởng thành thuận lợi của mấy đứa con nữa.

- Tất nhiên là chúng nó có thể kiếm được việc làm, – bà nói. Bass có lý. Từ trước đến giờ bà cũng muốn ông Gerhardt đến một thành phố lớn nhưng ông lại không đi. Bây giờ điều đó là cần thiết, mẹ con bà sẽ đi và sẽ khấm khá hơn bao giờ hết.

Cả ông Gerhardt cũng tán thành cách nhìn nhận tình hình ấy. Trong bức thư trả lời vợ, ông viết rằng ông mà bỏ chỗ làm thì không lợi, nhưng nếu Bass có cách giải quyết thì bà và các con cứ đi cũng tốt. Ông lại càng sẵn sàng đồng ý với kế hoạch này vì lý do đơn giản là ông đã gần quẫn trí với nỗi lo gánh vác gia đình và lo trả những món nợ đã quá lâu. Mỗi tuần ông dành ra năm đôla trong số tiền lương và gửi bưu điện về cho bà Gerhardt. Ông dùng ba đôla vào việc trả tiền trọ và giữ lại năm mươi xu để tiêu vặt, nộp lệ phí cho nhà thờ, mua một ít thuốc lá và thỉnh thoảng uống một cốc bia. Mỗi tuần ông bỏ ống một đôla rưỡi phòng khi bất trắc. Phòng ông là một góc trơ trọi trên tầng áp mái của xưởng máy. Ông thường lên đó sau khi ngồi một mình trên ngưỡng cửa xưởng máy mãi đến chín giờ tối trong cái vùng cô quạnh, hoang vắng bao quanh; và nơi đây, trong mùi dầu máy từ tầng dưới phả lên, bên ánh sáng của ngọn nến đơn độc, ông thường kết thúc một ngày buồn tẻ của mình bằng cách đọc tờ báo tiếng Đức, khoanh tay lại mà suy nghĩ và quỳ xuống bên khung cửa sổ mở ra bóng đêm lờ mờ mà cầu nguyện rồi lặng lẽ nằm dài ra mà nghỉ. Ngày tháng cứ dài dằng dặc mà triển vọng thì tối tăm. Tuy vậy ông vẫn giơ hai tay lên tỏ dấu vô cùng tin tưởng ở Thượng đế và cầu xin được tha thứ mọi tội lỗi và được ban ơn cho sống vài năm nữa trong cảnh ấm cúng và hạnh phúc của gia đình.

Thế là cái vấn đề trọng đại kia cuối cùng đã được quyết định. Bọn trẻ con hết sức khao khát và sốt ruột chờ đợi, bà Gerhardt cũng chung cảm xúc với các con nhưng cố nén lại. Theo ý kiến Bass, Jennie sẽ đi trước; sau đó cả gia đình sẽ theo sau.

Đến giờ phút Jennie lên đường, trong nhà náo nhiệt hẳn lên.

- Bao lâu nữa thì chị cho đón chúng em? – Con Martha cứ hỏi đi hỏi lại mãi.

- Chị bảo anh Bass nhanh nhanh lên nhé, – thằng George hăm hở nói.

“Ta muốn đi Cleveland, ta muốn đi Cleveland”, người ta bất chợt thấy con Veronica hát lẩm nhẩm một mình.

- Nghe nó kìa, – thằng George kêu lên, giọng chế nhạo.

- Xì, im cái mồm, – con bé bực mình vặc lại.

Tuy vậy, khi giờ phút cuối cùng đến, Jennie phải cố gắng hết sức mới dứt ra được khỏi những lời chào tạm biệt. Mặc dầu mọi việc đang được tiến hành nhằm mục đích cho cả gia đình sum họp lại trong điều kiện tốt hơn, cô vẫn không khỏi cảm thấy buồn bã. Đứa bé con cô, lúc ấy đã sáu tháng, phải để ở lại. Đối với cô cái thế giới mênh mông này như một biên giới chưa phát hiện. Nó làm cô sợ hãi.

- Mẹ không nên lo, mẹ ạ, – cô vẫn đủ can đảm để nói. – Con sẽ ổn thôi. Đến đấy là con sẽ viết thư về cho mẹ ngay. Không lâu đâu mẹ ạ.

Nhưng đến khi phải cúi xuống nhìn con lần cuối, lòng can đảm của cô vụt biến mất như một ngọn đèn bị gió thổi tắt. Vừa đứng lom khom bên chiếc nôi đứa bé đang nằm, cô nhìn khuôn mặt nó, lòng rộn lên tình thương mến nồng nàn của người mẹ.

- Liệu nó có trở thành một đứa con gái ngoan không nhỉ? – Cô thì thầm.

Rồi cô bế nó trên tay, ghì chặt nó vào cổ, vào ngực, dụi mặt vào cái thân hình nhỏ bé của nó. Bà Gerhardt thấy cô run lên.

- Thôi nào, – bà nói, vẻ dỗ dành, – con không nên bịn rịn thế. Cháu ở với mẹ sẽ đâu vào đấy. Mẹ sẽ trông nom cháu. Nếu như con cứ thế thì thà đừng đi nữa làm gì.

Jennie ngẩng đầu lên, đôi mắt xanh đẫm lệ và trao đứa bé cho mẹ.

- Con không đành lòng được, – cô nói, nửa khóc nửa cười.

Cô vội hôn mẹ và các em rồi hối hả ra đi.

Vừa đi với thằng George xuống cuối phố, cô vừa ngoái cổ lại và vẫy chào một cách can đảm. Bà Gerhardt giơ tay đáp lại, nhận thấy cô đã ra dáng đàn bà biết bao. Trước đó, cô đã thấy cần phải bỏ một số tiền mua quần áo mới để mặc trên tàu. Cô đã chọn một bộ đồ may sẵn màu nâu gọn gàng mặc vừa xinh. Cô mặc chiếc váy của bộ đồ này và vận một chiếc blu trắng, đội chiếc mũ lính thủy có chàng mạng trắng xung quanh mà cô có thể kéo xuống che mặt dễ dàng. Cô đi xa mãi mà bà Gerhardt còn đưa mắt nhìn theo đầy yêu thương và khi cô đã khuất dạng rồi, bà vừa rơi nước mắt vừa nói bằng một giọng âu yếm:

- Nom con bé xinh quá, kể cũng đáng mừng.

❀ ❀ ❀

[1] Ngũ đại hồ: năm hồ lớn phía đông bắc nước Mỹ, giáp Canada – ND.